Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
FEBHERBARI/MATJHI 2018
IMEMORANDAMU
IMITLOMELO: 70
Imemorandamu le inamakhasi abu-9.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
You're offline
Skip to contentMemorandum 








View all
IsiNdebele HL P1 Feb March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · isindebele. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isindebele Hl
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 1
- Pages
- 9
- File size
- 234.3 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 9
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC – Imemorandamu
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa
Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso
zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula
okutjhiwoko/ukuzwisisa umqondo. (Iimphoswezo kumele zitjengiswe/zivezwe)
Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle kwalelo
elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo,
ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi lisetjenziswe
etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokhu kuzokwamukelwa.
Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka-
IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe/kutlonyeliswe
ukusekelwa kwependulo kwaphela.
Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
IQINISO/UMBONO.
Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho
woke, tshwaya igama ekungilo ipendulo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.
Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi,
tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.
Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande (IsiNzunza nesiNala).
Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC – Imemorandamu
1.1.1 Isizathu kukobana umnyaka lo waletha umbuso wentando yenengi
nowawunqophe ukuqeda woke umhlobo webandlululo enarheni le. (2)
1.1.2 Kuthiwa amaSewula Afrika afanele azwisise ukobana ukuhlala
ngokubumbana kuhlathululani nokobana angakuthola njani. (2)
1.1.3 -Kukwabelana hlangana neenhlanga ezihlukeneko. (1)
-Kusekelana hlangana neenhlanga ezihlukeneko. (1)
1.1.4 Abotitjhere bangadlala indima ngokobana bahlanganise iKambiso-
lawulo yokuHlalisana kwaBantu nomsebenzi abawenzako. (2)
1.1.5 C/sisahluko sobujamo bezulu. (2)
1.1.6 Ukuninana ngokobuhlanga kuninana okuphakathi kwabantu
abamhlophe nabanzima bese ukuninana ngokobutjhaba kube
kuninana okuphakathi kweentjhaba zabantu ezinombala ofanako
kodwana zihluke ngamalimi eziwakhulumako, njengokuninana
phakathi kwesitjhaba samaNdebele nesitjhaba sabeSotho, njll.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
1.1.7 Kungaba kukobana kileziinkolo kubhadelwa imali enengi
ukwenzela bona iinsetjenziswezi zihlale zisebenza ngendlela
efaneleko bese kufumaniseke bona ababelethi abanengi babafundi
babantu abanzima ababi nayo imali leyo ngebanga lokobana
abasebenzi/Kungaba kukobana iinkolwezi ziseendaweni
zemadorobheni lapha kuhlala khona abantu abamhlophe/Kungaba
kukobana iinkolwezi zikude neendawo ezihlala abantu abanzima.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
1.1.8 Ngicabanga bona indaba yokuhlalisana ngebumbano le ithinta
khulu abantu abatjha nabasafundako ukudlula abantu esele
babadala ngombana isese yide indlela abasazoyikhamba
epilweni/Ngicabanga ukobana umbuso ubone kungcono
ukubafundisa ukuhlalisana ngokubumbana basese bancani bese
bakhula nakho ukwenzela bona esikhathini esizako umraro
wokuninana lo ungasaba khona/Yindlela umbuso olinga ukutjala
ngayo ibumbano kibo ngombana kungibo abarholi bangomuso.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
1.1.9 - Mumukghwa omuhle ngombana amalanga la iimfundo zeSayensi
neemfundo zeemBalo ngizo ezinamathuba amanengi
wemisebenzi begodu ungasebenza ngazo neenarheni
zangaphandle/Kumumukghwa omuhle ngombana inarha
yekhethu le itlhayelelwa khulu bosonjiniyera.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC – Imemorandamu
