Skip to content

isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2018 Memo

MemorandumisiNdebele HLGrade 12201813 pages

Grade 12 isiNdebele HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2018, 13 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2018

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) NOVEMBA 2018 UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA IMITLOMELO: 100 Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-13. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 2 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI) Tjheja: Isihloko asingabalwa nakubalwa inani lamagama asetjenzisweko. UMBUZO 1 1.1 I-eseyi ecocako. Ngabona ngalelo langa bona kungcono ukuthemba ilitje kunokuthemba umuntu. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le: Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako. Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko. [50] 1.2 I-eseyi ecocako. Ikulumakhe yangenza ngazizwa ngidelelekile, benginyazekile. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le: Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako. Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko. [50] 1.3 I-eseyi ehlathululako. Indawo ekhethekileko engingathanda ukuhlala kiyo epilwenami. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le: Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle ngombana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 3 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.4 I-eseyi evezako/eveza imizwa yomtloli. Okuncani engingakwenza nange nginikelwe ithuba lokobana ngitjhugulule iphaseli libe yindawo engcono. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le: Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle neemphoso bese uthatha iinqunto ngokobana ubona kufanele kwenziweni ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako. Akutjho bonyana akutjhoko kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso. [50] 1.5 I-eseyi emahlangothimabili/emadanisako. Ubuhle nobumbi bokuba nabangani abanengi. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le: Indaba le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukobana kiyo yomibili imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukobana e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole ngemibono yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola ngayo. Umtloli angafikelela esiphethweni esithileko ekugcineni kwe-eseyakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe ngokulinganako e- eseyini angathathi ihlangothi. Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi bokuba nabangani abanengi. [50] 1.6 I-eseyi ephikisako/ehlangothilinye. Imali iyalithenga ithabo. Vumelana nofana uphikisane nesitatimendesi. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-eseyi le: • I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube sekugcineni kwe-eseyakhe. Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe nehlonipho. Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako nesanelisako. [50] 1.7 1.7.1- Kileziinthombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo 1.7.2 we-eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo wendaba. [50] IMITLOMELO YESIGABA A: 50 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 4 DBE/Novemba 2018 NSC – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA UMBUZO 2 2.1 INCWADI YOBUNGANI Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yobungani: • Kufanele ibe nesiphande sinye, sitlolwe ngokujayelekileko esandleni sokudla. Isiphande sotlolako asibe nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib: Janabari/Tjhirhweni ingasi ngesiNgisi. Tjheja: Isiphande, isilotjhiso nesiphetho azingabalwa nakubalwa inani lamagama. • Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu, umzawakho; njll. • Kunesilotjhiso esiphakamisa ibizo lomuntu omtlolelako; Isib. Jabulile, Mma, Baba; njll. • Kufuneka esingenisweni aveze umnqopho wokutlola incwadi leyo ngobufitjhani. Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi lapha. • Kufuneka bona otlolako ahlathulule ngokuzeleko emzimbeni ihloso yokutlola kwakhe incwadi ngamaphuzu azwakalako nakhambisana nesihloko anikelwe sona. • Kumele ibe nesilayeliso; Isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo boke abangaziko ngapho; njll. • Ekugcineni kumele utlole isiphetho; Isib. Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelweko azi kuhle ukuthi utlolelwe ngubani. Isibongo akufuneki ukobana usitlole ngombana niyazana nabantu obatloleleko. [25] 2.2 INCWADI YABAKHULU/YANGOKOMTHETHO Kilomhlobo wencwadi esiphandeni kungasetjenziswa igama lenyanga yesiNdebele nofana yesiNgisi etlolwe ngokwesiNdebele; Isib. Matjhi, Febherbari, Janabari; njll. Oyitlolako akukafaneli asebenzise ilimi lendleleni, okulilimi elingakavumeleki. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yangokomthetho: • Kufanele ibe neemphande ezimbili, zitlolwe ngokujayelekileko. Isiphande sotlolelwako asibi nelanga/idadamu ekutlolwe ngalo incwadi. • Kutlolelwa umuntu othileko onesikhundla ebubulweni elithileko. Ngalokho-ke kufanele otlolako aphakamise isikhundla saloyo amtlolelako ngaphambi kokutlola isiphande sesibili. Tjheja: Iimphande, isilotjhiso, isihloko nesiphetho azingabalwa nakubalwa inani lamagama. • Kunesilotjhiso esingaphakamisi ibizo lomuntu otlolelwako kodwana kutlolwa ukuthi Nomzana nofana Kosikazi. • Kufuneka bona otlolako atlole isihloko salokho atlola ngakho ngamagabhadlhela. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 5 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya • Esingenisweni kufanele kutlolwe umnqopho/isizathu sokutlola leyo ncwadi. • Kufuneka bona otlolako ahlathulule kuhle ngokuzeleko lokho akhuluma ngakho. Kufanele asebenzise amagama afana nanaka: Ngiyokuthokoza; Ngizokuthaba; Kuzongithabisa. • Iba nomzimba lapha otlolako acoca khona indabakhe. • Iba nesilayeliso. Esiphethweni iyaveza bona ibuya kubani. Tlola amagamakho nofana iinthomo zamagamakho nesibongo bese uyayitlikitla. Kufuneka bengubo baveze bona bendile/batjhadile nofana awa ngokutlola Mm. nofana Kkz. /Ksz. ngemva kokutlikitla incwadi leyo. Lokhu kwenzelwa ukuthi loyo otlolelwako azi kuhle ukuthi utlolelwe ngubani. [25] 2.3 UMLANDO KAMUFI Nakutlolwa umlando kamufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako esinamagama kamufi apheleleko; Isib. Umlando kaBaphelile Sophy Masilela, njll. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa, njengokuthi: Lala Ngokuthula, Mgwezani Wakokosi, Lala uphumule, Mgwezani, nofana ikosi ayikuphe umphumulela wasafuthi, nanyana ngimaphi amagama anehlonipho kungaba ziinanazelo zakhe ziyamukeleka. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa umlando kamufi: • Isihloko esinamagama kamufi apheleleko. • Amagamakhe apheleleko. • Ilanga abelethwa ngalo. • Igama lendawo abelethelwa kiyo. Tjheja: Akungatlolwa igama lesibhedlela. • Ubelethwa bobani. • Imithombo yefundo asele adlule kiyo. • Akuzuzako eemfundweni zakhe. • Iindawo asebenze kizo. • Iinkhundla azifumanako. • Ilanga akhambe ngalo ephasini. Tjheja: Akungatlolwa unobangela wokuhlongakala kwakamufi kodwana kungavezwa khunye kwalokhu: webiwe ngunokufa lokha nakakhambe ngengozi, uhlongakele ngemva kokugula isikhathi esifitjhani nofana eside nakagulileko. • Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi, abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo ngokweengazi. Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini ezitjhiyweko. • Isiphetho akube mumutjho omfitjhani wokumlayelisa nofana iinanazelo zakhe. [25] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 6 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 2.4 I-INTHAVYU Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-inthavyu: • Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana izokucocwa bobani nendawo lapha izokucocelwa khona. • Iba nesakhiwo esifana nesomdlalo. • Akulotjhisanwa kungenwa endabeni zisuka zibekwa. • Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi kwamagama walabo abakhulumako. • Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako. • Amagama aveza imizwa nobujamo balabo abakhulumako akatlolwe afakwe ngaphakathi kweembayana ngemva kwekholoni etlolwe eduze negama lokhulumako nofana laloyo okhulumako. • Lapha kuthoma khona ikulumo yomuntu akuthonywe ngegabhadlhela. • Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga lalabo abakhulumako. Isib. Ubaba nakakhuluma nendodana, umntwana wesikolo nakakhuluma notitjhere. • Ukobana i-inthavyu ithoma ngesingeniso akutjho bona akube khona isigaba esisiphetho. Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo, kuzwakale bonyana seyiyaphetha. [25] 2.5 I-ATHIKILI YEPHEPHANDABA Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-athikili yephephandaba: • Isihloko asibe sifitjhani, sidose besilulubeze ozosifunda. • I-athikili kufuze itlowe ngamaphuzu amafitjhani begodu ibe namakholomu. Nakunemigwalo ayibe nemibala emihle, ekhanyako nedosako begodu ekhambelana nesihloko. • Kufuze ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako kodwana ikhulume noyifundako. • Isitayela singaba ngesihlathululako, sibe neenthombengqondo begodu senze ofundako abe nekareko. • Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iimfuneko eziqakathekileko kumele zifakwe. • I-athikili kufuze ivuse ikareko njengesikhangiso, ikhuthaze abayifundako bona bayifunde. • Iindima akukafuzi bona zibe zide. • Amagama asetjenzisweko kufuze kube ngilawo azakwamukeleka. [25] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 7 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 2.6 UMBIKO ONGAKAHLELEKI Umbiko ungaba ngento umuntu ayibonileko, ayizwileko nofana into ayenzileko. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa umbiko ongakahleleki: • Ihloso yombiko kudlulisa ilwazi elithileko. • Amaphuzu kumele abe liqiniso kungabi mbono. • Amaphuzu kumele aphathelane nesehlakalo. • Amaphuzu kumele atlolwe abe maphoyinti. • Ilimi elisentjenziswako kufanele likhambisane naloyo nanyana labo umbiko oqaliswa kibo. • Ukuze umbiko uzwakale kuhle kumele utlolwe ngomuntu wesithathu, okukhulunywa ngaye. • Kumele umbiko ube nesihloko esitjhoko bona umbiko umayelana nani. • Kumele kube nesiphetho. • Kumele kube neemphakamiso (nakutlhogekako). • Kumele umbiko ube nelanga otlolwe ngalo. • Kumele ekugcineni umbiko utlikitlwe. [25] IMITLOMELO YESIGABA B: 50 INANI LOKE: 100 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA INDABA/I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 IMITLOMELO] TJHEJA: • Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya i-eseyi. • Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5. • Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi. • Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi. IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOKUHLELA - Ukuphendula - Ukuphendula okuhle - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula okudluleleko. khulu. okwanelisako. okungakajami okuphume endleleni Izinga eliphezulu (Ukuphendula) - Imiqondo - Kunobufakazi - Imiqondo ndawonye. khulu. Ukuhleleka kwemiqondo ehlakaniphileko nokukhula kwendaba ekhambelanako - Imiqondo - Imiqondo enganatlha yokuhlela. netjengisa ukukhula. okubonakalako nekholisako. engakanqophi. nengazwakaliko. Ukulemuka komnqopho, - Ukuhleleka nokumnandi. - Kunokuhleleka - Ubufakazi obuncani - Imiqondo abamukelilwazi nobujamo. okudluleleko - Ukuhleleka okuhle nokukhambelana bokuhleleka ebuyabuyelelweko. nokukhambelana nokukhambelana okulingeneko nokukhambelana - Imiqondo 30 AMAMAKSI kwesingeniso, kwesingeniso, umzimba kwesingeniso, kwesingeniso, engakahleleki umzimba nesiphetho. nesiphetho. umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho. nengakhambelaniko. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 - Ukuphendula - Ukuphendula okuhle. - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula isihloko okudluleleko - Imiqondo ekarisako okwanelisako okungakhambelaniko akukalingwa kodwana kutlhayela nekhambelanako. kodwana nokusezingeni nokulingwa. amatshwayo - Kunokuhleleka okunganatlha. eliphasi. - Imiqondo Izinga eliphasi wendaba ehle. nokukhambelana - Imiqondo izwakala - Imiqondo engakhambelaniko - Imiqondo ekhulileko kwesingeniso, umzimba heyikhambelana ayikahlangani nengakafaneli. nenokuhlakanipha. nesiphetho. ngokulingeneko. begodu ayikanqophi. - Imiqondo enganatlha - Kunokuhleleka - Kunokuhleleka - Kunokuhleleka nengazwakaliko. nokukhambelana nokukhambelana okungakhambelani okuhle - kwesingeniso, nesingeniso, umzimba kwesingeniso umzimba nesiphetho. nesiphetho. kwesingeniso, umzimba nesiphetho. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] (iyaraga) Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 ILIMI, ISITAYELA NOKU- - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista nesitayela EDITHA. nelwazimagama elifaneleko isitayela nelwazimagama nelwazimagama ezingakafaneli khulu nelihle ngokudluleleko, nelwazimagama elifanele umnqopho, elingakafaneli umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi Izinga eliphezulu Iphimbo, irejista, isitayela elinemba umnqopho, elifanele umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. nelwazimagama elifanele abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo - Ukusetjenziswa kwelimi - Ilwazimagama elitlhayela umnqopho, abamukelilwazi - Ukusetjenziswa kwelimi nobujamo. ngokulingeneko. okusezingeni eliphasi. khulu lenza kube budisi nobujamo. kusezingeni elihle - Ilimi liyanemba - Ukusetjenziswa kwelimi - Ihlelo nesipelinghi ukuzwisisa itheksthi. Ukukhethwa kwamagama, ngokudluleleko. belisetjenziswe kuhle. okwethula ihlathululo. kuneemphoso ezinengi - Ilimi elingazwakaliko. ukusetjenziswa kwelimi, - Ihlelo nesipelinghi - Ihlelo nesipelinghi - Ihlelo nesipelinghi khulukhulu. -Ihlelo nesipelinghi imithetjhwana, iimphumuzi, esinganamphoso khulu (0- akunamphoso khulu, kuneemphoso ezinengi - Kutlanywe ngokusezingeni kuneemphoso ezinengi ihlelo nesipelinghi. 4). zimbalwa (10-14). (20 kuya phezulu). eliphasi khulukhulu. khulu ngokudluleleko. - Kutlanywe kuhle - Kutlanywe kuhle - Kutlanywe - Abukho ubufakazi 15 AMAMAKSI ngokudluleleko. khulu. ngokusezingeni bokutlama elilingeneko. 13 10 7 4 - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela nelwazimagama isitayela nelwazimagama nelwazimagama elifaneleko nelihle nelwazimagama elifanele umnqopho, elincani nelisezingeni Izinga eliphasi elinemba umnqopho, elifanele abamukelilwazi eliphasi abamukelilwazi nobujamo. umnqopho, nobujamo. elingakafaneli umnqopho, - Ukusetjenziswa kwelimi abamukelilwazi - Ukusetjenziswa kwelimi abamukelilwazi nobujamo. kusezingeni elihle khulu. nobujamo. okungathuli ihlathululo. - Ukusetjenziswa kwelimi - Ihlelo nesipelinghi - Ilimi liyanemba - Ihlelo nesipelinghi okungakafaneli. esinganamphoso ezinengi belisetjenziswe kuneemphoso ezinengi - Ihlelo nesipelinghi (5-9). ngokufaneleko. khulu (20 kuya phezulu). kuneemphoso ezinengi - Kutlanywe ngokudluleleko. - Ihlelo nesipelinghi - Kutlanywe khulukhulu. kuneemphoso ngokusezingeni - Kutlanywe ngokusezingeni ezinengana (15-19). eliphasi. eliphasi ngokudluleleko. - Kutlanywe kuhle. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 - Kuvezwe amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo Amatshwayo wetheksthi. nemininingwana nemininingwana nemininingwana neminye imininingwana nemininingwana Ukwakhiwa kweengaba eqakatheke evezweko kuvezwe ngokulingeneko. yesakhiwo sendaba kuvezwe efunekako nemitjho. ngokudluleleko kukhambelana - Kunokukhambelana ngokusisekelo. kuyatlhayela. ngesakhiwo sendaba. kuhle. okulingeneko kwendaba. - Ukwakheka kwemitjho - Ukwakhiwa kwemitjho - Kunokukhambelana okuhle - Kunokukhambelana - Imitjho neengaba kwakheke neengaba kuneemphoso. neengaba kuneemphoso 5 AMAMAKSI ngokudluleleko kwendaba. okuhle kwendaba. ngokulingeneko. - Indaba isazwakala kancani. ezinengi khulu. - Imitjho neengaba - Imitjho neengaba - Indaba isanikela - Indaba ayinamqondo. kwakheke ngendlela ehle kwakheke ngendlela umqondo. ngokudluleleko. ehle khulu. ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: -km-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi), L--: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi), Sk-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA WELIMI LEKHAYA [25 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 NESAKHIWO - Ukuphendula - Ukuphendula okuhle - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula kutjengisa okudluleleko, okutjengisa ilwazi elihle okulingeneko ngokusisekelo ukungabi khona -Ukuphendula nemibono. okungaphezu kwalokho lamatshwayo wetheksthi. okutjengisa ilwazi okutjengisa ilwazi kwelwazi lamatshwayo -Ukubuthelelwa nokuhleleka okulindelweko. - Umtlolo unqophile, lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. kwemibono. - Imiqondo ehlakaniphileko awukaphumi - Akunakudzimelela wetheksthi. - Akunakukhambelana - Umnqopho, abamukelilwazi, nekhulileko. esihlokweni begodu nokukhambelana - Kunokunqopha kwemiqondo. amatshwayo/imithetjhwana kanye - Ilwazi elingeneleleko usekelwe kuhle ngendlela okulingeneko okukhona kodwana - Imininingwana esekela nobujamo lamatshwayo enobukghoni. kokumunyethweko okunengi isihloko imbalwa wetheksthi. - Kunemininingwana esekela nemiqondo. kuphambene khulukhulu. 15 AMAMAKSI - Umtlolo unqophile. isihloko. - Eminye imininingwana nesihloko. - Akakasebenzisi - Kunokukhambelana - Isakhiwo esifaneleko esekela isihloko - Imininingwana amatshwayo kokumunyethweko kodwana iveziwe. esekela nemithetho yesakhiwo. nomqondo. esinokungakhambelaniko - Isakhiwo sifanele isihloko imbalwa. - Isakhiwo sihleleke kuhle okuncazana. ngokulingeneko - Kunobutjhapha ngokudluleleko, yoke kodwana obukhona imininingwana esekela kunokungakhambelani. obubonakalako isihloko iveziwe. emithethweni - Isakhiwo esifaneleko nematshwayeni nesinembako. wesakhiwo. ILIMI, ISITAYELA KANYE NOKU- 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 EDITHA - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, isitayela nelwazimagama nelwazimagama nelwazimagama isitayela nelwazimagama -Iphimbo, irejista nesitayela kufanele kuwufanele kuhle khulu kuwufanele kuhle kuwufanele nelwazimagama akukhambelani umnqopho/umphumela, umnqopho, abamukelilwazi umnqopho, abamukelilwazi ngokulingeneko kuwufanele nomnqopho, abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. nobujamo. umnqopho, kancani umnqopho, abamukelilwazi -Ukusetjenziswa kwelimi kanye - Ihlelo lisetjenziswe - Ihlelo lisetjenziswe abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. nemithetjhwana. ngokunembako ngokunembako nobujamo. nobujamo. - Kuneemphoso ezinengi -Ukukhethwa kwamagama. belihleleke kuhle khulu. belihleleke kuhle. - Kuneemphoso zehlelo - Kuneemphoso khulu ezenza bona -Ukusetjenziswa kwamatshwayo - Kuneemphoso ezincani - Akunamphoso ezinengi. kodwana azilimazi zehlelo ezenza ihlathululo ingazwakali wokutlola nesipelinghi. khulu. ihlathululo. bona ihlathululo nakancani. 10 AMAMAKSI ingazwakali. ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: -km-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/Novemba 2018 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele HL

View all