You're offline
Skip to content
Memorandum

IsiNdebele HL P1 Feb March 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf

Subject: Isindebele HlGrade 1220178 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) FEBHERBARI/MATJHI 2017 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 70 Imemorandamu le inamakhasi abu-8. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 2 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa  Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula okutjhiwoko/ukuzwisisa umqondo. (Iimphoswezo kumele zitjengiswe/zivezwe)  Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokhu kuzokwamukelwa.  Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka- IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe/kutlonyeliswe ukusekelwa kwependulo kwaphela.  Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO.  Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho woke, tshwaya igama ekungilo ipendulo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.  Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi, tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.  Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande (IsiNzunza nesiNala).  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 3 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu 1.1 1.1.1 Isizathu esenza bona enye nenye inarha ihlome umThethokambiso wobulelesi wayo kukobana ikghone ukulawula indlela yokuphilisana nokuziphatha kwabantu bayo. (1) 1.1.2 Malunga wepalamende ngaphasi kwelihlo lakamongameli wenarha. (1) 1.1.3 Sisenzo esingakavumeleki nekulindeleke bona umuntu osenzileko ajeziswe ngokwesigwebo samandla wombuso. (2) 1.1.4 Ungasindiswa kungatholakali kobufakazi obuphathekako obukuthintanisa nobulelesi osolelwa ngabo. (2) 1.1.5 Okufanako ngamathiyori la kukobana womabili avikela bona isilelesi singasabuyeleli senze ubulelesi esigwetjelwe bona nangelinye ilanga. (2) 1.1.6 Ngicabanga bona umehluko ungaba kukobana indlela esetjenziswa mphakathi ukuzwisa isilelesi ubuhlungu neyenziwa mbuso azifani ngombana umphakathi wona uyabetha, njeke lokho kungagcina kwenze bona umuntu loyo ahlongakale kanti umbuso wona usebenzisa indlela ekhethekileko yokuzwisa umuntu ubuhlungu. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.1.7 Ngicabanga bona kungombana umthetho lo bewudzimelele khulu ekuzibuyiseleleni kunokobana ujezise isilelesi ngomnqopho wokusilungisa ukwenzela bona nasiqeda isigwebo saso sibuye samukeleke godu emphakathini. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.1.8 Ithiyori yokujezisa ngokupheleleko igandelela bona isilelesi sijeziswe ngokuqala ubungako bomlandu esiwenzileko bese ulinganiswa nesigwebo esinikelwa sona. (2) 1.1.9 C/Ukubhema inyawupe. (2) 1.1.10 - Ubuhle bomthetho lo kukobana umuntu uyavikeleka nakufumaniseka bona mbala umlandu lowo akakawenzi ngombana kuzabe kunganabufakazi obuphathekako. (1) - Ubumbi kukobana nanyana umsolwa abenzile ubulelesi kodwana nakungatholakali ubufakazi ugcina angakagwetjwa nofana alisiwe. (Nezinye iimpendulo ezinembako zamukelekile). (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 4 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu 1.1.11 Ngingakhetha ithiyori yokobana isigwebo esinikelwa isilelesi kube ngileso esizokwenza bona kube nokuthileko okuzokuzuzwa mphakathi ngaso/ Ngingakhetha ithiyori yokobana isigwebo esinikelwa isilelesi kube ngileso esizokwenza bona kube nobulungiswa, isileleseso angeze satjhida emphakathini; njeke lokho kuzokwenza bona umphakathi usamukele. (Nezinye iimpendulo ezinembako zamukelekile). (2) 1.2 1.2.1 - Kungabamlandu wokutjhayela urhamule ngokweqileko/kungaba mlandu wokutholakala urhamula endleleni. - Kungaba mlandu wokweba ikoloyi. (Nanyana ngimiphi eminye imilandu ekhambisana nokubonakala esithombenesi izakwamukelwa). (2) 1.2.2 - Amfakela bona angakghoni ukubaleka. - Amfakela ukwenzela bona angakghoni ukulwisana namapholisa ambophako la. - Asuke enzelela bona nanyana angaphumelela abaleke abantu abahlangana naye bakghone ukumbona bona usibotjhwa bese bazisa amapholisa aseduze. (ZIMBILI iimpendulo kezingehla). (2) 1.2.3 AKUSILIQINISO ngombana nasiqala ubujamo bomuntu osesithombeni sesi-2 ubonakala ambethe komuntu ofundileko nosebenzako. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.2.4 Kunekghonakalo ekulu ngombana esithombeni soku-1 kukhonjiswa ubufakazi obenze bona umuntu lo abotjhwe, esithombeni sesi-2 kukhonjiswa lokha umuntu nakasele ayokuvela ngaphambi komtjhutjhisi bese esithombeni sesi-3 kukhonjiswa lokha umuntu lo nakasele afunyenwe amlandu, seladosa isigwebo anikelwe sona. (2) 1.2.5 Ngeyokujezisa okupheleleko ngombana eenthombenezi isilelesesi sithe bona sifunyanwe simlandu sagwetjwa ukudosa ngejele, njengombana sele sisibona sivalelwe esithombeni sesi-3. (2) [30] IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 5 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Ukurhunyeza okumayelana namaphuzu amithelela emimbi ebangelwa kunikelwa kwemali yesondlo sabentwana. UKUTSHWAYWA KWESIRHUNYEZO. Indima yesirhunyezo Imali yesondlo sabentwana ibangela ilutjha bona lizithwale belibuyelele. Ilutjha ligcina lilise isikolo. Ilutjheli ligcina selingenwe mumulwana wentumbantonga ngokuya emsemeni lingakazivikeli. Ukungasafundi kwelutjheli kulibangela bona lingaqatjheki. Ukukhuphuka kwesibalo sabentwanaba kubangela umbuso bona ukhuphule umthelo weensebenzi zawo. Imali le ivulele iimphathiswa eziphezulu amathuba amahle wokobana zikghone ukukhwabanisa. Iinsebenzi zombuso ziyayeba igcine ingakafiki kwabafanele bayifumane. Iinsebenzi zombuso ezingakafaneli ukuyithola sele zikhwabanisa ngokunikela abentwababo kwabanye abantu. Imindeni eminengi ayisazwani ngebanga lemali le. Inani lamagama asetjenzisweko = 68 Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini. IMIDZUBHULO ESETHEKSTHINI AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO A 'Abentwana abasafundi, batholakala 1. Ibangela ilutjha bona lizithwale sebazithwala bebabuyelele belibuyelele. ngombana bafuna imali le'. B 'Imali le yenza bona abentwana 2 Yandisa isibalo selutjha elitshwayeleka abanengi bazithole sele ngomulwana wentumbantonga. banomulwana wentumbantonga ngombana baya emsemeni ngomnqopho wokobana bafuna ukuzithwala'. C 'Imali le ikhuphula izinga labantu 3. Yandisa izinga labantu abangasebenziko. abangasebenziko ngombana imisebenzi yamalanga la ifuna abantu abafundileko, njeke inengi labentwana alisaqatjheki ngombana lingakafundi'. D 'Imali yesondlo sabentwana ibangela 4. Ibangela ukukhutjhulwa kwemali bona umbuso ukhuphule umthelo yomthelo eensebenzini zakarhulumende. obhadelwa basebenzi bawo ngombana ufuna imali eyaneleko'. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 6 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu E 'Ukukhutjhwa kwemali le kubangela 5. Yenza bona kube nokukhwabanisa bona kube nokukhwabanisi okunengi okenziwa ziimphathiswa okunengi okenziwa ziimphathiswa eziseenkhundleni eziphezulu embusweni. eziphezulu zombuso'. F 'Imali le sele iphendule izakhamuzi 6. Iphendula izakhamuzi zenarha le iinlelesi. zenarha le iinlelesi ngombana nalabo abentwababo abangakakulungeli bona bangayithola benza amaqhinga wokobana bagcine sele bayithola'. G 'Imindeni eminengi ayisathelelani 7. Ibanga ukulwa hlangana namalunga amanzi ngonobangela wombango wemindeni. obangwe yimali yesondlo sabentwana.' INANI LAMAGAMA ASETJENZISWEKO = 42 IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalindlela:  Ukwabiwa kwemitlomelo: o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owodwa kilelo nalelo phuzu eliqakathekileko) o 3 imitlomelo yelimi o Inani loke: 10  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise amagamakhe. o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako angakasebenzisi amagamakhe. o 6–7 yemidzubhulo: akunamtlomelo - 0 o 1–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 TJHEJA:  Ukubala amagama: o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko. o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhenge atjengise inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo. o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso. o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko akukameli zijeziswe. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 7 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI Ukutshwaya isigaba C • Ukupeleda: o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso itjhugulula okutjhiwo ligamelo/yihlathululo yegamelo. o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako. o Nangabe kuhlolwa isirhunyeza, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko (ngci).  Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho ezeleko/njengokutjho komyalo.  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. UMBUZO 3 3.1 3.1.1 - Loke. - Koke. (Yinye ipendulo kezingehla). (1) 3.1.2 Yekomo. (1) 3.1.3 Kwekuseni. (1) 3.2 Maranda amatjhumi amabili nahlanu/Masumi amabili nahlanu wamaranda. (1) 3.3 Emnyanyeni kwaMasango sadla sasutha nti bekwatlhogeka bona nasifika ekhaya singasadla. (Umfundi angatlola wakhe umutjho onalesisenzuthi (nti) uzakwamukelwa). (2) 3.4 3.4.1 Basebenzise udwi (-) ngombana kuhlukaniswa amalunga wegama lesiNdebele namalunga wegama lesiNgisi. (1) 3.4.2 Basebenzise udwi (-) ngombana ngokuya komthetho wokutlola nokupeleda welimi lesiNdebele abokamisa abalandelani ngaphandle kwalokha nabasetjenziselwe ukuveza ubunengi. (1) 3.5 Nasiyelela inani elikhonjiswe esikhangiswenesi litjhayisana nombandela wokuthoma ngombana inani lithi ufumana koke ngama-R25.00 kodwana umbandela wona uthi ibhega le ungayithola ikhamba nebhlegana lesiselo esimakhaza nofana nama-chips. (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 8 DBE/Febherbari–Matjhi 2017 NSC – Imemorandamu UMBUZO 4 4.1 ILimi lesiNdebele. (1) 4.2 Silungelelwe ipambosi yokwenzakala. (1) 4.3 Ukulwangisa. (1) 4.4 Themba (sisenzo) + ikosi (libizo). (2) 4.5 B/wokurareka. (1) 4.6 Thembinkosi bengilemuka bona nesiKhethu sesiyatholakala emahlelweni wekhomphyutha. (1) 4.7 Sisendleleni yesenzo enqophileko esikhathini sanje. (1) 4.8 Ukukhamba kancani kufana nokugijima > sitjho bona nothome muva ugcina afikile lapha kuya khona abathome maqanzi. (2) [10] UMBUZO 5 5.1 Abantu abanengi eSewula Afrika nawubabuza bona ngikuphi ukudla okuqakathekileko okudliwa ephasini lekhethu abakghoni ukukuphendula. (1) 5.2 Amaphrotheyini. (1) 5.3 Isitjhaba samaNdebele sitjhaba esihloniphako nesisawalandelako amasikwaso. (Umfundi angatlola wakhe umutjho kodwana kuvele ibizo elithi; 'isitjhaba'). (2) 5.4 Ipendulo iba budisi ngombana ephasini lekhethu kuhlala abantu abanamasiko ahlukeneko. (2) 5.5 Abanye abantu bathe emngcwabeni kwasibanibani badle kamnandi khulu bebabuyelela. (2) 5.6 KwaMabhena sebafinya ngendololwana soloko afumana imalakhe yokukhubalela endleleni. (Umfundi angatlola wakhe umutjho ozwakalako kodwana asebenzise isitjho esithi, 'ukufinya ngendololwani'). (2) [10] IMITLOMELO YESIGABA C: 30 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Verified matching documents

The question paper, memo or addendum that belongs with this document.

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Isindebele Hl

Explore more published documents in this catalogue.

View all