Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
FEBHERBARI/MATJHI 2017
IMEMORANDAMU
IMITLOMELO: 70
Imemorandamu le inamakhasi abu-8.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
You're offline
Skip to contentMemorandum 







View all
IsiNdebele HL P1 Feb March 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2017 · isindebele. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isindebele Hl
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 1
- Pages
- 8
- File size
- 226.2 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 8
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 2 DBE/Febherbari–Matjhi 2017
NSC – Imemorandamu
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa
Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso
zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula
okutjhiwoko/ukuzwisisa umqondo. (Iimphoswezo kumele zitjengiswe/zivezwe)
Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle
kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha
umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi
lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokhu kuzokwamukelwa.
Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka-
IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe/kutlonyeliswe
ukusekelwa kwependulo kwaphela.
Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
IQINISO/UMBONO.
Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho
woke, tshwaya igama ekungilo ipendulo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.
Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi,
tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.
Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande (IsiNzunza nesiNala).
Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 3 DBE/Febherbari–Matjhi 2017
NSC – Imemorandamu
1.1 1.1.1 Isizathu esenza bona enye nenye inarha ihlome umThethokambiso
wobulelesi wayo kukobana ikghone ukulawula indlela
yokuphilisana nokuziphatha kwabantu bayo. (1)
1.1.2 Malunga wepalamende ngaphasi kwelihlo lakamongameli
wenarha. (1)
1.1.3 Sisenzo esingakavumeleki nekulindeleke bona umuntu osenzileko
ajeziswe ngokwesigwebo samandla wombuso. (2)
1.1.4 Ungasindiswa kungatholakali kobufakazi obuphathekako
obukuthintanisa nobulelesi osolelwa ngabo. (2)
1.1.5 Okufanako ngamathiyori la kukobana womabili avikela bona
isilelesi singasabuyeleli senze ubulelesi esigwetjelwe bona
nangelinye ilanga. (2)
1.1.6 Ngicabanga bona umehluko ungaba kukobana indlela
esetjenziswa mphakathi ukuzwisa isilelesi ubuhlungu neyenziwa
mbuso azifani ngombana umphakathi wona uyabetha, njeke lokho
kungagcina kwenze bona umuntu loyo ahlongakale kanti umbuso
wona usebenzisa indlela ekhethekileko yokuzwisa umuntu
ubuhlungu.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
1.1.7 Ngicabanga bona kungombana umthetho lo bewudzimelele khulu
ekuzibuyiseleleni kunokobana ujezise isilelesi ngomnqopho
wokusilungisa ukwenzela bona nasiqeda isigwebo saso sibuye
samukeleke godu emphakathini.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
1.1.8 Ithiyori yokujezisa ngokupheleleko igandelela bona isilelesi
sijeziswe ngokuqala ubungako bomlandu esiwenzileko bese
ulinganiswa nesigwebo esinikelwa sona. (2)
1.1.9 C/Ukubhema inyawupe. (2)
1.1.10 - Ubuhle bomthetho lo kukobana umuntu uyavikeleka
nakufumaniseka bona mbala umlandu lowo akakawenzi
ngombana kuzabe kunganabufakazi obuphathekako. (1)
- Ubumbi kukobana nanyana umsolwa abenzile ubulelesi kodwana
nakungatholakali ubufakazi ugcina angakagwetjwa nofana
alisiwe.
(Nezinye iimpendulo ezinembako zamukelekile). (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 4 DBE/Febherbari–Matjhi 2017
NSC – Imemorandamu
1.1.11 Ngingakhetha ithiyori yokobana isigwebo esinikelwa isilelesi kube
ngileso esizokwenza bona kube nokuthileko okuzokuzuzwa
mphakathi ngaso/ Ngingakhetha ithiyori yokobana isigwebo
esinikelwa isilelesi kube ngileso esizokwenza bona kube
nobulungiswa, isileleseso angeze satjhida emphakathini; njeke
lokho kuzokwenza bona umphakathi usamukele.
(Nezinye iimpendulo ezinembako zamukelekile). (2)
1.2 1.2.1 - Kungabamlandu wokutjhayela urhamule ngokweqileko/kungaba
mlandu wokutholakala urhamula endleleni.
- Kungaba mlandu wokweba ikoloyi.
(Nanyana ngimiphi eminye imilandu ekhambisana nokubonakala
esithombenesi izakwamukelwa). (2)
1.2.2 - Amfakela bona angakghoni ukubaleka.
- Amfakela ukwenzela bona angakghoni ukulwisana namapholisa
ambophako la.
- Asuke enzelela bona nanyana angaphumelela abaleke abantu
abahlangana naye bakghone ukumbona bona usibotjhwa bese
bazisa amapholisa aseduze.
(ZIMBILI iimpendulo kezingehla). (2)
1.2.3 AKUSILIQINISO ngombana nasiqala ubujamo bomuntu
osesithombeni sesi-2 ubonakala ambethe komuntu ofundileko
nosebenzako.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
1.2.4 Kunekghonakalo ekulu ngombana esithombeni soku-1 kukhonjiswa
ubufakazi obenze bona umuntu lo abotjhwe, esithombeni sesi-2
kukhonjiswa lokha umuntu nakasele ayokuvela ngaphambi
komtjhutjhisi bese esithombeni sesi-3 kukhonjiswa lokha umuntu lo
nakasele afunyenwe amlandu, seladosa isigwebo anikelwe sona. (2)
1.2.5 Ngeyokujezisa okupheleleko ngombana eenthombenezi isilelesesi
sithe bona sifunyanwe simlandu sagwetjwa ukudosa ngejele,
njengombana sele sisibona sivalelwe esithombeni sesi-3. (2)
[30]
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 5 DBE/Febherbari–Matjhi 2017
NSC – Imemorandamu
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana namaphuzu amithelela emimbi ebangelwa kunikelwa
kwemali yesondlo sabentwana.
UKUTSHWAYWA KWESIRHUNYEZO.
Indima yesirhunyezo
Imali yesondlo sabentwana ibangela ilutjha bona lizithwale belibuyelele. Ilutjha ligcina
lilise isikolo. Ilutjheli ligcina selingenwe mumulwana wentumbantonga ngokuya
emsemeni lingakazivikeli. Ukungasafundi kwelutjheli kulibangela bona lingaqatjheki.
Ukukhuphuka kwesibalo sabentwanaba kubangela umbuso bona ukhuphule umthelo
weensebenzi zawo. Imali le ivulele iimphathiswa eziphezulu amathuba amahle
wokobana zikghone ukukhwabanisa. Iinsebenzi zombuso ziyayeba igcine ingakafiki
kwabafanele bayifumane. Iinsebenzi zombuso ezingakafaneli ukuyithola sele
zikhwabanisa ngokunikela abentwababo kwabanye abantu. Imindeni eminengi
ayisazwani ngebanga lemali le.
Inani lamagama asetjenzisweko = 68
Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako
ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
IMIDZUBHULO ESETHEKSTHINI AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO
A 'Abentwana abasafundi, batholakala 1. Ibangela ilutjha bona lizithwale
sebazithwala bebabuyelele belibuyelele.
ngombana bafuna imali le'.
B 'Imali le yenza bona abentwana 2 Yandisa isibalo selutjha elitshwayeleka
abanengi bazithole sele ngomulwana wentumbantonga.
banomulwana wentumbantonga
ngombana baya emsemeni
ngomnqopho wokobana bafuna
ukuzithwala'.
C 'Imali le ikhuphula izinga labantu 3. Yandisa izinga labantu abangasebenziko.
abangasebenziko ngombana
imisebenzi yamalanga la ifuna
abantu abafundileko, njeke inengi
labentwana alisaqatjheki ngombana
lingakafundi'.
D 'Imali yesondlo sabentwana ibangela 4. Ibangela ukukhutjhulwa kwemali
bona umbuso ukhuphule umthelo yomthelo eensebenzini zakarhulumende.
obhadelwa basebenzi bawo
ngombana ufuna imali eyaneleko'.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 6 DBE/Febherbari–Matjhi 2017
NSC – Imemorandamu
E 'Ukukhutjhwa kwemali le kubangela 5. Yenza bona kube nokukhwabanisa
bona kube nokukhwabanisi okunengi okenziwa ziimphathiswa
okunengi okenziwa ziimphathiswa eziseenkhundleni eziphezulu embusweni.
eziphezulu zombuso'.
F 'Imali le sele iphendule izakhamuzi 6. Iphendula izakhamuzi zenarha le iinlelesi.
zenarha le iinlelesi ngombana
nalabo abentwababo
abangakakulungeli bona
bangayithola benza amaqhinga
wokobana bagcine sele bayithola'.
G 'Imindeni eminengi ayisathelelani 7. Ibanga ukulwa hlangana namalunga
amanzi ngonobangela wombango wemindeni.
obangwe yimali yesondlo
sabentwana.'
INANI LAMAGAMA ASETJENZISWEKO = 42
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalindlela:
Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owodwa kilelo nalelo phuzu
eliqakathekileko)
o 3 imitlomelo yelimi
o Inani loke: 10
Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise
amagamakhe.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3
Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako angakasebenzisi
amagamakhe.
o 6–7 yemidzubhulo: akunamtlomelo - 0
o 1–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1
TJHEJA:
Ukubala amagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhenge atjengise inani lamagama
alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo.
o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5 bese
awusarageli phambili nesirhunyezweso.
o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko akukameli
zijeziswe.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 7 DBE/Febherbari–Matjhi 2017
NSC – Imemorandamu
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
Ukutshwaya isigaba C
• Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa
kuhle, ngaphandle kobana iphoso itjhugulula okutjhiwo ligamelo/yihlathululo
yegamelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyeza, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko
(ngci).
Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho
ezeleko/njengokutjho komyalo.
Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
UMBUZO 3
3.1 3.1.1 - Loke.
- Koke.
(Yinye ipendulo kezingehla). (1)
3.1.2 Yekomo. (1)
3.1.3 Kwekuseni. (1)
3.2 Maranda amatjhumi amabili nahlanu/Masumi amabili nahlanu wamaranda. (1)
3.3 Emnyanyeni kwaMasango sadla sasutha nti bekwatlhogeka bona nasifika
ekhaya singasadla.
(Umfundi angatlola wakhe umutjho onalesisenzuthi (nti) uzakwamukelwa). (2)
3.4 3.4.1 Basebenzise udwi (-) ngombana kuhlukaniswa amalunga wegama
lesiNdebele namalunga wegama lesiNgisi. (1)
3.4.2 Basebenzise udwi (-) ngombana ngokuya komthetho wokutlola
nokupeleda welimi lesiNdebele abokamisa abalandelani
ngaphandle kwalokha nabasetjenziselwe ukuveza ubunengi. (1)
3.5 Nasiyelela inani elikhonjiswe esikhangiswenesi litjhayisana nombandela
wokuthoma ngombana inani lithi ufumana koke ngama-R25.00 kodwana
umbandela wona uthi ibhega le ungayithola ikhamba nebhlegana lesiselo
esimakhaza nofana nama-chips. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeK haya (HL)/P1 8 DBE/Febherbari–Matjhi 2017
NSC – Imemorandamu
UMBUZO 4
4.1 ILimi lesiNdebele. (1)
4.2 Silungelelwe ipambosi yokwenzakala. (1)
4.3 Ukulwangisa. (1)
4.4 Themba (sisenzo) + ikosi (libizo). (2)
4.5 B/wokurareka. (1)
4.6 Thembinkosi bengilemuka bona nesiKhethu sesiyatholakala emahlelweni
wekhomphyutha. (1)
4.7 Sisendleleni yesenzo enqophileko esikhathini sanje. (1)
4.8 Ukukhamba kancani kufana nokugijima > sitjho bona nothome muva ugcina
afikile lapha kuya khona abathome maqanzi. (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 Abantu abanengi eSewula Afrika nawubabuza bona ngikuphi ukudla
okuqakathekileko okudliwa ephasini lekhethu abakghoni ukukuphendula. (1)
5.2 Amaphrotheyini. (1)
5.3 Isitjhaba samaNdebele sitjhaba esihloniphako nesisawalandelako
amasikwaso.
(Umfundi angatlola wakhe umutjho kodwana kuvele ibizo elithi; 'isitjhaba'). (2)
5.4 Ipendulo iba budisi ngombana ephasini lekhethu kuhlala abantu abanamasiko
ahlukeneko. (2)
5.5 Abanye abantu bathe emngcwabeni kwasibanibani badle kamnandi khulu
bebabuyelela. (2)
5.6 KwaMabhena sebafinya ngendololwana soloko afumana imalakhe
yokukhubalela endleleni.
(Umfundi angatlola wakhe umutjho ozwakalako kodwana asebenzise isitjho
esithi, 'ukufinya ngendololwani'). (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA C: 30
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Verified matching documents
The question paper, memo or addendum that belongs with this document.
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.

Memorandum
IsiNdebele HL P3 Nov 2019 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiNdebele HL P2 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiNdebele HL P3 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 Nov 2018 FINAL Memo_hlayiso.com_._hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P2 Nov 2018 FINAL Memo_hlayiso.com_._hlayiso.com_.pdf
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Memorandum
IsiNdebele HL P2 Feb March 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiNdebele HL P3 Feb March 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 Nov 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiNdebele HL P1 Feb March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 Feb March 2016 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 Feb-March 2015 Memo_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 12 Isindebele Hl
Explore more published documents in this catalogue.