- Mumukghwa omumbi ngombana abentwana angeze bazi
ngokuqakatheka kokuhlalisana ngokubumbana, okutjho bona
ukuninana ngobuhlanga nangobutjhaba akukazokuphela
kodwana kuzokuthuwelela kuye phambili/Mumukghwa omumbi
ngombana abentwana bazokuba nelwazi elinengi lobunjiniyera
kodwana banganakho ukuhlalisana okuhle nabanye abantu,
nebumbano kuzokuba yinto engakaqakatheki emaphilwenabo/
Mumukghwa omumbi ngombana angeze wahlukanisa isifundo
se-Life Orientation nezinye iimfundo, lokho kungabangela
ukutlhogeka kwesimilo esihle ebentwaneni.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
1.1.10 UmNyango wezeFundo ungakghona ukuphakela iinsetjenziswa
zokufunda nokufundisa ezisezingeni eliphezulu kizo zoke iinkolo
zenarha le nange urhulumende angawabela isabelomali
esiphezulu esizokutjheja iindawo ezazidinywe amathuba
ngaphambilini/UmNyango wezeFundo uyabhalelwa kuphakela
iinsetjenziswa zokufunda nokufundisa ezisezingeni eliphezulu
ngendlela elindelekileko ngombana iinkolo eziseendaweni
ezimaplasi nalezo eziseendaweni zesikomplasi aziphakelwa
ngendlela efanako kunalezo ezisemadorobheni.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
1.2 1.2.1 - Makhuwa/Babantu abamhlophe
- Babantu abanzima.
- MaNdiya.
(Zimbili iimpendulo kezingehla). (2)
1.2.2 Abantu ababonakala esithombeni esingehlesi bahlanganiswe
ukufunda nokufundisa. (1)
1.2.3 Abantwaba babonakala bangekumbeni yokufunda nokufundisa/
Babonakala bangelayibhrari/Babonakala kubentwana
nomfundisabo/notitjherabo/Kubonakala iincwadi zipakwe
ematjhelfini.
(Yinye ipendulo kezingehla). (1)
1.2.4 Ukuhlanganisokhu kuzokuba nomthelela omuhle ngombana
abentwanaba bazokwamukelana ngokuhlukana kobuhlanga babo
begodu lokho kuzokuthuthukisa ukuhlalisana ngokubumbana
kwabantu okunganabandlululo nanyana sele babadala.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
1.2.5 Inani labentwana babentazana libonakala lilinengi kunenani
labentwana babesana begodu lokho kusitjela bona abentwana
babentazana abanamraro wokuhlalisana nokubumbana
nakumadaniswa nabentwana babesana.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC – Imemorandamu
1.2.6 Urhulumende angenza isiqiniseko sokobana iimfundo
zokuhlalisana nokubambana phakathi kwabantu beenhlanga
ezihlukeneko zibe ziimfundo ezikatelelekileko ebafundini
ababandulelwa ukuba botitjhere/Urhulumende akenzele abotitjhere
esele baseenkolweni bafundisa iimfundo-bandulo ukuze
bathuthukiswe ngesifundo sokuhlalisana nokubumbana.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC – Imemorandamu
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana neendlela umfundi angazilandela ukwenzela bona
ufunda ngokuphumelela.
IGRIDI YOKUTSHWAYA UKURHUNYEZA.
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:
Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owodwa kilelo nalelo phuzu
eliqakathekileko)
o 3 imitlomelo yelimi
o Inani loke: 10
Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise
amagamakhe.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3
Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako angakasebenzisi
amagamakhe.
o 6–7 imidzubhulo: akunamtlomelo - 0
o 1–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1
TJHEJA:
Ukubala amagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako khenge atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo.
o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5
bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko
akukameli zijeziswe.
Indima yesirhunyezo
Hlela indlela ozokuthoma ngayo ukufunda umsebenzakho. Fundela endaweni
ozokukghona ukufunda ngaphandle kokuphazamiseka/kokuthikamezeka. Buthelela
zoke iintlhabagelo ozozisebenzisa nawufundako. Zenzele amanowuthi wakho
ngendlela elula nezwisisekako. Okufundileko ungakutjhugulula ukwenze umdlalo
ukwenzela bona ukukhumbule lula. Zijayeze ukuzilungiselela uwedwa nofana
nabanye, nicoce ngenikufundileko. Zilolonge ngokuphendula amaphepha
weenhlahlubo zeminyaka eyadlulako. Zenzele ihlelo ozolilandela nawufundako.
Zinikele isikhathi sokuphumula nesokudla phakathi erhelweni lakho lesikhathi
sokufunda.
Inani lamagama asetjenzisweko = 57
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC – Imemorandamu
Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako
ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
IMIDZUBHULO ESETHEKSTHINI AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO
A 'Ukufunda ngokuhlakanipha 1. Hlela indlela ozokuthoma ngayo
kuthoma ngokobana wazi indlela ukufunda umsebenzakho.
ozokuthoma ngayo ukufunda lowo
msebenzi ofanele uwufunde.'
B 'Kuqakathekile ukutjheja bona 2 Fundela endaweni ozokukghona
indawo ozokufundela kiyo yindawo ukufunda ngaphandle kokuphazamiseka/
lapho ozokukghona ukufunda kokuthikamezeka.
ngaphandle kokuphazamiseka.'
C 'Letha koke ozokutlhoga 3. Buthelela zoke iintlhabagelo
nawufundako endaweni ozozisebenzisa nawufundako.
ozokufundela kiyo, utjhiye koke
ongakutlhogiko.'
D 'Kuqakathekile bona urhunyeze 4. Zenzele amanowuthi wakho ngendlela
bewutlole amanowuthi ngawakho elula nezwisisekako.
amagama ngombana lokho
kuzokwenza bona ungakhohlwa.'
E 'Sebenzisa imidlalo yomkhumbulo 5. Okufundileko ungakutjhugulula ukwenze
efana nokurhunyezwa kwelwazi umdlalo ukwenzela bona ukukhumbule
elithileko ngamagama amafitjhani lula.
nakhumbuleka lula.'
F 'Zilolonge uwedwa nofana 6. Zijayeze ukuzilungiselela uwedwa nofana
uhlanganyele nabangani nicoce nabanye, nicoce ngenikufundileko.
ngalokhu enikufundileko ukwenzela
bona uzilungiselela ngokupheleleko.'
G 'Ukuzihlola ngamaphepha 7. Zilolonge ngokuphendula amaphepha
weminyaka edlulileko nakho weenhlahlubo zeminyaka eyadlulako.
kungakusiza.'
H 'Yenza ihlelo ozokghona 8. Zenzele ihlelo ozolilandela nawufundako.
ukulilandela ngaso soke isikhathi
nawufundako.'
I 'Yiba nesikhathi sokuphumula 9. Zinikele isikhathi sokuphumula nesokudla
ngokuhlukanisa isikhathi sakho phakathi erhelweni lakho lesikhathi
sokufunda ngeenquntu bewenze sokufunda.
nehlelo lokudla.'
Inani lamagama asetjenzisweko = 57
Tjheja: Tshwaya amaphuzu ali-7 kangehla.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC – Imemorandamu
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
Ukutshwaya isigaba C
Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa
kuhle, ngaphandle kobana iphoso itjhugulula okutjhiwo ligamelo/yihlathululo
yegamelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyeza, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko
(ngci).
Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho
ezeleko/njengokutjho komyalo.
Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
3.1 Lirhwala. (1)
3.2 Ufuna ukuba matsikana, ube nedini lakanondovu?/Ubona umehluko ngemva
kweveke eyodwa tere.
(Yinye ipendulo kezingehla). (1)
3.3 UDorh. Mkoneni uqinisekisile bona i-herbex iyasebenza kwamambala.
(Yelela: Isirhunyezo esingakatlolwa itshwayo ungci (.) asingatlonyeliswa). (1)
3.4 Sisendleleni yesenzo esabizo/esabizo. (1)
3.5 Ubaba uthe kufuze angise enyangeni ngaphambi kobana ngiye ngaphetjheya.
(Umfundi angatlola wakhe umutjho asebenzise igameli liveze umqondo
wenyanga elaphako nofana inyezi). (1)
3.6 Ubaba uthenge ikoloyi naphezu kobana anenyanga eyodwa tere asebenza.
(Nanyana ngiwuphi umutjho ongatlolwa mfundi onalesisenzukuthi). (1)
3.7 Ukusetjnziswa kwakadwi (-) ngokomthetho wokutlola nokupeleda iLimi
lesiNdebele akukavumeleki bona isivumelwano sebizo sihlanganiswe negama
leLimi lesiNgisi elithethwe lasetjenziswa njengombana linjalo.
(Umfundi angahlathulula ngeyakhe indlela ezwakalako kodwana ibe nomqondo
omunyethwe yihlathululo le). (2)
3.8 Ngiyavumelana nesitatimendesi ngombana emagameni asetjenziselwe
ukudosa abathengi kuthiwa umkhiqizo lo uqinisekiswe bodorhodera bona
usebenza kwamambala kodwana emagameni asetjenziswe njengemibandela
kuthiwa abadidiyeli abakazokuthweswa ukuziphendulela nange umkhiqizo lo
ungakakusebenzeli. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC – Imemorandamu
UMBUZO 4: IKHATHUNI
4.1 Qala nje ngizokujanyiswa phambi kwakamma nobaba kwanga ngebile. (1)
4.2 -is-. (1)
-w-. (1)
4.3 Isivumelwano sakamenziwa. (1)
4.4 Qala nje ngijame phambi kwababelethi/kwabazali kwanga ngebile. (1)
4.5 Kazi usese mncani usanasana lo. (1)
4.6 Aveza umqondo wokobana umsana lo uyarareka bonyana uyise
angawakhuluma njani amagama abuhlungu kangaka kuye
amntwanakhe/Aveza umqondo wokobana umsana lo akathatjiswa magama
akhulunywa nguyise/ngubabakhe la/Aveza umqondo wokobana umsana lo
urarekela ikulumo kayise le.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako kodwana kuvele
umqondo wokurareka). (2)
4.7 Iinlelesi zivamisile ukubetha irhobhe nakufanele bona zijeziswe ngezenzo
zazo ezimbi.
(Nanyana ngiwuphi umutjho ongatlolwa mfundi onalesisitjho). (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 Ngambala lafika ilanga lokuhlukaniswa kwethu nokubekwa kwami ebukhosini
elalikhulunyiswa nguLitheni. (1)
5.3 Isiphawulo. (1)
5.2 - Le. (1)
- Sisabizwana sokukhomba. (1)
5.4 Leso senzo azange senza bonyana ngikhohlwe ngabantu abazele ebandla. (2)
5.5 Ngajama ngezwa umalume athi; 'Mzukulu, ungathuki koke kukhamba
ngerherho lakhona.'
(Yelela: Umtlomelo owodwa ngewokutlola iindzubhuli bese owodwa
ngewokutlola iledere u-M elisegameni 'mzukulu' ngegabhadlhela). (2)
5.6 Kwatlhogeka bona silale ngesikhathi ngombana ubaba wayesitjelile bona
kusasa unokghadanyana uzabe abindwa lithuli nasifulela umuzi kagogo.
(Nanyana ngiyiphi ipendulo enembako izakwamukelwa) (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA C: 30
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Verified matching documents
The question paper, memo or addendum that belongs with this document.
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.

Memorandum
IsiNdebele HL P3 Nov 2019 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiNdebele HL P2 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
IsiNdebele HL P3 May June 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 Nov 2018 FINAL Memo_hlayiso.com_._hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P2 Nov 2018 FINAL Memo_hlayiso.com_._hlayiso.com_.pdf
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Memorandum
IsiNdebele HL P2 Feb March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P3 Feb March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 Feb March 2017 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 Feb March 2016 Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiNdebele HL P1 Feb-March 2015 Memo_hlayiso.com_.pdf
Question paper
IsiNdebele HL P2 Feb March 2018_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 12 Isindebele Hl
Explore more published documents in this catalogue.





