Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
2017
IMITLOMELO: 80
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½
Iphepheli linamakhasi ali-19.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2017 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper
Grade 12 isiNdebele HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2017, 19 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · isindebele. Question paper, 19 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 19
- File size
- 422.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 19
This exam
NSC June Exam 2017
- Paper 1Question paper
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 3Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 4Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 5Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 7Ubukghwari / Literature (Set Works)25 marks
- Question 9Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions25 marks
Show all 7 questions
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 2 DBE/2017
SCE
YELELA
1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
aphendule imibuzo.
2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
ngeencwadi ozifunde kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le bese
ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.
3. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU:
ISIGABA A: Iinkondlo (30)
ISIGABA B: Inovela (25)
ISIGABA C: Umdlalo nanyana Idrama (25)
4. Landela imilayo esekuthomeni KWESINYE NESINYE isigaba ngokuyelela.
5. Phendula IMIBUZO EMIHLANU seyiyoke:
EMITHATHU KUSIGABA A
MUNYE KUSIGABA B
NAMUNYE KUSIGABA C
6. Sebenzisa irherho lokuzihlola ukuqinisekisa bonyana yoke imibuzo
uyiphendulile.
7. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe
ngayo ephepheni lemibuzo.
8. Thoma ESINYE NESINYE isigaba ekhasini ELITJHA.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-40
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-55
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-55
10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 3 DBE/2017
SCE
IKHASI LOKUMUNYETHWEKO
Ikhaseli lizokwenza ukobana umfundi akhethe imibuzo afuna ukuphendula ngayo
ngaphandle kobana afunde iphepha loke.
ISIGABA A: IINKONDLO
Iinkondlo eziboniweko: Phendula NANYANA ngimiphi imibuzo EMIBILI.
INOMBORO YOMBUZO UMBUZO IMITLOMELO IKHASI
1. 'Isililo Senyoni' Umbuzo omude 10 5
2. 'Ipi Yerholweni' Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 6
3. 'Isizi' Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 7
4. 'Mma Wami' Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 8
KANYE
Ikondlo engakabonwa: Ukatelelekile ukuphendula umbuzo lo.
5. 'Ngubo Yebusika' Umbuzo onemibuzo emfitjhani 10 9
*YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba. Nawukhethe umbuzo OMUDE
enoveleni qinisekisa bona ukhethe imibuzo EMIFITJHANI emdlalweni.
NOFANA
Nawukhethe imibuzo EMIFITJHANI enovelini qinisekisa bona ukhetha Umbuzo
OMUDE emdlalweni.
ISIGABA B: INOVELA
INOVELA: Phendula umbuzo MUNYE encwadini yenovela efundiweko.
6. Mbala Ngubaba Umbuzo omude 25 10
7. Mbala Ngubaba Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 10
8. UKholiwe Umbuzo omude 25 12
9. UKholiwe Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 12
ISIGABA C: UMDLALO/IDRAMA
Phendula umbuzo MUNYE encwadini yomdlalo ofundiweko.
10. Ibhudango Lami Umbuzo omude 25 14
11. Ibhudango Lami Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 14
12. Umbango KaNzunza NoManala Umbuzo omude 25 17
13. Umbango KaNzunza NoManala Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 17
YELELA: Esigabeni B no-C, phendula umbuzo OWODWA omude kanye
NOWODWA umbuzo omfitjhani. Awukafaneli ukuphendula imibuzo
EMIBILI emide nofana MIBILI emifitjhani.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 4 DBE/2017
SCE
IRHELO LOKUQINISEKISA
Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke
imibuzo elindelekileko.
ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO TLOLA ITSHWAYO
ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA EMBUZWENI
OWUKHETHILEKO
()
A: IINKONDLO 1–4 2
(Iinkondlo
eziboniweko)
A: IKONDLO (Ikondlo 5 1
engakabonwa)
B: INOVELA 6–9 1
(Umbuzo omude
NANYANA
onemibuzo
emifitjhani)
C: UMDLALO/IDRAMA 10–13 1
(Umbuzo omude
NANYANA
onemibuzo
emifitjhani)
YELELA: Esigabeni B no-C, phendula umbuzo OWODWA omude kanye NOWODWA
umbuzo omfitjhani. Awukafaneli ukuphendula imibuzo EMIBILI emide
nofana EMIBILI emifitjhani.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 5 DBE/2017
SCE
ISIGABA A: IINKONDLO
Iinkondlo ezibonweko (UMBUZO woku-1 ukuya embuzweni wesi-4): Phendula imibuzo
EMIBILI kwaphela.
Ikondlo engakabonwa (UMBUZO wesi-5): UKATELELEKILE ukuphendula umbuzo lo.
UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)
Funda ikondlo engenzasi bese uphendula umbuzo olandelako.
ISILILO SENYONI – JM Mthimunye
1 Mina ngiphapha njalo nje,
2 Ngizul' emkayini ngedwana,
3 Ngizul' ongcon' umuthi
4 Wokuphumula kamnandi,
5 Ngiphumul' ukubalabala.
6 Mina ngilizuba ngiyazulazula,
7 Ngizul' omanz' umuthi,
8 Engingakha kiwo ngedwa
9 Ngakhe ngakhele safuthi,
10 Ngingasafuduka ngitjho
11 Lisina ngesinanja.
12 Ngihlala ngiphapha njalo,
13 Omanz' umuth' angiwufumani
14 Ubutlawana bami sebuyala.
15 Ngamane ngigege nay' imithi
16 Bengifunyan' ongifaneleko
17 Ngakhe kiwo kamnandi.
18 Noman' eziny' iinyoni zingatjho
19 Bona ngiphaphele safuthi,
20 Ukuzuma khona ngiyazuma,
21 Kubamba ezumako,
22 Zizulele nyon' ehle!
23 Ngihlala ngiphapha njalo.
24 Eziny' iinyoni ziyangisola.
25 Ezinye zisol' amabalami,
26 Ezinye zisol' ubuhle bami,
27 Ezinye zikhuz' amalami.
28 Zimu, ngibutha nami hle!
Tlola ummoya ozwakaliswa yimbongi ekondlweni le, dzubhula bewuhlathulule
amagama asetjenziswe yimbongi ukuveza tjhatjhalazi lowo mmoya. [10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 6 DBE/2017
SCE
UMBUZO 2 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
IPI YERHOLWENI – DM Jiyane
1 Phasi enzasi erholweni,
2 KwaMahlungulu kwasala abantu
3 Kwaduma izulu kwamekeza umbani,
4 Kwatjha isikhuni kwasala umlotha.
5 Kwahlwa emini iNdebele liqalene nomSuthu,
6 Lafika iBhunu lasiza umSuthu.
7 Umbango lo ngewani?
8 Nango uMampuru ngemathunjini,
9 Wathuthumba umdzobho yabayincani indawo.
10 Yabambana kwathula umoya,
11 Yabambana kwaphapha ibhetjha eNdebeleni,
12 Yabambana kwaphapha umdzobho emSuthwini,
13 Yabambana kwarathuka ibhrugu eBhunwini.
14 Kwaba nzima ephasini lekhethu,
15 Kwalila ikule, kwalila isibhuku nomkhonto.
16 Abantu barhayileka inga ziimpukani zingananto,
17 Yafulathela yamaBhunu nabeSuthu.
18 UMabhoko akathomi umuntu,
19 Nango uMaqobolwana aqwilisa isitjhaba sesiyamile,
20 Bayenza indaba uburotho nejemu.
21 Wokhi! Amanaba asese namandla,
22 Umtlhago ubhode amanzinzo,
23 Amanaka namaphotho kukudla ngenca yephango.
24 Iinhlokwana nanziya laphaya,
25 Iindumbu ziintutwana nobujadajada.
26 Kulele umSuthu, iBhunu neNdebele.
27 Sesidlule isiwuruwuru kwalila iintseritseri,
28 Izandla neenyawo zakaNdebele zadliwa ziinsimbi,
29 Iintjhaba zagida ngethambo lakhe,
30 Nango sele asisembamgodi,
31 Namhlanje sidindi sinzinzile.
2.1 Dzubhula umuda osetjenziswe endimeni yesi-2 onehlathululo yokobana
nakuliwa ipi le kwabonakala kunzima nanyana kwakungasisebusuku. (1)
2.2 Tlola imihlobo EMIBILI yevumelwano esetjenziswe yimbongi endimeni yoku-1
yekondlo engehla le. (2)
2.3 Rhunyeza ngawakho amagama okutjhiwo mumuda we-17 wekondlo engehla le. (1)
2.4 Hlathulula umnqopho wembongi wokungathekisa ipi ekhulunyiswa ekondlweni
le nesiwuruwuru. (2)
2.5 Ngokuyelela okutjhiwo yindima yesi-2 yekondlo le akhe uhlathulule ngewakho
amagama isisusa sepi ekhulunyiswa ekondlweni le. (2)
2.6 Coca ngokukholweka kommongondaba okhulunyiswa ekondlweni le. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 7 DBE/2017
SCE
UMBUZO 3 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ISIZI – JN Malobola
1 Laphuma njengemihla,
2 Laphakama lihlophe
3 Ukuzifihla kunina.
4 Imisebenzi yemihla
5 Irheme ngerherho layo.
6 Umuntu woke bekahlophe
7 Ukuyokufika lapho
8 Lapho alima khona.
9 Amacoco akakho kangako
10 Mvulo sidiniwe,
11 Nokho siyakhona,
12 Igijima njengemhleni ibhesi.
13 Maye! Ha … wu …! Iwu!
14 Gidi! Bhu! Bhu!
15 Ngokuphazima kwelihlo
16 Kwaphela nya!
17 Kwathula du!
18 Ababonileko kwaba ngabathulileko,
19 Abalimeleko kwaba ngabaphephileko,
20 Isizi leWangendrift lembatha
21 IKwaNdebele ngomzuzwana.
22 Abotitjhere bayile,
23 Bakhambile abafundi,
24 Iinsebenzi zoMbuso ziyile,
25 UMbuso wembethe isizi.
26 Kwalila umNyango wezeFundo,
27 Khona umnyaka sele wonde kangaka?
28 Awa, ukwelusa kubhalile,
29 Iinkomo zifahlile, kubhalile.
3.1 Tlola ilanga ekwenzeka ngalo ingozi ekhulunyiswa ekondlweni le. (1)
3.2 Rhunyeza imiqondo EMIBILI emunyethwe yindima yesi-4 yekondlo engehla le. (2)
3.3 Tlola isithombe-ngqondo esisetjenziswe yimbongi emudeni wama-25 wekondlo
engehla le. (1)
3.4 Ingabe ukusetjenziswa kweenlingisi emudeni we-16 nowe-17 ekondlweni le
kusivezela muphi umqondo? (2)
3.5 Igama elisetjenziswe emudeni wobu-8 elithi; 'lima' ngokwekondlo le lizwakala
lijamele imiqondo emibili. Hlathulula leyo miqondo eliyijameleko ngokutjhiwo
yikondlo le. Ipendulo ayibe maphuzu AMABILI. (2)
3.6 Coca ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa isithombe-ngqondo emudeni
wama-27 bewuhlathulule nokobana ukusetjenziswa kwaso kunamthelela muphi
ekwenzeni bona ikondlo le izwisiseke ngcono. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 8 DBE/2017
SCE
UMBUZO 4 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
Mma Wami – JM Mthimunye
1 Ungikhalimile iye,
2 Angali ngiyavuma.
3 Wathi ngingakhambi ebusuku,
4 Wathi ngingakhambi nabesana.
5 Ngabuza ngifuna ukwazi,
6 Ngabuza bonyana kungebanga lani.
7 Ipendulwakho kwaba liswazi,
8 Ipendulo kwaba ziinhlamba.
9 Wathi ngingabuzi okunengi
10 Kwaphela ngenze njalo.
11 Ngahlala ngitshwenyekile
12 Ngombana ngifuna ukwazi
13 Bonyana yini ephethwe busuku,
14 Bonyana yini elumako ebesaneni.
15 Iye, ngakhamba ngekani
16 Ngombana ngifuna ukwazi.
17 Umvuzo walokho kwaba budisi,
18 Kwaba ngilokhu okubonako.
19 Namkhana ungangithuka,
20 Uthi: ngeqa amagamakho.
21 Kwaphela khumbula lokhu:
22 Wangifihlela iqiniso lakho.
4.1 Tlola izinto EZIMBILI unina lembongi ayikhalimela zona bona ingazenzi. (2)
4.2 Tlola ubukondlo obusetjenziswe yimbongi emudeni we-15 wekondlo
engehla le. (1)
4.3 Rhunyeza ngomuda OWODWA isehlakalo esehlela imbongi ngemva kobana
ingazange ithathe iiyeleliso zakanina. (1)
4.4 Ingabe amagama akhulunywa yimbongi endimeni yamaswaphelo yekondlo le
asitjelani ngamazizo wayo? (2)
4.5 Ucabanga bona imbongi beyingazi ngeqiniso bona khuyini elumako
ebesaneni nofana seyindlela yokuzivikela nje kwaphela? Sekela isiqunto
osithathako ngawakho amagama. (2)
4.6 Vumelana nofana uphikisane nesitatimende esingenzasi bese usekela
ngawakho amagama uqalise kokuvela ekondlweni le.
Ngendlela ummongondaba wekondlo le ungayo kuyabonakala bona imbongi
nonina babantu ebe baphila esikhathini sakade. (2)
[10]
KANYE
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 9 DBE/2017
SCE
IKONDLO ENGAKABONWA: (UKATELELEKILE UKUPHENDULA UMBUZO LO)
UMBUZO 5 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
NGUBO YEBUSIKA – MA Mahlangu
1 Uligwelegwele njengendoda esisilwi,
2 Ngikuqala ngithabe ngizale ithabo,
3 Imihlathi iqoth' iindlebe ngethabo.
4 Ngiyazikara ngokungarareki ngawe.
5 Ubusika ngibuzwa ngendaba.
6 Amakhaza ngiwaqala ngiwatjhidele,
7 Isithunzi sakho sihlala sinjalo,
8 Ngiyazikara ngokungarareki ngawe.
9 Amanzi mngani wakho omkhulu,
10 Ukuhlanzeka nimamathe nelimu nakho,
11 Isithunzi sakho sihlala sinjalo,
12 Ngiyazikara ngokungarareki ngawe.
13 Nginikel' ukuhlakanipha mfuthumela,
14 Wena olethwa yingubami.
15 Nginikel' ukukhuthala ndluyami yokubalekela,
16 Wena oletha ithemba lobuthongo obubusisekileko.
17 Ngiyazikara ngokungatatazeli ngawe.
18 Nginikel' umcabango ongikhanyiselako ngekusasa.
19 Amehlwami akabe ngavulekileko,
20 Imicabango yami akube ngejabulisako,
21 Ungitjele nawuluphalako, ngingabambeleli kuwe
22 Ngombana ulithemba lamabhudango wami wangomuso.
5.1 Tlola umhlobo wesithombe-ngqondo osetjenziswe yimbongi endimeni yoku-1
yekondlo le. (1)
5.2 Tlola umhlobo wevumelwano osetjenziswe yimbongi emudeni wesi-2
wekondlo engehla. (1)
5.3 Dzubhula umuda onesithiyeleli/ isezura osetjenziswe yimbongi ekondlweni
engehla le. (1)
5.4 Tsomula ibinzana lamagama asisitjho asetjenziswe yimbongi endimeni yesi-3
yekondlo engehla le. (1)
5.5 Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda othi; 'Imihlathi iqoth' iindlebe
ngethabo' osetjenziswe yimbongi endimeni yoku-1 yekondlo le. (2)
5.6 Ingabe imbongi isihlathululelani nofana isitjelani ngomuda we-9 nowe-10
wekondlo le? (2)
5.7 Tshwaya ngommongondaba ofihlakeleko wekondlo engehla le. (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 10 DBE/2017
SCE
ISIGABA B: INOVELA
YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba. Nawukhetha umbuzo
OMUDE enoveleni qinisekisa bona ukhethe umbuzo onemibuzo
EMIFITJHANI emdlalweni.
