Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2018
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
IMITLOMELO: 70
Umhlahlandlela lo unamakhasi ali-11.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo
Grade 12 isiNdebele HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2018, 11 pages. Read online or download the free PDF.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · isindebele. Memorandum, 11 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 11
- File size
- 326.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 11
This exam
NSC November Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)20 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)8 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa
• Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso
zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula
okutjhiwoko/ukuzwisisa umqondo. (Iimphoswezo kumele zitjengiswe/zivezwe).
• Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle
kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha
umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi
lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokho kuzokwamukelwa.
• Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka-
IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe/kutlonyeliswe
ukusekelwa kwependulo kwaphela.
• Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
IQINISO/UMBONO.
• Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho
woke, tshwaya igama ekungilo ipendulo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.
• Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi,
tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.
• Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande (IsiNzunza nesiNala).
• Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.1 1.1.1 - Kufanele athathelwe phezulu. (1)
- Kufanele atjhejwe ngokulinganako. (1)
1.1.2 Iziko lakwa-PanSALB litshwaye inyanga kaMhlolanja/kaFebherbari
njengenyanga yokugidingwa kwamaLimi wokuBelethwa athathwa
njengalawo asemthethweni enarheni yeSewula Afrika. (2)
1.1.3 Iinkulumo ezazikhamba phambili eminyanyeni yokugidingwa
kwamaLimi wokuBelethwa athathwa njengasemthethweni enarheni
le zangomnyaka wee-2017 ngezokobana kungebanga lani
iinhlangano zezombanganarha zinganawo umthetho okhuthaza
ukusetjenziswa kwamalimi ngokulinganako ngaphakathi
kweenkambisolawulo zazo. (2)
1.1.4 URakwena Mpho Monareng uthi amaLimi wokuBelethwa
nathathwa njengasemthethweni la azokutjhabalala bese amaLimi
asetjenziswa liphasi mazombe kube ngiwo athathelwa phezulu. (1)
1.1.5 Umbono owavezwa nguSabatha Mpho Mokae acabanga bona
ungadlala indima eqakathekileko ekuthuthukiseni ukusetjenziswa
kwamaLimi wokuBelethwa kukobana atlolwe/Amaforomo
wemiNyango ehlukahlukeneko kaRhulumende atlolwe ngamaLimi
woke/Nawenza isibawo sakamazisi ufanele uthole iforomo elitlolwe
ngamaLimi woke/URhulumende kufanele aqinisekise bona kizo
zoke iinkolo boke abentwana bangafundiswa amaLimi wabo
kwaphela kodwana bafundiswe namanye amaLimi. (1)
1.1.6 Ngicabanga bona unobangela kungaba kukobana uMthetho-
siSekelo unamandla wokubetha umthetho emiNyangweni
kaRhulumende nakeminye imikhakha eyilawulako kwaphela/
Ngicabanga bona unobangela kungaba kukobana uMthetho-
siSekelo awubi namandla wokulawula nokubetha umthetho
emikhakheni ezijameleko/engalawulwa nguRhulumende/
Ngicabanga bona imikhakha engalawulwa nguRhulumende
inelungelo lokusebenzisa nanyana ngiliphi ilimi elilifunako.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2)
1.1.7 - Liqiniso ngombana amalanga la amaziko wezeFundo
ePhakemeko amanengi sele aneemfundo zamalimi wendabuko
nanyana angawafundisi woke, akwenzako kutjheja bona ngiliphi
ilimi elisetjenziswa babantu abaseduze nalapha izikwelo
linzinze khona bese afundisa lelolimi.
- Akusilo iqiniso ngombana nanyana amaziko aphakemeko
abonakala awafundisa amaLimi wokuBelethwa kodwana
kusese khona lawo angalifundisiko iLimi lesiNdebele.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.1.8 Isenzo esenziwa babantu abanzima kukobana lokha
nawungakwazi ukukhuluma iLimi lesiNgisi bakubona kwangathi
usidlhayela/Abantu abanzima sithatha abentwabethu siyobafundisa
eenkolweni ezifundisa iLimi lesiNgisi bese balahla amaLimi
wabo/Kubonakala abantu abanzima bathi nanyana babodwa
emihlanganweni, kungekho umuntu omhlophe kodwana
bakhulume iLimi lesiNgisi/Isenzo esenziwa babantu abanzima
esifakazela isitatimendesi ngesokobana nasizwa umuntu akhuluma
kuhle iLimi lesiNgisi sibona kwangathi uhlakaniphile kunaloyo
okwazi ukukhuluma iLimi lakhe lokuBelethwa.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2)
1.1.9 Ngekulumo le umPhathi omKhulu lo unqophe ukuhlathulula bona
njengombana amaLimi wokuBelethwa asathuthuka nje angeze aba
sezingeni eliphezulu ngokurhabako kodwana azokuthuthuka
kancani kancani abanikazi bawo nabawakhulumako/ Ngekulumo le
umPhathi omKhulu unqophe ukobana iincwadi ezigadangiswe
ngamaLimi wokuBelethwa nazingaba nabantu abazithengako
nerhwebo lazo lizokukhula.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2)
1.1.10 Ngokubona kwami ngingathi umnqopho omkhulu weenhlangano
zezombanganarha akusikuqalelela amaLimi akhulunywa babantu
kodwana kukuzifumanela amavowudu nokuqalelela ihlalakuhle
yezakhamuzi zoke zenarha le/Amalimi la akanandima ayidlalako
ekuthumbeni kweenhlangano zezombanganarha.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2)
1.1.11 - Kungakghonakala bona woke amaforomo wemiNyango
kaRhulumende atlolwe ngawo woke amalimi asemthethweni
wenarha le ngokobana kube namaforomo atlolwe ngamalimi
ahlukahlukeneko bese omunye nomunye umuntu azikhethele
bona uzalisa elitlolwe ngaliphi ilimi/Kungakghonakala nange
angafakwa ngendlela yetheknoloji kumtjhiningqondo khona
umuntu azakukhetha iforomo elitlolwe ngelimi alifunako.
- Angeze kwakghonakala ngombana amaLimi asemthethweni
weSewula Afrika ali-11, njeke kungaba budisi bona iforomo
elilodwa litlolwe ngawo woke amalimi la, iforomo lelo
lingagcina sele lilikhulu khulu/Angeze kwakghonakala
ngombana lokho kungadla imali enengi karhulumende
ngombana kungatlhogeka amaforomo amanengi.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.2 1.2.1 Esithombeni soku-1 kuneencwadi ezitlolwe ngamalimi
wokubelethwa asemthethweni wenarha yeSewula Afrika/
Esithombeni sesi-2 kubonakala kunotitjhere afundisa ngeLimi
lesiNdebele/ Esithombeni sesi-3 kunetshwayo leflarha yenarha
yeSewula Afrika/Esithombeni sesi-3 kubonakala kunamaLimi ali-11
wokuBelethwa asetjenziswa enarheni yeSewula Afrika.
(Nanyana ngiliphi itshwayo elizokuvezwa mfundi elibonakala
eencwadini ezisesithombeni sokuthoma lizokwamukelwa.) (1)
1.2.2 - ILimi lesiNgisi/English. (1)
- ILimi lesiBhuru/Afrikaans. (1)
1.2.3 Iincwadi ezibonakala esithombenesi zili-11 ngombana amaLimi
athathwa njengalawo asemthethweni enarheni le ali-11, okutjho
bona enye nenye incwadi itlolwe ngelinye lamalimi la/Inani
leencwadezi zili-11 zijamele amaLimi asemthethweni asetjenziswa
enarheni yeSewula Afrika. (1)
1.2.4 - Iye, esithombeni sesi-2 kubonakala utitjhere ongasimumuntu
onzima afundisa iLimi lesiNdebele nekuyinto engakajayeleki
enarheni yekhethu le.
