Confidential
1
2
1 GRAAD
3 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2024
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2
Iphepha lemibuzweli linamakhasi ali-15.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper
Grade 12 isiNdebele HL Paper 1 question paper from the November 2024 NSC, 15 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · isindebele. Question paper, 15 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2024
- Exam period
- November 2024 NSC
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 15
- File size
- 740.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 15
This exam
November NSC 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)
- Question 4Ubukghwari / Literature (Set Works)
- Question 5Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 3Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
YELELA
1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B kanye NESIGABA C.
ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30)
ISIGABA B: Ukurhunyeza (10)
ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (30)
2. Funda YOKE imiyalo ngokuyelela.
3. Phendula YOKE imibuzo.
4. Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
5. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE.
6. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe
ngayo ephepheni lemibuzo.
7. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.
8. Yelela kobana upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho
ezwakalako.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-30
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40
10. Tlola kuhle nangesandla esibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2.
1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. Nov
ITHEKSTHI A
AMALUNGELO WOBUNTU NOKUZIPHENDULELA KWABANTU
1 Inarha yeSewula Afrika yinarha eyaphila isikhathi eside tle ngaphasi
komBuso weBandlululo. Kwathi lokha nakuthoma umBuso weNtando
yeNengi ngomnyaka we-1994 mhlana amalanga ama-27 enyangeni
kaSihlabantangana kwahlonywa ngokusemthethweni amalungelo
wobuntu. Umnqopho wamalungelo la kuletha ikululeko ebantwini 5
nokuqinisekisa bona iimpilo zabo ziyathuthuka ngehlangothini
lezehlalakuhle enarheni le. Amalungelo wobuntu ayikululeko
yangokomthetho omunye nomunye umuntu anayo yokwenza
nanyana yini ayibona imlungele epilweni kodwana ngendlela
engaphuli umthetho nengatlhorisi abanye abantu. 10
2 Ngokuya kwe-South African Rights Commission (SARC),
ekuyihlangano eqinisekisa ukuhlonitjhwa nokuvikelwa kwamalungelo
wobuntu iveza bona umraro omkhulu ngekululeko nangamalungelo la
kukobana inengi labantu liwasebenzisa butjhulweni. Lokho kutjho
bona liwasebenzisa nalapha kungakafaneli khona bese kugcine kuba 15
nabantu abatlhorisekako. Omunye umraro kukobana abantu abazi
bona elinye nelinye ilungelo umuntu analo aligedeki lilodwa kodwana
likhambisana nokuziphendulela kwakhe. Ihlangano le iveza bona
woke umuntu ophilako enarheni le kufanele athi nakathabela
ukusebenzisa amalungelwakhe athathe ukuziphendulela 20
okupheleleko ukuze yoke into ayenzako ingatlhorisi ihlalakuhle
yabanye abantu.
3 Ilungelo lokuthoma elisisekelo woke umuntu analo lilungelo lokuphila.
Ngokuya kwe-Bill of Rights, nakuthiwa omunye nomunye umuntu
unelungelo lokuphila kutjho bona woke umuntu kufanele avikeleke 25
ekubulaweni. Okuzwisa ubuhlungu kukobana ilungelweli selitlhoriseka
khulu amalanga la njengombana sibona eenkolweni abafundi balwa
bebabulalane bona ngokwabo, abanye bagcina sele babulala
nabotitjhere babo. Lokho kukhombisa ukungabi nokuziphendulela
kwabantu benarha le. Kufanele bona omunye nomunye umuntu 30
ababalele ipilo yalabo abaseduze kwakhe ukuze ilungelo labo
lokuphila livikeleke. Woke umuntu kufanele atlhogomele bekasabane
nepilwakhe, angazifaki ebujameni obuzokubeka ipilwakhe engozini.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
4 Ilungelo lesibili eliqakatheke khulu lilungelo lokufunda. Ilungelweli
litjho bona woke umuntu ufanele afumane ifundo esisekelo bese labo 35
abanetjisakalo yokuragisela iimfundo zabo phambili ngokobana
bayokufunda emaZikweni wezeFundo ePhakemeko kukatelelekile
bona uRhulumende abasize ngeemali. Kuyadanisa ukubona bona
ilungelweli alisasetjenziswa ngokupheleleko. Inengi labafundi
alivilaphi ukulisa isikolo ngaphandle kwesizathu esiqinileko 40
nesizwakalako. Nanyana kunjalo umBuso ulinikela ithuba lesibili
(Second Chance Matric) lokobana lizitlolisele ukutlola iinhlahlubo
zegreyidi le-12 kodwana nalo ithubeli alilisebenzisi. Umuntu nakenza
njalo usuke angathathi ukuziphendulela ngelungelo lakhe lokufunda.
Njengabantu abanelungelo lokufunda kufanele bazimisele 45
ngeemfundo zabo. Woke umuntu nakangasebenzisa ilungelo lakhe
lokufunda angazuza okukhulu bekathuthukise ipilwakhe
ngokuzakhela ikusasa elihle.
5 Ilungelo lesithathu ngelokuphathwa ngokulingana. Ukuphathwa
ngokulingana kutjho bona woke umuntu kufanele aphathwe ngendlela 50
efanako nelinganako phambi komthetho, kungabi khona ophathwa
ngcono ukudlula omunye. Ngetjhudu elimbi mvanje nalo ilungelweli
alisasetjenziswa ngefanelo. Ufumana abantu basaragela phambili
ngokubandlululana, khulukhulu ngokombala. Eenkundleni
zokuthintana kuhlala kunamavidiyo asatjalalisweko lapho abantu 55
bombala othileko balwisana nabanye bombala ohlukileko kunewabo,
kubangwa ukudelelana nokungahloniphani eendaweni zomphakathi.
Umuntu nakathoma azibetha isifuba ngokuba nelungelo lokuphathwa
ngokulingana kufanele khonokho akhumbule bona likhamba
nokuziphendulela kokuhlonipha nokuphatha abanye abantu 60
abaseduze kwakhe kuhle.
6 Sibabantu sibuye sibe nelungelo lokuphepha nokuvikeleka.
Ilungelweli litjho bona omunye nomunye umuntu kufanele avikeleke
abe aphephe ezintweni ezingaba yingozi epilwenakhe. Ilungelweli
kubonakala abantu abanengi bazimuka bona ngokwabo ngokobana 65
babeke iimpilo zabo engozini, khulukhulu ilutjha. Lokha umuntu
nakakhamba ebusuku uzifaka engozini yokungakatwa, etjiwe,
abetjhwe nofana abulawe babantu. Kwabanye abantu kusuke kube
buhlungu nawubona bona ilungelo labeli litlhoriseka emiphakathini
abaphila kiyo, njengalokha abantu nabalimalela eenthuthini 70
zomphakathi ngebanga leenturhu esele zirhagele khulu amalanga la
emkhakheni wezeenthuthi. UmNyango wezokuPhepha nokuVikeleka
ukhuphe iimbalobalo ezilinganiselwa emaphesendeni ali-15
eziphathelene nezehlakalo zokutlhoriswa kwabantu emakhaya. Lokho
kuthikameza ukuphepha kwabo. 75
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
7 Kuyakhanya bona umBuso weNtando yeNengi wenze okukhulu
ngehlangothini lokuqinisekisa bona ihlalakuhle yabantu beSewula
Afrika ithuthuka khudlwana ngokunikela woke umuntu amalungelo
wobuntu. Okuseleko kukobana sibabantu kufanele siqinisekise bona
siwasebenzisa ngokufaneleko ukuze sizuze okukhulu ngawo. 80
Ivikeleko lamalungelo la lisezandleni zethu soke sibabantu benarha.
[Ithethwe ku-inthanethe yatjhugululelwa esiNdebeleni]
1.1.1 Ngiwuphi umBuso owahloma ngokusemthethweni amalungelo
wobuntu ngokutjho kwesigaba soku-1 setheksthi engehla le? (1)
1.1.2 Hlathulula bona ayini amalungelo wobuntu ngokutjho kwesigaba
soku-1 setheksthi engehla le. (2)
1.1.3 Tlola imiraro EMIBILI ekuthiwa ilethwa yikululeko namalungelo
wobuntu avezwe yihlangano ye-South African Rights Commission
ngokutjho kwesigaba sesi-2 setheksthi engehla le. (2)
1.1.4 Ngikuphi okungenziwa babantu ukuze bavikele ilungelo labo
nelabanye abantu lokuphila ngokutjho kwesigaba sesi-3 setheksthi
engehla le? Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI. (2)
1.1.5 Kuthiwa ngimuphi unobangela omkhulu owenza bona abantu
babhalelwe kuphathana ngokulingana, khulukhulu nabahlangene
eendaweni zomphakathi njengokutjho kwesigaba sesi-5 setheksthi
engehla le? (1)
1.1.6 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Owaba nguMongameli wesibili womBuso weNtando yeNengi
enarheni le ngu …
A Nelson Mandela.
B Thabo Mbeki.
C Jacob Zuma.
D David Mabuza. (2)
1.1.7 Yini eyenziwa ziinkolo zenarha le ukuqinisekisa bona ilungelo
labafundi lokulingana ngokobulili aligandelelwa? Ipendulwakho
ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.8 Ucabanga bona inarha le beyingaba yinarha enjani nangathana
woke umuntu bekathathela ukuziphendulela kwamalungelwakhe
ehloko? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.9 Ucabanga bona ngiyiphi indima engadlalwa ziinkolo ukuqinisekisa
bona abafundi bayawazi bebawasebenzisa ngefanelo
amalungelwabo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
1.1.10 Ngokubona kwakho, ingabe umBuso weNtando yeNengi wenza
ngokwaneleko nofana awenzi ngokwaneleko ukuqinisekisa bona
abantu baba nokuziphendulela emalungelweni abaphiwe wona?
Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
1.1.11 Tshwaya ngelihlo elihlabako ngokuba khona kwamalungelo
amanengi kangaka enarheni yeSewula Afrika. Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
1.2 Qalisisa iinthombe ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
ISITHOMBE 1 ISITHOMBE 2
ISITHOMBE 3 ISITHOMBE 4
[Zithethwe ku-www.images.com]
1.2.1 Tlola bona ibhugwana yomThethosisekelo esesithombeni soku-1
kezingehla yahlonywa ngamuphi umnyaka. (1)
1.2.2 Tlola bona isithombe sesi-2 nesesi-3 kezingehla zithinta maphi
amalungelo wobuntu asisekelo. (2)
1.2.3 Tlola bona okuvezwe esithombeni sesi-4 kezingehla kuhlathulula
ukuthini ngehlangothini lamalungelo wobuntu. (1)
1.2.4 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
IQINISO bese usekela isiqunto osithetheko ngephuzu ELILODWA.
Epilweni yamambala kubonakala woke umfundi alithabela ilungelo
lakhe lokufunda. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
1.2.5 Ngokuyelela okutjhiwo sigaba sesi-6 setheksthi eku-1.1 nalokhu
okwenzeka esithombeni sesi-3 setheksthi eku-1.2 ucabanga bona
yini engenziwa mapholisa wenarha le ukukhandela izipi ezenzeka
emkhakheni wezeenthuthi zomphakathi ukuze ilungelo lokuphepha
labakhweli livikeleke? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.2.6 Ingabe umNyango wezeFundo wenza ngokwaneleko nofana
awenzi ngokwaneleko ukuqinisekisa bona woke umuntu
uyalifumana ithuba lokufunda njengelungelo lakhe elisisekelo?
Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Fundisisa itheksthi engenzasi bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona.
IMIYALO:
1. Ngamagama angadluli kwama-70, rhunyeza ngendima uveze ekufanele
ukwenze ukuze uphumelele nawuyokuhlungelwa umsebenzi.
2. Rhunyeza ngendima eyodwa emumethe amaphuzu alikhomba.
3. Ungabuyeleli utlole isihloko setheksthi.
4. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho.
ITHEKSTHI C
EKUFANELE UKWENZE UKUZE UPHUMELELE NAWUYOKUHLUNGELWA
UMSEBENZI
Ukuqeda igreyidi le-12 kuthuthukisela omunye nomunye umfundi esigabeni esitjha
sepilwakhe. Isigabesi simenza akhethe phakathi kokuragela phambili neemfundo
zakhe zemaZikweni aPhakemeko wezeFundo nofana ayokufuna umsebenzi. Kanengi
okuvane kube sitjhijilo kilabo abakhetha ukuyokufuna umsebenzi kungaphumeleli
nabahlungelwa imisebenzi evane bafake iimbawo zayo. Nakhu ekufanele ukwenze
ukuze uphumelele nawuhlungelwa umsebenzi othileko.
Ngaphambi kobana uyokuhlungwa yenza irhubhululo ngekhamphani ezabe ikuhlunga
ukghone ukwazi bona ikhiqiza imikhiqizo enjani nofana inikela ngezenzelwa ezinjani.
Lokhu kuzokwenza bona ukghone ukuphendula imibuzo ephathelene nalokho
okwenziwa yikhamphani leyo. Rhubhulula ngemibuzo amakhamphani avamise
ukuyibuza abantu lokha nabahlungelwa umsebenzi ofana nalo ozabe uhlungelwa
wona bewulinge nokuyiphendula ngendlela enembako. Nawenze njalo uzabe
sewukulungele ukuqalana nabantu abazokuhlunga ngendlela yobuso nobuso.
Ilembatho lakho nawuyokuhlungwa yinto yokuthoma etjela abaqatjhi bakho okukhulu
ngawe. Njeke yembatha ngendlela efaneleko, ekunikela isithunzi nezokwenza uzizwe
unokuzithemba. Lokhu akutjho bona wembathe izembatho ezitjha nezibizako kodwana
akube zizembatho ezifanele ubujamo okibo. Qinisekisa bona ufika ngesikhathi
endaweni omenyelwe bona uzokuhlungelwa kiyo. Ukuladelwa
kungakuhlangahlanganisa bekunikele nabantu abazokuhlunga umkhumbulo wokobana
awunarhuluphelo lomsebenzi lowo.
Linga ngakho koke okusemandlenakho bona ungathukwa nasele uhlungwa.
Ukuthukwa kwenza umuntu alahlekelwe kukuzithemba bekakhohlwe koke
okuqakathekileko akwaziko okumayelana nomsebenzi ahlungelwa wona. Omunye
nomunye umuntu nakahlungwako uphunyeleliswa yindlela azihlathulula ngayo
ebantwini abamhlungako bona umumuntu onjani. Zihlathulule ngokupheleleko
nangendlela ezokwenza bona abakuhlungako babe nekareko lokukuqatjhela
umsebenzi lowo.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
Into eyenza inengi labantu lingaphumeleli nalihlungwako kuhlahlatha lokha nalibuzwa
umbuzo othileko ngebanga lokungakazwisisi bona umbuzo uthini. Ngalokho-ke
qinisekisa bona uzwisisa omunye nomunye umbuzo obuzwa wona ngaphambi kobana
uwuphendule. Indlela abantu abarhuluphelele ukufumana umsebenzi ngayo ibenza
bagcine bakhuluma amanga ngelwazi namakghono wabo, bakhohlwe nokobana lokho
kungabenza bona bagcine bangakaqatjhwa. Koke okukhulumako nawuphendula
imibuzo ozabe ubuzwa yona akube liqiniso kwaphela.
Nanyana inengi labantu lithi imisebenzi ayikho nje kodwana iqiniso kukobana kubamba
ezumako!
[Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa eLimini lesiNdebele]
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
Qalisisa isikhangiso esingenzasi usizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
LALUPHOLILE PHARMACY
BOKE ABAPHETHWE MGOMANI ABEZE SIZOBALAPHA NGEMITJHOGA
ENAMANDLA NGENDLELA ERARAKO. NAWUTHENGAKO UZOKUNIKELWA
ISAPHULELO SAMAPHESENDE AMA-50.
RHABA! IKWALI YAMUVA IPHAPHA NESIBHUKU.
Imibandela:
Sithengisela abaphethe incwadi ebuya kwadorhodera ebufakazi bokobana mbala baphethwe
mgomani kwaphela.
Umuntu munye akakavunyelwa ukuthenga imikhiqizo edlula kwemibili.
[Sithethwe ku-www.images.com]
3.1 Tlola igama elibonakala liyibhrendi yayo yomibili imitjhoga ekhangiswe
esikhangisweni esingehlesi. (1)
3.2 Tlola umsebenzi owenziwa ngebakwaLalupholile Pharmacy. (1)
3.3 Dzubhula amagama asetjenziswe esikhangisweni esingehlesi angakwenza
bona ungakghoni ukuzithengela imitjhoga le nanyana uyifuna kodwana
ungakayi kwadorhodera. (1)
3.4 Dzubhula amagama asetjenziswe njengesaga esikhangisweni esingehlesi. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 12 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
3.5 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Amagama athi; 'Nawuthengako uzokunikelwa isaphulelo samaphesende
ama-50' asetjenziswe esikhangisweni esingehlesi amumethe umqondo
welimi …
A lokudlelezela.
B lezwelomagama.
C lokurogela.
D lokuncenga. (1)
3.6 Madanisa iindlela imikhiqizo emibili ekhangisweko le esetjenziswa ngayo
lokha umuntu nakayisebenzisela ukuzilapha umgomani. (2)
3.7 Tjhugulula ikulumo enqophileko engenzasi le uyenze ibe yikulumo
engakanqophi.
'Umuntu munye akakavunyelwa ukuthenga imikhiqizo edlula kwemibili'; kutjho
umphathisitolo. (1)
3.8 Tshwaya ngokutjhayisana kwemiqondo esetjenziswe emagameni
akhangisako nemibandeleni. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 13 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
UMBUZO 4: IKHATHUNI
Qalisisa ikhathuni engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
[Ithethwe ku: www.images.com]
4.1 Tlola OKUKODWA okukhombisa bona ubaba osekhathunini engehla le
akakhulumi kodwana uyacabanga. (1)
4.2 Rhunyeza ummongo wekhathuni engehla le ngephuzu ELILODWA. (2)
4.3 Tlola isandiso sesikhathi esisetjenziswe ekulumeni kamma osekhathunini
engehla le. (1)
4.4 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Ikulumo kamma osekhathunini engehla le ethi; 'Asiye! Ngena, uthengele
mina-ke namhlanjesi' iveza ilimi …
A lokukhohlisa.
B lokudlelezela.
C lokwenzisa.
D elithatha ihlangothi. (1)
4.5 Ucabanga bona kungaba yini isizathu esenza ubaba osekhathunini engehla
le aqaleke kwanga akafuni ukuthengela umma lo inyama njengombana
amkatelela bona amthengele? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
4.6 Tlola ngokuzeleko i-akhronimi ethi; 'KFC' esetjenziswe ekhathunini engehla
le. (1)
4.7 Tshwaya wenabe ngobungozi umntwana ovezwe ekhathunini engehla le
angaba nabo ngokubona isehlakalo esenziwa ngumma kubaba lo.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 14 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
UMBUZO 5
Funda itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
Alale obungangani mhlokho uBadanile, ingani bekungatjhisi khulu njengemhleni. Izulu
liwucimile umtjhiso. Izulu lamalanga la lina ngomoya ophephula izindlu. 'Siyalifuna lona
kanti nezindlu asinazo. Abanye bathi balele, kube thina silele sijamile' kucabanga
uBadanile. Ukusa kwangoMvulo kwabonwa nguye. Wathunyathunyisa intuthu
njengabanye abafazi alungiselela abentwana bonyana bathi nabaya esikolweni 5
bakhambe bathe ukurhamula itiyana, ingani namhlanje urhulwabo ubenze abantu
ngokubaphathela uburotho.
Nanamhlanjesi uBadanile usathabile, naye akazi bonyana uthabeleni. Mhlamunye
yikulumakhe nodadwabo loya ohlala eOgies kwazi bani? Uvuma nengonyana eyaziwa
nguye yedwa. Uyatjhagala umfazi, uyabutha bewuyokupha neenkukhu. Naku-ke 10
omunye umraro, ubuye umcabango wokubuyela kwabo. Akekho umuntu ongabhesela
ukudulwa sengathi mlilo wesikhotha nawubhulwa ngemigodla. UBadanile abavukelwe
ziinhlabi ezwe kwangathi sewuyadulwa, kufike nomcabango wokuya esondweni, alo
enzeni? UBadanile bekazi bona nakunguGijimani yena, nakuphele inyanga bayinja
nomqasa, abe akunanto angamtjela yona ayizwe. Alo ngombana nezulu amalanga la 15
liyana nje uyokulalaphi nabentwana. UBadanile sele adine abantu ngokubalekela kibo,
sewuthi kungcono balale ngaphandle, kwamanye amalanga balala ngapha kuhlala
khona iinkukhu.
[Ithethwe kuBatjho Njalo]
5.1 Tlola umhlobo wesifenqo osetjenziswe emutjhweni ongenzasi lo.
Alale obungangani mhlokho uBadanile. (1)
5.2 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo kodwana utlole isirhunyezo segama
elithalelweko kiwo.
Ukusa kwangoMvulo kwabonwa nguye. (1)
5.3 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese ujamiselela ibinzana lamagama
athalelweko kiwo ngegama elilodwa.
Kwamanye amalanga balala ngapha kuhlala khona iinkukhu. (1)
5.4 Ngokuyelela imiThetho nemiThetjhwana yokuTlola nokuPeledwa kweLimi
lesiNdebele buyelela utlole umutjho ongenzasi lo ulungise okungakalungi
egameni elithalelweko kiwo.
Mhlamunye yikulumakhe nodadwabo loya ohlala eOgies kwazi bani? (1)
5.5 Hlathulula bona isilungelelo esithalelweko egameni elithi; 'nengonyana'
emutjhweni ongenzasi lo simumethe muphi umqondo.
Uvuma nengonyana eyaziwa nguye yedwa. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1 15 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
5.6 Ingabe isakhi esithalelweko emutjhweni ongenzasi lo simumethe muphi
umqondo wesikhathi sesenzo?
Nanamhlanjesi uBadanile usathabile. (1)
5.7 Dzubhula amagama abomakhambisana/akhambisanako asetjenziswe
etheksthini engehla le uzakhele ngawo umutjho ozozitlamela wona
kubonakale bona uyayazi ihlathululo yawo. (2)
5.8 Tjhugulula igama elingundaweni elisetjenziswe emutjhweni ongenzasi libe
libizo bese uzakhela ngalo umutjho ozozitlamela wona.
Kufike nomcabango wokuya esondweni. (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA C: 30
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC November 2021 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Memorandum