Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
NOVEMBA 2018
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
IMITLOMELO: 100
Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-13.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2018 Memo
Grade 12 isiNdebele HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2018, 13 pages. Read online or download the free PDF.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · isindebele. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 13
- File size
- 1.8 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 13
This exam
NSC November Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.2Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.3Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.4Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.5Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.6Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
Show all 13 questions
- Question 1.7Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting150 marks
- Question 2.1Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.2Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.3Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.4Ukulalela nokukhuluma / Listening and Speaking25 marks
- Question 2.5Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.6Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 2 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI)
Tjheja: Isihloko asingabalwa nakubalwa inani lamagama asetjenzisweko.
UMBUZO 1
1.1 I-eseyi ecocako.
Ngabona ngalelo langa bona kungcono ukuthemba ilitje kunokuthemba
umuntu.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le:
Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko. [50]
1.2 I-eseyi ecocako.
Ikulumakhe yangenza ngazizwa ngidelelekile, benginyazekile.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le:
Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko. [50]
1.3 I-eseyi ehlathululako.
Indawo ekhethekileko engingathanda ukuhlala kiyo epilwenami.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le:
Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu
othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele
umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale
kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Otlolako
kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle ngombana kuba budisi
ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo. [50]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 3 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.4 I-eseyi evezako/eveza imizwa yomtloli.
Okuncani engingakwenza nange nginikelwe ithuba lokobana
ngitjhugulule iphaseli libe yindawo engcono.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le:
Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le
itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho
abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle
neemphoso bese uthatha iinqunto ngokobana ubona kufanele kwenziweni
ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako. Akutjho bonyana
akutjhoko kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu
nofana ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso. [50]
1.5 I-eseyi emahlangothimabili/emadanisako.
Ubuhle nobumbi bokuba nabangani abanengi.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le:
Indaba le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukobana kiyo
yomibili imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona
kukobana e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole
ngemibono yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola
ngayo. Umtloli angafikelela esiphethweni esithileko ekugcineni kwe-eseyakhe
kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe ngokulinganako e-
eseyini angathathi ihlangothi. Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle
nobumbi bokuba nabangani abanengi. [50]
1.6 I-eseyi ephikisako/ehlangothilinye.
Imali iyalithenga ithabo. Vumelana nofana uphikisane nesitatimendesi.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le:
• I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi
esihlokweni atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko
nofana aphikisane naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela
ekuthomeni bekube sekugcineni kwe-eseyakhe. Ilimi
elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe
nehlonipho. Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla,
esikhanyako nesanelisako. [50]
1.7 1.7.1- Kileziinthombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo
1.7.2 we-eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi
ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu
alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo wendaba. [50]
IMITLOMELO YESIGABA A: 50
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 4 DBE/Novemba 2018
NSC – Imemorandamu
ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA
UMBUZO 2
2.1 INCWADI YOBUNGANI
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yobungani:
• Kufanele ibe nesiphande sinye, sitlolwe ngokujayelekileko esandleni
sokudla. Isiphande sotlolako asibe nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib:
Janabari/Tjhirhweni ingasi ngesiNgisi. Tjheja: Isiphande, isilotjhiso
nesiphetho azingabalwa nakubalwa inani lamagama.
• Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu,
umzawakho; njll.
• Kunesilotjhiso esiphakamisa ibizo lomuntu omtlolelako; Isib. Jabulile,
Mma, Baba; njll.
• Kufuneka esingenisweni aveze umnqopho wokutlola incwadi leyo
ngobufitjhani. Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu
ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi lapha.
• Kufuneka bona otlolako ahlathulule ngokuzeleko emzimbeni ihloso
yokutlola kwakhe incwadi ngamaphuzu azwakalako nakhambisana
nesihloko anikelwe sona.
• Kumele ibe nesilayeliso; Isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo
boke abangaziko ngapho; njll.
• Ekugcineni kumele utlole isiphetho; Isib. Ngimi umnganakho/Ngimi
umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi
kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo
otlolelweko azi kuhle ukuthi utlolelwe ngubani. Isibongo akufuneki
ukobana usitlole ngombana niyazana nabantu obatloleleko. [25]
2.2 INCWADI YABAKHULU/YANGOKOMTHETHO
Kilomhlobo wencwadi esiphandeni kungasetjenziswa igama lenyanga
yesiNdebele nofana yesiNgisi etlolwe ngokwesiNdebele; Isib. Matjhi,
Febherbari, Janabari; njll. Oyitlolako akukafaneli asebenzise ilimi lendleleni,
okulilimi elingakavumeleki.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yangokomthetho:
• Kufanele ibe neemphande ezimbili, zitlolwe ngokujayelekileko.
Isiphande sotlolelwako asibi nelanga/idadamu ekutlolwe ngalo incwadi.
• Kutlolelwa umuntu othileko onesikhundla ebubulweni elithileko.
Ngalokho-ke kufanele otlolako aphakamise isikhundla saloyo
amtlolelako ngaphambi kokutlola isiphande sesibili. Tjheja: Iimphande,
isilotjhiso, isihloko nesiphetho azingabalwa nakubalwa inani lamagama.
• Kunesilotjhiso esingaphakamisi ibizo lomuntu otlolelwako kodwana
kutlolwa ukuthi Nomzana nofana Kosikazi.
• Kufuneka bona otlolako atlole isihloko salokho atlola ngakho
ngamagabhadlhela.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 5 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
• Esingenisweni kufanele kutlolwe umnqopho/isizathu sokutlola leyo
ncwadi.
• Kufuneka bona otlolako ahlathulule kuhle ngokuzeleko lokho akhuluma
ngakho. Kufanele asebenzise amagama afana nanaka:
Ngiyokuthokoza; Ngizokuthaba; Kuzongithabisa.
• Iba nomzimba lapha otlolako acoca khona indabakhe.
• Iba nesilayeliso.
Esiphethweni iyaveza bona ibuya kubani. Tlola amagamakho nofana
iinthomo zamagamakho nesibongo bese uyayitlikitla. Kufuneka
bengubo baveze bona bendile/batjhadile nofana awa ngokutlola Mm.
nofana Kkz. /Ksz. ngemva kokutlikitla incwadi leyo. Lokhu kwenzelwa
ukuthi loyo otlolelwako azi kuhle ukuthi utlolelwe ngubani. [25]
2.3 UMLANDO KAMUFI
Nakutlolwa umlando kamufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako
esinamagama kamufi apheleleko; Isib. Umlando kaBaphelile Sophy Masilela,
njll. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa,
njengokuthi: Lala Ngokuthula, Mgwezani Wakokosi, Lala uphumule,
Mgwezani, nofana ikosi ayikuphe umphumulela wasafuthi, nanyana ngimaphi
amagama anehlonipho kungaba ziinanazelo zakhe ziyamukeleka.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa umlando kamufi:
• Isihloko esinamagama kamufi apheleleko.
• Amagamakhe apheleleko.
• Ilanga abelethwa ngalo.
• Igama lendawo abelethelwa kiyo. Tjheja: Akungatlolwa igama
lesibhedlela.
• Ubelethwa bobani.
• Imithombo yefundo asele adlule kiyo.
• Akuzuzako eemfundweni zakhe.
• Iindawo asebenze kizo.
• Iinkhundla azifumanako.
• Ilanga akhambe ngalo ephasini.
Tjheja: Akungatlolwa unobangela wokuhlongakala kwakamufi kodwana
kungavezwa khunye kwalokhu: webiwe ngunokufa lokha nakakhambe
ngengozi, uhlongakele ngemva kokugula isikhathi esifitjhani nofana eside
nakagulileko.
• Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi,
abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo
ngokweengazi.
Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini ezitjhiyweko.
• Isiphetho akube mumutjho omfitjhani wokumlayelisa nofana iinanazelo
zakhe. [25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 6 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
2.4 I-INTHAVYU
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-inthavyu:
• Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni
kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana
izokucocwa bobani nendawo lapha izokucocelwa khona.
• Iba nesakhiwo esifana nesomdlalo.
• Akulotjhisanwa kungenwa endabeni zisuka zibekwa.
• Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe
mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi
kwamagama walabo abakhulumako.
• Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako.
• Amagama aveza imizwa nobujamo balabo abakhulumako akatlolwe
afakwe ngaphakathi kweembayana ngemva kwekholoni etlolwe eduze
negama lokhulumako nofana laloyo okhulumako.
• Lapha kuthoma khona ikulumo yomuntu akuthonywe ngegabhadlhela.
• Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga
lalabo abakhulumako. Isib. Ubaba nakakhuluma nendodana,
umntwana wesikolo nakakhuluma notitjhere.
• Ukobana i-inthavyu ithoma ngesingeniso akutjho bona akube khona
isigaba esisiphetho. Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo,
kuzwakale bonyana seyiyaphetha. [25]
2.5 I-ATHIKILI YEPHEPHANDABA
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-athikili yephephandaba:
• Isihloko asibe sifitjhani, sidose besilulubeze ozosifunda.
• I-athikili kufuze itlowe ngamaphuzu amafitjhani begodu ibe
namakholomu. Nakunemigwalo ayibe nemibala emihle, ekhanyako
nedosako begodu ekhambelana nesihloko.
• Kufuze ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako kodwana ikhulume
noyifundako.
• Isitayela singaba ngesihlathululako, sibe neenthombengqondo begodu
senze ofundako abe nekareko.
• Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iimfuneko
eziqakathekileko kumele zifakwe.
• I-athikili kufuze ivuse ikareko njengesikhangiso, ikhuthaze
abayifundako bona bayifunde.
• Iindima akukafuzi bona zibe zide.
• Amagama asetjenzisweko kufuze kube ngilawo azakwamukeleka. [25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 7 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
2.6 UMBIKO ONGAKAHLELEKI
Umbiko ungaba ngento umuntu ayibonileko, ayizwileko nofana into
ayenzileko.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa umbiko ongakahleleki:
• Ihloso yombiko kudlulisa ilwazi elithileko.
• Amaphuzu kumele abe liqiniso kungabi mbono.
• Amaphuzu kumele aphathelane nesehlakalo.
• Amaphuzu kumele atlolwe abe maphoyinti.
• Ilimi elisentjenziswako kufanele likhambisane naloyo nanyana labo
umbiko oqaliswa kibo.
• Ukuze umbiko uzwakale kuhle kumele utlolwe ngomuntu wesithathu,
okukhulunywa ngaye.
• Kumele umbiko ube nesihloko esitjhoko bona umbiko umayelana nani.
• Kumele kube nesiphetho.
• Kumele kube neemphakamiso (nakutlhogekako).
• Kumele umbiko ube nelanga otlolwe ngalo.
• Kumele ekugcineni umbiko utlikitlwe. [25]
IMITLOMELO YESIGABA B: 50
INANI LOKE: 100
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA INDABA/I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 IMITLOMELO]
TJHEJA:
• Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya i-eseyi.
• Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5.
• Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu
neliphasi.
• Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi.
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI]
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOKUHLELA - Ukuphendula - Ukuphendula okuhle - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula
okudluleleko. khulu. okwanelisako. okungakajami okuphume endleleni
Izinga eliphezulu
(Ukuphendula) - Imiqondo - Kunobufakazi - Imiqondo ndawonye. khulu.
Ukuhleleka kwemiqondo ehlakaniphileko nokukhula kwendaba ekhambelanako - Imiqondo - Imiqondo enganatlha
yokuhlela. netjengisa ukukhula. okubonakalako nekholisako. engakanqophi. nengazwakaliko.
Ukulemuka komnqopho, - Ukuhleleka nokumnandi. - Kunokuhleleka - Ubufakazi obuncani - Imiqondo
abamukelilwazi nobujamo. okudluleleko - Ukuhleleka okuhle nokukhambelana bokuhleleka ebuyabuyelelweko.
nokukhambelana nokukhambelana okulingeneko nokukhambelana - Imiqondo
30 AMAMAKSI kwesingeniso, kwesingeniso, umzimba kwesingeniso, kwesingeniso, engakahleleki
umzimba nesiphetho. nesiphetho. umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho. nengakhambelaniko.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
- Ukuphendula - Ukuphendula okuhle. - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula isihloko
okudluleleko - Imiqondo ekarisako okwanelisako okungakhambelaniko akukalingwa
kodwana kutlhayela nekhambelanako. kodwana nokusezingeni nokulingwa.
amatshwayo - Kunokuhleleka okunganatlha. eliphasi. - Imiqondo
Izinga eliphasi
wendaba ehle. nokukhambelana - Imiqondo izwakala - Imiqondo engakhambelaniko
- Imiqondo ekhulileko kwesingeniso, umzimba heyikhambelana ayikahlangani nengakafaneli.
nenokuhlakanipha. nesiphetho. ngokulingeneko. begodu ayikanqophi. - Imiqondo enganatlha
- Kunokuhleleka - Kunokuhleleka - Kunokuhleleka nengazwakaliko.
nokukhambelana nokukhambelana okungakhambelani
okuhle - kwesingeniso, nesingeniso, umzimba
kwesingeniso umzimba nesiphetho. nesiphetho.
kwesingeniso,
umzimba nesiphetho.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] (iyaraga)
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
ILIMI, ISITAYELA NOKU- - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista nesitayela
EDITHA. nelwazimagama elifaneleko isitayela nelwazimagama nelwazimagama ezingakafaneli khulu
nelihle ngokudluleleko, nelwazimagama elifanele umnqopho, elingakafaneli umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi
Izinga eliphezulu
Iphimbo, irejista, isitayela elinemba umnqopho, elifanele umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. nobujamo.
nelwazimagama elifanele abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo - Ukusetjenziswa kwelimi - Ilwazimagama elitlhayela
umnqopho, abamukelilwazi - Ukusetjenziswa kwelimi nobujamo. ngokulingeneko. okusezingeni eliphasi. khulu lenza kube budisi
nobujamo. kusezingeni elihle - Ilimi liyanemba - Ukusetjenziswa kwelimi - Ihlelo nesipelinghi ukuzwisisa itheksthi.
Ukukhethwa kwamagama, ngokudluleleko. belisetjenziswe kuhle. okwethula ihlathululo. kuneemphoso ezinengi - Ilimi elingazwakaliko.
ukusetjenziswa kwelimi, - Ihlelo nesipelinghi - Ihlelo nesipelinghi - Ihlelo nesipelinghi khulukhulu. -Ihlelo nesipelinghi
imithetjhwana, iimphumuzi, esinganamphoso khulu (0- akunamphoso khulu, kuneemphoso ezinengi - Kutlanywe ngokusezingeni kuneemphoso ezinengi
ihlelo nesipelinghi. 4). zimbalwa (10-14). (20 kuya phezulu). eliphasi khulukhulu. khulu ngokudluleleko.
- Kutlanywe kuhle - Kutlanywe kuhle - Kutlanywe - Abukho ubufakazi
15 AMAMAKSI ngokudluleleko. khulu. ngokusezingeni bokutlama
elilingeneko.
13 10 7 4
- Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela
nelwazimagama isitayela nelwazimagama nelwazimagama
elifaneleko nelihle nelwazimagama elifanele umnqopho, elincani nelisezingeni
Izinga eliphasi
elinemba umnqopho, elifanele abamukelilwazi eliphasi
abamukelilwazi nobujamo. umnqopho, nobujamo. elingakafaneli umnqopho,
- Ukusetjenziswa kwelimi abamukelilwazi - Ukusetjenziswa kwelimi abamukelilwazi nobujamo.
kusezingeni elihle khulu. nobujamo. okungathuli ihlathululo. - Ukusetjenziswa kwelimi
- Ihlelo nesipelinghi - Ilimi liyanemba - Ihlelo nesipelinghi okungakafaneli.
esinganamphoso ezinengi belisetjenziswe kuneemphoso ezinengi - Ihlelo nesipelinghi
(5-9). ngokufaneleko. khulu (20 kuya phezulu). kuneemphoso ezinengi
- Kutlanywe ngokudluleleko. - Ihlelo nesipelinghi - Kutlanywe khulukhulu.
kuneemphoso ngokusezingeni - Kutlanywe ngokusezingeni
ezinengana (15-19). eliphasi. eliphasi ngokudluleleko.
- Kutlanywe kuhle.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
- Kuvezwe amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo
Amatshwayo wetheksthi. nemininingwana nemininingwana nemininingwana neminye imininingwana nemininingwana
Ukwakhiwa kweengaba eqakatheke evezweko kuvezwe ngokulingeneko. yesakhiwo sendaba kuvezwe efunekako
nemitjho. ngokudluleleko kukhambelana - Kunokukhambelana ngokusisekelo. kuyatlhayela.
ngesakhiwo sendaba. kuhle. okulingeneko kwendaba. - Ukwakheka kwemitjho - Ukwakhiwa kwemitjho
- Kunokukhambelana okuhle - Kunokukhambelana - Imitjho neengaba kwakheke neengaba kuneemphoso. neengaba kuneemphoso
5 AMAMAKSI ngokudluleleko kwendaba. okuhle kwendaba. ngokulingeneko. - Indaba isazwakala kancani. ezinengi khulu.
- Imitjho neengaba - Imitjho neengaba - Indaba isanikela - Indaba ayinamqondo.
kwakheke ngendlela ehle kwakheke ngendlela umqondo.
ngokudluleleko. ehle khulu.
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
-km-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi), L--: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi), Sk-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA WELIMI LEKHAYA [25 AMAMAKSI]
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli
OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
NESAKHIWO - Ukuphendula - Ukuphendula okuhle - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula kutjengisa
okudluleleko, okutjengisa ilwazi elihle okulingeneko ngokusisekelo ukungabi khona
-Ukuphendula nemibono. okungaphezu kwalokho lamatshwayo wetheksthi. okutjengisa ilwazi okutjengisa ilwazi kwelwazi lamatshwayo
-Ukubuthelelwa nokuhleleka okulindelweko. - Umtlolo unqophile, lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi.
kwemibono. - Imiqondo ehlakaniphileko awukaphumi - Akunakudzimelela wetheksthi. - Akunakukhambelana
- Umnqopho, abamukelilwazi, nekhulileko. esihlokweni begodu nokukhambelana - Kunokunqopha kwemiqondo.
amatshwayo/imithetjhwana kanye - Ilwazi elingeneleleko usekelwe kuhle ngendlela okulingeneko okukhona kodwana - Imininingwana esekela
nobujamo lamatshwayo enobukghoni. kokumunyethweko okunengi isihloko imbalwa
wetheksthi. - Kunemininingwana esekela nemiqondo. kuphambene khulukhulu.
15 AMAMAKSI - Umtlolo unqophile. isihloko. - Eminye imininingwana nesihloko. - Akakasebenzisi
- Kunokukhambelana - Isakhiwo esifaneleko esekela isihloko - Imininingwana amatshwayo
kokumunyethweko kodwana iveziwe. esekela nemithetho yesakhiwo.
nomqondo. esinokungakhambelaniko - Isakhiwo sifanele isihloko imbalwa.
- Isakhiwo sihleleke kuhle okuncazana. ngokulingeneko - Kunobutjhapha
ngokudluleleko, yoke kodwana obukhona
imininingwana esekela kunokungakhambelani. obubonakalako
isihloko iveziwe. emithethweni
- Isakhiwo esifaneleko nematshwayeni
nesinembako. wesakhiwo.
ILIMI, ISITAYELA KANYE NOKU- 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
EDITHA
- Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, isitayela
nelwazimagama nelwazimagama nelwazimagama isitayela nelwazimagama
-Iphimbo, irejista nesitayela kufanele
kuwufanele kuhle khulu kuwufanele kuhle kuwufanele nelwazimagama akukhambelani
umnqopho/umphumela,
umnqopho, abamukelilwazi umnqopho, abamukelilwazi ngokulingeneko kuwufanele nomnqopho,
abamukelilwazi nobujamo.
nobujamo. nobujamo. umnqopho, kancani umnqopho, abamukelilwazi
-Ukusetjenziswa kwelimi kanye
- Ihlelo lisetjenziswe - Ihlelo lisetjenziswe abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo.
nemithetjhwana.
ngokunembako ngokunembako nobujamo. nobujamo. - Kuneemphoso ezinengi
-Ukukhethwa kwamagama.
belihleleke kuhle khulu. belihleleke kuhle. - Kuneemphoso zehlelo - Kuneemphoso khulu ezenza bona
-Ukusetjenziswa kwamatshwayo
- Kuneemphoso ezincani - Akunamphoso ezinengi. kodwana azilimazi zehlelo ezenza ihlathululo ingazwakali
wokutlola nesipelinghi.
khulu. ihlathululo. bona ihlathululo nakancani.
10 AMAMAKSI ingazwakali.
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
-km-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
11 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
12 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
13 DBE/Novemba 2018
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2021 Memo
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper