Skip to content

isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Question Paper

Question paperisiNdebele HLGrade 12201813 pages

Grade 12 isiNdebele HL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2018, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2018

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) 2018 IMITLOMELO: 70 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2 Iphepheli linamakhasi ali-13. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/2018 SCE YELELA 1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B kanye NESIGABA C. ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30) ISIGABA B: Ukurhunyeza (10) ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (30) 2. Funda YOKE imiyalo ngokuyelela. 3. Phendula YOKE imibuzo. 4. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 5. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo yesigaba ngasinye. 6. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe ngayo ephepheni lemibuzo. 7. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo. 8. Yelela kobana upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho ezwakalako. 9. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-30 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40 10. Tlola kuhle nangesandla esibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/2018 SCE ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2. 1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A AKUKHO UKUTLHOGEKA KWEMISEBENZI EMARHWEBENI NEMABUBULWENI AMANCANI 1 Inarha yeSewula Afrika ithathwa njengenarha esahlelwe khulu kutlhogeka kwemisebenzi. Eqinisweni akusi kukobana awekho amathuba wemisebenzi kodwana kukobana iinkhundla ezinengi zemisebenzi ezikhona ngilezo ezisemikhakheni abantu abayiqalela phasi. Irhubhululo elenziwe mhlapha nje liveze bonyana 5 kunokutlhayela kwabatjhayeli beenthuthuthu ezikhambisa imilayezo, ukudla okuthengwa ngokobana ku-odwe esitolo esithileko, ezikhambisa iinsinjana ezincani zeenkoloyi ezithengwa ngoku-odwa nokhunye. Irhubhululweli liveze nokobana iintolo ezinengi zitlhayelelwa babantu abangasebenza imisetjenzana yazo 10 yangamalanga, efaka hlangana ukubhadelisa abathengi, ukupaka ipahla ethengiswa eentolo ngamananeko nokhunye. 2 Ukutlhogeka kwabantu abangazalisa iinkhalezi kubonakala kwanda. Iinhlangano zabaqatjheli ezifana neGiraffe nezinye, ziqalene nomraro wokutlhogeka kwabantu abangenza imisebenzi 15 ebalwe ngehla le. U-Anish Shivdasani, omphathi nobuye abemsunguli wehlangano yabaqatjheli le uveze bona bahlale bathola iimbawo ezivela kubanikazi bamabubulo namarhwebo ahlukahlukeneko bona babaqatjhele abatjhayeli beenthuthuthu. Umphathi lo uveze bona ekuthomeni babenabo abantu ababegade 20 bafuna ukutholelwa imisebenzi yokutjhayela iinthuthuthu erhelweni labo labantu abazitlolisele ukufunelwa imisebenzi kodwana gadesi abasekho ngombana boke sebabatholele imisebenzi. Ngokutjho komphathi lo uthi eminye imikhakha etlhoga abasebenzi ngefaka hlangana iinsebenzi zemabhutjhara, ezenza ikofi nezibhagako. 25 3 Okhunye okuvezwe lirhubhululweli kukobana pheze isiquntu senani labantu abasezingeni lokungasebenza bangayenza imisebenzi le nange amarhwebo namabubulo amancani la angathola ukusekelwa bekathuthukiswe nguRhulumende ukwenzela bona abhadele iinsebenzi zawo imali engconywana. 30 Isikhala phakathi kwemisebenzi elawulwa mBuso naleyo engalawulwa mBuso sibonakala sikhule ngamaphesende ali-7,2 ukuya emaphesendini ali-9,8 phakathi komnyaka we-2014 nomynyaka we-2017. Ukukhula kwesikhalesi kubangelwa kukobana lokha imisebenzi elawulwa mBuso nayivula amathuba 35 wemisebenzi le engalawulwa mBuso iphungula iinsebenzi zayo. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/2018 SCE 4 Ilutjha liragela phambili nokuba bongazimbi bokutlhoga imisebenzi naphezu kobana isese yide indlela elisafanele liyikhambe epilweni. Ilutjha elisebenzako kwagadesi limaphesende ama-30 bese kuthi inani labantu abangasebenziko seliloke libe maphasende ama-37,5 40 Unobangela omkhulu wokungasebenzi kwelutjha lokhu kutjhayisana kwamakghono walo namathuba akhona wemisebenzi. Ukutlhogeka kwelwazi nakho kudlala indima ekulu ekwenzeni bona ilutjha elinengi ligcine linganamisebenzi. Ukuqeda ukutlhogeka kwelwazokhu ngikho okubangele bona abaqatjheli behlangano 45 yeGiraffe basungule ihlelo elisebenza ngomaliledinini okghona ukusebenzisa i-inthanede ukuthola ilwazi ngamathuba wemisebenzi akhona emabubulweni ahlukahlukeneko. Ihlelweli likghona ukuhlanganisa umqatjhi nomuntu ofuna umsebenzi bekufike lapha bavumelana khona. Mhlapha nje ikhamphani 50 yakwaVodacom yenze isivumelwano nehlangano yabaqatjheli iGiraffe sokobana izakunikela simahla ngamadatha ebantwini abafuna umsebenzi ngokusebenzisa ihlelo lehlangano yabaqatjhelaba. Abaqatjhi nabo bangakghona ukungena ehlelweneli ukuqala bona hlangana nabantu abafuna imisebenzi 55 abekho labo ababatlhogako na. 5 Soloko ihlelo lokufuna umsebenzi ngokusebenzisa ihlangano yabaqatjheleli lathomako sekunabantu abazii-40 000 esele libatholele imisebenzi ephasini mazombe. Lokho kwenze bona abasunguli behlangano le banikelwe unongorwana wokuba 60 yihlangano ekhambe phambili yabaqatjheli ngokusebenzisa itheknoloji emnyanyeni ebewubanjelwe enarheni ye-USA. ESewula Afrika umraro kuba kukobana abantu abangasebenza imisebenzi ekhulunyiswe ngehla le, bahlale kiyo bekufike ezingeni lapha bathuthuka khona abatholakali. Okhunye okwenza bona ilutjha 65 leSewula Afrika lingaqatjheki ngokusebenzisa ihlelweli kukobana abaqatjhi benarha le baqala amaboni nofana ilemuko lomuntu ofuna umsebenzi sekunokobana baqale isitifikedi segreyidi le-12. Okusuke kudisibeze abaqatjhaba ngeensebenzezi kukobana kufanele zibhadelwe imirholo ephezulu nezokwenza bona bagcine 70 bangenzi inzuzo. Njeke ukubalekela lokho abaqatjhi sebadanela ekuqatjheni iinsebenzi zesikhatjhana nokwenza bona zingatholi amabhonasi. 6 Ngakelinye ihlangothi uthola bona abantu abatjha abaphuma emindenini edobha phasi abanamali yokuphuma bayokufuna 75 imisebenzi begodu abasisemahlelweni wokuthintana lapha bangathola khona imisebenzi ngokusebenzisa i-inthanede. Ukuqeda iintjhijilwezi ngomnyaka we-2011 umBuso wasungula ihlelo lokusebenzisana nabanye abaqatjheli ukuhlanganisa abantu abafuna imisebenzi nabaqatjhi. Umbuso wanikela ehlelweneli 80 ngemali emabhiliyoni ali-9 yamaranda eyayivela kumPhathiimali wenarha yeSewula Afrika. Imali le yahlukaniselwa amaphrojekthi ali-104 afaka hlangana imikhakha efundisa abantu nge-Hospitality, Information and Communications Technology ne-Wholesale and Retail Trade. 85 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/2018 SCE 7 Bekube gadesi ihlelweli likwazile ukuvula amathuba wemisebenzi yasafuthi ezii-121 481 ngokusebenzisana nabaqatjheli. Ukuragela phambili, kuqalwe bona ngeminyaka yeemali esezako ihlelweli liqalelelwe ngconywana ukwenzela bona likwazi ukuragela phambili nokusungula amanye amathuba wemisebenzi bekufike 90 lapha woke umuntu asebenza khona. [Ikhutjhwe ephephandabeni le-Sunday Times yatjhugululelwa esiNdebeleni] 1.1.1 Tlola imikhakha EMIBILI ekuthiwa itlhayelelwa ziinsebenzi ebalwe endimeni yokuthoma yetheksthi engehla le. (2) 1.1.2 Tlola isikhundla esiphethwe ngu-Anish Shivdasani ehlanganweni yabaqatjheli iGiraffe. (1) 1.1.3 Tlola isizathu esivezwe ngu-Anish Shivdasani esenza bona erhelweni labo bangasabi nabantu abafuna umsebenzi wokutjhayela iinthuthuthu zemisebenzi ehlukahlukeneko le. (1) 1.1.4 Rhunyeza ngephuzu ELILODWA indima engadlalwa nguRhulumende ukukhuthaza abantu bona basebenze emarhwebeni nemabubulweni amancani wenarha le. (2) 1.1.5 Rhunyeza ngephuzu ELILODWA unobangela owenza bona abaqatjhi bagcine sele badanela ekuqatjheni iinsebenzi zesikhatjhana. (2) 1.1.6 Ucabanga bona umtloli wetheksthi le unqophe ukuthihi ngomutjho othi; 'ilutjha ngilo elibongazimbi bokutlhoga imisebenzi naphezu kobana isese yide indlela ekufanele liyikhambe'. Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2) 1.1.7 Ucabanga bona ihlelo letheknoloji elifana naleli ekuthiwa lasungulwa yihlangano yabaqatjheli iGiraffe elisebenza ngomaliledinini okghona ukusebenzisa i-inthanede linikela loke ilutjha amathuba alinganako bona lingalisebenzisa ukuzifumanela umsebenzi? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2) 1.1.8 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusilo iqiniso bese usekela isiqunto osithathako ngokuqalisa kokuvela etheksthini engehla le. Ngokutjho kwetheksthi le kuzwakala kulilutjha lenarha yeSewula Afrika kwaphela elinemiraro yokungafumani imisebenzi. (2) 1.1.9 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi. Umsebenzi weenhlangano zabaqatjheli … A kufunela amayunivesithi ilutjha elingasebenziko. B kuhlola bona abantu babhadelwa imali elingeneko na. C kufundisa ngezemisebenzi. D kuhlanganisa uqatjhi nomqatjhwa. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/2018 SCE 1.1.10 Ngokubona kwakho ungathi kungebanga lani amabubulo alawulwa nguRhulumende andisa amathuba wemisebenzi bese kuthi lawo angalawulwa nguRhulumende aphungule iinsebenzi zawo? (2) 1.1.11 Ngokubona kwakho ungathi ngikuphi okungcono phakathi kwabantu abasebenzela imali encani kodwana basebenze boke emndenini nokobana kusebenze ilunga elilodwa lomndeni bese lirhole imali enengi engakghona ukondla umndeni woke? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) 1.2 Qalisisa iinthombe ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B ISITHOMBE 1 ISITHOMBE 2 ISITHOMBE 3 ISITHOMBE 4 [Zithethwe ku: www.images.com] 1.2.1 Tlola umsebenzi obonakala wenziwa babantu abambethe izembatho ezifanako esithombeni sesi-3. (1) 1.2.2 Tlola umsebenzi owenziwa mumuntu osesithombeni soku-1 nosesithombeni sesi-4. (2) 1.2.3 Tlola isizathu esenza bona imisebenzi ebonakala eenthombeni ezingehlezi ithathwe njemisebenzi etholakala lula nehlala ikhona emikhakheni yemisebenzi. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/2018 SCE 1.2.4 Hlathulula bona ubujamo obubonakala esisebenzini esisesithombeni soku-1 busitjelani ngaso. (2) 1.2.5 Hlangana nemisebenzi ebonakala isenziwa babantu abaseenthombeni ezingehlezi ucabanga bona ngimuphi umuntu angawenza nanyana angazange khekalibhade inyawo lakhe esikolweni? Sekela isiqunto osithathako. (2) 1.2.6 Ngokuzwisisa kwakho itheksthi engehla ku-1.1 nokuqalisisa iinthombe ezivezwe ku-1.2 ngehla ubona sikhona na isizathu sokobana kube nabantu abanengi kangaka abangasebenziko? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/2018 SCE ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Fundisisa itheksthi emayelana nokuqakatheka kokuhlela epilwenakho bese uyayirhunyeza uveze ngokwemilayo onikelwe yona. IMIYALO: 1. Ngamagama angadluli kwama-70, rhunyeza ngendima uveze amaphuzu amayelana nokuqakatheka kokuhlela epilwenakho. 2. Umutjho owutlolako endimeni awube nomqondo OWODWA opheleleko. 3. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3. 4. Sebenzisa amagamakho, ungabuyeleli utlole njengombana kutloliwe etheksthini ngombana uzokulahlekelwa mitlomelo. 5. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho. ITHEKSTHI C UKUQAKATHEKA KOKUHLELA EPILWENAKHO Nangabe khewahlela ukuyokuvakatjha, ukuya emtjhadweni nanyana emnyanyeni okhethekileko, kutjho bona uyazi bonyana kumsebenzi ongangani ukuhlela. Ukuhlola, ukutjhugutjhugulula nokuhlela kabutjha yingcenye yekambiso eyenza bona umuntu athole imiphumela emihle epilwenakhe. Abantu abanengi bayakuzwisisa ukuqakatheka kokuhlelela umnyanya ukuze bangaphoqakali ngelanga lomnyanya kodwana bambalwa abazwisisa ukuqakatheka kokuhlela amaphilwabo. Kuyatjhiwo bona abantu abahleli ukuhluleka kodwana bahluleka ukuhlela. Nangabe uzimisele ngokuphila ipilo ekhambelana namabhudangwakho nokuthandako, utlhoga bona ube mumuntu owenza izinto zenzeke. Indlela yokuthola ipilo leyo kukuyihlelela kusakhanya. Ipilo ehlelweko ikunikela indlela enqophileko. Ukuhlela kukwenza bona wazi lapha uya khona ngepilo nokobana uyokufika bunjani lapho. Ngaphandle kokuhlela angeze waba nendlela oyilandelako epilweni. Lokho kukufaka engozini yokuqeda isikhathi esinengi wenza izinto ezingeze zakuphumelelisa. Ukuhlelela ipilo kwenza bona amabhudangwakho afikeleleke. Nangabe amabhudangwakho kubonakala kwangathi angeze afezeka, kungenzeka bona kubangelwa kukobana akakahlelwa kuhle. Ukuhlela kukunikela amagadango angakusiza ukufeza amabhudangwakho. Ipilo ehlelweko ikubeka ebujameni bokuzazi bona ufunani. Nangabe umumuntu othanda ukulinga itjhudu novumela abanye abantu balawule ipilwakho, kunesiqiniseko sokobana uzokudana. Ukuba mlawuli wepilwakho yindlela eqinisekisweko bona uzokuthola lokhu okutlhogako epilweni. Ipilo ehlelweko ikunikela ukuthula. Ukwazi nje kwaphela bona uthatha amagadango wokubuthelela ipilwakho kukunikela ibonelo phambili. Ngaphandle kokuhlela, kulula bona uzithole ungazazi bona uthathe yiphi indlela nokobana uphile bunjani. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/2018 SCE Ukuhlela kuhle kukunikela umnqopho epilweni. Nawuthatha isikhathi sokuhlela epilwenakho kutjho bona ukhetha ukuphila ipilo enomnqopho, awuphili nje ungazazi bona uphilelani. Ipilo ehlelweko ikunikela amandla wokuzijamela nokuzithemba. Nawuhlelekileko, wazi bona ufunani begodu uyaphi, unamandla wokuphila ipilwakho ngendlela ofuna ngayo. Lokha nawuhlele ipilwakho kuhle uba sibonelo esihle somuntu ohlonipha uZimu. Uba mlawuli wakho koke uZimu akuphe khona. Lokhu kutjengisa bona uyasihlonipha isipho sepilo osiphiwe nguZimu. Nawuhlelako epilweni unikela ingqondwakho ithuba lokobana ikusebenzele. Nawuhlelako utjala imbewu yenembombono engqondwenakho. Imbewu leyo izokwakha amathuba wokobana uphumelele kokuhlelileko. [Ithethwe ku-inthanede yatjhugululelwa esiNdebeleni] IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/2018 SCE ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3: ISIKHANGISO Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI D [Sithethwe ku: www.images.com] 3.1 Tlola bona imitjho engenzasi le ngamunye umumethe mhlobobani wesifenqo. 3.1.1 Sebenza kwanga unama-iri ama-48 ngelanga. (1) 3.1.2 I-RED BULL ikumilisa iimpiko. (1) 3.2 Tlola inani lemali elisetjenziswe esikhangisweni esingehla ngamagama. (1) 3.3 Tlola isizathu esenza bona abatlami besikhangiswesi batlole amagama athi; 'Red Bull' butjhigama. (1) 3.4 Tjhugulula igama elithi; 'ephasini' libe libizo bese uzitlamela ngalo umutjho. (2) 3.5 Ingabe amagama athi; 'i-Red Bull siselo esikunikela amandla ararako' aletha muphi umqondo? (2) 3.6 Tshwaya ngokutjhayisana kwemiqondo ezwakaliswa sikhangiso esingehlesi. (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/2018 SCE UMBUZO 4: IKHATHUNI Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E [Ithethwe ku: www.images.com] 4.1 Tlola bona igama elithi; 'msunguli' elisetjenziswe ekhathunini engehla le lisikhekhe bani sekulumo. (1) 4.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana ujamiselele igama elithalelwe kiwo neliphikisana nalo. Ngifuna umsebenzi owenziwa ngesikhathi esifitjhani. (1) 4.3 Dzubhula igama elisetjenziswe njengesenzukuthi ekhathunini engehla le ulisebenzise emutjhweni ozozitlamela wona kuvele bona uyayazi ihlathululo yaso. (2) 4.4 Tlola isirhunyezo sebizo elithi; 'Nomzana'. (1) 4.5 Hlathulula unobangela owenze abatlami besikhangiso esingehlesi basebenzise itshwayo u-'dwi' ebizweni elithi; 'i-ofisi'. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 12 DBE/2018 SCE 4.6 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi uzaliselele umutjho olandelako. Igama elithi; 'msanami' elisetjenziswe ngubaba osekhathunini engehla le liveza ilimi … A elidlelezelako. B elithatha ihlangothi. C elithinta imizwa. D elilongako. (1) 4.7 Thatha igama elithi; 'khona' elisetjenziswe ekhathunini engehla ulisebenzise emutjhweni ozozitlamela wona liveze umqondo wokuba sisabizwana samambala sebizo elisesigabeni 15. (2) [10] UMBUZO 5 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F UMathambo uthe bona afike embundwini wamaphelelo wajama, wakha umkhanyo ngesandla sangesidleni. Waqalisisa indlela ekusafuze bona ayikhambe. Wayibona ithabalele phambi kwakhe, imbiza kude le. Yabikhamba ipeleselwa zizikghwana mahlangothi womabili lapha nalaphaya. Wajamelwa yihloko. Ngesikhathi asuka ekhaya uMathambo bamdosa ngendlebe bona angakafiki embundwini wamaphelelo 5 angathomi adose iinyawo bese ilanga limtjhingele khona. Alo, uzakwenza njani? Iinyawo sele zivuvuke zingangomgade begodu zifutha kwamanikelela. Phambili khona kufuzile bona aye. Ngaleso sikhatjhana asajamile athi uyaphumula ezwe ubufahlafahla bamatjhaba ngemva kwakhe, athi phekghu aqale, angabona litho. Limrhidle ivalo. Abhebhule 10 iinthende abe ayokudlula isikghwana samaphelelo. Litjhinge ilanga. Akhambakhambe bekurhwalale angawuboni umuzi abamlayele wona. Iinyawo zakhe zale bona aragele phambili ngekhambo lakhe. Abone umutjhana, aphambukele kiwo. Afike aziphose phasi hlanu kwawo athi; 'Ukufa kuphola, angisayi phambili'. 15 [Ithethwe ku-Isikhethu 8] 5.1 Tlola bona igama elithi; 'lapha' elisetjenziswe esiqetjhaneni esingehla lisikhekhe bani sekulumo. (1) 5.2 Tlola umqondo omunyethwe silungelelo esithalelwe emutjhweni ongenzasi. Waqalisisa indlela ekusafuze bona ayikhambe. (1) 5.3 Tlola bona isenzo esithalelweko emutjhweni ongenzasi lo sikuyiphi indlela yesenzo. Athi uyaphumula ezwe ubufahlafahla bamatjhaba ngemva kwakhe. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 13 DBE/2018 SCE 5.4 Tlola umhlobo wesifenqo osetjenziswe emutjhweni ongenzasi lo. Wayibona ithabalele phambi kwakhe, imbiza kude le. (1) 5.5 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo kodwana ujamiselele igama elithalelwe kiwo ngelinomqondo ofana nalo. Kuthe bona afike embundwini wamaphelelo uMathambo wajama. (1) 5.6 Buyelela utlole umutjho ongenzasi ujamiselele ibinzana lamagama athalelweko la ngegama elilodwa. Abhebhule iinthende abe ayokudlula isikghwana samaphelelo. (1) 5.7 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo kodwana ulungise okungakalungi kiwo ngokuyelela imiThetho nemiThetjhwana yokuTlola nokuPeledwa kweLimi lesiNdebele. Wajamelwa yihloko. (2) 5.8 Sebenzisa isitjho esithi: 'Ukufa kuphola' emutjhweni ozozitlamela wona kuvele bona uyayazi ihlathululo yaso. (2) [10] IMITLOMELO YESIGABA C: 30 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele HL

View all