You're offline
Skip to content
Memorandum

IsiNdebele HL P1 Feb March 2018 Memo_hlayiso.com_.pdf

Subject: Isindebele HlGrade 1220189 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) FEBHERBARI/MATJHI 2018 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 70 Imemorandamu le inamakhasi abu-9. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/Febherbari–Matjhi 2018 NSC – Imemorandamu ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa  Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula okutjhiwoko/ukuzwisisa umqondo. (Iimphoswezo kumele zitjengiswe/zivezwe)  Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokhu kuzokwamukelwa.  Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka- IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe/kutlonyeliswe ukusekelwa kwependulo kwaphela.  Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO.  Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho woke, tshwaya igama ekungilo ipendulo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.  Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi, tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.  Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande (IsiNzunza nesiNala).  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/Febherbari–Matjhi 2018 NSC – Imemorandamu 1.1.1 Isizathu kukobana umnyaka lo waletha umbuso wentando yenengi nowawunqophe ukuqeda woke umhlobo webandlululo enarheni le. (2) 1.1.2 Kuthiwa amaSewula Afrika afanele azwisise ukobana ukuhlala ngokubumbana kuhlathululani nokobana angakuthola njani. (2) 1.1.3 -Kukwabelana hlangana neenhlanga ezihlukeneko. (1) -Kusekelana hlangana neenhlanga ezihlukeneko. (1) 1.1.4 Abotitjhere bangadlala indima ngokobana bahlanganise iKambiso- lawulo yokuHlalisana kwaBantu nomsebenzi abawenzako. (2) 1.1.5 C/sisahluko sobujamo bezulu. (2) 1.1.6 Ukuninana ngokobuhlanga kuninana okuphakathi kwabantu abamhlophe nabanzima bese ukuninana ngokobutjhaba kube kuninana okuphakathi kweentjhaba zabantu ezinombala ofanako kodwana zihluke ngamalimi eziwakhulumako, njengokuninana phakathi kwesitjhaba samaNdebele nesitjhaba sabeSotho, njll. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.1.7 Kungaba kukobana kileziinkolo kubhadelwa imali enengi ukwenzela bona iinsetjenziswezi zihlale zisebenza ngendlela efaneleko bese kufumaniseke bona ababelethi abanengi babafundi babantu abanzima ababi nayo imali leyo ngebanga lokobana abasebenzi/Kungaba kukobana iinkolwezi ziseendaweni zemadorobheni lapha kuhlala khona abantu abamhlophe/Kungaba kukobana iinkolwezi zikude neendawo ezihlala abantu abanzima. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.1.8 Ngicabanga bona indaba yokuhlalisana ngebumbano le ithinta khulu abantu abatjha nabasafundako ukudlula abantu esele babadala ngombana isese yide indlela abasazoyikhamba epilweni/Ngicabanga ukobana umbuso ubone kungcono ukubafundisa ukuhlalisana ngokubumbana basese bancani bese bakhula nakho ukwenzela bona esikhathini esizako umraro wokuninana lo ungasaba khona/Yindlela umbuso olinga ukutjala ngayo ibumbano kibo ngombana kungibo abarholi bangomuso. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.1.9 - Mumukghwa omuhle ngombana amalanga la iimfundo zeSayensi neemfundo zeemBalo ngizo ezinamathuba amanengi wemisebenzi begodu ungasebenza ngazo neenarheni zangaphandle/Kumumukghwa omuhle ngombana inarha yekhethu le itlhayelelwa khulu bosonjiniyera. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/Febherbari–Matjhi 2018 NSC – Imemorandamu - Mumukghwa omumbi ngombana abentwana angeze bazi ngokuqakatheka kokuhlalisana ngokubumbana, okutjho bona ukuninana ngobuhlanga nangobutjhaba akukazokuphela kodwana kuzokuthuwelela kuye phambili/Mumukghwa omumbi ngombana abentwana bazokuba nelwazi elinengi lobunjiniyera kodwana banganakho ukuhlalisana okuhle nabanye abantu, nebumbano kuzokuba yinto engakaqakatheki emaphilwenabo/ Mumukghwa omumbi ngombana angeze wahlukanisa isifundo se-Life Orientation nezinye iimfundo, lokho kungabangela ukutlhogeka kwesimilo esihle ebentwaneni. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.1.10 UmNyango wezeFundo ungakghona ukuphakela iinsetjenziswa zokufunda nokufundisa ezisezingeni eliphezulu kizo zoke iinkolo zenarha le nange urhulumende angawabela isabelomali esiphezulu esizokutjheja iindawo ezazidinywe amathuba ngaphambilini/UmNyango wezeFundo uyabhalelwa kuphakela iinsetjenziswa zokufunda nokufundisa ezisezingeni eliphezulu ngendlela elindelekileko ngombana iinkolo eziseendaweni ezimaplasi nalezo eziseendaweni zesikomplasi aziphakelwa ngendlela efanako kunalezo ezisemadorobheni. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.2 1.2.1 - Makhuwa/Babantu abamhlophe - Babantu abanzima. - MaNdiya. (Zimbili iimpendulo kezingehla). (2) 1.2.2 Abantu ababonakala esithombeni esingehlesi bahlanganiswe ukufunda nokufundisa. (1) 1.2.3 Abantwaba babonakala bangekumbeni yokufunda nokufundisa/ Babonakala bangelayibhrari/Babonakala kubentwana nomfundisabo/notitjherabo/Kubonakala iincwadi zipakwe ematjhelfini. (Yinye ipendulo kezingehla). (1) 1.2.4 Ukuhlanganisokhu kuzokuba nomthelela omuhle ngombana abentwanaba bazokwamukelana ngokuhlukana kobuhlanga babo begodu lokho kuzokuthuthukisa ukuhlalisana ngokubumbana kwabantu okunganabandlululo nanyana sele babadala. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) 1.2.5 Inani labentwana babentazana libonakala lilinengi kunenani labentwana babesana begodu lokho kusitjela bona abentwana babentazana abanamraro wokuhlalisana nokubumbana nakumadaniswa nabentwana babesana. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/Febherbari–Matjhi 2018 NSC – Imemorandamu 1.2.6 Urhulumende angenza isiqiniseko sokobana iimfundo zokuhlalisana nokubambana phakathi kwabantu beenhlanga ezihlukeneko zibe ziimfundo ezikatelelekileko ebafundini ababandulelwa ukuba botitjhere/Urhulumende akenzele abotitjhere esele baseenkolweni bafundisa iimfundo-bandulo ukuze bathuthukiswe ngesifundo sokuhlalisana nokubumbana. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/Febherbari–Matjhi 2018 NSC – Imemorandamu ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Ukurhunyeza okumayelana neendlela umfundi angazilandela ukwenzela bona ufunda ngokuphumelela. IGRIDI YOKUTSHWAYA UKURHUNYEZA. Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:  Ukwabiwa kwemitlomelo: o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owodwa kilelo nalelo phuzu eliqakathekileko) o 3 imitlomelo yelimi o Inani loke: 10  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise amagamakhe. o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako angakasebenzisi amagamakhe. o 6–7 imidzubhulo: akunamtlomelo - 0 o 1–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 TJHEJA:  Ukubala amagama: o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko. o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako khenge atjengise inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo. o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso. o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko akukameli zijeziswe. Indima yesirhunyezo Hlela indlela ozokuthoma ngayo ukufunda umsebenzakho. Fundela endaweni ozokukghona ukufunda ngaphandle kokuphazamiseka/kokuthikamezeka. Buthelela zoke iintlhabagelo ozozisebenzisa nawufundako. Zenzele amanowuthi wakho ngendlela elula nezwisisekako. Okufundileko ungakutjhugulula ukwenze umdlalo ukwenzela bona ukukhumbule lula. Zijayeze ukuzilungiselela uwedwa nofana nabanye, nicoce ngenikufundileko. Zilolonge ngokuphendula amaphepha weenhlahlubo zeminyaka eyadlulako. Zenzele ihlelo ozolilandela nawufundako. Zinikele isikhathi sokuphumula nesokudla phakathi erhelweni lakho lesikhathi sokufunda. Inani lamagama asetjenzisweko = 57 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/Febherbari–Matjhi 2018 NSC – Imemorandamu Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini. IMIDZUBHULO ESETHEKSTHINI AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO A 'Ukufunda ngokuhlakanipha 1. Hlela indlela ozokuthoma ngayo kuthoma ngokobana wazi indlela ukufunda umsebenzakho. ozokuthoma ngayo ukufunda lowo msebenzi ofanele uwufunde.' B 'Kuqakathekile ukutjheja bona 2 Fundela endaweni ozokukghona indawo ozokufundela kiyo yindawo ukufunda ngaphandle kokuphazamiseka/ lapho ozokukghona ukufunda kokuthikamezeka. ngaphandle kokuphazamiseka.' C 'Letha koke ozokutlhoga 3. Buthelela zoke iintlhabagelo nawufundako endaweni ozozisebenzisa nawufundako. ozokufundela kiyo, utjhiye koke ongakutlhogiko.' D 'Kuqakathekile bona urhunyeze 4. Zenzele amanowuthi wakho ngendlela bewutlole amanowuthi ngawakho elula nezwisisekako. amagama ngombana lokho kuzokwenza bona ungakhohlwa.' E 'Sebenzisa imidlalo yomkhumbulo 5. Okufundileko ungakutjhugulula ukwenze efana nokurhunyezwa kwelwazi umdlalo ukwenzela bona ukukhumbule elithileko ngamagama amafitjhani lula. nakhumbuleka lula.' F 'Zilolonge uwedwa nofana 6. Zijayeze ukuzilungiselela uwedwa nofana uhlanganyele nabangani nicoce nabanye, nicoce ngenikufundileko. ngalokhu enikufundileko ukwenzela bona uzilungiselela ngokupheleleko.' G 'Ukuzihlola ngamaphepha 7. Zilolonge ngokuphendula amaphepha weminyaka edlulileko nakho weenhlahlubo zeminyaka eyadlulako. kungakusiza.' H 'Yenza ihlelo ozokghona 8. Zenzele ihlelo ozolilandela nawufundako. ukulilandela ngaso soke isikhathi nawufundako.' I 'Yiba nesikhathi sokuphumula 9. Zinikele isikhathi sokuphumula nesokudla ngokuhlukanisa isikhathi sakho phakathi erhelweni lakho lesikhathi sokufunda ngeenquntu bewenze sokufunda. nehlelo lokudla.' Inani lamagama asetjenzisweko = 57 Tjheja: Tshwaya amaphuzu ali-7 kangehla. IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/Febherbari–Matjhi 2018 NSC – Imemorandamu ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI Ukutshwaya isigaba C  Ukupeleda: o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso itjhugulula okutjhiwo ligamelo/yihlathululo yegamelo. o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako. o Nangabe kuhlolwa isirhunyeza, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko (ngci).  Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho ezeleko/njengokutjho komyalo.  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. UMBUZO 3: ISIKHANGISO 3.1 Lirhwala. (1) 3.2 Ufuna ukuba matsikana, ube nedini lakanondovu?/Ubona umehluko ngemva kweveke eyodwa tere. (Yinye ipendulo kezingehla). (1) 3.3 UDorh. Mkoneni uqinisekisile bona i-herbex iyasebenza kwamambala. (Yelela: Isirhunyezo esingakatlolwa itshwayo ungci (.) asingatlonyeliswa). (1) 3.4 Sisendleleni yesenzo esabizo/esabizo. (1) 3.5 Ubaba uthe kufuze angise enyangeni ngaphambi kobana ngiye ngaphetjheya. (Umfundi angatlola wakhe umutjho asebenzise igameli liveze umqondo wenyanga elaphako nofana inyezi). (1) 3.6 Ubaba uthenge ikoloyi naphezu kobana anenyanga eyodwa tere asebenza. (Nanyana ngiwuphi umutjho ongatlolwa mfundi onalesisenzukuthi). (1) 3.7 Ukusetjnziswa kwakadwi (-) ngokomthetho wokutlola nokupeleda iLimi lesiNdebele akukavumeleki bona isivumelwano sebizo sihlanganiswe negama leLimi lesiNgisi elithethwe lasetjenziswa njengombana linjalo. (Umfundi angahlathulula ngeyakhe indlela ezwakalako kodwana ibe nomqondo omunyethwe yihlathululo le). (2) 3.8 Ngiyavumelana nesitatimendesi ngombana emagameni asetjenziselwe ukudosa abathengi kuthiwa umkhiqizo lo uqinisekiswe bodorhodera bona usebenza kwamambala kodwana emagameni asetjenziswe njengemibandela kuthiwa abadidiyeli abakazokuthweswa ukuziphendulela nange umkhiqizo lo ungakakusebenzeli. (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/Febherbari–Matjhi 2018 NSC – Imemorandamu UMBUZO 4: IKHATHUNI 4.1 Qala nje ngizokujanyiswa phambi kwakamma nobaba kwanga ngebile. (1) 4.2  -is-. (1)  -w-. (1) 4.3 Isivumelwano sakamenziwa. (1) 4.4 Qala nje ngijame phambi kwababelethi/kwabazali kwanga ngebile. (1) 4.5 Kazi usese mncani usanasana lo. (1) 4.6 Aveza umqondo wokobana umsana lo uyarareka bonyana uyise angawakhuluma njani amagama abuhlungu kangaka kuye amntwanakhe/Aveza umqondo wokobana umsana lo akathatjiswa magama akhulunywa nguyise/ngubabakhe la/Aveza umqondo wokobana umsana lo urarekela ikulumo kayise le. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako kodwana kuvele umqondo wokurareka). (2) 4.7 Iinlelesi zivamisile ukubetha irhobhe nakufanele bona zijeziswe ngezenzo zazo ezimbi. (Nanyana ngiwuphi umutjho ongatlolwa mfundi onalesisitjho). (2) [10] UMBUZO 5 5.1 Ngambala lafika ilanga lokuhlukaniswa kwethu nokubekwa kwami ebukhosini elalikhulunyiswa nguLitheni. (1) 5.3 Isiphawulo. (1) 5.2 - Le. (1) - Sisabizwana sokukhomba. (1) 5.4 Leso senzo azange senza bonyana ngikhohlwe ngabantu abazele ebandla. (2) 5.5 Ngajama ngezwa umalume athi; 'Mzukulu, ungathuki koke kukhamba ngerherho lakhona.' (Yelela: Umtlomelo owodwa ngewokutlola iindzubhuli bese owodwa ngewokutlola iledere u-M elisegameni 'mzukulu' ngegabhadlhela). (2) 5.6 Kwatlhogeka bona silale ngesikhathi ngombana ubaba wayesitjelile bona kusasa unokghadanyana uzabe abindwa lithuli nasifulela umuzi kagogo. (Nanyana ngiyiphi ipendulo enembako izakwamukelwa) (2) [10] IMITLOMELO YESIGABA C: 30 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Verified matching documents

The question paper, memo or addendum that belongs with this document.

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Isindebele Hl

Explore more published documents in this catalogue.

View all