Skip to content

isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Memo

MemorandumisiNdebele HLGrade 12202315 pages

Grade 12 isiNdebele HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2023, 15 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) 2023 UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA IMITLOMELO: 100 Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-15. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 2 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI) UMBUZO 1 TJHEJA:  Kiwo woke amatheksthi yelela inani lamagama aphakanyisweko. I-eseyi ephathelene nesithombe ayinikelwe isihloko esiyifaneleko.  Indlela otlolako arhumutjhe ngayo isihloko ifanele yamukelwe nanyana ihluka kunaleyo elindelwe ngotshwayako ikani nayikhambelana nesihloko. 1.1 Into owangenza yona iyokuhlala isemkhumbulwenami. TJHEJA: I-eseyi le kungenzeka kube ngecocako/ngeveza imizwa bucoca. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngento ethileko eyenzeke kuye, akhe ayibona yenzeka komunye nofana acocelwa ngayo. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko.  Ohlolwako ulindeleke bona acoce ngento embi enziwa yona nokobana wenziwa ngubani.  Ohlolwako kulindeleke bona acoce bekahlathulule bona ngiyiphi into enziwa yona abe aveze nabonobangela abenza bona ahlale ayikhumbula into leyo.  Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.  Yamukela i-eseyi eveza amaphuzu abhamba nofana afihlakeleko ngesihlokwesi. [50] 1.2 Ngabona ngaye bona nami ngingaphumelela epilweni. TJHEJA: I-eseyi le kungenzeka kube ngehlathululako/ngecocako. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Le yi-eseyi lapho umtloli afuze anabe khudlwana, acoce ngalokho akubonako nokwamkarako emuntwini loyo kwamenza bona abone bonyana naye angaphumelela.  Kufanele ohlolwako asebenzise amagama azokubeka tjhatjhalazi nofana azokubeka kukhanye bha bona ngikuphi akubonako nokwamkarako kwamenza bona azibone bona naye angaphumelela.  Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.  Yamukela i-eseyi eveza amaphuzu abhamba nofana afihlakeleko ngesihlokwesi. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 3 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.3 Ngalemuka mhlokho bona ifundiso yababelethi ingcono kuneyabangani. TJHEJA: I-eseyi le kungenzeka kube ngehlathululako/ngecocako. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Le yi-eseyi lapho umtloli afuze anabe khudlwana, acoce ngalokho okwenzekako nokwamlemukisako kwamkhumbuza bona ifundiso ayithole ebabelethini bakhe ingcono khulu kunaleyo ayithola ebanganini.  Kufanele ohlolwako asebenzise amagama azokubeka tjhatjhalazi nofana azokubeka kukhanye bha ifundiso ayinikelwe nofana ayithole ebabelethini bakhe aveze nokobana ingcono ngani kuneyabangani.  Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.  Yamukela i-eseyi eveza amaphuzu abhamba nofana afihlakeleko ngesihlokwesi. [50] 1.4 Ukuhlangana kwami naye kwangenza ngaba ngilomuntu enginguye namhlanje. TJHEJA: I-eseyi le kungenzeka ibe ngehlathululako/ ngeveza imizwa. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako akaveze imizwakhe nokuthatheka kwehliziyo ngesihloko anikelwe sona.  Ohlolwako akaveze ahlathulule ubujamo agade akibo ngaphambi kobana ahlangane nomuntu loyo.  Ihlangothi elikhulu le-eseyi le akube ngelihlathululako ukobana ukuhlangana kwakhe nomuntu loyo kwamenzelani epilwenakhe kufikela lapha azibona sele angilomuntu anguye namhlanjesi.  Okuqakatheke khulu ngesihlokwesi kukobana ohlolwako kumele aveze ubujamo agade akibo ngaphambi kokuhlangana kwakhe nomuntu lo.  Kilesisihloko silindele ukubona umfundi akhuluma ngesihlokwesi aveze izehlakalo ezibhamba eziveza okuhle nofana okumbi ngokuhlangana kwakhe nomuntu loyo. [50] 1.5 Amalungelo angumasiza abulale. TJHEJA: Le yi-eseyi emahlangothimabili. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako kulindeleke bona aveze tjhatjhalazi amaphuzu amahle namambi ngamalungelo esinawo sibabantu.  Okuqakathekileko nge-eseyi le kukobana ohlolwako kulindeleke bona angathathi ihlangothi, anikele amaphuzu amahle namambi ngesihlokwesi. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 4 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.6 Ukuzimadanisa nabanye abantu kungakwenza ulahlekelwe similo nendlela yokuziphatha. Vumelana nofana uphikisane nesitatimendesi. TJHEJA: Le yi-eseyi ehlangothilinye. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako kulindeleke bona athome ngokobana akhethe ihlangothi azokutlola ngalo, aveze iinzathu zokobana kubayini avumelana nofana aphikisana nesitatimende.  Ohlolwako kulindeleke bona aveze iindlela abantu abasuke bazimadanise ngazo nabanye abantu okungabenza bona bagcine sebalahlekelwe similo nendlela yokuziphatha.  Kuqakathekile bona ohlolwako anikele amaphuzu asekela imibonwakhe lokha nakavumelana nofana aphikisana nesitatimendesi kufikela ekupheleni kwendabakhe. [50] 1.7 –  Ohlolwako angakhetha nanyana ngimuphi umhlobo we-eseyi afuna 1.8 ukutlola ngawo. Kungaba yi-eseyi ecocako, ehlathululako, eveza imizwa, emahlangothimabili nofana ehlangothilinye.  Kuqakathekile bona ohlolwako aqinisekise bonyana indabakhe nesithombe ziyakhambelana.  Ohlolwako angacoca ngemibono ebhamba nofana aveze imibono efihlakeleko ngesithombe asikhethileko. [50] IMITLOMELO YESIGABA A: 50 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 5 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA UMBUZO 2 2.1 INCWADI YOBUNGANI Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa incwadi yobungani:  Iba nesiphande sinye, sitlolwe ngesandleni sokudla. Isiphande sotlolako siba nelanga elitlolwe ngesiNdebele. Isib. 12 kuJanabari/kuTjhirhweni 20…, ingasi ngesiNgisi nofana lingatlolwa ngeenomboro. Isib. 12/06/20... Tjheja: Isiphande, isilotjhiso nesiphetho azingabalwa nakubalwa inani lamagama.  Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu, umzawakho; njll.  Isilotjhiso asiphakamise ibizo lomuntu omtlolelako. Isib. Jabulile, Mma, Baba; njll.  Esingenisweni akuvele umnqopho wokutlola incwadi leyo ngobufitjhani.  Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi.  Ohlolwako akahlathulule khudlwana emzimbeni amaphuzu akhambisana nomnqopho awuveze esingenisweni.  Iba nesilayeliso. Isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo boke abangaziko ngapho; njll.  Iba nesiphetho. Isib. Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi bese kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelweko azi kuhle bonyana utlolelwe ngubani. Isibongo singatlolwa nangabe unabangani/iinini ezinamagama [25] afanako nofana ungahlala ungasitloli. 2.2 UMLANDO KAMUFI Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa umlando kamufi: Amatshwayo womlando kamufi  Unesihloko esinamagama kamufi apheleleko.  Unamagamakhe apheleleko.  Unelanga abelethwa ngalo.  Unegama lendawo abelethelwa kiyo. Tjheja: Akungatlolwa igama lesibhedlela.  Unamagama wababelethi bakhe.  Unemithombo yefundo asele adlule kiyo.  Unalokho akuzuzako eemfundweni zakhe.  Uneendawo asebenze kizo.  Uneenkhundla azifumanako zangokomsebenzi.  Unelanga akhambe ngalo ephasini. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 6 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya Tjheja: Akungatlolwa unobangela wokuhlongakala kwakamufi kodwana kungavezwa khunye kwalokhu: Wetjiwe ngunokufa lokha nakakhambe ngengozi, uhlongakele ngemva kokugula isikhathi esifitjhani nofana eside nakagulileko.  Unomndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi, abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo ngokweengazi. Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini azitjhiyileko.  Unesiphetho esimumutjho omfitjhani wokumlayelisa nofana iinanazelo zakhe. [25] 2.3 I-INTHAVYU Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa i-inthavyu:  Iba nesakhiwo esifana nesomdlalo.  Iba nesingeniso, umzimba nesiphetho.  Esingenisweni kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokukhulunywa ngayo (ummongo wendaba) nokobana kuzabe kukhuluma abobani (amagama wabantu abakhulumako) begodu bakuphi (igama lendawo).  Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi kwamagama walabo abakhulumako.  Kutlolwa ikholoni emva kwamagama wabantu abakhulumako.  Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga lalabo abakhulumako. Isib. UMongameli wenarha nakakhuluma nomrhatjhi, umphathi webubulo lakwa-FNB nakakhuluma nomuntu ozokuhlungelwa umsebenzi.  Isiphetho sendaba asibe sekulumenabo, kuzwakale bonyana seyiyaphela. Amaphuzu alindeleke ngesihlokwesi:  Ukufika kombikiindaba.  Ukucocisana ngamahlelo/ngeendlela ozisebenzisako ukusiza abentwana bona baphumelele.  Indima engadlalwa babelethi ukukusiza ukuphumelelisa umnqophakho. Tjheja: Abafundi bangaveza namanye amaphuzu angakavezwa ngehla. [25] 2.4 IKULUMO EHLELEKILEKO Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa ikulumo ehlelekileko:  Iveza ihloso yekulumo.  Itlolwa ngeendima. Nanzi iinhlokwana ezilindeleke ngaphasi kwekulumo ehlelekileko: - Isihloko > Kuqakathekile ukobana sibe nokobana ikulumo izokwenzelwaphi (indawo), ngubani (igama nesibongo), ngaliphi ilanga (Isib. 20 kuSinyikhaba 20…) begodu sethule okumunyethwe yikulumo (ummongondaba wekulumo). Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 7 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya - Isilotjhiso > Kumele ococako alotjhise abakhona ngokulandelana kwabo, abakhulu nabancani, abalamanise kuhle ngokweenkhundla zabo emehlweni womphakathi. - Isingeniso > Kumele sidose kodwana sibe sifitjhani senze kobana balalele. - Ummongondaba > Ikulumo ayitlolwe ngokucacileko, ibe nemitjho emifitjhani enemiqondo elula beyisebenzise neembonelo ezijayelekileko. Awube magama akhiwe kuhle kugegedwe ukubuyelela amagama khulu /ngokudluleleko ngombana kulahlekisa ihlathululo yamambala (amatlitjhe). - Isiphetho > Siqakathekile begodu sisirhunyezo salokho esele kukhulunyiwe, asifake iselela. [25] 2.5 I-AJENDA NAMAMINITHI WOMHLANGANO Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa i-ajenda: Iba nesikhathi, indawo nelanga okuzokubanjwa ngalo umhlangano. ISIBONELO SE-AJENDA YOMHLANGANO 1. Ukuvula nokwamukela abakhona. 2. Abakhona/iincancabezo/abangeko. 3. Ukufundwa kwamaminithi adlulileko. 4. Okuvela emaminithini adlulileko. 5. Iindaba ezitja. 5.1……………….. 5.2……………….. 6. Okhunye okuvelako 7. Ilanga lomhlangano olandelako. 8. Ukuthokoza abakhambele umhlangano. 9. Ukuvala. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa amaminithi womhlangano:  Amagama walabo abathule iimphakamiso nalabo abasekelileko kuyenzeka atlolwe. Akukafaneli loyo otlola amaminithi atlole ukuphaphalaza, ukuphikisana, ukudelela nofana ukurarana.  Aba sesikhathini esidlulileko.  Aveza iimphakamiso neenqunto ezithethweko.  Ayatlikitlwa ekugcineni. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 8 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIBONELO SAMAMINITHI WOMHLANGANO ILANGA: 13 kuSinyikhaba 20… ISIKHATHI: 10:00 INDAWO: Eholweni yePhola Park, KwaMhlanga. 1. Ukuvula nokwamukela abakhona. Umhlangano wathome nge-iri le-10. USihlalo uMma uNaDima uvule umhlangano ngomthandazo. USihlalo wamukela boke abaphumelele ukuza emhlanganweni bewapha nomnqopho womhlangano lowo. 2. Abakhona/iincancabezo/abangekho. USihlalo ufunde amagama walabo abangakaphumeleli ukuza emhlanganweni. 3. Ukufundwa kwamaminithi adlulileko. Abegade bakhona lilutjha nabosomarhwebo. Irejista yakhutjhwa lapho boke egade bakhambele umhlangano bakutlikitle khona. 4. Okuvela emaminithini adlulileko. Amaminithi womhlangano odlulileko azange afundwa ngombana lo bekumhlangano wokuthoma obizwe lilutjhwa ukuzokukhulumisana nabosorhwebo bendawo. 5. Iindaba ezitja. 5.1 Ukungasebenzi kwelutjha. 5.2 Okungenziwa ukulungisa ubujamobu. 6. Okhunye okuvelako 7. Ilanga lomhlangano olandelako. 8. Ukuthokoza abakhambele umhlangano. 9. Ukuvala. TJHEJA: Umfundi otlole i-ajenda YODWA akanikelwe imitlomelo engaba li-0-5 kwaphela kokumunyethweko. Umfundi otlole amaminithi WODWA akanikelwe imitlomelo engaba li-8-10 kwaphela kokumunyethweko. [25] 2.6 I-ATHIKILI YEPHEPHANDABA Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa i-athikili yephephandaba:  Isihloko kufuze sidose ozosifunda begodu silulubeze.  I-athikili kumele itlowe ihlukaniswe ngamakholomu. Lokhu kuzokusiza ukobana ingabi nesakhiwo esifana nese-eseyi nofana ibe nesakhiwo sesikhangiso.  I-athikili kufuze bona ummongo womzimbayo ukhambisane nesihloko.  I-athikili kufuze itjengiswe kuhle begodu nemiqaliswayo/iinthombe zibe zihle ngemibala ekhanyako nedosako ekhambelana nayo.  Kufuze ikhulume noyifundako begodu ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako.  Isitayela sotlolako singasebenzisa iinthombengqondo, sihlathulule nanyana sibe nezwelo. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 9 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya  Kufanele itlolwe igama lomuntu oyitlolileko, indawo, isikhathi, ubujamo nezinye iinsiza zingafakwa ku-athikili.  Kufuze ivuse ilulubezo njengesikhangiso ikhuthaze abayifundako bona bayifunde.  Iindima akukafuzi bona zibe zide.  Amaledere asetjenzisweko kufuze kube ngilawo azakwamukeleka. [25] IMITLOMELO YESIGABA B: 50 INANI LOKE: 100 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 10 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA INDABA/I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 IMITLOMELO] TJHEJA:  Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya i-eseyi.  Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5.  Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi.  Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi. IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOKUHLELA - Ukuphendula - Ukuphendula okuhle - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula okudluleleko. khulu. okwanelisako. okungakajami okuphume endleleni Izinga eliphezulu (Ukuphendula) - Imiqondo - Kunobufakazi - Imiqondo ndawonye. khulu. Ukuhleleka kwemiqondo ehlakaniphileko, nokukhula kwendaba ekhambelanako - Imiqondo - Imiqondo enganatlha yokuhlela. evusa imiqondo okubonakalako nekholisako. engakanqophi. nengazwakaliko. Ukulemuka komnqopho, netjengisa ukukhula. nokumnandi. - Kunokuhleleka - Ubufakazi obuncani - Imiqondo abamukelilwazi nobujamo. - Ukuhleleka - Ukuhleleka okuhle nokukhambelana bokuhleleka ebuyabuyelelweko. okudluleleko khulu nokukhambelana okulingeneko nokukhambelana - Imiqondo 30 AMAMAKSI nokukhambelana kwesingeniso, umzimba kwesingeniso, kwesingeniso, engakahleleki kwesingeniso, nesiphetho. umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho. nengakhambelaniko. umzimba nesiphetho. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 - Ukuphendula - Ukuphendula okuhle. - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula isihloko okudluleleko - Imiqondo ekarisako okwanelisako okungakhambelaniko akukalingwa Izinga eliphasi kodwana kutlhayela nekhambelanako. kodwana nokusezingeni nokulingwa. amatshwayo - Kunokuhleleka okunganatlha. eliphasi. - Imiqondo wendaba ehle. nokukhambelana - Imiqondo izwakala/ - Imiqondo engakhambelaniko - Imiqondo ekhulileko okuhle kwesingeniso, ikhambelana ayikahlangani nengakafaneli. nenokuhlakanipha. umzimba nesiphetho. ngokulingeneko. begodu ayikanqophi. - Imiqondo enganatlha - Kunokuhleleka - Kunokuhleleka - Kunokuhleleka nengazwakaliko. nokukhambelana nokukhambelana okungakhambelani okuhle kwesingeniso, - kwesingeniso, nesingeniso, umzimba umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho. nesiphetho. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 11 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] (iyaraga) Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 ILIMI, ISITAYELA NOKU- - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista nesitayela EDITHA. nelwazimagama elifaneleko isitayela nelwazimagama nelwazimagama ezingakafaneli khulu nelihle ngokudluleleko, nelwazimagama elifanele umnqopho, elingakafaneli umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi Izinga eliphezulu Iphimbo, irejista, isitayela elinemba umnqopho, elifanele umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. nelwazimagama elifanele abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo - Ukusetjenziswa kwelimi - Ilwazimagama elitlhayela umnqopho, abamukelilwazi - Ukusetjenziswa kwelimi nobujamo. ngokulingeneko. okusezingeni eliphasi. khulu lenza kube budisi nobujamo. kusezingeni elihle - Ilimi liyanemba - Ukusetjenziswa kwelimi - Ihlelo nesipelinghi ukuzwisisa itheksthi. Ukukhethwa kwamagama, ngokudluleleko. belisetjenziswe kuhle. okwethula ihlathululo. kuneemphoso ezinengi - Ilimi elingazwakaliko. ukusetjenziswa kwelimi, - Ihlelo nesipelinghi - Ihlelo nesipelinghi - Ihlelo nesipelinghi khulukhulu. -Ihlelo nesipelinghi imithetjhwana, iimphumuzi, esinganamphoso khulu (0- akunamphoso khulu, kuneemphoso ezinengi - Kutlanywe ngokusezingeni kuneemphoso ezinengi ihlelo nesipelinghi. 2). zimbalwa (5-9). (15-19) eliphasi khulukhulu. khulu ngokudluleleko. - Kutlanywe kuhle - Kutlanywe kuhle - Kutlanywe - Kutlanywe ngokusezingeni 15 AMAMAKSI ngokudluleleko. khulu. ngokusezingeni eliphasi ngokudlulelelko. elilingeneko. 13 10 7 4 - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela nelwazimagama isitayela nelwazimagama nelwazimagama elifaneleko nelihle nelwazimagama elifanele umnqopho, elincani nelisezingeni Izinga eliphasi elinemba umnqopho, elifanele abamukelilwazi eliphasi abamukelilwazi nobujamo. umnqopho, nobujamo elingakafaneli umnqopho, - Ukusetjenziswa kwelimi abamukelilwazi ngokulingeneko. abamukelilwazi nobujamo. kusezingeni elihle khulu. nobujamo. - Ukusetjenziswa kwelimi - Ukusetjenziswa kwelimi - Ihlelo nesipelinghi - Ilimi liyanemba okungathuli ihlathululo. okungakafaneli. esinganamphoso ezinengi belisetjenziswe - Ihlelo nesipelinghi - Ihlelo nesipelinghi (3-4). ngokufaneleko. kuneemphoso ezinengi kuneemphoso ezinengi - Kutlanywe ngokudluleleko. - Ihlelo nesipelinghi khulu (20 kuya phezulu). khulukhulu. kuneemphoso - Kutlanywe - Kutlanywe ngokusezingeni ezinengana (10 -14). ngokusezingeni eliphasi khulukhulu. - Kutlanywe kuhle. eliphasi. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 - Kuvezwe amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo Amatshwayo wetheksthi. nemininingwana nemininingwana nemininingwana neminye imininingwana nemininingwana Ukwakhiwa kweengaba eqakatheke evezweko kuvezwe ngokulingeneko. yesakhiwo sendaba kuvezwe efunekako nemitjho. ngokudluleleko kukhambelana - Kunokukhambelana ngokusisekelo. kuyatlhayela. ngesakhiwo sendaba. kuhle. okulingeneko kwendaba. - Ukwakheka kwemitjho - Ukwakhiwa kwemitjho - Kunokukhambelana okuhle - Kunokukhambelana - Imitjho neengaba kwakheke neengaba kuneemphoso. neengaba kuneemphoso 5 AMAMAKSI ngokudluleleko kwendaba. okuhle kwendaba. ngokulingeneko. - Indaba isazwakala kancani. ezinengi khulu. - Imitjho neengaba - Imitjho neengaba - Indaba isanikela - Indaba ayinamqondo. kwakheke ngendlela ehle kwakheke ngendlela umqondo. ngokudluleleko. ehle. ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: Km-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi), L-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi), Sk-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 12 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA WELIMI LEKHAYA [25 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 UKUHLELA NESAKHIWO - Ukuphendula okudluleleko, - Ukuphendula okuhle - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula kutjengisa okungaphezu kwalokho okutjengisa ilwazi elihle okulingeneko ngokusisekelo ukungabi khona -Ukuphendula nemibono. okulindelweko. lamatshwayo wetheksthi. okutjengisa ilwazi okutjengisa ilwazi kwelwazi lamatshwayo -Ukubuthelelwa nokuhleleka - Imiqondo ehlakaniphileko - Umtlolo unqophile, lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. kwemibono. nekhulileko. awukaphumi - Akunakudzimelela wetheksthi. - Akunakukhambelana -Umnqopho, abamukelilwazi, Ilwazi elingeneleleko esihlokweni begodu nokukhambelana - Kunokunqopha kwemiqondo. amatshwayo/imithetjhwana lamatshwayo wetheksthi. usekelwe kuhle ngendlela okulingeneko okukhona kodwana - Imininingwana esekela Kanye - Umtlolo unqophile. enobukghoni. kokumunyethweko okunengi isihloko imbalwa nobujamo - Kunokukhambelana - Kunemininingwana esekela nemiqondo. kuphambene khulukhulu. kokumunyethweko isihloko. - Eminye imininingwana nesihloko. - Akakasebenzisi 15 AMAMAKSI nomqondo. - Isakhiwo esifaneleko kodwana esekela isihloko iveziwe. - Imininingwana amatshwayo - Isakhiwo sihleleke kuhle esinokungakhambelaniko - Isakhiwo sifanele esekela nemithetho yesakhiwo. ngokudluleleko, yoke okuncazana. ngokulingeneko isihloko imbalwa. imininingwana esekela kodwana - Kunobutjhapha isihloko iveziwe. kunokungakhambelani. obukhona - Isakhiwo esifaneleko obubonakalako nesinembako. emithethweni nematshwayweni wesakhiwo. ILIMI, ISITAYELA KANYE 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 NOKU-EDITHA - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, nelwazimagama nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama isitayela isitayela -Iphimbo, irejista nesitayela kuwufanele kuhle khulu kuhle umnqopho, kuwufanele nelwazimagama nelwazimagama kufanele umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. ngokulingeneko kuwufanele akukhambelani umnqopho/umphumela, nobujamo. - Ihlelo lisetjenziswe umnqopho, abamukelilwazi kancani umnqopho, nomnqopho, abamukelilwazi nobujamo. - Ihlelo lisetjenziswe ngokunembako nobujamo. abamukelilwazi abamukelilwazi -Ukusetjenziswa kwelimi kanye ngokunembako belihleleke belihleleke kuhle. - Kuneemphoso zehlelo nobujamo. nobujamo. nemithetjhwana. kuhle khulu. - Akunamphoso ezinengi. kodwana azilimazi - Kuneemphoso - Kuneemphoso -Ukukhethwa kwamagama. - Kuneemphoso ezincani ihlathululo. zehlelo ezenza ezinengi khulu ezenza -Ukusetjenziswa kwamatshwayo khulu. bona ihlathululo bona ihlathululo wokutlola nesipelinghi. ingazwakali. ingazwakali nakancani. 10 AMAMAKSI - 0-2 yeemphoso - 5-9 yeemphoso tlomelisa=8 - 12-15 yeemphoso - 20 ukuya phezulu Tlomelisa=10 - 10-11 yeemphoso tlomelisa=7 tlomelisa=6 tlomelisa 3 nofana 4 - 3-4 yeemphoso tlomelisa=9 ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: Km-/Sk-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 13 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 14 DBE/2023 SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 15 DBE/2023 SCE/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele HL

View all