NOFANA
Nawukhetha umbuzo onemibuzo EMIFITJHANI enovelini qinisekisa bona
ukhetha umbuzo OMUDE emdlalweni. Kilesisigaba kuneencwadi
zamanovela EZIMBILI: MBALA NGUBABA KANYE NOKHOLIWE. Khetha
inovela EYODWA uphendule ngayo umbuzo OWODWA.
UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE)
MBALA NGUBABA – PB Skhosana
Enovelini yesihloko esithi; Mbala Ngubaba akhe utshwaye ngeemilo zabalingisi
abalandelako: uDladla, uNaMtshweni noMavela bewuhlathulule nomlayezo owuthola
esimilweni somlingisi ngamunye. Amagama ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25]
UMBUZO 7 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
MBALA NGUBABA – PB Skhosana
Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
'Uyabona Jali sekunokobana ngiziphekelele ejele, kungcono nizame elinye iqhinga,
njengombana atjho uMasango. Ukuzisa emlonyeni wengwe khona, awa.' USkhosana
azizwe neengazini bona nakusibhuku usibambe ngentongeni-ke kwanje. Athi rhedlu
uMasango ngelihlo. Alithi tsipi. NoMasango afakaze ngelakhe bona, 'yelele!' Kwenzeka
lefihlokazi nje, uMavela akalemuki, nokubona akaboni. Ingqondwakhe seyicabanga 5
ngokubotjhwa angakenzi litho. Mbala uMasango atjho bona kungcono bayomtjhiya
kwamzawakhe uSoLiseni owakhe la eMkobola. Lokho kutjengise ukuphunyurha
emlonyeni webhubezi kuMavela.
'Nizabe ningisize khulu Phondw' elibovu. Ngifuna nje lapha ngingafihla khona ihloko
iveke nanyana zimbili, besiqede ukuthutha ilifa lameli lapha eMadlangeni. Uyabona 10
kwakho Jali, bengifisile bona ngikwazi kodwana inarha yekhenu nayiluma ngalindlela
enitjho ngayo, ngiyacolisa. Ngingamane ngithi ngelinye ilanga kusemini ngithi rathu,
bengilale ngibuyile,' kutjho uMavela selatjengisa ukutjhaphuluka emmoyeni. 'Kungcono
lokho Mavela, hayi bona siyakunina emizinethu. Silinga ukukusiza.' Mbala bamhlise
kwaSoLiseni. 15
Kuthe nakuphela iveke uMavela banoSkhosana babesele babuyele kathathu
eMadlangeni ukuyokulayitjha iinkomo zakwabo. Nakuyokulayitjhwa kuba nguye
uMavela odosa phambili. Bafika nakusako kusalelwe bazivulele, ziragwe zisiwe la
bazilayitjhela khona ngale kwentaba iKhololo. Njengomuntu owazi umuzi wekhabo
uMavela bekathi ngaphambi kobana alikhuphe lelonani leenkomo abazolilayitjha, 20
ajikajike azombe umuzi wakwabo lo. Alinge ukutjheja bona akukho okonakeleko na.
Athi angazanelisa bese wenza umsebenzi abeze ngawo ngokuyelela bona
angabonwa. Phela ekhaya bamazi ayokufuna umsebenzi ngePitori. Ukobana selakade
awuthola umsebenzi wokuthutha isibaya sakayise asise KwaNdebele, abazi. Lokho
kwaziwa nguye noSkhosana noMasango. 25
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 11 DBE/2017
SCE
Ngokuthoma kokwanda kwamapholisa endleleni kwenza uMavela banoSkhosana
bakhawule kancani ukuthutha. Besele kubakhanyela bona bangahle bavinjwe
babuzwe bona bawuthethephi umhlambikazi ongaka weenkomo. Bazifumane
bangaphakathi ejele kanti bababantu abahlakaniphileko.
[Ikhasi 72–73]
7.1 Tlola isizathu esenza bona uMavela azitjele bona ilifa elitjhiywe nguyise
ngelakhe. (1)
7.2 Konje umuntu obizwa ngoPhondw' elibovu ungewakwabani? (1)
7.3 UDladla wathi nakathula isifiso sakaBongwe ingqondo kaNaMtshweni yazula
beyafika nalapha gade sele ikhohlwe khona. Konje ngikuphi lokhu
akukhumbulako? (2)
7.4 Rhunyeza ngephuzu ELILODWA isizathu esisiqabo esikhulu esibhalelisa
uMavela bona angakghoni ukudla ilifa lakayise ngokomthetho. (2)
7.5 Rhunyeza ngephuzu ELILODWA isenzeko esasenziwa nguMavela ngaphambi
kobana akhuphe inani leenkomo elazizokulayitjhwa ngelangelo. (2)
7.6 Tlola isizathu esenza uSkhosana banoMasango batjhiye uMavela
kwamzawakhe kaMasango, uSoLiseni. (2)
7.7 Madanisa ubujamo bepilo yabentwana bakaMavela balokha nabasahlala
eSoshanguve nebalokha nasele bahlala kwagogwabo eMadlangeni. (2)
7.8 Ingabe isenzo sakaNaMtshweni sokwamukela isifiso sakasobentwabakhe
simveza amlingisi onjani? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
7.9 Hlathulula ngobujamo besizinda sendawo yeMadlangeni uqalise esehlakalweni
samhlana uMavela aya eWitbank kiboDladla. (2)
7.10 Ingabe ukuvuma kwakaMavela ukusala kwaSoLiseni ngeMkobola ngebanga
lesizathu asivezelwa nguSkhosana banoMasango kumveza amlingisi onjani?
Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
7.11 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusiliqiniso bese
usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
Nangathana aboMavela banoSkhosana azange babotjhwa uMavela
bekazokugcina anjingile njengesifiso sakhe. (2)
7.12 Tshwaya ngokukholweka nofana ukungakholweki kommongondaba wenovela
le. (3)
7.13 Coca ngokuphumelela komtloli ukunikela inovela le isihloko esithi; Mbala
Ngubaba. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
[25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 12 DBE/2017
SCE
UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE)
UKHOLIWE – N Skosana
Enovelini yesihloko esithi; UKholiwe akhe utshwaye ngeemilo zabalingisi
abalandelako: uZondani, uSipho noKholiwe bewuhlathulule nomlayezo owuthola
esimilweni somlingisi ngamunye. Amagama ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25]
UMBUZO 9 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
UKHOLIWE – N Skosana
Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
USipho bekuthi njalo nakabuya emsebenzini aye ekhomphyutheni, asebenze.
Wakwenza lokhu bekwafika uLesihlanu. Obekurara umkakhe kukobana bekavuka
nebususku akhambe ayokutlola. Amalanga akhamba nje ngakelinye ihlangothi uMuzi
uthwelene nomthwalo obudisi, abusehli ubuthongo. Ingqondo iyathatha iyabeka,
iyakha iyabhuruza. Umkhumbulo obegade ubusa ingqondo yakhe kukobana kutjho 5
bona umkakhe kunomuntu athandana naye. Kwathi nalokha atjhada naye akhange
ambikele manje udliwa sisazelo. Wayibusa ingqondo yakhe umkhumbulo lo nanyana
bekazama ukuwucima kodwana wabhala ukucimeka. Wambusa umkhumbulo uMuzi
bewabhalelwa kukuzibamba. Kwase kwathi kungoLesihlanu balele wavusa uKholi.
Avuke uKholi arareke bona kwenzanjani. 'Mkami, ihliziyo yami ibuhlungu ngokobana 10
kanti ngihlezi nawe iminyaka engaka kukhona izinto engingazaziko nga …'
Athi angakaqedi asikhihle isililo uKholiwe. Ukwenza kwakaKholiwe kwamrara uMuzi,
ukobana wathoma nini ukuthandaza naye akazi kodwana wazizwa sele asithi: 'Amen.'
Namhlanje kungoMgqibelo ekuseni umkaSipho uvuke wathanyela indlu. Uthe
angangena ngekumbeni yokufundela, arareke khulu nakathola amaphepha 15
ahlanganiswe aba yincwadi. Abone umfazabantu bona uSipho gade asebenza
ngombana nakhu phela sekatlole nencwajana. Amehlo aqale, izandla zithome
ukuhlohlonya zifune ukubamba lokhu okubonwa mamehlo. Kuthi kusese njalo angene
uSipho. 'Mkami, ngibawa ufunde lokhu,' atjho akhomba wona amaphepha lawo enziwe
incwadi. 'Ngibawa uyifunde khona nje ngombana nge-iri letjhumi ngiyisa kwaMnguni.' 20
Ahlale phasi umkaSipho afunde. Kuthe ngemva kwesikhatjhana afunda wazirarekela
sele abona kuthonta amanzana emaphepheni awafundako. Akhange asaragela
phambili umkaSipho, wathi kuSipho: 'Ngibawa ungicolisele kuKholiwe, bengingazi.'
[Ikhasi 20–21]
9.1 Tlola amabizo wabantu abalandelako:
9.1.1 Umma uKholiwe afikela kwakhe ngeDaveyton. (1)
9.1.2 Isokana uKholiwe abegade afunda nalo eVista. (1)
9.2 Tlola isiqunto esathathwa nguKholiwe ngemva kobana umphakathi ukholelwe
bona uZondani uzibulele ngebanga lokobana amtlhalile. (2)
9.3 Tlola unobangela owenza bona umkaSipho ale ukuphekelela indodakwakhe
bona base incwadi eyayikhuluma ngomlando kaKholiwe kuMuzi. (2)
9.4 Esiqetjhaneni esingehlesi kunalapha kuthiwa uMuzi akasabazi ubuthongo.
Rhunyeza isizathu salokho. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 13 DBE/2017
SCE
9.5 Rhunyeza ikulumo kamalume kaKholiwe lokha nabegade acoca noMuzi
ngelanga ekwakuzokulotjolwa ngalo uKholiwe. (2)
9.6 Ucabanga bona isenzo sakaNgendu sokusoma uKholiwe angutitjherakhe
siyamukeleka nofana asamukeleki? Sekela isiqunto osithathako. (2)
9.7 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusiliqiniso bese
usekela isiqunto osithathako ngomuda OWODWA.
Isenzo sakaMuzi sokungaphumeli ngaphandle ayokufunisisa ngokobana
ingabe uKholiwe udliwa yini kangaka simveza njengendoda engathandi
umkayo. (2)
9.8 Ingabe isenzo sakaKholiwe sokuzibulala naphezu kobana alikholwa sisitjelani
ngabantu abamakholwa? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
9.9 Ucabanga bona ukuvela kweqiniso lokobana uKholiwe akhange athandana
noZondani njengombana bekucatjangwa kuzokuba nomphumela onjani
emphakathini wekhabo? (2)
9.10 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi bese uqedelela ngayo umutjho
olandelako.
UKholiwe banoMuzi bathoma ukubonana …
A eMamelodi nabegade bayozithabisa.
B ewolweni yomphakathi yeDaveyton nabegade baye kusifundo-bandulo.
C ewolweni yomphakathi yeMamelodi nabegade baye kusifundo-bandulo.
D ezikweni lezefundo ePhakemeko iVista. (2)
9.11 Vumelana nofana uphikisane nesitatimende esingenzasi bese usekela
isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
Nanyana uKholiwe angazange avuma ukuthandana noSipho kodwana uSipho
bekamkhathalela uKholiwe. (2)
9.12 Tshwaya ngelihlo elibukhali isenzo sakayise kaKholiwe sokujama
nomphakathi endabeni yokuzibulala kwakaZondani. (1)
9.13 Coca ngesiphetho senovela le. Ipendulwakho ayibe mumutjho OWODWA. (2)
[25]
IMITLOMELO YESIGABA B: 25
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 14 DBE/2017
SCE
ISIGABA C: UMDLALO/IDRAMA
YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba. Nawukhethe umbuzo
OMUDE enovelini qinisekisa bona ukhetha umbuzo onemibuzo
EMIFITJHANI emdlalweni.
NOFANA
Nawukhethe umbuzo onemibuzo EMIFITJHANI enovelini qinisekisa bona
ukhetha umbuzo OMUDE emdlalweni.
Kilesisigaba kuneencwadi EZIMBILI zomdlalo: IBHUDANGO LAMI KANYE
NOMBANGO KANZUNZA NOMANALA.
Khetha incwadi EYODWA uphendule ngayo umbuzo OWODWA.
UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)
IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni
Umdlalo otloleke kuhle ngonezehlakalo ezilamana ngendlela yokobana sithi
nasizitjhejako zakhe indaba eyodwa nezwakalako. Akhe utshwaye ngelihlo elibukhali
ukulamana kwezehlakalo zomdlalo wesihloko esithi; Ibhudango Lami bewuhlathulule
nokobana umtloli wawo uphumelele kangangani ukuzilamanisa bekufike lapha
zisibumbela khona indaba eyodwa nezwakalako. Amagama ozowasebenzisa awabe
ma-340–390. [25]
UMBUZO 11 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni
Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI C
TJHILI: (Ngommoya ophasi.) Uthe ngikhethe ndodana. Khenge athi
ngikukhuphe. Manje angazi bona ngikhetheni.
NANTULI: Ipendulo uyifuna nini baba?
TJHILI: Uyifuna kusasa okusako. Uthe uzakufika ekhayapha ngesimbi yekhomba
ekuseni, azokuzwa bona ngikhetheni. Uragele phambili wathi, nange 5
ngikhetha ukufuduka kuzakufuneka bona lingatjhingi lakusasa ngisese
seplasinapha.
MBULAWA: Mina nizangilibalela ngombana angekhe ngikghone ukulisa isikolo.
NANTULI: Alo-ke sikhethani baba?
TJHILI: Nami angazi kosikazi. (Ubambe umhlathi.) 10
MBULAWA: Mina ngibona kungaba kuhle nange singakhetha ukufuduka baba.
Ngitjho ngombana mina ngisafuna ukuragela phambili ngesikolo.
NANTULI: Alo-ke nange sifuduka eplasinapha, sinqophaphi?
TJHILI: (Athule angaphenduli.)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 15 DBE/2017
SCE
MBULAWA: Kungaba njani nange singanqopha esikomplasi? 15
TJHILI: Phela esikomplasi kuyakhokhwa ndodana. Akufani nalapha begodu
nepuphu uyazithengela. Ukhokhela amanzi, ukuhlala nokuthuthelwa
iinzibi.
NANTULI: (Ngokutshwenyeka) Esikomplasi khona angekhe sakghona ngombana
nesitjhebo siyathengwa. Nange kwenzeka bona ungakwazi ukukhokha 20
uyakhutjhwa ngendlini.
MBULAWA: Ngamanye amagama nitjho bona ngilise isikolo?
TJHILI: Awa ndodana asitjho njalo. Besilinga ukukulemukisa umraro
esingahlangabezana nawo nange singafudukela esikomplasi.
NANTULI: Mina bengithi kungaba njani nange ungalisa isikolo ndodana 25
uyokubamba eplasini bese ufunda ngeqadi?
TJHILI: Mkhumbulo omuhle nawo lowo kosikazi. Uzabe asize thina ngokwenza
njalo. Siyafisa nathi bona uragele phambili ngesikolo ndodana kodwana
senziwa bujamo esikibo bona ulise isikolo.
MBULAWA: (Athule angaphenduli.) 30
TJHILI: Akutjho bona siyakukatelela nokho. Nawe ungalahlela lakho sizwe.
MBULAWA: (Athule angaphenduli, kwehle iminyembezi.)
NANTULI: Akusiyo intando yethu bona ulise isikolo kodwana kungaphezu
kwamandlethu.
MBULAWA: (Wesula iminyembezi.) Ngiyawuzwa umbono wenu babelethi bami 35
begodu nemiraro esingahlangabezana nayo nange sifudukela
esikomplasi ngiyayibona.
TJHILI: Alo-ke wena uthini ndodana?
MBULAWA: Ngiyasamukela isibawo senu babelethi bami. Ngiyabubona ubujamo
enikibo begodu ngizimisele ukunisiza. Sengizakufunda ngeposo. 40
[Ikhasi 5–6]
11.1 Tlola amabizo AMABILI womuntu umndeni wakwaTjhili okhuluma ngaye
etheksthini engehla le. (2)
11.2 Ngiziphi iinzathu EZIMBILI ezenza bona ababelethi bakaMbulawa babe
nobudisi bokungafudukela esikomplasi? (2)
11.3 Tlola umbandela onikelwe mumuntu lo ekukhulunywa ngaye etheksthini
nange uTjhili akhetha ukufuduka. (2)
11.4 Hlangana neenghonghoyilo zelutjha ebelisebenza eplasini lakaVenter ngiziphi
EZIMBILI ebezibonakala ziziinqabo ekuragiseleni phambili iimfundo zalo? (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 16 DBE/2017
SCE
11.5 Rhunyeza ngobudlelwano obaba phakathi kweensebenzi ezibabantu abatjha
nezibabantu abadala ngemva kobana uMathumbu ale ukuphendula
iinghonghoyilo zelutjha. (2)
11.6 Ingabe indlela umndeni wakwaTjhili ococisana ngayo etheksthini engehla le
usitjelani ngawo? (2)
11.7 Ingabe isiqunto sakaMbulawa sokungafuni ukulisa isikolo simveza amntwana
onjani? Sekela isiqunto osithathako. (2)
11.8 Khetha ipendulo enembako uqedelele ngayo isitatimende esingenzasi.
Ngaphambi kobana uVenter azokuba mnikazi weplasi wakhe waba …
A lipholisa.
B ngutitjhere.
C ligqwetha.
D lijoni. (2)
11.9 Madanisa indlela iinsebenzi zeplasini lakaMathumbu ebeziphethwe ngayo
nendlela iinsebenzi zamalanga la eziphathwa ngayo. Ipendulo ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
11.10 Phendula isitatimende esilandelako ngoLiqiniso nofana Akusiliqiniso bese
usekela isiqunto osithathako.
Nanyana uJooste angazange alisa esipholiseni njengamanye amapholisa
wamakhuwa ayokuba lilunga lehlangano yeSikakarele kodwana ubonakala
azisekela izenzo zehlangano le. (2)
11.11 Tshwaya ngelihlo elibukhali indima edlalwe nguVenter emdlalweni lo
ekusivezeleni ubudlelwano obabuphakathi kwabantu abanzima nabamhlophe
ngesikhathi sokwenzeka komdlalo lo. (2)
11.12 Ngokubona kwakho ingabe izehlakalo ezivezwe emdlalweni wesihloko esithi
'Ibhudango Lami' zizehlakalo zamambala nofana ngezokuzithomela nje?
Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
11.13 Nabegade unguTjhili ngisiphi isiqunto ogade ungasithatha
ngokungabhadelwa kwakho naphezu kobana ulimalele emsebenzini
kunalokho uthenjiswe ukuqothwa? (2)
[25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 17 DBE/2017
SCE
UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)
UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni
Umdlalo otloleke kuhle ngonezehlakalo ezilamana ngendlela yokobana sithi
nasizitjhejako zakhe indaba eyodwa nezwakalako. Akhe utshwaye ngelihlo elibukhali
ukulamana kwezehlakalo zomdlalo wesihloko esithi; Umbango kaNzunza noManala
bewuhlathulule nokobana umtloli wawo uphumelele kangangani ukuzilamanisa
bekufike lapha zisibumbela khona indaba eyodwa nezwakalako. Amagama
ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25]
UMBUZO 13 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni
Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
(KuseMasongololo, amabutho athela ikosi uNcagu ngepi yawo.)
UNCAGU: Uphi uNzunza senibuya nje, nimlisile godu wakhamba?
UTJHABA: (Okunguye ophaka ipi). Ndabezitha, sithi asizokubikela ukobana
sibathele ngeRhunu babaleka kwanga batjhinge ngeBhalule.
UNCAGU: Nabalisa sele nibafumene? Naningakafumani uNzunza anikenzi litho. 5
Ngifuna nilethe umbiko othi nimqedile uNzunza nesitjhaba sakhe.
UTJHABA: Ndabezitha siseenthendeni zabo.
UNCAGU: Asibalandeleni kwanje ngikhamba nani. Ngifuna ukuzibuyiselela
bengibuyiselele nobaba osele aba mathambo amhlophe. UNzunza
wathatha ubukhosi bakababa ngokukhohlisa, ngiyamzonda 10
umkhohlisi. Asikhambeni siyobasenula ukuze bafunde isifundo.
UTJHABA: Ndabezitha sele sisemtlhaleni wabo. (Kuvunywe ingoma yepi
kukhanjwe.)
UMBANGWA: (Ucoca noTjhaba). Kwanga izinto zikhamba kuhle gadesi.
UTJHABA: Khona kuyathembisa nangekhe sihlangane nabalekelela uNzunza 15
njengayizolo.
UMBANGWA: Uyiphakile leya yayizolo mngani yeMasongololo. Ngibone
sekuhlangana iKhwezi nebutho lami uBulembu sesibahlubulisa
sibahlaba bahlubule ngeensutja zethu. Ngizwe ngijabula nangibona
uNdala sele abeletha iinthende alibangisa ngaKwaNomude. 20
UTJHABA: Kufanele abaleke ngombana iNgwenyama uMrhawu wasitjhuka kanti
neNgwenyama uNcagu nayo ibukhali kwamambala.
UMBANGWA: Mina ngambona asagwaba ukobana alifakwa libuya nedaka. Kambe
aboKotheni laba bebangaziboni kuNcagu ngentonga.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 18 DBE/2017
SCE
UTJHABA: Nami ngambona kodwana bengingazi ukobana uzakukhupha 25
amehlo esikhunjeni ngalendlela.
(UNzunza sele ahlangene noSongubo banoNdala. Bararwe
kukweyama iBhalule elizele swi.)
USONGUBO: Hlala lapha khengiyokufunela iinhlahla kuNangubokazi Ndala.
Ungubani wena okhamba nomuntu ongakufela nanyana 30
kukunini lo?
UNZUNZA: Awuboni ukobana ulimele umuntu lo?
USONGUBO: Mina nginguSongubo ngiphuma kuDlomu kaMthimkhulu.
Olimeleko lo nguNdala. Sibaleka aManala mqongo. Ngikhuluma
nje nawo aseenthendeni zethu. 35
UNZUNZA: Hawu! Kubuhlungu ukuzwa ukobana aManala asasilandela phezu
kobana siqobeke kangaka. Kanti abantu laba bafunani, bafuna
ukusidla siphila?
UNDALA: Uyayizwa ingoma leyo, neenthuli leza uyazibona? Sele kungiwo-
ke aManala mqongo, amakhondlomthangala sele aphezu kwethu. 40
Maye mina nokulimala ngilimele angazi ngizokuba yini.
UNZUNZA: (Ezwa isitjhaba sakhe silila ngokudinwa). Angazi ukobana
sizokwenzanjani ngombana sidiniwe; iBhalule nalo nanti lizele swi.
Angazi ukobana sizakulekelelwa ngubani.
USONGUBO: Akhe ngilekelele uNdala osele kusikhathi aquma. (Akhuluma 45
nonina.) Mma nangu uNdala uphethe amathumbu ngezandla
akhafula neengazi ngomlomo.
UNANGUBOKAZI: Ngiyeza ngizomsiza. (Afike asize uNdala.)
UNZUNZA: Sidiniwe, kade silwa naManala. Nakhu uNdala nimsizile, mina
nesitjhaba sami angekhe nasisiza na? Kambe basiqedile 50
KwaSimkhulu besafulathela seza nganeno, nakho-ke sebafikile
godu.
[Ikhasi 71–74]
13.1 Isigodlo sekosi uMusi sasikuyiphi indawo nakuzakuqubuka ipi ekhulunyiswa
emdlalweni lo? (1)
13.2 Tlola iinzathu EZIMBILI ezazikatelela ikosi uMusi bonyana idlulisele
unamrhali kiloyo ozoyelama. (2)
13.3 Rhunyeza ngomuda OWODWA indlela uNzunza akhohlisa ngayo lo athatha
kuye ubukhosi bakayise kaNcagu ngobukirikitjani. (2)
13.4 Konje uNcagu wabusa ngemva kokucima kwaliphi ilanga? (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 19 DBE/2017
SCE
13.5 Tlola isizathu esenza bona aManala agcine sele abizwa ngegama lokobana
mahlabanahlubule emdlalweni lo. (2)
13.6 Rhunyeza indlela uNangubokazi enza ngayo lokha nakakhandisa nofana
nakaqeda aManala amandla bona angasaragela phambili nokubulala
uNzunza nebutho lakhe. (2)
13.7 Ucabanga bona ngikuphi OKUBILI okwenza bona uManala agcine aphanjwe
nguNzunza ekufumaneni ubukhosi bakhe njengombana uyise abegade
ahlelile? (2)
13.8 Hlathulula indima edlalwe mdlali ngamunye kabangenzasi ekuthuweleliseni
umbango okhulunyiswa emdlalweni lo:
13.8.1 UNgendu (2)
13.8.2 UNanasi (2)
13.9 Ngemva kobana kuvuke umbango okhulunyiswa emdlalweni lo kuthiwa
amadodana wekosi uMusi aphadlhalala nenarha le yoke. Ethebuleni
engenzasi le madanisa indodana yekosi engethebuleni A nendawo ekuthiwa
yatjhinga kiyo kezingethebuleni B.
IBIZO LENDODANA INDAWO EYATJHINGA KIYO
1. UGegana A eNatali
2. UDlomu B eMridili
C eMletlana
D ebuVenda (2)
13.10 Lokha uSele nakethula ikulumakhe esigodlweni emva kokuthatha ubukhosi
uzwakala abalabala ngokuhlukana kwesitjhaba samaNdebele. Ingabe
ikulumakhe le imveza amumuntu onjani? (2)
13.11 Coca ngokukholweka kommongondaba womdlalo lo. (2)
13.12 Tshwaya ngendima edlalwe nguTjhaba banoMbangwa emdlalweni lo
bewuhlathulule nokuphumelela komtloli wayo ukubadlalisa leyo ndima. (3)
[25]
IMITLOMELO YESIGABA C: 25
INANI LILOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2017 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 NSC November 2017 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2017 QP

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum