You're offline
Skip to content
Memorandum

IsiNdebele HL P3 Feb March 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf

Subject: Isindebele HlGrade 12201714 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) FEBHERBARI/MATJHI 2017 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 100 Imemorandamu le inamakhasi ali-14. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 2 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI) UMBUZO 1 1.1 I-eseyi ecocako. Isehlakalo esatjhugulula ipilwami. Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako. Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:  Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.  I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela .  I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.  Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako bekube sekugcineni.  Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.  I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho esisepepeneneni begodu esilindelekileko. [50] 1.2 I-eseyi ecocako. Ukutjhisa ngokweqileko kwephasi mazombe kukhinyabeza umnotho wenarha. Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako. Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:  Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.  I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.  I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.  Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako bekube sekugcineni.  Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.  I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho esisepepeneneni begodu esilindelekileko. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 3 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu 1.3 I-eseyi ehlathululako. Isiqunto engasithathako ngemva kokuphumelela kwami ngoncancabe. Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:  Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo.  Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo bokukhuluma.  Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya bha.  Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela, zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza akuhlathululako kukhanye bha. [50] 1.4 I-eseyi evezako/eveza imizwa yomtloli. Amalayibhrari athuthukisa amakghono wokufunda elutjheni. Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako. Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso lamambala. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:  I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli.  Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu e-eseyini le.  Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni yalowo otlolako.  Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso nendima ethathwa ngotlolako. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 4 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu 1.5 I-eseyi ephikisako/ehlangothilinye. Abentwana bafunda ngokubona okwenziwa babantu abakhulu. I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni yomtloli. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:  Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo.  Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela imibonwakhe.  Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende.  Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele iphakamise imibono eqinileko.  Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe nehlonipho.  Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako nesanelisako. [50] 1.6 I-eseyi emahlangothimabili/emadanisako. Ubuhle nobumbi bokuba nabangani abanengi. Indaba le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukuthi kiyo yomibili imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukuthi e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole ngemibono yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola ngayo. Okumnandi ngomhlobo lo we-eseyi kukobana otlolako utjhiyela ofundako ekutheni azikhethele yena isiqunto sokobana ngiliphi ihlangothi abona lingcono kunelinye. Umtloli angafikelela esiphethweni esithileko ekugcineni kwe- eseyakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe ngokulinganako e-eseyini. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:  Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi.  Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle.  Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ubuhle nobumbi bento ethileko anikelwe yona esihlokweni.  Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso. [Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi bokuba nabangani abanengi]. [50] 1.7 1.7.1- Kileziinthombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we- eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi 1.7.2 evezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilomhlahlandlela. [50] IMITLOMELO YESIGABA A: 50 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 5 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA UMBUZO 2 2.1 INCWADI YOBUNGANI Kilomhlobo wencwadi kufanele ibe nesiphande sinye, sitlolwe ngokujayelekileko esandleni sokudla. Isiphande sotlolako asibe nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib: Janabari/Tjhirhweni ingasi ngesiNgisi. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yobungani:  Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu, umzawakho, njll.  Kunesilotjhiso esiphakamisa ibizo lomuntu omtlolelako. Isib. Jabulile, Mma, Baba, njll.  Kufuneka esingenisweni aveze umnqopho wokutlola incwadi leyo ngobufitjhani. Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi lapha.  Kufuneka bona otlolako ahlathulule ngokuzeleko emzimbeni ihloso yokutlola kwakhe incwadi ngamaphuzu azwakalako nakhambisana nesihloko anikelwe sona.  Kumele ibe nesilayeliso; isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo boke abangaziko ngapho; njll.  Ekugcineni kumele utlole isiphetho, isib. Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelweko azi kuhle ukobana utlolelwe ngubani. Isibongo akufuneki ukobana usitlole ngombana niyazana nabantu obatloleleko. [25] 2.2 INCWADI YABAKHULU/YOMTHETHO Kilomhlobo wencwadi esiphandeni kungasetjenziswa igama lenyanga yesiNdebele nofana lesiNgisi elitlolwe ngokwesiNdebele isib. Matjhi, Febherbari, Janabari njll. Oyitlolako akukafaneli asebenzise ilimi lendleleni, okulilimi elingakavumeleki. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yabakhulu:  Iba neemphande ezimbili, zitlolwe ngendlela ehle neyamukelekako. Isiphande sokuthoma siba ngesaloyo otlolako begodu sitlolwa ngesandleni sokudla phezulu. Isiphande sotlolelwako asibi nelanga ekutlolwe ngalo incwadi.  Itlolelwa umuntu othileko onesikhundla ebubulweni elithileko nofana emNyangweni othileko. Ngalokho-ke otlolako kufanele atlole isikhundla saloyo amtlolelako ngaphambi kokutlola isiphande sesibili.  Iba nesilotjhiso esingaphakamisi ibizo lomuntu esitlolwa ngalindlela: Nomzana/Kosikazi.  Otlolako kufanele atlole isihloko salokho atlola ngakho ngamagabhadlhela.  Esingenisweni kufanele kutlolwe umnqopho/isizathu sokutlola leyo ncwadi.  Iba nomzimba lapha otlolako acoca khona indabakhe.  Iba nesilayeliso.  Esiphethweni iyaveza bona ibuya kubani. Tlola amagamakho nofana iinthomo zamagamakho nesibongo bese uyayitlikitla. [25] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 6 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu 2.3 UMLANDO KAMUFI Nakutlolwa umlando kamufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako esinamagama kamufi apheleleko. Isib. Umlando kaBaphelile Sophy Masilela, njll. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa, njengokuthi: Lala Ngokuthula, Mgwezani Wakokosi, Lala uphumule, Mgwezani, nofana ikosi ayikuphe umphumulela wasafuthi, nanyana ngimaphi amagama anehlonipho kungaba ziinanazelo zakhe ziyamukeleka. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa umlando kamufi:  Isihloko esinamagama kamufi apheleleko.  Amagamakhe apheleleko.  Ilanga abelethwa ngalo.  Ubelethwa bobani.  Wabelethelwa kuphi (Igama lendawo abelethelwa kiyo). Tjheja: Akungatlolwa igama lesibhedlela.  Imithombo yefundo asele adlule kiyo.  Akuzuza eemfundweni zakhe.  Iindawo asebenze kizo.  Iinkhundla azifumanako.  Ilanga akhambe ngalo ephasini. Tjheja: Akungatlolwa unobangela wokuhlongakala kwakamufi kodwana kungavezwa khunye kwalokhu: Webiwe ngunokufa lokha nakakhambe ngengozi, uhlongakele ngemva kokugula isikhathi esifitjhani nofana eside nakagulileko.  Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi, abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo ngokweengazi. Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini ezitjhiyweko. [25] 2.4 I-ATHIKILI KAMAGAZINI Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-athikili kamagazini:  Isihloko kufuze sidose ozosifunda begodu silulubeze.  I-athikili kufuze itjengiswe kuhle begodu nemiqaliswayo/iinthombe zibe zihle ngemibala ekhanyako nedosako ekhambelana nayo.  Kufuze ikhulume noyifundako begodu ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako.  Isitayela sotlolako singasebenzisa iinthombengqondo, sihlathulule nanyana sibe nezwelo.  Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iinsiza zingafakwa ku- athikili.  I-athikili kufuze ivuse ilulubezo njengomkhangiso ikhuthaze abayifundako bona bayifunde.  Iindima akukafuzi bona zibe zide.  Amaledere asetjenzisweko kufuze kube ngilayo azakwamukeleka. [25] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 7 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu 2.5 IKULUMO EHLELEKILEKO Umfundi nangabe utlole ikulumo ehlelekileko, kumele akhumbule bonyana abantu abafani ngamasiko, ngeenkolelo, ngefundo, ngabakuthandako nokhunye. Kumele umfundi acabange ukobana bazawathanda amaphuzu azowakhuluma emnyanyeni loyo. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa ikulumo ehlelekileko:  Ihloso yekulumo.  Iinhlokwana ezilindeleke ngaphasi kwekulumo ehlelekileko: - Isihloko > Kuqakathekile ukobana sibe nokuthi ikulumo izokwenzelwaphi, ngubani, ngaliphi ilanga begodu sethule okumumethwe yikulumo. - Isilotjhiso > Kumele ococako alotjhise abakhona ngokulandelana kwabo, abakhulu nabancani, abalamanise kuhle ngokweenkhundla zabo emehlweni womphakathi. - Isingeniso > Kumele sidose kodwana sibe sifitjhani senze kobana balalele. - Ummongondaba > Ikulumo ayitlolwe ngokucacileko, ibe nemitjho emifitjhani enemiqondo elula beyisebenzise neembonelo ezijayelekileko. Ummongondaba awube magama akhiwe kuhle kugegedwe ukubuyelela amagama khulu /ngokudluleleko ngombana kulahlekisa ihlathululo yamambala (amatlitjhe). - Isiphetho > Siqakathekile begodu sisirhunyezo salokho esele kukhulunyiwe, asifake iselela. [25] 2.6 I-INTHAVYU Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-inthavyu. Isakhiwo se-inthayvu:  Iba nesakhiwo esifana nesomdlalo.  Njengemitlolo yoke kufanele ibe nesingeniso nomzimba nesiphetho. Esingenisweni kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokukhulunywa ngayo nokobana kuzabe kukhuluma abobani.  Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi kwamagama walabo abakhulumako.  Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 8 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu  Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga lalabo abakhulumako. Isib. UMongameli wenarha nakakhuluma nomrhatjhi/umphathi webubulo lakwa-FNB nakakhuluma nomuntu ozokuhlungelwa umsebenzi.  Isiphetho sendaba asibe sekulumenabo, kuzwakale bonyana seyiyaphela. [25] IMITLOMELO YESIGABA B: 50 INANI LOKE: 100 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA INDABA/I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 IMITLOMELO] TJHEJA:  Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya i-eseyi.  Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5.  Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi.  Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi. IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOKUHLELA -Ukuphendula okudluleleko. -Iimpendulo zihleleke kuhle, -Ukuphendula okw anelisako. -Ukuphendula okungakajami -Ukuphendula okuphume Izinga eliphezulu -Imiqondo ehlakaniphileko, zikhambelana khulu begodu -Imiqondo ekhambelanako ndaw onye. endleleni khulu. (Ukuphendula) evusa imiqondo netjengisa zimnandi. nekholisako. -Imiqondo engakanqophi. -Imiqondo enganatlha ukukhula. -Kunobufakazi nokukhula -Kunokuhleleka okulingeneko -Ubufakazi obuncani nengazw akaliko. Ukuhleleka kwemiqondo okubonakalako. nokukhambelanako nesihloko, bokuhleleka -Imiqondo engakahleleki yokuhlela -Ukuhleleka okudluleleko -Isingeniso, umzimba umzimba nesiphetho. nokukhambelana. nengakhambelaniko. Ukulemuka komnqopho, nokukhambelana nesiphetho kuhleleke kuhle abamukelilwazi nobujamo kw esingeniso, umzimba begodu kuyakhambelana. nesiphetho. 30 AMAMAKSI 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ukuphendula okudluleleko -Ukuphendula okuhlelw e -Ukuphendula okw anelisako -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko kodw ana kutlhayela kuhle. kodw ana okunganatlha. okungakhambelaniko akukalingw a nokulingw a. Izinga eliphasi amatshw ayo wendaba -Imiqondo ekarisako -Imiqondo iyakhambelana okusezingeni eliphasi. -Imiqondo engakhambelaniko ehle. nekhambelanako. ngokulingeneko. -Imiqondo ayikahlangani nengakafaneli. -Imiqondo ekhulileko -Kunokuhleleka -Kunokuhleleka begodu ayikanqophi. -Imiqondo enganatlha nenokuhlakanipha. nokukhambelana nokukhambelana -Abukho ubufakazi bokuhlela. nengazw akaliko. -Kunokuhleleka okuhle kw esingeniso, okulingeneko, kw esingeniso, nokukhambelana umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho. okuhle ngokudluleleko kw esingeniso, umzimba nesiphetho. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] (iyaraga) Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 ILIMI, ISITAYELA NOKU- -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista nesitayela EDITHA. kanye kanye nelw azimagama kanye nelw azimagama kanye nelw azimagama ezingakafaneli khulu Izinga eliphezulu nelw azimagama elifaneleko elifanele umnqopho, elifanele umnqopho, elingakafaneli umnqopho, umnqopho, abamukelilw azi Iphimbo, irejista, isitayela nelihle ngokudluleleko, abamukelilw azi abamukelilw azi abamukelilw azi nobujamo. nobujamo. nelw azimagama elifanele elinemba umnqopho, nobujamo. nobujamo. -Ukusetjenzisw a kwelimi -Ilw azimagama elitlhayela umnqopho, abamukelilw azi abamukelilw azi nobujamo. -Ilimi liyanemba begodu -Ukusetjenzisw a kwelimi okusezingeni eliphasi. khulu lenza kube budisi nobujamo. -Ukusetjenzisw a kwelimi lisetjenzisw e ngokufaneleko. okw ethula ihlathululo. -Ihlelo nesipelinghi ukuzw isisa itheksthi. Ukukhethw a kw amagama, kusezingeni -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso ezinengi. -Ilimi elingazw akaliko. ukusetjenziswa kwelimi, elihle ngokudluleleko. akunamphoso khulu. kuneemphoso ezinengana. -Kutlanyw e ngokusezingeni -Ihlelo nesipelinghi imithetjhw ana, iimphumuzi, -Ihlelo nesipelinghi - Kutlanyw e kuhle. -Kutlanyw e ngokusezingeni eliphasi. kuneemphoso ezinengi ihlelo nesipelinghi. esinganamphoso. elilingeneko. khulu. -Kutlanyw e kuhle -Kutlanyw e ngokusezingeni 15 AMAMAKSI ngokudluleleko. eliphasi khulu. 13 10 7 4 -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela kanye kanye nelw azimagama kanye nelw azimagama kanye nelw azimagama Izinga eliphasi nelw azimagama elifaneleko elifanele umnqopho, elifanele umnqopho, elincani nelisezingeni eliphasi nelihle abamukelilw azi abamukelilw azi nobujamo elingakafaneli umnqopho, elinemba umnqopho, nobujamo. ngokulingana. abamukelilw azi nobujamo. abamukelilw azi -Ilimi liyanemba begodu -Ukusetjenzisw a kwelimi -Ukusetjenzisw a kwelimi nobujamo. lisetjenzisw e ngokufaneleko. okungathuli ihlathululo. okungakafaneli. -Ukusetjenzisw a kwelimi -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi kusezingeni kuneemphoso ezimbalw a. kuneemphoso ezinengi. kuneemphoso ezinengi khulu. elihle khulu. -Kutlanyw e kuhle. -Kutlanyw e ngokusezingeni -Kutlanyw e ngokusezingeni -Ihlelo nesipelinghi eliphasi. eliphasi khulu. esinganamphoso. -Kutlanyw e kuhle khulu. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 -Kuvezwe amatshwayo -Kuvezwe amatshwayo -Amatshwayo -Amaphuzu amanye -Amaphuzu afunekako Amatshw ayo wetheksti. nemininingw ana nemininingw ana yesakhiw o nemininingw ana anembako akhona. ayatlhayela. Ukw akhiw a kweengaba eqakathekileko yesakhiw o sendaba. eveziw eko iyakhambelana. -Ukw akhiw a kwemitjho -Ukw akhiw a kwemitjho nemitjho. sendaba. -Kunokukhambelana okuhle. -Imitjho neengaba kw akhiw e neengaba kuneemphoso. neengaba kuneemphoso -Kunokukhambelana okuhle -Imitjho neengaba kunikela kuhle. -Indaba isazw akala kancani. ezinengi khulu. ngokudluleleko kw endaba. umqondo. -Indaba isanikela umqondo. -Indaba ayinamqondo. 5 AMAMAKSI -Imitjho kanye neengaba kw akheke ngendlela ehle ngokudluleleko. IRENJI YAMAMAKSI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: -km/hl- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-/-st-/-ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA WELIMI LEKHAYA [25 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 NESAKHIWO -Ukuphendula okudluleleko, -Ukuphendula okuhle khulu -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula ngokusisekelo -Ukuphendula kutjengisa okungaphezu kw alokho nokutjengisa ilw azi elihle okutjengisa ilw azi lamatshw ayo begodu kutjengisa ilw azi Ukungabi khona kw elwazi -Ukuphendula nemibono. okulindelw eko. lamatshw ayo wetheksthi. w etheksthi. lamatshw ayo wetheksthi. lamatshw ayo wetheksthi. -Ukubuthelelw a nokuhleleka -Imiqondo ehlakaniphileko -Umtlolo unqophile, -Akunakudzimelela -Kunokunqopha okukhona -Akunakukhambelana kw emibono. nekhulileko. aw ukaphumi esihlokw eni nokukhambelana okulingeneko kodw ana okunengi kw emiqondo. - Umnqopho, abamukelilw azi, -Ilw azi elingeneleleko begodu usekelw e kuhle kokumunyethw eko nemiqondo. kuphambene nesihloko. –Imininingw ana esekela amatshw ayo/imithetjhwana kanye lamatshw ayo ngendlela enobukghoni. -Eminye imininingw ana esekela -Imininingw ana esekela isihloko imbalw a. nobujamo w etheksthi. -Kunemininingw ana esekela isihloko iveziw e. isihloko imbalw a. -Akakasebenzisi amatshwayo -Umtlolo unqophile. isihloko. -Isakhiw o sifanele -Imithetho eqakathekileko nemithetho yesakhiw o. 15 AMAMAKSI -Kunokukhambelana -Isakhiw o esifaneleko ngokulingeneko yelimi isetjenzisw e ngendlela kokumunyethw eko kodw ana kodw ana ekungasiyo. nomqondo. esinokungakhambelaniko kunokungakhambelani. -Kunobutjhapha -Isakhiw o sihleleke kuhle okuncazana. obubonakalako. begodu yoke imininingw ana esekela isihloko iveziw e. -Isakhiw o esifaneleko nesinembako. ILIMI,ISITAYELA KANYE NOKU- 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 EDITHA -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela nelw azimagama kuw ufanela nelw azimagama kuw ufanele nelw azimagama kuw ufanele nelw azimagama kuw ufanele nelw azimagama -Iphimbo, irejista nesitayela kufanele khulu umnqopho, kuhle umnqopho, ngokulingeneko umnqopho, kancani umnqopho, akukhambelani umnqopho/umphumela, abamukelilw azi kanye abamukelilw azi kanye abamukelilw azi kanye abamukelilw azi kanye nomnqopho, abamukelilw azi abamukelilw azi nobujamo. nobujamo. nobujamo. nobujamo. nobujamo. kanye nobujamo. -Ukusetjenzisw a kwelimi kanye -Ihlelo lisetjenzisw e -Ihlelo lisetjenzisw e -Kuneemphoso zehlelo -Kuneemphoso zehlelo -Kuneemphoso ezinengi khulu nemithetjhw ana. ngokunembako begodu lihleleke ngokunembako kodw ana azilimazi ihlathululo. ezenza ezenza bona ihlathululo -Ukukhethw a kw amagama. kuhle khulu. begodu lihleleke kuhle. bona ihlathululo ingazw akali. ingazw akali nakancani. -Ukusetjenzisw a kwamatshwayo -Akunamphoso. -Akunamphoso ezinengi. w okutlola nesipelinghi. 10 AMAMAKSI IRENJI YAMAMAKSI 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5 ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: -km-/hl-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-/st-/- ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 14 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Verified matching documents

The question paper, memo or addendum that belongs with this document.

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Isindebele Hl

Explore more published documents in this catalogue.

View all