Skip to content

isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

Question paperisiNdebele HLGrade 12201719 pages

Grade 12 isiNdebele HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2017, 19 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LESIBILI (P2) 2017 IMITLOMELO: 80 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½ Iphepheli linamakhasi ali-19. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 2 DBE/2017 SCE YELELA 1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana aphendule imibuzo. 2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko ngeencwadi ozifunde kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula. 3. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A: Iinkondlo (30) ISIGABA B: Inovela (25) ISIGABA C: Umdlalo nanyana Idrama (25) 4. Landela imilayo esekuthomeni KWESINYE NESINYE isigaba ngokuyelela. 5. Phendula IMIBUZO EMIHLANU seyiyoke: EMITHATHU KUSIGABA A MUNYE KUSIGABA B NAMUNYE KUSIGABA C 6. Sebenzisa irherho lokuzihlola ukuqinisekisa bonyana yoke imibuzo uyiphendulile. 7. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe ngayo ephepheni lemibuzo. 8. Thoma ESINYE NESINYE isigaba ekhasini ELITJHA. 9. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-40 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-55 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-55 10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 3 DBE/2017 SCE IKHASI LOKUMUNYETHWEKO Ikhaseli lizokwenza ukobana umfundi akhethe imibuzo afuna ukuphendula ngayo ngaphandle kobana afunde iphepha loke. ISIGABA A: IINKONDLO Iinkondlo eziboniweko: Phendula NANYANA ngimiphi imibuzo EMIBILI. INOMBORO YOMBUZO UMBUZO IMITLOMELO IKHASI 1. 'Isililo Senyoni' Umbuzo omude 10 5 2. 'Ipi Yerholweni' Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 6 3. 'Isizi' Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 7 4. 'Mma Wami' Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 8 KANYE Ikondlo engakabonwa: Ukatelelekile ukuphendula umbuzo lo. 5. 'Ngubo Yebusika' Umbuzo onemibuzo emfitjhani 10 9 *YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba. Nawukhethe umbuzo OMUDE enoveleni qinisekisa bona ukhethe imibuzo EMIFITJHANI emdlalweni. NOFANA Nawukhethe imibuzo EMIFITJHANI enovelini qinisekisa bona ukhetha Umbuzo OMUDE emdlalweni. ISIGABA B: INOVELA INOVELA: Phendula umbuzo MUNYE encwadini yenovela efundiweko. 6. Mbala Ngubaba Umbuzo omude 25 10 7. Mbala Ngubaba Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 10 8. UKholiwe Umbuzo omude 25 12 9. UKholiwe Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 12 ISIGABA C: UMDLALO/IDRAMA Phendula umbuzo MUNYE encwadini yomdlalo ofundiweko. 10. Ibhudango Lami Umbuzo omude 25 14 11. Ibhudango Lami Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 14 12. Umbango KaNzunza NoManala Umbuzo omude 25 17 13. Umbango KaNzunza NoManala Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 17 YELELA: Esigabeni B no-C, phendula umbuzo OWODWA omude kanye NOWODWA umbuzo omfitjhani. Awukafaneli ukuphendula imibuzo EMIBILI emide nofana MIBILI emifitjhani. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 4 DBE/2017 SCE IRHELO LOKUQINISEKISA Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke imibuzo elindelekileko. ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO TLOLA ITSHWAYO ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA EMBUZWENI OWUKHETHILEKO () A: IINKONDLO 1–4 2 (Iinkondlo eziboniweko) A: IKONDLO (Ikondlo 5 1 engakabonwa) B: INOVELA 6–9 1 (Umbuzo omude NANYANA onemibuzo emifitjhani) C: UMDLALO/IDRAMA 10–13 1 (Umbuzo omude NANYANA onemibuzo emifitjhani) YELELA: Esigabeni B no-C, phendula umbuzo OWODWA omude kanye NOWODWA umbuzo omfitjhani. Awukafaneli ukuphendula imibuzo EMIBILI emide nofana EMIBILI emifitjhani. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 5 DBE/2017 SCE ISIGABA A: IINKONDLO Iinkondlo ezibonweko (UMBUZO woku-1 ukuya embuzweni wesi-4): Phendula imibuzo EMIBILI kwaphela. Ikondlo engakabonwa (UMBUZO wesi-5): UKATELELEKILE ukuphendula umbuzo lo. UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE) Funda ikondlo engenzasi bese uphendula umbuzo olandelako. ISILILO SENYONI – JM Mthimunye 1 Mina ngiphapha njalo nje, 2 Ngizul' emkayini ngedwana, 3 Ngizul' ongcon' umuthi 4 Wokuphumula kamnandi, 5 Ngiphumul' ukubalabala. 6 Mina ngilizuba ngiyazulazula, 7 Ngizul' omanz' umuthi, 8 Engingakha kiwo ngedwa 9 Ngakhe ngakhele safuthi, 10 Ngingasafuduka ngitjho 11 Lisina ngesinanja. 12 Ngihlala ngiphapha njalo, 13 Omanz' umuth' angiwufumani 14 Ubutlawana bami sebuyala. 15 Ngamane ngigege nay' imithi 16 Bengifunyan' ongifaneleko 17 Ngakhe kiwo kamnandi. 18 Noman' eziny' iinyoni zingatjho 19 Bona ngiphaphele safuthi, 20 Ukuzuma khona ngiyazuma, 21 Kubamba ezumako, 22 Zizulele nyon' ehle! 23 Ngihlala ngiphapha njalo. 24 Eziny' iinyoni ziyangisola. 25 Ezinye zisol' amabalami, 26 Ezinye zisol' ubuhle bami, 27 Ezinye zikhuz' amalami. 28 Zimu, ngibutha nami hle! Tlola ummoya ozwakaliswa yimbongi ekondlweni le, dzubhula bewuhlathulule amagama asetjenziswe yimbongi ukuveza tjhatjhalazi lowo mmoya. [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 6 DBE/2017 SCE UMBUZO 2 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI) Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. IPI YERHOLWENI – DM Jiyane 1 Phasi enzasi erholweni, 2 KwaMahlungulu kwasala abantu 3 Kwaduma izulu kwamekeza umbani, 4 Kwatjha isikhuni kwasala umlotha. 5 Kwahlwa emini iNdebele liqalene nomSuthu, 6 Lafika iBhunu lasiza umSuthu. 7 Umbango lo ngewani? 8 Nango uMampuru ngemathunjini, 9 Wathuthumba umdzobho yabayincani indawo. 10 Yabambana kwathula umoya, 11 Yabambana kwaphapha ibhetjha eNdebeleni, 12 Yabambana kwaphapha umdzobho emSuthwini, 13 Yabambana kwarathuka ibhrugu eBhunwini. 14 Kwaba nzima ephasini lekhethu, 15 Kwalila ikule, kwalila isibhuku nomkhonto. 16 Abantu barhayileka inga ziimpukani zingananto, 17 Yafulathela yamaBhunu nabeSuthu. 18 UMabhoko akathomi umuntu, 19 Nango uMaqobolwana aqwilisa isitjhaba sesiyamile, 20 Bayenza indaba uburotho nejemu. 21 Wokhi! Amanaba asese namandla, 22 Umtlhago ubhode amanzinzo, 23 Amanaka namaphotho kukudla ngenca yephango. 24 Iinhlokwana nanziya laphaya, 25 Iindumbu ziintutwana nobujadajada. 26 Kulele umSuthu, iBhunu neNdebele. 27 Sesidlule isiwuruwuru kwalila iintseritseri, 28 Izandla neenyawo zakaNdebele zadliwa ziinsimbi, 29 Iintjhaba zagida ngethambo lakhe, 30 Nango sele asisembamgodi, 31 Namhlanje sidindi sinzinzile. 2.1 Dzubhula umuda osetjenziswe endimeni yesi-2 onehlathululo yokobana nakuliwa ipi le kwabonakala kunzima nanyana kwakungasisebusuku. (1) 2.2 Tlola imihlobo EMIBILI yevumelwano esetjenziswe yimbongi endimeni yoku-1 yekondlo engehla le. (2) 2.3 Rhunyeza ngawakho amagama okutjhiwo mumuda we-17 wekondlo engehla le. (1) 2.4 Hlathulula umnqopho wembongi wokungathekisa ipi ekhulunyiswa ekondlweni le nesiwuruwuru. (2) 2.5 Ngokuyelela okutjhiwo yindima yesi-2 yekondlo le akhe uhlathulule ngewakho amagama isisusa sepi ekhulunyiswa ekondlweni le. (2) 2.6 Coca ngokukholweka kommongondaba okhulunyiswa ekondlweni le. (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 7 DBE/2017 SCE UMBUZO 3 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI) Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ISIZI – JN Malobola 1 Laphuma njengemihla, 2 Laphakama lihlophe 3 Ukuzifihla kunina. 4 Imisebenzi yemihla 5 Irheme ngerherho layo. 6 Umuntu woke bekahlophe 7 Ukuyokufika lapho 8 Lapho alima khona. 9 Amacoco akakho kangako 10 Mvulo sidiniwe, 11 Nokho siyakhona, 12 Igijima njengemhleni ibhesi. 13 Maye! Ha … wu …! Iwu! 14 Gidi! Bhu! Bhu! 15 Ngokuphazima kwelihlo 16 Kwaphela nya! 17 Kwathula du! 18 Ababonileko kwaba ngabathulileko, 19 Abalimeleko kwaba ngabaphephileko, 20 Isizi leWangendrift lembatha 21 IKwaNdebele ngomzuzwana. 22 Abotitjhere bayile, 23 Bakhambile abafundi, 24 Iinsebenzi zoMbuso ziyile, 25 UMbuso wembethe isizi. 26 Kwalila umNyango wezeFundo, 27 Khona umnyaka sele wonde kangaka? 28 Awa, ukwelusa kubhalile, 29 Iinkomo zifahlile, kubhalile. 3.1 Tlola ilanga ekwenzeka ngalo ingozi ekhulunyiswa ekondlweni le. (1) 3.2 Rhunyeza imiqondo EMIBILI emunyethwe yindima yesi-4 yekondlo engehla le. (2) 3.3 Tlola isithombe-ngqondo esisetjenziswe yimbongi emudeni wama-25 wekondlo engehla le. (1) 3.4 Ingabe ukusetjenziswa kweenlingisi emudeni we-16 nowe-17 ekondlweni le kusivezela muphi umqondo? (2) 3.5 Igama elisetjenziswe emudeni wobu-8 elithi; 'lima' ngokwekondlo le lizwakala lijamele imiqondo emibili. Hlathulula leyo miqondo eliyijameleko ngokutjhiwo yikondlo le. Ipendulo ayibe maphuzu AMABILI. (2) 3.6 Coca ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa isithombe-ngqondo emudeni wama-27 bewuhlathulule nokobana ukusetjenziswa kwaso kunamthelela muphi ekwenzeni bona ikondlo le izwisiseke ngcono. (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 8 DBE/2017 SCE UMBUZO 4 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI) Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. Mma Wami – JM Mthimunye 1 Ungikhalimile iye, 2 Angali ngiyavuma. 3 Wathi ngingakhambi ebusuku, 4 Wathi ngingakhambi nabesana. 5 Ngabuza ngifuna ukwazi, 6 Ngabuza bonyana kungebanga lani. 7 Ipendulwakho kwaba liswazi, 8 Ipendulo kwaba ziinhlamba. 9 Wathi ngingabuzi okunengi 10 Kwaphela ngenze njalo. 11 Ngahlala ngitshwenyekile 12 Ngombana ngifuna ukwazi 13 Bonyana yini ephethwe busuku, 14 Bonyana yini elumako ebesaneni. 15 Iye, ngakhamba ngekani 16 Ngombana ngifuna ukwazi. 17 Umvuzo walokho kwaba budisi, 18 Kwaba ngilokhu okubonako. 19 Namkhana ungangithuka, 20 Uthi: ngeqa amagamakho. 21 Kwaphela khumbula lokhu: 22 Wangifihlela iqiniso lakho. 4.1 Tlola izinto EZIMBILI unina lembongi ayikhalimela zona bona ingazenzi. (2) 4.2 Tlola ubukondlo obusetjenziswe yimbongi emudeni we-15 wekondlo engehla le. (1) 4.3 Rhunyeza ngomuda OWODWA isehlakalo esehlela imbongi ngemva kobana ingazange ithathe iiyeleliso zakanina. (1) 4.4 Ingabe amagama akhulunywa yimbongi endimeni yamaswaphelo yekondlo le asitjelani ngamazizo wayo? (2) 4.5 Ucabanga bona imbongi beyingazi ngeqiniso bona khuyini elumako ebesaneni nofana seyindlela yokuzivikela nje kwaphela? Sekela isiqunto osithathako ngawakho amagama. (2) 4.6 Vumelana nofana uphikisane nesitatimende esingenzasi bese usekela ngawakho amagama uqalise kokuvela ekondlweni le. Ngendlela ummongondaba wekondlo le ungayo kuyabonakala bona imbongi nonina babantu ebe baphila esikhathini sakade. (2) [10] KANYE Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 9 DBE/2017 SCE IKONDLO ENGAKABONWA: (UKATELELEKILE UKUPHENDULA UMBUZO LO) UMBUZO 5 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI) Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. NGUBO YEBUSIKA – MA Mahlangu 1 Uligwelegwele njengendoda esisilwi, 2 Ngikuqala ngithabe ngizale ithabo, 3 Imihlathi iqoth' iindlebe ngethabo. 4 Ngiyazikara ngokungarareki ngawe. 5 Ubusika ngibuzwa ngendaba. 6 Amakhaza ngiwaqala ngiwatjhidele, 7 Isithunzi sakho sihlala sinjalo, 8 Ngiyazikara ngokungarareki ngawe. 9 Amanzi mngani wakho omkhulu, 10 Ukuhlanzeka nimamathe nelimu nakho, 11 Isithunzi sakho sihlala sinjalo, 12 Ngiyazikara ngokungarareki ngawe. 13 Nginikel' ukuhlakanipha mfuthumela, 14 Wena olethwa yingubami. 15 Nginikel' ukukhuthala ndluyami yokubalekela, 16 Wena oletha ithemba lobuthongo obubusisekileko. 17 Ngiyazikara ngokungatatazeli ngawe. 18 Nginikel' umcabango ongikhanyiselako ngekusasa. 19 Amehlwami akabe ngavulekileko, 20 Imicabango yami akube ngejabulisako, 21 Ungitjele nawuluphalako, ngingabambeleli kuwe 22 Ngombana ulithemba lamabhudango wami wangomuso. 5.1 Tlola umhlobo wesithombe-ngqondo osetjenziswe yimbongi endimeni yoku-1 yekondlo le. (1) 5.2 Tlola umhlobo wevumelwano osetjenziswe yimbongi emudeni wesi-2 wekondlo engehla. (1) 5.3 Dzubhula umuda onesithiyeleli/ isezura osetjenziswe yimbongi ekondlweni engehla le. (1) 5.4 Tsomula ibinzana lamagama asisitjho asetjenziswe yimbongi endimeni yesi-3 yekondlo engehla le. (1) 5.5 Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda othi; 'Imihlathi iqoth' iindlebe ngethabo' osetjenziswe yimbongi endimeni yoku-1 yekondlo le. (2) 5.6 Ingabe imbongi isihlathululelani nofana isitjelani ngomuda we-9 nowe-10 wekondlo le? (2) 5.7 Tshwaya ngommongondaba ofihlakeleko wekondlo engehla le. (2) [10] IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 10 DBE/2017 SCE ISIGABA B: INOVELA YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba. Nawukhetha umbuzo OMUDE enoveleni qinisekisa bona ukhethe umbuzo onemibuzo EMIFITJHANI emdlalweni. NOFANA Nawukhetha umbuzo onemibuzo EMIFITJHANI enovelini qinisekisa bona ukhetha umbuzo OMUDE emdlalweni. Kilesisigaba kuneencwadi zamanovela EZIMBILI: MBALA NGUBABA KANYE NOKHOLIWE. Khetha inovela EYODWA uphendule ngayo umbuzo OWODWA. UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE) MBALA NGUBABA – PB Skhosana Enovelini yesihloko esithi; Mbala Ngubaba akhe utshwaye ngeemilo zabalingisi abalandelako: uDladla, uNaMtshweni noMavela bewuhlathulule nomlayezo owuthola esimilweni somlingisi ngamunye. Amagama ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25] UMBUZO 7 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI) MBALA NGUBABA – PB Skhosana Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A 'Uyabona Jali sekunokobana ngiziphekelele ejele, kungcono nizame elinye iqhinga, njengombana atjho uMasango. Ukuzisa emlonyeni wengwe khona, awa.' USkhosana azizwe neengazini bona nakusibhuku usibambe ngentongeni-ke kwanje. Athi rhedlu uMasango ngelihlo. Alithi tsipi. NoMasango afakaze ngelakhe bona, 'yelele!' Kwenzeka lefihlokazi nje, uMavela akalemuki, nokubona akaboni. Ingqondwakhe seyicabanga 5 ngokubotjhwa angakenzi litho. Mbala uMasango atjho bona kungcono bayomtjhiya kwamzawakhe uSoLiseni owakhe la eMkobola. Lokho kutjengise ukuphunyurha emlonyeni webhubezi kuMavela. 'Nizabe ningisize khulu Phondw' elibovu. Ngifuna nje lapha ngingafihla khona ihloko iveke nanyana zimbili, besiqede ukuthutha ilifa lameli lapha eMadlangeni. Uyabona 10 kwakho Jali, bengifisile bona ngikwazi kodwana inarha yekhenu nayiluma ngalindlela enitjho ngayo, ngiyacolisa. Ngingamane ngithi ngelinye ilanga kusemini ngithi rathu, bengilale ngibuyile,' kutjho uMavela selatjengisa ukutjhaphuluka emmoyeni. 'Kungcono lokho Mavela, hayi bona siyakunina emizinethu. Silinga ukukusiza.' Mbala bamhlise kwaSoLiseni. 15 Kuthe nakuphela iveke uMavela banoSkhosana babesele babuyele kathathu eMadlangeni ukuyokulayitjha iinkomo zakwabo. Nakuyokulayitjhwa kuba nguye uMavela odosa phambili. Bafika nakusako kusalelwe bazivulele, ziragwe zisiwe la bazilayitjhela khona ngale kwentaba iKhololo. Njengomuntu owazi umuzi wekhabo uMavela bekathi ngaphambi kobana alikhuphe lelonani leenkomo abazolilayitjha, 20 ajikajike azombe umuzi wakwabo lo. Alinge ukutjheja bona akukho okonakeleko na. Athi angazanelisa bese wenza umsebenzi abeze ngawo ngokuyelela bona angabonwa. Phela ekhaya bamazi ayokufuna umsebenzi ngePitori. Ukobana selakade awuthola umsebenzi wokuthutha isibaya sakayise asise KwaNdebele, abazi. Lokho kwaziwa nguye noSkhosana noMasango. 25 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 11 DBE/2017 SCE Ngokuthoma kokwanda kwamapholisa endleleni kwenza uMavela banoSkhosana bakhawule kancani ukuthutha. Besele kubakhanyela bona bangahle bavinjwe babuzwe bona bawuthethephi umhlambikazi ongaka weenkomo. Bazifumane bangaphakathi ejele kanti bababantu abahlakaniphileko. [Ikhasi 72–73] 7.1 Tlola isizathu esenza bona uMavela azitjele bona ilifa elitjhiywe nguyise ngelakhe. (1) 7.2 Konje umuntu obizwa ngoPhondw' elibovu ungewakwabani? (1) 7.3 UDladla wathi nakathula isifiso sakaBongwe ingqondo kaNaMtshweni yazula beyafika nalapha gade sele ikhohlwe khona. Konje ngikuphi lokhu akukhumbulako? (2) 7.4 Rhunyeza ngephuzu ELILODWA isizathu esisiqabo esikhulu esibhalelisa uMavela bona angakghoni ukudla ilifa lakayise ngokomthetho. (2) 7.5 Rhunyeza ngephuzu ELILODWA isenzeko esasenziwa nguMavela ngaphambi kobana akhuphe inani leenkomo elazizokulayitjhwa ngelangelo. (2) 7.6 Tlola isizathu esenza uSkhosana banoMasango batjhiye uMavela kwamzawakhe kaMasango, uSoLiseni. (2) 7.7 Madanisa ubujamo bepilo yabentwana bakaMavela balokha nabasahlala eSoshanguve nebalokha nasele bahlala kwagogwabo eMadlangeni. (2) 7.8 Ingabe isenzo sakaNaMtshweni sokwamukela isifiso sakasobentwabakhe simveza amlingisi onjani? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) 7.9 Hlathulula ngobujamo besizinda sendawo yeMadlangeni uqalise esehlakalweni samhlana uMavela aya eWitbank kiboDladla. (2) 7.10 Ingabe ukuvuma kwakaMavela ukusala kwaSoLiseni ngeMkobola ngebanga lesizathu asivezelwa nguSkhosana banoMasango kumveza amlingisi onjani? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2) 7.11 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusiliqiniso bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. Nangathana aboMavela banoSkhosana azange babotjhwa uMavela bekazokugcina anjingile njengesifiso sakhe. (2) 7.12 Tshwaya ngokukholweka nofana ukungakholweki kommongondaba wenovela le. (3) 7.13 Coca ngokuphumelela komtloli ukunikela inovela le isihloko esithi; Mbala Ngubaba. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) [25] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 12 DBE/2017 SCE UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE) UKHOLIWE – N Skosana Enovelini yesihloko esithi; UKholiwe akhe utshwaye ngeemilo zabalingisi abalandelako: uZondani, uSipho noKholiwe bewuhlathulule nomlayezo owuthola esimilweni somlingisi ngamunye. Amagama ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25] UMBUZO 9 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI) UKHOLIWE – N Skosana Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B USipho bekuthi njalo nakabuya emsebenzini aye ekhomphyutheni, asebenze. Wakwenza lokhu bekwafika uLesihlanu. Obekurara umkakhe kukobana bekavuka nebususku akhambe ayokutlola. Amalanga akhamba nje ngakelinye ihlangothi uMuzi uthwelene nomthwalo obudisi, abusehli ubuthongo. Ingqondo iyathatha iyabeka, iyakha iyabhuruza. Umkhumbulo obegade ubusa ingqondo yakhe kukobana kutjho 5 bona umkakhe kunomuntu athandana naye. Kwathi nalokha atjhada naye akhange ambikele manje udliwa sisazelo. Wayibusa ingqondo yakhe umkhumbulo lo nanyana bekazama ukuwucima kodwana wabhala ukucimeka. Wambusa umkhumbulo uMuzi bewabhalelwa kukuzibamba. Kwase kwathi kungoLesihlanu balele wavusa uKholi. Avuke uKholi arareke bona kwenzanjani. 'Mkami, ihliziyo yami ibuhlungu ngokobana 10 kanti ngihlezi nawe iminyaka engaka kukhona izinto engingazaziko nga …' Athi angakaqedi asikhihle isililo uKholiwe. Ukwenza kwakaKholiwe kwamrara uMuzi, ukobana wathoma nini ukuthandaza naye akazi kodwana wazizwa sele asithi: 'Amen.' Namhlanje kungoMgqibelo ekuseni umkaSipho uvuke wathanyela indlu. Uthe angangena ngekumbeni yokufundela, arareke khulu nakathola amaphepha 15 ahlanganiswe aba yincwadi. Abone umfazabantu bona uSipho gade asebenza ngombana nakhu phela sekatlole nencwajana. Amehlo aqale, izandla zithome ukuhlohlonya zifune ukubamba lokhu okubonwa mamehlo. Kuthi kusese njalo angene uSipho. 'Mkami, ngibawa ufunde lokhu,' atjho akhomba wona amaphepha lawo enziwe incwadi. 'Ngibawa uyifunde khona nje ngombana nge-iri letjhumi ngiyisa kwaMnguni.' 20 Ahlale phasi umkaSipho afunde. Kuthe ngemva kwesikhatjhana afunda wazirarekela sele abona kuthonta amanzana emaphepheni awafundako. Akhange asaragela phambili umkaSipho, wathi kuSipho: 'Ngibawa ungicolisele kuKholiwe, bengingazi.' [Ikhasi 20–21] 9.1 Tlola amabizo wabantu abalandelako: 9.1.1 Umma uKholiwe afikela kwakhe ngeDaveyton. (1) 9.1.2 Isokana uKholiwe abegade afunda nalo eVista. (1) 9.2 Tlola isiqunto esathathwa nguKholiwe ngemva kobana umphakathi ukholelwe bona uZondani uzibulele ngebanga lokobana amtlhalile. (2) 9.3 Tlola unobangela owenza bona umkaSipho ale ukuphekelela indodakwakhe bona base incwadi eyayikhuluma ngomlando kaKholiwe kuMuzi. (2) 9.4 Esiqetjhaneni esingehlesi kunalapha kuthiwa uMuzi akasabazi ubuthongo. Rhunyeza isizathu salokho. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 13 DBE/2017 SCE 9.5 Rhunyeza ikulumo kamalume kaKholiwe lokha nabegade acoca noMuzi ngelanga ekwakuzokulotjolwa ngalo uKholiwe. (2) 9.6 Ucabanga bona isenzo sakaNgendu sokusoma uKholiwe angutitjherakhe siyamukeleka nofana asamukeleki? Sekela isiqunto osithathako. (2) 9.7 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusiliqiniso bese usekela isiqunto osithathako ngomuda OWODWA. Isenzo sakaMuzi sokungaphumeli ngaphandle ayokufunisisa ngokobana ingabe uKholiwe udliwa yini kangaka simveza njengendoda engathandi umkayo. (2) 9.8 Ingabe isenzo sakaKholiwe sokuzibulala naphezu kobana alikholwa sisitjelani ngabantu abamakholwa? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 9.9 Ucabanga bona ukuvela kweqiniso lokobana uKholiwe akhange athandana noZondani njengombana bekucatjangwa kuzokuba nomphumela onjani emphakathini wekhabo? (2) 9.10 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi bese uqedelela ngayo umutjho olandelako. UKholiwe banoMuzi bathoma ukubonana … A eMamelodi nabegade bayozithabisa. B ewolweni yomphakathi yeDaveyton nabegade baye kusifundo-bandulo. C ewolweni yomphakathi yeMamelodi nabegade baye kusifundo-bandulo. D ezikweni lezefundo ePhakemeko iVista. (2) 9.11 Vumelana nofana uphikisane nesitatimende esingenzasi bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. Nanyana uKholiwe angazange avuma ukuthandana noSipho kodwana uSipho bekamkhathalela uKholiwe. (2) 9.12 Tshwaya ngelihlo elibukhali isenzo sakayise kaKholiwe sokujama nomphakathi endabeni yokuzibulala kwakaZondani. (1) 9.13 Coca ngesiphetho senovela le. Ipendulwakho ayibe mumutjho OWODWA. (2) [25] IMITLOMELO YESIGABA B: 25 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 14 DBE/2017 SCE ISIGABA C: UMDLALO/IDRAMA YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba. Nawukhethe umbuzo OMUDE enovelini qinisekisa bona ukhetha umbuzo onemibuzo EMIFITJHANI emdlalweni. NOFANA Nawukhethe umbuzo onemibuzo EMIFITJHANI enovelini qinisekisa bona ukhetha umbuzo OMUDE emdlalweni. Kilesisigaba kuneencwadi EZIMBILI zomdlalo: IBHUDANGO LAMI KANYE NOMBANGO KANZUNZA NOMANALA. Khetha incwadi EYODWA uphendule ngayo umbuzo OWODWA. UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE) IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni Umdlalo otloleke kuhle ngonezehlakalo ezilamana ngendlela yokobana sithi nasizitjhejako zakhe indaba eyodwa nezwakalako. Akhe utshwaye ngelihlo elibukhali ukulamana kwezehlakalo zomdlalo wesihloko esithi; Ibhudango Lami bewuhlathulule nokobana umtloli wawo uphumelele kangangani ukuzilamanisa bekufike lapha zisibumbela khona indaba eyodwa nezwakalako. Amagama ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25] UMBUZO 11 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI) IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI C TJHILI: (Ngommoya ophasi.) Uthe ngikhethe ndodana. Khenge athi ngikukhuphe. Manje angazi bona ngikhetheni. NANTULI: Ipendulo uyifuna nini baba? TJHILI: Uyifuna kusasa okusako. Uthe uzakufika ekhayapha ngesimbi yekhomba ekuseni, azokuzwa bona ngikhetheni. Uragele phambili wathi, nange 5 ngikhetha ukufuduka kuzakufuneka bona lingatjhingi lakusasa ngisese seplasinapha. MBULAWA: Mina nizangilibalela ngombana angekhe ngikghone ukulisa isikolo. NANTULI: Alo-ke sikhethani baba? TJHILI: Nami angazi kosikazi. (Ubambe umhlathi.) 10 MBULAWA: Mina ngibona kungaba kuhle nange singakhetha ukufuduka baba. Ngitjho ngombana mina ngisafuna ukuragela phambili ngesikolo. NANTULI: Alo-ke nange sifuduka eplasinapha, sinqophaphi? TJHILI: (Athule angaphenduli.) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 15 DBE/2017 SCE MBULAWA: Kungaba njani nange singanqopha esikomplasi? 15 TJHILI: Phela esikomplasi kuyakhokhwa ndodana. Akufani nalapha begodu nepuphu uyazithengela. Ukhokhela amanzi, ukuhlala nokuthuthelwa iinzibi. NANTULI: (Ngokutshwenyeka) Esikomplasi khona angekhe sakghona ngombana nesitjhebo siyathengwa. Nange kwenzeka bona ungakwazi ukukhokha 20 uyakhutjhwa ngendlini. MBULAWA: Ngamanye amagama nitjho bona ngilise isikolo? TJHILI: Awa ndodana asitjho njalo. Besilinga ukukulemukisa umraro esingahlangabezana nawo nange singafudukela esikomplasi. NANTULI: Mina bengithi kungaba njani nange ungalisa isikolo ndodana 25 uyokubamba eplasini bese ufunda ngeqadi? TJHILI: Mkhumbulo omuhle nawo lowo kosikazi. Uzabe asize thina ngokwenza njalo. Siyafisa nathi bona uragele phambili ngesikolo ndodana kodwana senziwa bujamo esikibo bona ulise isikolo. MBULAWA: (Athule angaphenduli.) 30 TJHILI: Akutjho bona siyakukatelela nokho. Nawe ungalahlela lakho sizwe. MBULAWA: (Athule angaphenduli, kwehle iminyembezi.) NANTULI: Akusiyo intando yethu bona ulise isikolo kodwana kungaphezu kwamandlethu. MBULAWA: (Wesula iminyembezi.) Ngiyawuzwa umbono wenu babelethi bami 35 begodu nemiraro esingahlangabezana nayo nange sifudukela esikomplasi ngiyayibona. TJHILI: Alo-ke wena uthini ndodana? MBULAWA: Ngiyasamukela isibawo senu babelethi bami. Ngiyabubona ubujamo enikibo begodu ngizimisele ukunisiza. Sengizakufunda ngeposo. 40 [Ikhasi 5–6] 11.1 Tlola amabizo AMABILI womuntu umndeni wakwaTjhili okhuluma ngaye etheksthini engehla le. (2) 11.2 Ngiziphi iinzathu EZIMBILI ezenza bona ababelethi bakaMbulawa babe nobudisi bokungafudukela esikomplasi? (2) 11.3 Tlola umbandela onikelwe mumuntu lo ekukhulunywa ngaye etheksthini nange uTjhili akhetha ukufuduka. (2) 11.4 Hlangana neenghonghoyilo zelutjha ebelisebenza eplasini lakaVenter ngiziphi EZIMBILI ebezibonakala ziziinqabo ekuragiseleni phambili iimfundo zalo? (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 16 DBE/2017 SCE 11.5 Rhunyeza ngobudlelwano obaba phakathi kweensebenzi ezibabantu abatjha nezibabantu abadala ngemva kobana uMathumbu ale ukuphendula iinghonghoyilo zelutjha. (2) 11.6 Ingabe indlela umndeni wakwaTjhili ococisana ngayo etheksthini engehla le usitjelani ngawo? (2) 11.7 Ingabe isiqunto sakaMbulawa sokungafuni ukulisa isikolo simveza amntwana onjani? Sekela isiqunto osithathako. (2) 11.8 Khetha ipendulo enembako uqedelele ngayo isitatimende esingenzasi. Ngaphambi kobana uVenter azokuba mnikazi weplasi wakhe waba … A lipholisa. B ngutitjhere. C ligqwetha. D lijoni. (2) 11.9 Madanisa indlela iinsebenzi zeplasini lakaMathumbu ebeziphethwe ngayo nendlela iinsebenzi zamalanga la eziphathwa ngayo. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 11.10 Phendula isitatimende esilandelako ngoLiqiniso nofana Akusiliqiniso bese usekela isiqunto osithathako. Nanyana uJooste angazange alisa esipholiseni njengamanye amapholisa wamakhuwa ayokuba lilunga lehlangano yeSikakarele kodwana ubonakala azisekela izenzo zehlangano le. (2) 11.11 Tshwaya ngelihlo elibukhali indima edlalwe nguVenter emdlalweni lo ekusivezeleni ubudlelwano obabuphakathi kwabantu abanzima nabamhlophe ngesikhathi sokwenzeka komdlalo lo. (2) 11.12 Ngokubona kwakho ingabe izehlakalo ezivezwe emdlalweni wesihloko esithi 'Ibhudango Lami' zizehlakalo zamambala nofana ngezokuzithomela nje? Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (1) 11.13 Nabegade unguTjhili ngisiphi isiqunto ogade ungasithatha ngokungabhadelwa kwakho naphezu kobana ulimalele emsebenzini kunalokho uthenjiswe ukuqothwa? (2) [25] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 17 DBE/2017 SCE UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE) UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni Umdlalo otloleke kuhle ngonezehlakalo ezilamana ngendlela yokobana sithi nasizitjhejako zakhe indaba eyodwa nezwakalako. Akhe utshwaye ngelihlo elibukhali ukulamana kwezehlakalo zomdlalo wesihloko esithi; Umbango kaNzunza noManala bewuhlathulule nokobana umtloli wawo uphumelele kangangani ukuzilamanisa bekufike lapha zisibumbela khona indaba eyodwa nezwakalako. Amagama ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25] UMBUZO 13 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI) UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI D (KuseMasongololo, amabutho athela ikosi uNcagu ngepi yawo.) UNCAGU: Uphi uNzunza senibuya nje, nimlisile godu wakhamba? UTJHABA: (Okunguye ophaka ipi). Ndabezitha, sithi asizokubikela ukobana sibathele ngeRhunu babaleka kwanga batjhinge ngeBhalule. UNCAGU: Nabalisa sele nibafumene? Naningakafumani uNzunza anikenzi litho. 5 Ngifuna nilethe umbiko othi nimqedile uNzunza nesitjhaba sakhe. UTJHABA: Ndabezitha siseenthendeni zabo. UNCAGU: Asibalandeleni kwanje ngikhamba nani. Ngifuna ukuzibuyiselela bengibuyiselele nobaba osele aba mathambo amhlophe. UNzunza wathatha ubukhosi bakababa ngokukhohlisa, ngiyamzonda 10 umkhohlisi. Asikhambeni siyobasenula ukuze bafunde isifundo. UTJHABA: Ndabezitha sele sisemtlhaleni wabo. (Kuvunywe ingoma yepi kukhanjwe.) UMBANGWA: (Ucoca noTjhaba). Kwanga izinto zikhamba kuhle gadesi. UTJHABA: Khona kuyathembisa nangekhe sihlangane nabalekelela uNzunza 15 njengayizolo. UMBANGWA: Uyiphakile leya yayizolo mngani yeMasongololo. Ngibone sekuhlangana iKhwezi nebutho lami uBulembu sesibahlubulisa sibahlaba bahlubule ngeensutja zethu. Ngizwe ngijabula nangibona uNdala sele abeletha iinthende alibangisa ngaKwaNomude. 20 UTJHABA: Kufanele abaleke ngombana iNgwenyama uMrhawu wasitjhuka kanti neNgwenyama uNcagu nayo ibukhali kwamambala. UMBANGWA: Mina ngambona asagwaba ukobana alifakwa libuya nedaka. Kambe aboKotheni laba bebangaziboni kuNcagu ngentonga. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 18 DBE/2017 SCE UTJHABA: Nami ngambona kodwana bengingazi ukobana uzakukhupha 25 amehlo esikhunjeni ngalendlela. (UNzunza sele ahlangene noSongubo banoNdala. Bararwe kukweyama iBhalule elizele swi.) USONGUBO: Hlala lapha khengiyokufunela iinhlahla kuNangubokazi Ndala. Ungubani wena okhamba nomuntu ongakufela nanyana 30 kukunini lo? UNZUNZA: Awuboni ukobana ulimele umuntu lo? USONGUBO: Mina nginguSongubo ngiphuma kuDlomu kaMthimkhulu. Olimeleko lo nguNdala. Sibaleka aManala mqongo. Ngikhuluma nje nawo aseenthendeni zethu. 35 UNZUNZA: Hawu! Kubuhlungu ukuzwa ukobana aManala asasilandela phezu kobana siqobeke kangaka. Kanti abantu laba bafunani, bafuna ukusidla siphila? UNDALA: Uyayizwa ingoma leyo, neenthuli leza uyazibona? Sele kungiwo- ke aManala mqongo, amakhondlomthangala sele aphezu kwethu. 40 Maye mina nokulimala ngilimele angazi ngizokuba yini. UNZUNZA: (Ezwa isitjhaba sakhe silila ngokudinwa). Angazi ukobana sizokwenzanjani ngombana sidiniwe; iBhalule nalo nanti lizele swi. Angazi ukobana sizakulekelelwa ngubani. USONGUBO: Akhe ngilekelele uNdala osele kusikhathi aquma. (Akhuluma 45 nonina.) Mma nangu uNdala uphethe amathumbu ngezandla akhafula neengazi ngomlomo. UNANGUBOKAZI: Ngiyeza ngizomsiza. (Afike asize uNdala.) UNZUNZA: Sidiniwe, kade silwa naManala. Nakhu uNdala nimsizile, mina nesitjhaba sami angekhe nasisiza na? Kambe basiqedile 50 KwaSimkhulu besafulathela seza nganeno, nakho-ke sebafikile godu. [Ikhasi 71–74] 13.1 Isigodlo sekosi uMusi sasikuyiphi indawo nakuzakuqubuka ipi ekhulunyiswa emdlalweni lo? (1) 13.2 Tlola iinzathu EZIMBILI ezazikatelela ikosi uMusi bonyana idlulisele unamrhali kiloyo ozoyelama. (2) 13.3 Rhunyeza ngomuda OWODWA indlela uNzunza akhohlisa ngayo lo athatha kuye ubukhosi bakayise kaNcagu ngobukirikitjani. (2) 13.4 Konje uNcagu wabusa ngemva kokucima kwaliphi ilanga? (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 19 DBE/2017 SCE 13.5 Tlola isizathu esenza bona aManala agcine sele abizwa ngegama lokobana mahlabanahlubule emdlalweni lo. (2) 13.6 Rhunyeza indlela uNangubokazi enza ngayo lokha nakakhandisa nofana nakaqeda aManala amandla bona angasaragela phambili nokubulala uNzunza nebutho lakhe. (2) 13.7 Ucabanga bona ngikuphi OKUBILI okwenza bona uManala agcine aphanjwe nguNzunza ekufumaneni ubukhosi bakhe njengombana uyise abegade ahlelile? (2) 13.8 Hlathulula indima edlalwe mdlali ngamunye kabangenzasi ekuthuweleliseni umbango okhulunyiswa emdlalweni lo: 13.8.1 UNgendu (2) 13.8.2 UNanasi (2) 13.9 Ngemva kobana kuvuke umbango okhulunyiswa emdlalweni lo kuthiwa amadodana wekosi uMusi aphadlhalala nenarha le yoke. Ethebuleni engenzasi le madanisa indodana yekosi engethebuleni A nendawo ekuthiwa yatjhinga kiyo kezingethebuleni B. IBIZO LENDODANA INDAWO EYATJHINGA KIYO 1. UGegana A eNatali 2. UDlomu B eMridili C eMletlana D ebuVenda (2) 13.10 Lokha uSele nakethula ikulumakhe esigodlweni emva kokuthatha ubukhosi uzwakala abalabala ngokuhlukana kwesitjhaba samaNdebele. Ingabe ikulumakhe le imveza amumuntu onjani? (2) 13.11 Coca ngokukholweka kommongondaba womdlalo lo. (2) 13.12 Tshwaya ngendima edlalwe nguTjhaba banoMbangwa emdlalweni lo bewuhlathulule nokuphumelela komtloli wayo ukubadlalisa leyo ndima. (3) [25] IMITLOMELO YESIGABA C: 25 INANI LILOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele HL

View all