- Awa, isenzwesi sijwayelekile ngombana amalanga la bakhona
abantu abamhlophe abakghona ukufundisa amaLimi wabantu
abanzima/IsiNdebele. (2)
1.2.5 - Iye, uRhulumende wenza ngokwaneleko ukuthuthukisa
amaLimi athathwa njengalawo asemthethweni enarheni le
ngombana kuneziko alisekelako eliqalelela ukuthuthukisa
amaLimi la/Ngombana eenthombeni ezingehlezi kubonakala
kuneencwadi ezitlolwe ngamaLimi ahlukahlukeneko/
Ngombana kuneflarha yeSewula Afrika ekutlolwe kiyo amaLimi
athathwa njengalawo asemthethweni nafundiswa
ngeenkolweni.
- Awa, uRhulumende akenzi ngokwaneleko ukuthuthukisa
amaLimi la ngombana etheksthini engehla le kuzwakala
anikelela iziko le-PanSALB bona kube ngilo eliqalelela
ukuthuthukisa kokusetjenziswa kwawo kodwana yena
ngokwakhe akawasebenzisi ngokulinganako, Isib: UMongameli
wenarha utlikitla imithetholawulo/imithethokambiso etlolwe
ngeLimi lesiNgisi kwaphela/Amaforomo azaliswako keminye
imiNyango kaRhulumende ufumana atlolwe ngesiNgisi
kwaphela/Eenthombeni ezingehlezi amaLimi la avezwe
ngombana kusuke kubanjwe umnyanya wokugidingwa
kwawo kwaphela kodwana akasetjenziswa ngokulinganako/
URhulumende uqalelele iLimi lesiNgisi ukudlula amanye
amalimi.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.) (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukurhunyeza okumayelana namaphuzu enza bona ukudla okuphekelwe safuthi
kungabi nepilo.
Isigaba sesirhunyezo
Ukudla okuphekelwe safuthi kungunobangela wokobana abantu bahlongakale msinya.
Ukudlokhu kuyanonisa. Iinungo ezithelwa nakuphekwa ukudlokhu zibangela itjhukela
enengi emzimbeni negcina iziphendula ubulwele. Ezinye zeenthako ezifumaneka
ekudlenokhu zikhandela amasotja womzimba ekulwisaneni neengogwana ezibanga
amalwele. Ukudla okuphekelwe safuthi kunamafutha amanengi azitjhugulula
ikholesteroli ebangela amalwele/Ukudla okuphekelwe safuthi kunamafutha
namakhalori amanengi. Amafutha amanengi emzimbeni aliya ukusefeka kweenthako
ezifumaneka ekudleni. Ukudlokhu akutjhejwa bona kuhlwengekile/ kuphekelwe
endaweni ehlwengekileko nengeze yabangela abantu amalwele. Ukudla okuphekelwe
safuthi kunomthelela omumbi ebhodulukweni.
Inani lamagama asetjenzisweko = 66
Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako
ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
IMIDZUBHULO ESETHEKSTHINI AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO
A ‘Ukudla okuphekelwe safuthi 1. Ukudla okuphekelwe safuthi
kungomunye wabonobangela kungunobangela wokobana abantu
bokobana abantu bangasaphili bahlongakale msinya.
isikhathi eside.’
B 'Ukudla okuphekelwe safuthi 2. Ukudlokhu kuyanonisa.
kubangela bona umzimba womuntu
uzimuke.'
C 'Iinungo ezisetjenziswa lokha 3. Iinungo ezithelwa nakuphekwa
nakuphekwa ukudlokhu zikhuphula ukudlokhu zibangela itjhukela
izinga letjhukela emzimbeni enengi emzimbeni negcina
womuntu bese umzimba ubhalelwe iziphendula ubulwele.
kukuyilawula igcine iziphendule
ubulwele.'
D 'Ukudla okuphekelwe safuthi 4. Ezinye zeenthako ezifumaneka
kuneenthako ezingafunekiko ekudlenokhu zikhandela amasotja
nezenza bona amasotja womzimba womzimba ekulwisaneni
abhalelwe kulwisana neengogwana neengogwana ezibanga amalwele.
ezibanga amalwele.'
E 'Kanengi ukudla okuphekelwe 5. Ukudla okuphekelwe safuthi
safuthi kuphekwa ngokobana kunamafutha amanengi
kuqwiliswe ngemafutheni. Lokho azitjhugulula ikholesteroli ebangela
kwenza bona nanyana sekuvuthiwe amalwele/Ukudla okuphekelwe
kube namafutha amanengi nagcina safuthi kunamafutha namakhalori
sele abanga ikholesteroli enengi amanengi.
ebangela amalwele afana
nokujanyelwa yihliziyo, ubulwele
bokufa ihlangothi namanye
amanengi.'
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
F 'Ukudla okunamafutha amanengi 6. Amafutha amanengi emzimbeni
kuyingozi ngombana indeni nayisefa aliya ukusefeka kweenthako
iinthako ezifumaneka ekudleni ezifumaneka ekudleni.
izidlulisele lapha zitlhogeka khona
akusakghonakali.'
G 'Ukudlokhu nakuphekwako 7. Ukudlokhu akutjhejwa bona
akutjhejwa ukobana kuhlwengekile kuhlwengekile bekuphekelwe
nofana indawo ekuphekelwa kiyo endaweni ehlwengekileko nengeze
ngokwayo ihlwengekile ukobana yabangela abantu amalwele.
angeze yabangela abantu amalwele
na.'
H 'Ukudla okuphekelwe safuthi kubuye 8. Ukudla okuphekelwe safuthi
kube yingozi nebhodulukweni kunomthelela omumbi
ngombana amakhemikhali ebhodulukweni.
asetjenziswa nakuphekwako
ancibilikela emkayini bese amanye
ancibilikele emanzini alimaze
ibhoduluko.'
Inani lamagama asetjenzisweko = 66
Tjheja: Tshwaya amaphuzu ali-7 kangehla.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
IGRIDI YOKUTSHWAYA UKURHUNYEZA.
Ukutshwaywa kwesirhunyezo kudzimelele ekuvezweni kwamaphuzu
aqakathekileko ngokufunwa mbuzo.
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalindlela:
• Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owodwa kilelo nalelo phuzu
eliqakathekileko)
o 3 imitlomelo yelimi
o Inani loke: 10
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise
amagamakhe.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3
• Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako angakasebenzisi
amagamakhe.
o 6–7 imidzubhulo: akunamtlomelo-0
o 1–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1
TJHEJA:
• Ukubala amagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhange atjengise inani
lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
akusingilo.
o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5
bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
o Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko
akukameli zijeziswe.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
Ukutshwaya isigaba C
• Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana
kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kokobana iphoso itjhugulula okutjhiwo
ligamelo/ihlathululo yegamelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungakapeledeki kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko
(ungci).
• Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho
ezeleko/njengokutjho komyalo.
• Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
3.1 Isizathu esingangenza bona ngigcine ngithenge umkhiqizo lo kukwehliswa
kwenani lawo/Isizathu esingangenza bona ngigcine ngithenge umkhiqizo lo
kukobana uzongenza ngisebenze ngiledlhile/ngifunde ngawo. /Isizathu
esingangenza bona ngigcine ngithenge umkhiqizo lo mhlobo womkhiqizo
wakwa-HP ngombana usezingeni eliphezulu/ Isizathu esingangenza bona
ngigcine ngithenge umkhiqizo lo kukobana ngihlangabezana nemibandela
ebekiweko. (1)
3.2 Itshwayo lesiphambano elisetjenziswe enanini leli limumethe umqondo
wokobana inaneli alisasebenzi/limumethe umqondo wokobana ngaphambili
umkhiqizo lo bewubiza lelo nani kodwana kwanje wehliselwe enanini
elinganatshwayo lesiphambano. (1)
3.3 Amakhulu amabili wamaranda/Maranda amakhulu amabili/Likhulu
leemponde.
(Tjheja: Umfundi ongakatloli igama elithi; ‘wamaranda nofana maranda’
akangatlonyeliswa. (1)
3.4 Umtjhiningqondo. (1)
3.5 Ingabe uya eZikweni eliPhakemeko lezeFundo
emnyakeni ozako/olandelako/ozokuthwasa? (1)
3.6 C/Kunesibalo esibekiweko semikhiqizo le. (1)
3.7 Zitholele ikhomphyutha ye-HP usebenze urhabile/ujarhile. (1)
3.8 Ibinzana lamagama la ahlathulula ukuhlakanipha/ukuyelela/ukutjheja/
ukutlhogomela/lemuka. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
3.9 Umtlami wesikhangiswesi uphumelele ukusebenzisa amaqhinga
wokukhangisa ngombana:
- igama lesitolo litlolwe ngamaledere/ngamagama amakhulu/
ngamagabhadlhela.
- kuvezwe isithombe salokho okukhangiswako.
- kuvezwe inani lomkhiqizo.
- imibandela itlolwe ngamaledere/ngamagama amancani.
- kusetjenziswe ilimi lokuyenga/lokudosa/lokwenzisa.
(ZIMBILI iimpendulo kezingehla.) (2)
[10]
UMBUZO 4: IKHATHUNI
4.1 Litshwayo lokuphutha imikhono/izandla/kusonga izandla. (1)
4.2 - Isabizwana sokubala/senani > zoke. (1)
- Isabizwana sobunikazi/songumnini/ubunikazi/ngongumnini > zami.
(Tjheja: Tlomelisa umhlobo wesabizwana kwaphela.) (1)
4.3 Zoke iimfundo zami ngizozihlelela/ngiyozihlelela isikhathi. (1)
4.4 Isakhesi simumethe umqondo wokobana ibizweli ngelomuntu wengubo
othiyelelwe ngesiga esithileko/libizombala lomuntu omsikazi.
(Tjheja: Umfundi nakatlole bona simumethe umqondo wokobana mumuntu
wengubo kwaphela uzokutlonyeliswa.) (1)
4.5 C/Angeze waphumelela nawungaphika nobuthongo. (1)
4.6 Ukusetjenziswa kwesibabazwesi kusitjela bona umntazana lo uyarareka
nakezwa umnganakhe abuza ngendaba yobuthongo ngesikhathi esibudisi
kangaka sokutlolwa kweenhlahlubo.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela kodwana kuvele bona umntazana lo
akasalali.) (2)
4.7 UZodwa ngathi bona ngimlume indlebe ngokobana isokana lakhe linamehlo
amanengi wakhamba wayolitjela.
(Umfundi angazitlamela wakhe umutjho asebenzise isitjho esithi; 'Ukuluma
indlebe'.) (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 Isifaniso/Isimanyaniso. (1)
5.2 Ekukhambeni kwesikhathi kube namalwelekazi abakhokhobelako bazifumane
sebaba buthakathaka.
(Yelela; Tshwaya isakhi sokukhulisa u-kazi bese ungatjheji ukurhwalabhisa
okwenzeke egameneli.) (1)
5.3 Ipambosi yokwenzayenza. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
5.4 - Igama elibolekweko ngelithi; 'amaphrotheyini'. (1)
- libolekwe eLimini lesiNgisi/le-English. (1)
5.5 UDorh. wabentwana uthi imizimbabo itlhoga ibisi lebele ukuze iqine.
(Tjheja: Akungatlonyeliswa nangabe akukatlolwa itshwayo ungci (.) ngemva
kwesirhunyezo). (1)
5.6 Wona-ke asebenza imisebenzi eminengana emzimbeni womntwana.
(Tjheja: Umutjho lo awungatlonyeliswa nangabe akukatlolwa ihayifeni/udwi
phakathi kwaka 'wona' no '-ke'. (1)
5.7 - Igama elisetjenziswe njengondaweni/isandiso sendawo ngelithi;
'emntwaneni'. (1)
- Umntwana kamzala uyamilisa.
(Nikela umtlomelo owodwa egameni elisisandiso sendawo/undaweni;
'emntwaneni' namunye emutjhweni umfundi azozitlamela wona asebenzise
ibizo elithi; 'umntwana'). (1)
5.8 Umalume ungizele nenyoni izolo nakabuya ekwaluseni.
(Nanyana ngimuphi umutjho umfundi azozitlamela wona ikani
nakusetjenziswe igama elithi; 'inyoni' eliveza umqondo wenyoni
ephaphako/edliwako nanyana yevalo uzakwamukelwa). (1)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA C: 30
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper