Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
2018
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2
Iphepheli linamakhasi ali-13.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Question Paper
Grade 12 isiNdebele HL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2018, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · isindebele. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 13
- File size
- 567.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 13
This exam
NSC June Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)
- Question 4Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions
- Question 5Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 3Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/2018
SCE
YELELA
1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B kanye NESIGABA C.
ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30)
ISIGABA B: Ukurhunyeza (10)
ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (30)
2. Funda YOKE imiyalo ngokuyelela.
3. Phendula YOKE imibuzo.
4. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
5. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo yesigaba ngasinye.
6. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe
ngayo ephepheni lemibuzo.
7. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.
8. Yelela kobana upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho
ezwakalako.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-30
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40
10. Tlola kuhle nangesandla esibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/2018
SCE
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2.
1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
AKUKHO UKUTLHOGEKA KWEMISEBENZI EMARHWEBENI
NEMABUBULWENI AMANCANI
1 Inarha yeSewula Afrika ithathwa njengenarha esahlelwe khulu
kutlhogeka kwemisebenzi. Eqinisweni akusi kukobana awekho
amathuba wemisebenzi kodwana kukobana iinkhundla ezinengi
zemisebenzi ezikhona ngilezo ezisemikhakheni abantu abayiqalela
phasi. Irhubhululo elenziwe mhlapha nje liveze bonyana 5
kunokutlhayela kwabatjhayeli beenthuthuthu ezikhambisa
imilayezo, ukudla okuthengwa ngokobana ku-odwe esitolo
esithileko, ezikhambisa iinsinjana ezincani zeenkoloyi ezithengwa
ngoku-odwa nokhunye. Irhubhululweli liveze nokobana iintolo
ezinengi zitlhayelelwa babantu abangasebenza imisetjenzana yazo 10
yangamalanga, efaka hlangana ukubhadelisa abathengi, ukupaka
ipahla ethengiswa eentolo ngamananeko nokhunye.
2 Ukutlhogeka kwabantu abangazalisa iinkhalezi kubonakala
kwanda. Iinhlangano zabaqatjheli ezifana neGiraffe nezinye,
ziqalene nomraro wokutlhogeka kwabantu abangenza imisebenzi 15
ebalwe ngehla le. U-Anish Shivdasani, omphathi nobuye
abemsunguli wehlangano yabaqatjheli le uveze bona bahlale
bathola iimbawo ezivela kubanikazi bamabubulo namarhwebo
ahlukahlukeneko bona babaqatjhele abatjhayeli beenthuthuthu.
Umphathi lo uveze bona ekuthomeni babenabo abantu ababegade 20
bafuna ukutholelwa imisebenzi yokutjhayela iinthuthuthu erhelweni
labo labantu abazitlolisele ukufunelwa imisebenzi kodwana gadesi
abasekho ngombana boke sebabatholele imisebenzi. Ngokutjho
komphathi lo uthi eminye imikhakha etlhoga abasebenzi ngefaka
hlangana iinsebenzi zemabhutjhara, ezenza ikofi nezibhagako. 25
3 Okhunye okuvezwe lirhubhululweli kukobana pheze isiquntu
senani labantu abasezingeni lokungasebenza bangayenza
imisebenzi le nange amarhwebo namabubulo amancani la
angathola ukusekelwa bekathuthukiswe nguRhulumende
ukwenzela bona abhadele iinsebenzi zawo imali engconywana. 30
Isikhala phakathi kwemisebenzi elawulwa mBuso naleyo
engalawulwa mBuso sibonakala sikhule ngamaphesende ali-7,2
ukuya emaphesendini ali-9,8 phakathi komnyaka we-2014
nomynyaka we-2017. Ukukhula kwesikhalesi kubangelwa
kukobana lokha imisebenzi elawulwa mBuso nayivula amathuba 35
wemisebenzi le engalawulwa mBuso iphungula iinsebenzi zayo.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/2018
SCE
4 Ilutjha liragela phambili nokuba bongazimbi bokutlhoga imisebenzi
naphezu kobana isese yide indlela elisafanele liyikhambe epilweni.
Ilutjha elisebenzako kwagadesi limaphesende ama-30 bese kuthi
inani labantu abangasebenziko seliloke libe maphasende ama-37,5 40
Unobangela omkhulu wokungasebenzi kwelutjha lokhu
kutjhayisana kwamakghono walo namathuba akhona wemisebenzi.
Ukutlhogeka kwelwazi nakho kudlala indima ekulu ekwenzeni bona
ilutjha elinengi ligcine linganamisebenzi. Ukuqeda ukutlhogeka
kwelwazokhu ngikho okubangele bona abaqatjheli behlangano 45
yeGiraffe basungule ihlelo elisebenza ngomaliledinini okghona
ukusebenzisa i-inthanede ukuthola ilwazi ngamathuba
wemisebenzi akhona emabubulweni ahlukahlukeneko. Ihlelweli
likghona ukuhlanganisa umqatjhi nomuntu ofuna umsebenzi
bekufike lapha bavumelana khona. Mhlapha nje ikhamphani 50
yakwaVodacom yenze isivumelwano nehlangano yabaqatjheli
iGiraffe sokobana izakunikela simahla ngamadatha ebantwini
abafuna umsebenzi ngokusebenzisa ihlelo lehlangano
yabaqatjhelaba. Abaqatjhi nabo bangakghona ukungena
ehlelweneli ukuqala bona hlangana nabantu abafuna imisebenzi 55
abekho labo ababatlhogako na.
5 Soloko ihlelo lokufuna umsebenzi ngokusebenzisa ihlangano
yabaqatjheleli lathomako sekunabantu abazii-40 000 esele
libatholele imisebenzi ephasini mazombe. Lokho kwenze bona
abasunguli behlangano le banikelwe unongorwana wokuba 60
yihlangano ekhambe phambili yabaqatjheli ngokusebenzisa
itheknoloji emnyanyeni ebewubanjelwe enarheni ye-USA. ESewula
Afrika umraro kuba kukobana abantu abangasebenza imisebenzi
ekhulunyiswe ngehla le, bahlale kiyo bekufike ezingeni lapha
bathuthuka khona abatholakali. Okhunye okwenza bona ilutjha 65
leSewula Afrika lingaqatjheki ngokusebenzisa ihlelweli kukobana
abaqatjhi benarha le baqala amaboni nofana ilemuko lomuntu
ofuna umsebenzi sekunokobana baqale isitifikedi segreyidi le-12.
Okusuke kudisibeze abaqatjhaba ngeensebenzezi kukobana
kufanele zibhadelwe imirholo ephezulu nezokwenza bona bagcine 70
bangenzi inzuzo. Njeke ukubalekela lokho abaqatjhi sebadanela
ekuqatjheni iinsebenzi zesikhatjhana nokwenza bona zingatholi
amabhonasi.
6 Ngakelinye ihlangothi uthola bona abantu abatjha abaphuma
emindenini edobha phasi abanamali yokuphuma bayokufuna 75
imisebenzi begodu abasisemahlelweni wokuthintana lapha
bangathola khona imisebenzi ngokusebenzisa i-inthanede.
Ukuqeda iintjhijilwezi ngomnyaka we-2011 umBuso wasungula
ihlelo lokusebenzisana nabanye abaqatjheli ukuhlanganisa abantu
abafuna imisebenzi nabaqatjhi. Umbuso wanikela ehlelweneli 80
ngemali emabhiliyoni ali-9 yamaranda eyayivela kumPhathiimali
wenarha yeSewula Afrika. Imali le yahlukaniselwa amaphrojekthi
ali-104 afaka hlangana imikhakha efundisa abantu nge-Hospitality,
Information and Communications Technology ne-Wholesale and
Retail Trade. 85
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/2018
SCE
7 Bekube gadesi ihlelweli likwazile ukuvula amathuba wemisebenzi
yasafuthi ezii-121 481 ngokusebenzisana nabaqatjheli. Ukuragela
phambili, kuqalwe bona ngeminyaka yeemali esezako ihlelweli
liqalelelwe ngconywana ukwenzela bona likwazi ukuragela
phambili nokusungula amanye amathuba wemisebenzi bekufike 90
lapha woke umuntu asebenza khona.
[Ikhutjhwe ephephandabeni le-Sunday Times yatjhugululelwa esiNdebeleni]
1.1.1 Tlola imikhakha EMIBILI ekuthiwa itlhayelelwa ziinsebenzi ebalwe
endimeni yokuthoma yetheksthi engehla le. (2)
1.1.2 Tlola isikhundla esiphethwe ngu-Anish Shivdasani ehlanganweni
yabaqatjheli iGiraffe. (1)
1.1.3 Tlola isizathu esivezwe ngu-Anish Shivdasani esenza bona
erhelweni labo bangasabi nabantu abafuna umsebenzi
wokutjhayela iinthuthuthu zemisebenzi ehlukahlukeneko le. (1)
1.1.4 Rhunyeza ngephuzu ELILODWA indima engadlalwa
nguRhulumende ukukhuthaza abantu bona basebenze
emarhwebeni nemabubulweni amancani wenarha le. (2)
1.1.5 Rhunyeza ngephuzu ELILODWA unobangela owenza bona
abaqatjhi bagcine sele badanela ekuqatjheni iinsebenzi
zesikhatjhana. (2)
1.1.6 Ucabanga bona umtloli wetheksthi le unqophe ukuthihi ngomutjho
othi; 'ilutjha ngilo elibongazimbi bokutlhoga imisebenzi naphezu
kobana isese yide indlela ekufanele liyikhambe'. Sekela
ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
1.1.7 Ucabanga bona ihlelo letheknoloji elifana naleli ekuthiwa
lasungulwa yihlangano yabaqatjheli iGiraffe elisebenza
ngomaliledinini okghona ukusebenzisa i-inthanede linikela loke
ilutjha amathuba alinganako bona lingalisebenzisa ukuzifumanela
umsebenzi? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
1.1.8 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusilo
iqiniso bese usekela isiqunto osithathako ngokuqalisa kokuvela
etheksthini engehla le.
Ngokutjho kwetheksthi le kuzwakala kulilutjha lenarha yeSewula
Afrika kwaphela elinemiraro yokungafumani imisebenzi. (2)
1.1.9 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Umsebenzi weenhlangano zabaqatjheli …
A kufunela amayunivesithi ilutjha elingasebenziko.
B kuhlola bona abantu babhadelwa imali elingeneko na.
C kufundisa ngezemisebenzi.
D kuhlanganisa uqatjhi nomqatjhwa. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/2018
SCE
1.1.10 Ngokubona kwakho ungathi kungebanga lani amabubulo alawulwa
nguRhulumende andisa amathuba wemisebenzi bese kuthi lawo
angalawulwa nguRhulumende aphungule iinsebenzi zawo? (2)
1.1.11 Ngokubona kwakho ungathi ngikuphi okungcono phakathi
kwabantu abasebenzela imali encani kodwana basebenze boke
emndenini nokobana kusebenze ilunga elilodwa lomndeni bese
lirhole imali enengi engakghona ukondla umndeni woke? Sekela
isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
1.2 Qalisisa iinthombe ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
ISITHOMBE 1 ISITHOMBE 2
ISITHOMBE 3 ISITHOMBE 4
[Zithethwe ku: www.images.com]
1.2.1 Tlola umsebenzi obonakala wenziwa babantu abambethe
izembatho ezifanako esithombeni sesi-3. (1)
1.2.2 Tlola umsebenzi owenziwa mumuntu osesithombeni soku-1
nosesithombeni sesi-4. (2)
1.2.3 Tlola isizathu esenza bona imisebenzi ebonakala eenthombeni
ezingehlezi ithathwe njemisebenzi etholakala lula nehlala ikhona
emikhakheni yemisebenzi. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/2018
SCE
1.2.4 Hlathulula bona ubujamo obubonakala esisebenzini
esisesithombeni soku-1 busitjelani ngaso. (2)
1.2.5 Hlangana nemisebenzi ebonakala isenziwa babantu
abaseenthombeni ezingehlezi ucabanga bona ngimuphi umuntu
angawenza nanyana angazange khekalibhade inyawo lakhe
esikolweni? Sekela isiqunto osithathako. (2)
1.2.6 Ngokuzwisisa kwakho itheksthi engehla ku-1.1 nokuqalisisa
iinthombe ezivezwe ku-1.2 ngehla ubona sikhona na isizathu
sokobana kube nabantu abanengi kangaka abangasebenziko?
Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/2018
SCE
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Fundisisa itheksthi emayelana nokuqakatheka kokuhlela epilwenakho bese
uyayirhunyeza uveze ngokwemilayo onikelwe yona.
IMIYALO:
1. Ngamagama angadluli kwama-70, rhunyeza ngendima uveze amaphuzu
amayelana nokuqakatheka kokuhlela epilwenakho.
2. Umutjho owutlolako endimeni awube nomqondo OWODWA opheleleko.
3. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3.
4. Sebenzisa amagamakho, ungabuyeleli utlole njengombana kutloliwe
etheksthini ngombana uzokulahlekelwa mitlomelo.
5. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho.
ITHEKSTHI C
UKUQAKATHEKA KOKUHLELA EPILWENAKHO
Nangabe khewahlela ukuyokuvakatjha, ukuya emtjhadweni nanyana emnyanyeni
okhethekileko, kutjho bona uyazi bonyana kumsebenzi ongangani ukuhlela. Ukuhlola,
ukutjhugutjhugulula nokuhlela kabutjha yingcenye yekambiso eyenza bona umuntu
athole imiphumela emihle epilwenakhe.
Abantu abanengi bayakuzwisisa ukuqakatheka kokuhlelela umnyanya ukuze
bangaphoqakali ngelanga lomnyanya kodwana bambalwa abazwisisa ukuqakatheka
kokuhlela amaphilwabo. Kuyatjhiwo bona abantu abahleli ukuhluleka kodwana
bahluleka ukuhlela. Nangabe uzimisele ngokuphila ipilo ekhambelana
namabhudangwakho nokuthandako, utlhoga bona ube mumuntu owenza izinto
zenzeke. Indlela yokuthola ipilo leyo kukuyihlelela kusakhanya.
Ipilo ehlelweko ikunikela indlela enqophileko. Ukuhlela kukwenza bona wazi lapha uya
khona ngepilo nokobana uyokufika bunjani lapho. Ngaphandle kokuhlela angeze waba
nendlela oyilandelako epilweni. Lokho kukufaka engozini yokuqeda isikhathi esinengi
wenza izinto ezingeze zakuphumelelisa. Ukuhlelela ipilo kwenza bona
amabhudangwakho afikeleleke. Nangabe amabhudangwakho kubonakala kwangathi
angeze afezeka, kungenzeka bona kubangelwa kukobana akakahlelwa kuhle.
Ukuhlela kukunikela amagadango angakusiza ukufeza amabhudangwakho.
Ipilo ehlelweko ikubeka ebujameni bokuzazi bona ufunani. Nangabe umumuntu
othanda ukulinga itjhudu novumela abanye abantu balawule ipilwakho, kunesiqiniseko
sokobana uzokudana. Ukuba mlawuli wepilwakho yindlela eqinisekisweko bona
uzokuthola lokhu okutlhogako epilweni. Ipilo ehlelweko ikunikela ukuthula. Ukwazi nje
kwaphela bona uthatha amagadango wokubuthelela ipilwakho kukunikela ibonelo
phambili. Ngaphandle kokuhlela, kulula bona uzithole ungazazi bona uthathe yiphi
indlela nokobana uphile bunjani.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/2018
SCE
Ukuhlela kuhle kukunikela umnqopho epilweni. Nawuthatha isikhathi sokuhlela
epilwenakho kutjho bona ukhetha ukuphila ipilo enomnqopho, awuphili nje ungazazi
bona uphilelani.
Ipilo ehlelweko ikunikela amandla wokuzijamela nokuzithemba. Nawuhlelekileko, wazi
bona ufunani begodu uyaphi, unamandla wokuphila ipilwakho ngendlela ofuna ngayo.
Lokha nawuhlele ipilwakho kuhle uba sibonelo esihle somuntu ohlonipha uZimu. Uba
mlawuli wakho koke uZimu akuphe khona. Lokhu kutjengisa bona uyasihlonipha isipho
sepilo osiphiwe nguZimu. Nawuhlelako epilweni unikela ingqondwakho ithuba
lokobana ikusebenzele. Nawuhlelako utjala imbewu yenembombono
engqondwenakho. Imbewu leyo izokwakha amathuba wokobana uphumelele
kokuhlelileko.
[Ithethwe ku-inthanede yatjhugululelwa esiNdebeleni]
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/2018
SCE
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
[Sithethwe ku: www.images.com]
3.1 Tlola bona imitjho engenzasi le ngamunye umumethe mhlobobani wesifenqo.
3.1.1 Sebenza kwanga unama-iri ama-48 ngelanga. (1)
3.1.2 I-RED BULL ikumilisa iimpiko. (1)
3.2 Tlola inani lemali elisetjenziswe esikhangisweni esingehla ngamagama. (1)
3.3 Tlola isizathu esenza bona abatlami besikhangiswesi batlole amagama athi;
'Red Bull' butjhigama. (1)
3.4 Tjhugulula igama elithi; 'ephasini' libe libizo bese uzitlamela ngalo umutjho. (2)
3.5 Ingabe amagama athi; 'i-Red Bull siselo esikunikela amandla ararako' aletha
muphi umqondo? (2)
3.6 Tshwaya ngokutjhayisana kwemiqondo ezwakaliswa sikhangiso esingehlesi. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/2018
SCE
UMBUZO 4: IKHATHUNI
Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
[Ithethwe ku: www.images.com]
4.1 Tlola bona igama elithi; 'msunguli' elisetjenziswe ekhathunini engehla le
lisikhekhe bani sekulumo. (1)
4.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana ujamiselele igama elithalelwe
kiwo neliphikisana nalo.
Ngifuna umsebenzi owenziwa ngesikhathi esifitjhani. (1)
4.3 Dzubhula igama elisetjenziswe njengesenzukuthi ekhathunini engehla le
ulisebenzise emutjhweni ozozitlamela wona kuvele bona uyayazi ihlathululo
yaso. (2)
4.4 Tlola isirhunyezo sebizo elithi; 'Nomzana'. (1)
4.5 Hlathulula unobangela owenze abatlami besikhangiso esingehlesi
basebenzise itshwayo u-'dwi' ebizweni elithi; 'i-ofisi'. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 12 DBE/2018
SCE
4.6 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi uzaliselele umutjho olandelako.
Igama elithi; 'msanami' elisetjenziswe ngubaba osekhathunini engehla le
liveza ilimi …
A elidlelezelako.
B elithatha ihlangothi.
C elithinta imizwa.
D elilongako. (1)
4.7 Thatha igama elithi; 'khona' elisetjenziswe ekhathunini engehla ulisebenzise
emutjhweni ozozitlamela wona liveze umqondo wokuba sisabizwana
samambala sebizo elisesigabeni 15. (2)
[10]
UMBUZO 5
Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
UMathambo uthe bona afike embundwini wamaphelelo wajama, wakha umkhanyo
ngesandla sangesidleni. Waqalisisa indlela ekusafuze bona ayikhambe. Wayibona
ithabalele phambi kwakhe, imbiza kude le. Yabikhamba ipeleselwa zizikghwana
mahlangothi womabili lapha nalaphaya. Wajamelwa yihloko. Ngesikhathi asuka
ekhaya uMathambo bamdosa ngendlebe bona angakafiki embundwini wamaphelelo 5
angathomi adose iinyawo bese ilanga limtjhingele khona. Alo, uzakwenza njani?
Iinyawo sele zivuvuke zingangomgade begodu zifutha kwamanikelela. Phambili
khona kufuzile bona aye.
Ngaleso sikhatjhana asajamile athi uyaphumula ezwe ubufahlafahla bamatjhaba
ngemva kwakhe, athi phekghu aqale, angabona litho. Limrhidle ivalo. Abhebhule 10
iinthende abe ayokudlula isikghwana samaphelelo. Litjhinge ilanga.
Akhambakhambe bekurhwalale angawuboni umuzi abamlayele wona. Iinyawo
zakhe zale bona aragele phambili ngekhambo lakhe. Abone umutjhana,
aphambukele kiwo. Afike aziphose phasi hlanu kwawo athi; 'Ukufa kuphola, angisayi
phambili'. 15
[Ithethwe ku-Isikhethu 8]
5.1 Tlola bona igama elithi; 'lapha' elisetjenziswe esiqetjhaneni esingehla
lisikhekhe bani sekulumo. (1)
5.2 Tlola umqondo omunyethwe silungelelo esithalelwe emutjhweni ongenzasi.
Waqalisisa indlela ekusafuze bona ayikhambe. (1)
5.3 Tlola bona isenzo esithalelweko emutjhweni ongenzasi lo sikuyiphi indlela
yesenzo.
Athi uyaphumula ezwe ubufahlafahla bamatjhaba ngemva kwakhe. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 13 DBE/2018
SCE
5.4 Tlola umhlobo wesifenqo osetjenziswe emutjhweni ongenzasi lo.
Wayibona ithabalele phambi kwakhe, imbiza kude le. (1)
5.5 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo kodwana ujamiselele igama elithalelwe
kiwo ngelinomqondo ofana nalo.
Kuthe bona afike embundwini wamaphelelo uMathambo wajama. (1)
5.6 Buyelela utlole umutjho ongenzasi ujamiselele ibinzana lamagama
athalelweko la ngegama elilodwa.
Abhebhule iinthende abe ayokudlula isikghwana samaphelelo. (1)
5.7 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo kodwana ulungise okungakalungi kiwo
ngokuyelela imiThetho nemiThetjhwana yokuTlola nokuPeledwa kweLimi
lesiNdebele.
Wajamelwa yihloko. (2)
5.8 Sebenzisa isitjho esithi: 'Ukufa kuphola' emutjhweni ozozitlamela wona kuvele
bona uyayazi ihlathululo yaso. (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA C: 30
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC November 2018 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2018 QP

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum