Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
2017
IMEMORANDAMU
IMITLOMELO: 100
Imemorandamu le inamakhasi ali-15.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
You're offline
Skip to contentMemorandum 






View all
IsiNdebele HL P3 May June 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · isindebele. Memorandum, 15 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isindebele Hl
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 3
- Pages
- 15
- File size
- 1.7 MB
Loading document…
Loading document…
1 of 15
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 2 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI)
Tjheja: Isihloko asingabalwa nakubalwa inani lamagama asetjenzisweko
UMBUZO 1
1.1 I-eseyi ecocako.
Ngangiqalene nobujamo obumbi khulu.
Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:
• Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.
• I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
• I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
• Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako
bekube sekugcineni.
• Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana
neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.
• I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho
esisepepeneneni begodu esilindelekileko. [50]
1.2 I-eseyi ehlathululako.
Ukonakala kwebhoduluko kubangelwa kungatjheji kwabantu.
Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu
othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele
umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale
kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:
• Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu
kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo.
• Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo
bokukhuluma.
• Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya
bha.
• Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela,
zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza
akuhlathululako kukhanye bha. [50]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 3 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
1.3 I-eseyi evezako/eveza imizwa yomtloli.
Indlela engazizwa ngayo nangihlanganiswa nombelethami weengazi
kokuthoma.
Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le
itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho
abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle
neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni
ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako.
Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako
abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko
kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana
ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze
kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya
kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso
lamambala.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:
• I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli.
• Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu
e-eseyini le.
• Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu
kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni
yaloyo otlolako.
• Imibono/Imicabango/Imizwa evezweko kufanele yembule iqiniso nendima
ethathwa ngotlolako. [50]
1.4 I-eseyi evezako/eveza imizwa yomtloli.
Izenzo zakhe zazingitjengisa bona uyazikhakhazisa ngami.
Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le
itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho
abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle
neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni
ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako.
Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako
abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko
kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana
ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze
kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya
kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso
lamambala.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 4 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:
• I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli.
• Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu
e-eseyini le.
• Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu
kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni
yaloyo otlolako.
• Imibono/Imicabango/Imizwa evezweko kufanele yembule iqiniso nendima
ethathwa ngotlolako. [50]
1.5 I-eseyi emahlangothimabili/emadanisako.
Ubuhle nobumbi bokuthembela khulu eensetjenzisweni zethekhnoloji.
I-eseyi le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukobana kiyo
yomibili imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona
kukobana e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole
ngemibono yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola
ngayo. Okumnandi ngomhlobo lo we-eseyi kukobana otlolako utjhiyela
ofundako ekutheni azikhethele yena isiqunto sokobana ngiliphi ihlangothi
abona lingcono kunelinye. Umtloli angafikelela esiphethweni esithileko
ekugcineni kwe-eseyakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele
yethulwe ngokulinganako endabeni.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:
• Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi.
• Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle.
• Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ngobuhle nangobumbi bento
ethileko anikelwe yona esihlokweni.
• Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso.
[Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi bokuthembela khulu
eensetjenzisweni zethekhnoloji]. [50]
1.6 I-eseyi ephikisako/ehlangothilinye.
Abentwana bafanele bathokoze ababelethi babo ngezipho lokha nasele
baphumelele eemfundweni zabo. Vumelana nofana uphikisane
nesitatimendesi.
I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni
atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane
naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube
sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni
yomtloli.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 5 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:
• Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo.
• Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela
imibonwakhe.
• Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende.
• Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho
kumele iphakamise imibono eqinileko.
• Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe
nehlonipho.
• Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako
nesanelisako. [50]
1.7 1.7.1 & Kileziinthombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we-
1.7.2 eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi
ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu
alindeleke ngaphasi kwaloyo mhlobo wendaba. [50]
IMITLOMELO YESIGABA A: 50
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 6 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA
UMBUZO 2
2.1 INCWADI YOBUNGANI
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yobungani:
• Kufanele ibe nesiphande sinye, sitlolwe ngokujayelekileko esandleni
sokudla. Isiphande sotlolako asibe nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib:
Janabari/Tjhirhweni ingasi ngesiNgisi. Tjheja: Isiphande, isilotjhiso
nesiphetho azingabalwa nakubalwa inani lamagama.
• Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu,
umzawakho; njll.
• Kunesilotjhiso esiphakamisa ibizo lomuntu omtlolelako; Isib. Jabulile,
Mma, Baba; njll.
• Kufuneka esingenisweni aveze umnqopho wokutlola incwadi leyo
ngobufitjhani. Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu
ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi lapha.
• Kufuneka bona otlolako ahlathulule ngokuzeleko emzimbeni ihloso
yokutlola kwakhe incwadi ngamaphuzu azwakalako nakhambisana
nesihloko anikelwe sona.
• Kumele ibe nesilayeliso; Isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo
boke abangaziko ngapho; njll.
• Ekugcineni kumele utlole isiphetho; Isib. Ngimi umnganakho/Ngimi
umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi
kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo
otlolelweko azi kuhle ukuthi utlolelwe ngubani. Isibongo akufuneki
ukobana usitlole ngombana niyazana nabantu obatloleleko. [25]
2.2 INCWADI YESINGHONGHOYILO
Kilomhlobo wencwadi esiphandeni kungasetjenziswa igama lenyanga
yesiNdebele nofana yesiNgisi etlolwe ngokwesiNdebele; Isib. Matjhi,
Febherbari, Janabari; njll. Oyitlolako akukafaneli asebenzise ilimi lendleleni,
okulilimi elingakavumeleki.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yomthetho:
• Kufanele ibe neemphande ezimbili, zitlolwe ngokujayelekileko.
Isiphande sotlolelwako asibi nelanga/idadamu ekutlolwe ngalo incwadi.
• Kutlolelwa umuntu othileko onesikhundla ebubulweni elithileko.
Ngalokho-ke kufanele otlolako aphakamise isikhundla saloyo
amtlolelako ngaphambi kokutlola isiphande sesibili. Tjheja: Iimphande,
isilotjhiso, isihloko nesiphetho azingabalwa nakubalwa inani lamagama.
• Kunesilotjhiso esingaphakamisi ibizo lomuntu otlolelwako kodwana
kutlolwa ukuthi Nomzana nofana Kosikazi.
• Kufuneka bona otlolako atlole isihloko salokho atlola ngakho
ngamagabhadlhela.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 7 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
• Esingenisweni kufanele kutlolwe umnqopho/ isizathu sokutlola leyo
ncwadi.
• Kufuneka bona otlolako ahlathulule kuhle ngokuzeleko lokho akhuluma
ngakho. Kufanele asebenzise amagama afana nanaka:
Ngiyokuthokoza; Ngizokuthaba; Kuzongithabisa.
• Iba nomzimba lapha otlolako acoca khona indabakhe.
• Iba nesilayeliso.
Esiphethweni iyaveza bona ibuya kubani. Tlola amagamakho nofana
iinthomo zamagamakho nesibongo bese uyayitlikitla. Kufuneka
bengubo baveze bona bendile/batjhadile nofana awa ngokutlola Mm.
nofana Kkz. ngemva kokutlikitla incwadi leyo. Lokhu kwenzelwa ukuthi
loyo otlolelwako azi kuhle ukuthi utlolelwe ngubani. [25]
2.3 UMLANDO KAMUFI
Nakutlolwa umlando kamufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako
esinamagama kamufi apheleleko; Isib. Umlando kaBaphelile Sophy Masilela,
njll. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa,
njengokuthi: Lala Ngokuthula, Mgwezani Wakokosi, Lala uphumule,
Mgwezani, nofana ikosi ayikuphe umphumulela wasafuthi, nanyana ngimaphi
amagama anehlonipho kungaba ziinanazelo zakhe ziyamukeleka.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa umlando kamufi:
• Isihloko esinamagama kamufi apheleleko.
• Amagamakhe apheleleko.
• Ilanga abelethwa ngalo.
• Indawo abelethelwa kiyo. Tjheja: Akungatlolwa igama lesibhedlela.
• Ubelethwa bobani.
• Imithombo yefundo asele adlule kiyo.
• Akuzuzako eemfundweni zakhe.
• Iindawo asebenze kizo.
• Iinkhundla azifumanako.
• Ilanga akhambe ngalo ephasini.
Tjheja: Akungatlolwa unobangela wokuhlongakala kwakamufi kodwana
kungavezwa khunye kwalokhu: webiwe ngunokufa lokha nakakhambe
ngengozi, uhlongakele ngemva kokugula isikhathi esifitjhani nofana eside
nakagulileko.
• Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi,
abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo
ngokweengazi.
Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini ezitjhiyweko.
• Isiphetho akube mumutjho omfitjhani wokumlayelisa nofana iinanazelo
zakhe. [25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 8 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
2.4 IKULUMO-PENDULWANO
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa ikulumo-pendulwano:
• Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni
kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana
izokucocwa bobani nendawo lapha izokucocelwa khona.
• Iba nesakhiwo esifana nesomdlalo.
• Akulotjhisanwa kungenwa endabeni zisuka zibekwa.
• Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe
mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi
kwamagama walabo abakhulumako.
• Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako.
• Amagama aveza imizwa nobujamo balabo abakhulumako akatlolwe
afakwe ngaphakathi kweembayana ngemva kwekholoni etlolwe eduze
negama lokhulumako nofana laloyo okhulumako.
• Lapha kuthoma khona ikulumo yomuntu akuthonywe ngegabhadlhela.
• Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga
lalabo abakhulumako. Isib. Ubaba nakakhuluma nendodana,
umntwana wesikolo nakakhuluma notitjhere.
• Ukobana ikulumo-pendulwano ithoma ngesingeniso akutjho bona akube
khona isigaba esisiphetho. Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo,
kuzwakale bonyana seyiyaphetha.
• Ingaphetha ngokobana bazwane nanyana bangezwani kuye ngokobana
indaba egade icocwa ikhambe bunjani. [25]
2.5 Irivyu
Ukuhlolisiswa komtlolo wencwadi nofana wefilimu ngelihlo elihlabako.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa irivyu/ukuhlolisisa:
Ingaphandle lencwadi/lefilimu
• Ibizo lomtloli.
• Isihloko sencwadi/sefilimu.
• Ibizo lekhamphani egadangisileko.
• Inani lemali.
Ingaphakathi lencwadi/lefilimu
• Hlathulula kafitjhani ngendlela umtlolo otlolwe ngayo.
• Hlathulula ngokuvezwa kwabalingisi bawo.
• Hlathulula ngommongondaba womtlolo lowo.
• Hlathulula ngesizinda sawo.
• Hlathulula ngomhlobo wejenri.
• Tshwaya ngesiphetho sawo. [25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 9 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
2.6 UMBIKO OHLELEKILEKO
Umbiko ungaba ngento umuntu ayibonileko, ayizwileko kanye nento
ayenzileko.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa umbiko ohlelekileko:
• Ihloso yombiko kudlulisa ilwazi elithileko.
• Amaphuzu kumele abe liqiniso kungabi mbono.
• Amaphuzu kumele aphathelane nesihloko.
• Ilimi elisetjenziswako kufanele likhambisane naloyo nanyana labo
umbiko oqaliswe kibo.
• Ukuze umbiko uzwakale kuhle kumele utlolwe ngomuntu wesithathu,
okukhulunywa ngaye.
• Kumele umbiko ube nesihloko esitjhoko bona umbiko lowo umayelana
nani.
• Isihloko kumele sibe nebizo lomuntu nanyana abantu umbiko oqaliswe
kibo.
• Kumele kutlolwe lokho okutholakele erhubhululweni. Nanzi iindlela
zokubuthelela ilwazi ezingalandelwa:
- Ukucocisana nabonogada besikolweni.
- Ukucocisana nohlokokulu wesikolo.
- Ukucocisana neensebenzi eziphekako.
- Ukucocisana nabototjhere abalawula i-Feeding Scheme.
• Kumele kube neemphakamiso.
• Kumele kube nesiphetho.
• Kumele kube negama nesibongo somuntu otlole umbiko lowo.
• Kumele umbiko ube nelanga otlolwe ngalo.
• Kumele ekugcineni umbiko utlikitlwe. [25]
IMITLOMELO YESIGABA B: 50
INANI LOKE: 100
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA INDABA/I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 IMITLOMELO]
TJHEJA:
• Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya i-eseyi.
• Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5.
• Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu
neliphasi.
• Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi.
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI]
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOKUHLELA -Ukuphendula -Iimpendulo zihleleke -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula
okudluleleko kuhle, zikhambelana okwanelisako okungakajami okuphume endleleni
Izinga eliphezulu
(Ukuphendula) -Imiqondo khulu begodu zimnandi -Imiqondo ndawonye khulu
Ukuhleleka kwemiqondo ehlakaniphileko, evusa -Kunobufakazi ekhambelanako -Imiqondo -Imiqondo enganatlha
yokuhlela imiqondo netjengisa nokukhula nekholisako engakanqophi nengazwakaliko
Ukulemuka komnqopho, ukukhula okubonakalako -Kunokuhleleka -Ubufakazi obuncani -Imiqondo engakahleleki
abamukelilwazi -Ukuhleleka -Isingeniso, umzimba okulingeneko bokuhleleka nengakhambelaniko
nobujamo okudluleleko nesiphetho kuhleleke nokukhambelanako nokukhambelana
nokukhambelana kuhle begodu nesihloko, umzimba
30 AMAMAKSI kwesingeniso, umzimba kuyakhambelana nesiphetho
nesiphetho
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko
okudluleleko kodwana okuhlelwe kuhle okwanelisako kodwana okungakhambelaniko akukalingwa nokulingwa
kutlhayela amatshwayo -Imiqondo ekarisako okunganatlha okusezingeni eliphasi -Imiqondo
Izinga eliphasi
wendaba ehle nekhambelanako -Imiqondo -Imiqondo ayikahlangani engakhambelaniko
-Imiqondo ekhulileko -Kunokuhleleka iyakhambelana begodu ayikanqophi nengakafaneli
nenokuhlakanipha nokukhambelana ngokulingeneko -Abukho ubufakazi -Imiqondo enganatlha
-Kunokuhleleka okuhle kwesingeniso, -Kunokuhleleka bokuhlela nengazwakaliko
nokukhambelana umzimba nesiphetho nokukhambelana
okuhle ngokudluleleko okulingeneko,
kwesingeniso, umzimba kwesingeniso, umzimba
nesiphetho nesiphetho
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] (iyaraga)
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
ILIMI, ISITAYELA NOKU- -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista nesitayela
EDITHA. nelwazimagama elifanele nelwazimagama elifanele nelwazimagama elifanele nelwazimagama ezingakafaneli khulu
ngokudluleleko, elinemba khulu umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi elingakafaneli kancani umnqopho, abamukelilwazi
Izinga eliphezulu
Iphimbo, irejista, isitayela umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo nobujamo umnqopho, abamukelilwazi nobujamo
nelwazimagama elifanele nobujamo -Ilimi liyanemba begodu -Ukusetjenziswa kwelimi nobujamo -Ilwazimagama elitlhayela
umnqopho, abamukelilwazi -Ukusetjenziswa kwelimi lisetjenziswe ngokufaneleko okwethula ihlathululo -Ukusetjenziswa kwelimi khulu lenza kube budisi
nobujamo kusezingeni elihle -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi okusezingeni eliphasi ukuzwisisa itheksthi.
Ukukhethwa kwamagama, ngokudluleleko akunamphoso khulu kuneemphoso ezinengana. -Ihlelo nesipelinghi -Ilimi elingazwakaliko
ukusetjenziswa kwelimi, -Ihlelo nesipelinghi -Kutlanywe kuhle -Kutlanywe ngokusezingeni kuneemphoso ezinengi -Ihlelo nesipelinghi
imithetjhwana, iimphumuzi, esinganamphoso elilingenek. -Kutlanywe ngokusezingeni kuneemphoso ezinengi khulu
ihlelo nesipelinghi -Kutlanywe kuhle eliphasi -Kutlanywe ngokusezingeni
ngokudluleleko eliphasi khulu
15 AMAMAKSI 13 10 7 4
-Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela
kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama nelwazimagama elifanele kanye nelwazimagama
Izinga eliphasi
elifaneleko nelihle elinemba elifanele umnqopho, ngokulingeneko umnqopho, elincani nelisezingeni eliphasi
umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo abamukelilwazi nobujamo. elingakafaneli umnqopho,
nobujamo -Ilimi liyanemba begodu -Ukusetjenziswa kwelimi abamukelilwazi nobujamo.
-Ukusetjenziswa kwelimi lisetjenziswe ngokufaneleko okungathuli ihlathululo -Ukusetjenziswa kwelimi
kusezingeni elihle khulu -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi okungakafaneli
-Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso ezimbalwa kuneemphoso ezinengi -Ihlelo nesipelinghi
esinganamphoso -Kutlanywe kuhle -Kutlanywe ngokusezingeni kuneemphoso ezinengi khulu
-Kutlanywe kuhle khulu eliphasi -Kutlanywe ngokusezingeni
eliphasi khulu
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
-Kuvezwe amatshwayo -Kuvezwe amatshwayo -Amatshwayo -Amaphuzu amanye -Amaphuzu afunekako
Amatshwayo wetheksti. nemininingwana nemininingwana yesakhiwo nemininingwana eveziweko anembako akhona ayatlhayela
Ukwakhiwa kweengaba eqakathekileko yesakhiwo sendaba iyakhambelana -Ukwakhiwa kwemitjho -Ukwakhiwa kwemitjho
nemitjho sendaba -Kunokukhambelana okuhle -Imitjho neengaba kwakhiwe neengaba kuneemphoso neengaba kuneemphoso
-Kunokukhambelana okuhle -Imitjho neengaba kunikela kuhle -Indaba isazwakala kancani ezinengi khulu
ngokudluleleko kwendaba umqondo -Indaba isanikela umqondo -Indaba ayinamqondo
5 AMAMAKSI -Imitjho kanye neengaba
kwakheke ngendlela ehle
ngokudluleleko
IRENJI YAMAMAKSI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
-km/hl- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-/-st-/-ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA WELIMI LEKHAYA [25 AMAMAKSI]
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli
OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
NESAKHIWO -Ukuphendula okudluleleko, -Ukuphendula okuhle khulu -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula ngokusisekelo -Ukuphendula kutjengisa
okungaphezu kwalokho nokutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi lamatshwayo begodu kutjengisa ilwazi Ukungabi khona kwelwazi
-Ukuphendula nemibono okulindelweko lamatshwayo wetheksthi wetheksthi lamatshwayo wetheksthi lamatshwayo wetheksthi
-Ukubuthelelwa nokuhleleka -Imiqondo ehlakaniphileko -Umtlolo unqophile, -Akunakudzimelela -Kunokunqopha okukhona -Akunakukhambelana
kwemibono nekhulileko awukaphumi esihlokweni nokukhambelana okulingeneko kodwana okunengi kwemiqondo
-Umnqopho, abamukelilwazi, -Ilwazi elingeneleleko begodu usekelwe kuhle kokumunyethweko nemiqondo kuphambene nesihloko -Imininingwana esekela
amatshwayo/imithetjhwana kanye lamatshwayo wetheksthi ngendlela enobukghoni -Eminye imininingwana esekela -Imininingwana esekela isihloko imbalwa
nobujamo -Umtlolo unqophile -Kunemininingwana esekela isihloko iveziwe isihloko imbalwa -Akakasebenzisi amatshwayo
-Kunokukhambelana isihloko -Isakhiwo sifanele -Imithetho eqakathekileko nemithetho yesakhiwo
15 AMAMAKSI kokumunyethweko nomqondo -Isakhiwo esifaneleko ngokulingeneko kodwana yelimi isetjenziswe ngendlela
-Isakhiwo sihleleke kuhle kodwana kunokungakhambelani ekungasiyo
begodu yoke imininingwana Esinokungakhambelaniko -Kunobutjhapha
esekela isihloko iveziwe okuncazana obubonakalako
-Isakhiwo esifaneleko
nesinembako
ILIMI,ISITAYELA KANYE NOKU- 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
EDITHA
-Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela
nelwazimagama kuwufanela nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama
-Iphimbo, irejista nesitayela kufanele
khulu umnqopho, kuhle umnqopho, ngokulingeneko umnqopho, kancani umnqopho, akukhambelani nomnqopho,
umnqopho/umphumela,
abamukelilwazi kanye nobujamo abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye
abamukelilwazi nobujamo
-Ihlelo lisetjenziswe nobujamo nobujamo nobujamo nobujamo
-Ukusetjenziswa kwelimi kanye
ngokunembako begodu lihleleke -Ihlelo lisetjenziswe -Kuneemphoso zehlelo -Kuneemphoso zehlelo -Kuneemphoso ezinengi khulu
nemithetjhwana
kuhle khulu ngokunembako begodu kodwana azilimazi ihlathululo ezenza bona ihlathululo ezenza bona ihlathululo
-Ukukhethwa kwamagama
-Akunamphoso lihleleke kuhle ingazwakali ingazwakali nakancani
-Ukusetjenziswa kwamatshwayo
-Akunamphoso ezinengi
wokutlola nesipelinghi
10 AMAMAKSI
IRENJI YAMAMAKSI 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
-km-/hl-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-/st-/- ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
13 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
14 DBE/2017
SCE – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
15 DBE/Febherbari–Matjhi 2017
SCE – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Verified matching documents
The question paper, memo or addendum that belongs with this document.
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.

Memorandum
IsiNdebele HL P3 Nov 2019 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiNdebele HL P2 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiNdebele HL P3 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 Nov 2018 FINAL Memo_hlayiso.com_._hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P2 Nov 2018 FINAL Memo_hlayiso.com_._hlayiso.com_.pdf
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.
Memorandum
IsiNdebele HL P2 May June 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiNdebele HL P3 Nov 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiNdebele HL P3 Feb March 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P3 May June 2016 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P3 June July 2015 Memo_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiNdebele HL P1 May June 2017_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 12 Isindebele Hl
Explore more published documents in this catalogue.





