Skip to content

isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2021 Memo

MemorandumisiNdebele HLGrade 12202114 pages

Grade 12 isiNdebele HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2021, 14 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2021

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) NOVEMBA 2021 UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA IMITLOMELO: 100 Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-14. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 2 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI) UMBUZO 1 TJHEJA:  Kiwo woke amatheksthi yelela inani lamagama aphakanyisweko. I-eseyi ephathelene nesithombe ayinikelwe isihloko esiyifaneleko.  Indlela otlolako arhumutjhe ngayo isihloko ifanele yamukelwe nanyana ihluka kunaleyo elindelwe ngotshwayako ikani nayikhambisana nesihloko. 1.1 Ngathana ngatjelwa kusese nesikhathi ngendaba le. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe asibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. (TJHEJA: I-eseyi le kungenzeka kube ngecocako/ngeveza imizwa bucoca).  Ohlolwako kulindeleke bona acoce bekahlathulule indaba leyo athi ngathana watjelwa yona kusese nesikhathi okungenzeka kube yindaba emnandi, erarako, ethusako nofana ezwisa ubuhlungu.  Kufanele kuvele ukuqakatheka kwendaba le emuntwini ethulwa kuye.  Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.  Kufanele ohlolwako asebenzise amagama abeka tjhatjhalazi koke lokho ebekafisa ukobana ngathana watjelwa khona ngilabobantu ebekufanele bamtjele indaba le.  Yamukela i-eseyi eveza amaphuzu abhamba nofana afihlakeleko ngesihlokwesi. [50] 1.2 Ngazibona kwangathi ngikhethekile hlangana nabanye abantu. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe asibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. (TJHEJA: I-eseyi le kungenzeka kube ngecocako/ngeveza imizwa bucoca/ngehlathululako).  Ohlolwako kulindeleke bona acoce bekahlathulule bona ngiziphi izinto ezamenza bona azibone kwangathi ukhethekile hlangana nabanye abantu.  Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.  Kufanele ohlolwako asebenzise amagama abeka tjhatjhalazi izinto ezamenza bona azibone kwangathi ukhethekile hlangana nabanye abantu.  Yamukela i-eseyi eveza amaphuzu abhamba nofana afihlakeleko ngesihlokwesi. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 3 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.3 Ubuhlungu bokuthweswa umlandu ongawaziko. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Le yi-eseyi lapho umtloli afuze anabe khudlwana, acoce ngobuhlungu abuzwako ngokuthweswa umlandu angawaziko. (TJHEJA: I-eseyi le kungenzeka kube ngehlathululako/ ngecocako/ngeveza imizwa bucoca).  Ohlolwako kulindeleke bona ahlathulule ubuhlungu abuzwako ngokuthweswa umlandu angawaziko.  Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.  Kufanele ohlolwako asebenzise amagama azokubeka tjhatjhalazi nofana azokubeka kukhanye bha bona ngiwuphi umlandu angawaziko athweswa wona nomthelela owalethwa mlandu lo epilwenakhe.  Yamukela i-eseyi eveza amaphuzu abhamba nofana afihlakeleko ngesihlokwesi. [50] 1.4 Ubujamo engikhulele ngaphasi kwabo bangenza bona ngikhethe phakathi kokuya eyunivesithi nokuyokufuna umsebenzi. I-eseyi le kungenzeka ibe. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako akaveze imizwakhe nokuthatheka kwehliziyo ngesihloko anikelwe sona. (TJHEJA: I-eseyi le kungenzeka kube ngeveza imizwa /ehlathululako).  Ohlolwako akaveze tjhatjhalazi imizwakhe ngobujamo akhulele ngaphasi kwabo nobamenza bona akhethe phakathi kokuya eyunivesithi nokuyokufuna umsebenzi.  Ihlangothi elikhulu le-eseyi akube ngeliveza imizwa nofana ukwenaba khudlwana ngalokho okusengqondwenakhe ngesihlokwesi.  Okuqakatheke khulu ngesihlokwesi kukobana ohlolwako kufanele enabe khudlwana ngobujamobu bekaveze nokobana wafika bunjani esiquntwini asithathako sokuyokufuna umsebenzi nofana sokuya eyunivesithi.  Kilendaba silindele ukubona umfundi akhuluma ngesihlokwesi aveza izehlakalo ezibhamba nofana amazizwakhe ngobujamo azithola akibo lobo. [50] 1.5 Imiphumela elethwe kuqinteliswa kwamakhambo ngonobangela wengogwana ye-Covid 19 enarheni yeSewula Afrika. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako kulindeleke bona aveze tjhatjhalazi imithelela emihle nemimbi (emahlangothimabili)/emimbi nofana emihle (i-eseyi ehlangothilinye) elethwe kuqinteliswa kwamakhambo ngonobangela wengogwana ye- Covid 19 eSewula Afrika. TJHEJA: I-eseyi le kungaba ngemahlangothimabili/ngehlangothilinye.  Okuqakathekileko nge-eseyi le kukobana ohlolwako kulindeleke bona azwakale anikela amaphuzu amahle namambi ngesihlokwesi. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 4 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.6 Ithando lamalanga la lidzimelele khulu ezintweni eziphathekako. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:  Ohlolwako kulindeleke bona athome ngokobana akhethe ihlangothi azokutlola ngalo, aveze izinto eziphathekako ezibufakazi bokobana ithando lamalanga la lidzimelele kizo nofana aveze umbono ophikisana nokobana ithando lamalanga la lidzimelele ezintweni eziphathekako. TJHEJA: I-eseyi ehlangothilinye.  Kuqakathekile bona ohlolwako anikele amaphuzu asekela imibonwakhe nakavumelana nofana aphikisana nesitatimendesi kufikela ekupheleni kwendabakhe. [50] 1.7 1.7.1-  Ohlolwako angakhetha nanyana ngimuphi umhlobo we-eseyi 1.7.2 afuna ukutlola ngawo. Kungaba yi-eseyi ecocako, ehlathululako, eveza imizwa, emahlangothimabili nofana ehlangothilinye.  Kuqakathekile bona ohlolwako aqinisekise bonyana indabakhe nesithombe ziyakhambelana.  Ohlolwako angacoca ngemibono ebhamba nofana aveze imibono efihlakeleko ngesithombe asikhethileko. [50] IMITLOMELO YESIGABA A: 50 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 5 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA UMBUZO 2 2.1 INCWADI YOBUNGANI Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa incwadi yobungani:  Iba nesiphande sinye, sitlolwe ngesandleni sokudla. Isiphande sotlolako siba nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib: KuJanabari/KuTjhirhweni inyanga ayingatlolwa ngesiNgisi. Umfundi otlole inyanga ngenomboro akatlonyeliswe/ayingathathwa njengephoso. Tjheja: Isiphande, isilotjhiso nesiphetho azingabalwa nakubalwa inani lamagama.  Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu, umzawakho, umalumakho, abazali bakho; njll.  Isilotjhiso asiphakamise ibizo lomuntu omtlolelako. Isib. Jabulile, Mma, Baba; njll.  Esingenisweni akuvele umnqopho wokutlola incwadi leyo ngobufitjhani Tjheja: Umnqopho awuvele njengombana uvelile ephepheni lemibuzo.  Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi.  Ohlolwako akahlathulule khudlwana emzimbeni amaphuzu akhambisana nomnqopho awuveze esingenisweni.  Iba nesilayeliso. Isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo boke abangaziko ngapho; njll.  Iba nesiphetho. Isib. Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelweko azi kuhle bonyana utlolelwe ngubani. Isibongo akufuneki ukobana usitlole ngombana niyazana ninomuntu omtloleko. [25] 2.2 UMLANDO KAMUFI Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa umlando kamufi: 1. Uba nesihloko esinamagama kamufi apheleleko. 2. Amagamakhe apheleleko. 3. Ilanga abelethwa ngalo. 4. Igama lendawo abelethelwa kiyo. Tjheja: Akungatlolwa igama lesibhedlela. 5. Ubelethwa bobani. 6. Imithombo yefundo asele adlule kiyo. 7. Akuzuzako eemfundweni zakhe. 8. Iindawo asebenze kizo. 9. Iinkhundla azifumanako. 10. Ilanga akhambe ngalo ephasini. Tjheja: Akungatlolwa unobangela wokuhlongakala kwakamufi kodwana kungavezwa khunye kwalokhu: webiwe ngunokufa lokha nakakhambe ngengozi, uhlongakele ngemva kokugula isikhathi esifitjhani nofana eside nakagulileko. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 6 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 11. Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi, abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo ngokweengazi. Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini ezitjhiyweko. 12. Isiphetho akube mumutjho omfitjhani wokumlayelisa nofana iinanazelo zakhe. [25] 2.3 I-INTHAVYU Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa i-inthavyu:  Iba nesihlokwana esifakwa ngeembayaneni esihlathulula indawo, amabizo wabantu abakhulumako nalokho abakhuluma ngakho.  Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi kwamagama walabo abakhulumako.  Kutlolwa ikholoni emva kwamagama wabantu abakhulumako.  Imizwa nemisikinyeko yabakhulumako ayifakwe ngeembayaneni ngaphambi kwegama laloyo okhulumako.  Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo, kuzwakale bona seyiyaphetha. Amaphuzu alindeleke ngesihlokwesi:  Ukufika komhleli wephephandaba lomphakathi.  Amahlelo eniwasebenzisako esikolweni nanisiza bona niphumelele.  Indima edlalwa botitjhere/bafundisi nabentwana besikolo.  Indima edlalwa babelethi. Tjheja: Abafundi bangaveza namanye amaphuzu angakavezwa ngehla. [25] 2.4 I-AJENDA NAMAMINITHI WOMHLANGANO Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa i-ajenda:  Iba nesikhathi, indawo nelanga okuzokubanjwa ngalo umhlangano. Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa amaminithi womhlangano:  Aba sesikhathini esidlulileko.  Aveza iimphakamiso neenqunto ezithethweko.  Amagama walabo abathule iimphakamiso nabasekelileko angatlolwa.  Ayatlikitlwa ekugcineni. TJHEJA: Umfundi otlole i-ajenda YODWA akanikelwe imitlomelo engaba li-0-3 kwaphela kokumunyethweko. Umfundi otlole amaminithi WODWA akanikelwe imitlomelo engaba li-10 – 12 kwaphela kokumunyethweko. [25] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 7 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 2.5 IKHARIKHYULAMU VITHAYE NENCWADI EMKHAMBISANI Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa ikharikhyulamu vithaye:  Iba nomlando womuntu ngobufitjhani.  Ihlathulula imininingwana yakhe yoke njengemikhakha akhe aba lilunga layo, imisebenzi akhe ayenza, imininingwana yabantu abangathintwa ukufakaza ngaye, njll. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi emkhambisani:  Iba neemphande ezimbili ezitlolwa ngokujayelekileko, isiphande sotlolako siba ngesandleni sokudla, siba nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib: KuJanabari/KuTjhirhweni inyanga ayingatlolwa ngesiNgisi. Umfundi otlole inyanga ngenomboro akatlonyeliswe/ayingathathwa njengephoso.  Isiphande sotlolelwako asibi nelanga/idadamu ekutlolwe ngalo incwadi. Tjheja: Iimphande, isilotjhiso, isihloko nesiphetho azingabalwa lokha nakubalwa inani lamagama.  Itlolelwa umuntu othileko onesikhundla esithileko. Ngalokho-ke kufanele otlolako aphakamise isikhundla saloyo amtlolelako ngaphambi kokutlola isiphande sesibili.  Otlolako akaveze umnyango/ihlangano/iziko nofana isikolo, njll. esenganyelwe mumuntu otlolelwako.  Iba nesilotjhiso esingaphakamisi ibizo lomuntu otlolelwako kodwana kutlolwa bona Nomzana (Nom.)/Kosikazi (Kkz.)/Kosazana (Ksz.).  Isihloko salokho otlola ngakho sitlolwa ngamagabhadlhela nofana nasitlolwe ngamagama amancani sithalelwe.  Esingenisweni kufanele kutlolwe umnqopho/isizathu sokutlola leyo ncwadi.  Ohlolwako kulindeleke bona ahlathulule ngendima eyodwa irhuluphelo/isizathu sokufaka isibawo somsebenzi lo emzimbeni. Ireferensi nofana inomboro yesibawo somsebenzi kulindeleke bona ivezwe.  Iba nesilayeliso. Kulindeleke bona asebenzise amagama afana nanaka: Ngiyokuthokoza, Ngizokuthaba, Kuzongithabisa.  Iba nesiphetho esiveza bona ibuya kubani. Tlola amagamakho apheleleko /iinthomo zamagamakho nesibongo bese uyayitlikitla. Kulindeleke bona bengubo baveze bona bendile/batjhadile nofana awa ngokutlola Mm. nofana Kkz. /Ksz. ngemva kokutlikitla incwadi leyo. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelwako azi kuhle bona utlolelwe ngubani. TJHEJA: Umfundi otlole i-CV YODWA angakatloli incwadi emkhambisani akanikelwe imitlomelo engaba li-10 – 12 kokumunyethweko. Umfundi otlole incwadi emkhambisani YODWA akanikelwe imitlomelo engaba mi- 4 – 6 kokumunyethweko. [25] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 8 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 2.6 I-ATHIKILI YEPHEPHANDABA Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa i-athikili yephephandaba:  Isihloko kufuze sidose ozosifunda begodu silulubeze.  I-athikili kumele itlowe ihlukaniswe ngamakholomu. Lokhu kuzokusiza ukobana ingabi nesakhiwo esifana nese-eseyi nofana ibe nesakhiwo sesikhangiso.  I-athikili kufuze itjengiswe kuhle begodu nemiqaliswayo/iinthombe zibe zihle ngemibala ekhanyako nedosako ekhambelana nayo.  Kufuze ikhulume noyifundako begodu ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako.  Isitayela sotlolako singasebenzisa iinthombengqondo, sihlathulule nanyana sibe nezwelo.  Kufanele itlolwe igama lomuntu oyitlolileko, indawo, isikhathi, ubujamo nezinye iinsiza zingafakwa ku-athikili.  I-athikili kufuze ivuse ilulubezo njengesikhangiso ikhuthaze abayifundako bona bayifunde.  Iindima akukafuzi bona zibe zide.  Amaledere asetjenzisweko kufuze kube ngilawo azakwamukeleka. [25] IMITLOMELO YESIGABA B: 50 INANI LOKE: 100 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA INDABA/I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 IMITLOMELO] TJHEJA:  Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya i-eseyi.  Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5.  Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi.  Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi. IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOKUHLELA - Ukuphendula - Ukuphendula okuhle - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula okudluleleko. khulu. okwanelisako. okungakajami okuphume endleleni Izinga eliphezulu (Ukuphendula) - Imiqondo - Kunobufakazi - Imiqondo ndawonye. khulu. Ukuhleleka kwemiqondo ehlakaniphileko, nokukhula kwendaba ekhambelanako - Imiqondo - Imiqondo enganatlha yokuhlela. evusa imiqondo okubonakalako nekholisako. engakanqophi. nengazwakaliko. Ukulemuka komnqopho, netjengisa ukukhula. nokumnandi. - Kunokuhleleka - Ubufakazi obuncani - Imiqondo abamukelilwazi nobujamo. - Ukuhleleka - Ukuhleleka okuhle nokukhambelana bokuhleleka ebuyabuyelelweko. okudluleleko khulu nokukhambelana okulingeneko nokukhambelana - Imiqondo 30 AMAMAKSI nokukhambelana kwesingeniso, umzimba kwesingeniso, kwesingeniso, engakahleleki kwesingeniso, nesiphetho. umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho. nengakhambelaniko. umzimba nesiphetho. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 - Ukuphendula - Ukuphendula okuhle. - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula isihloko okudluleleko - Imiqondo ekarisako okwanelisako okungakhambelaniko akukalingwa Izinga eliphasi kodwana kutlhayela nekhambelanako. kodwana nokusezingeni nokulingwa. amatshwayo - Kunokuhleleka okunganatlha. eliphasi. - Imiqondo wendaba ehle. nokukhambelana - Imiqondo izwakala/ - Imiqondo engakhambelaniko - Imiqondo ekhulileko okuhle kwesingeniso, ikhambelana ayikahlangani nengakafaneli. nenokuhlakanipha. umzimba nesiphetho. ngokulingeneko. begodu ayikanqophi. - Imiqondo enganatlha - Kunokuhleleka - Kunokuhleleka - Kunokuhleleka nengazwakaliko. nokukhambelana nokukhambelana okungakhambelani okuhle kwesingeniso, - kwesingeniso, nesingeniso, umzimba umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho. nesiphetho. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] (iyaraga) Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 ILIMI, ISITAYELA NOKU- - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista nesitayela EDITHA. nelwazimagama elifaneleko isitayela nelwazimagama nelwazimagama ezingakafaneli khulu nelihle ngokudluleleko, nelwazimagama elifanele umnqopho, elingakafaneli umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi Izinga eliphezulu Iphimbo, irejista, isitayela elinemba umnqopho, elifanele umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. nelwazimagama elifanele abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo - Ukusetjenziswa kwelimi - Ilwazimagama elitlhayela umnqopho, abamukelilwazi - Ukusetjenziswa kwelimi nobujamo. ngokulingeneko. okusezingeni eliphasi. khulu lenza kube budisi nobujamo. kusezingeni elihle - Ilimi liyanemba - Ukusetjenziswa kwelimi - Ihlelo nesipelinghi ukuzwisisa itheksthi. Ukukhethwa kwamagama, ngokudluleleko. belisetjenziswe kuhle. okwethula ihlathululo. kuneemphoso ezinengi - Ilimi elingazwakaliko. ukusetjenziswa kwelimi, - Ihlelo nesipelinghi - Ihlelo nesipelinghi - Ihlelo nesipelinghi khulukhulu. -Ihlelo nesipelinghi imithetjhwana, iimphumuzi, esinganamphoso khulu (0- akunamphoso khulu, kuneemphoso ezinengi - Kutlanywe ngokusezingeni kuneemphoso ezinengi ihlelo nesipelinghi. 2). zimbalwa (5-9). (15-19). eliphasi khulukhulu. khulu ngokudluleleko. - Kutlanywe kuhle - Kutlanywe kuhle - Kutlanywe - Kutlanywe ngokusezingeni 15 AMAMAKSI ngokudluleleko. khulu. ngokusezingeni eliphasi ngokudlulelelko. elilingeneko. 13 10 7 4 - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela nelwazimagama isitayela nelwazimagama nelwazimagama elifaneleko nelihle nelwazimagama elifanele umnqopho, elincani nelisezingeni Izinga eliphasi elinemba umnqopho, elifanele abamukelilwazi eliphasi abamukelilwazi nobujamo. umnqopho, nobujamo elingakafaneli umnqopho, - Ukusetjenziswa kwelimi abamukelilwazi ngokulingeneko. abamukelilwazi nobujamo. kusezingeni elihle khulu. nobujamo. - Ukusetjenziswa kwelimi - Ukusetjenziswa kwelimi - Ihlelo nesipelinghi - Ilimi liyanemba okungathuli ihlathululo. okungakafaneli. esinganamphoso ezinengi belisetjenziswe - Ihlelo nesipelinghi - Ihlelo nesipelinghi (3-4). ngokufaneleko. kuneemphoso ezinengi kuneemphoso ezinengi - Kutlanywe - Ihlelo nesipelinghi khulu (20 kuya phezulu). khulukhulu. ngokudluleleko. kuneemphoso - Kutlanywe - Kutlanywe ngokusezingeni ezinengana (10-14). ngokusezingeni eliphasi khulukhulu. - Kutlanywe kuhle. eliphasi. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 - Kuvezwe amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo Amatshwayo wetheksthi. nemininingwana eqakatheke nemininingwana nemininingwana neminye imininingwana nemininingwana Ukwakhiwa kweengaba ngokudluleleko ngesakhiwo evezweko kuvezwe ngokulingeneko. yesakhiwo sendaba kuvezwe efunekako nemitjho. sendaba. kukhambelana - Kunokukhambelana ngokusisekelo. kuyatlhayela. - Kunokukhambelana okuhle kuhle. okulingeneko kwendaba. - Ukwakheka kwemitjho - Ukwakhiwa kwemitjho ngokudluleleko kwendaba. - Kunokukhambelana - Imitjho neengaba kwakheke neengaba kuneemphoso. neengaba kuneemphoso 5 AMAMAKSI - Imitjho neengaba okuhle kwendaba. ngokulingeneko. - Indaba isazwakala kancani. ezinengi khulu. kwakheke ngendlela ehle - Imitjho neengaba - Indaba isanikela - Indaba ayinamqondo. ngokudluleleko. kwakheke ngendlela umqondo. ehle. ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: Km-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi), L--: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi), Sk-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA WELIMI LEKHAYA [25 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 UKUHLELA NESAKHIWO - Ukuphendula okudluleleko, - Ukuphendula okuhle - Ukuphendula - Ukuphendula - Ukuphendula kutjengisa okungaphezu kwalokho okutjengisa ilwazi elihle okulingeneko ngokusisekelo ukungabi khona -Ukuphendula nemibono. okulindelweko. lamatshwayo wetheksthi. okutjengisa ilwazi okutjengisa ilwazi kwelwazi lamatshwayo -Ukubuthelelwa nokuhleleka - Imiqondo ehlakaniphileko - Umtlolo unqophile, lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. kwemibono. nekhulileko. awukaphumi - Akunakudzimelela wetheksthi. - Akunakukhambelana -Umnqopho, abamukelilwazi, Ilwazi elingeneleleko esihlokweni begodu nokukhambelana - Kunokunqopha kwemiqondo. amatshwayo/imithetjhwana lamatshwayo wetheksthi. usekelwe kuhle ngendlela okulingeneko okukhona kodwana - Imininingwana esekela kanye nobujamo - Umtlolo unqophile. enobukghoni. kokumunyethweko okunengi isihloko imbalwa - Kunokukhambelana - Kunemininingwana esekela nemiqondo. kuphambene khulukhulu. 15 AMAMAKSI kokumunyethweko isihloko. - Eminye imininingwana nesihloko. - Akakasebenzisi nomqondo. - Isakhiwo esifaneleko kodwana esekela isihloko iveziwe. - Imininingwana amatshwayo - Isakhiwo sihleleke kuhle esinokungakhambelaniko - Isakhiwo sifanele esekela nemithetho yesakhiwo. ngokudluleleko, yoke okuncazana. ngokulingeneko isihloko imbalwa. imininingwana esekela kodwana - Kunobutjhapha isihloko iveziwe. kunokungakhambelani. obukhona - Isakhiwo esifaneleko obubonakalako nesinembako. emithethweni nematshwayweni wesakhiwo. ILIMI, ISITAYELA KANYE 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 NOKU-EDITHA - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, - Iphimbo, irejista, -Iphimbo, irejista nesitayela nelwazimagama nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama isitayela isitayela kufanele kuwufanele kuhle khulu kuhle umnqopho, kuwufanele nelwazimagama nelwazimagama umnqopho/umphumela, umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. ngokulingeneko kuwufanele akukhambelani abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. - Ihlelo lisetjenziswe umnqopho, abamukelilwazi kancani umnqopho, nomnqopho, -Ukusetjenziswa kwelimi kanye - Ihlelo lisetjenziswe ngokunembako nobujamo. abamukelilwazi abamukelilwazi nemithetjhwana. ngokunembako belihleleke belihleleke kuhle. - Kuneemphoso zehlelo nobujamo. nobujamo. -Ukukhethwa kwamagama. kuhle khulu. - Akunamphoso ezinengi. kodwana azilimazi - Kuneemphoso - Kuneemphoso -Ukusetjenziswa kwamatshwayo - Kuneemphoso ezincani ihlathululo. zehlelo ezenza ezinengi khulu ezenza wokutlola nesipelinghi. khulu. bona ihlathululo bona ihlathululo ingazwakali. ingazwakali 10 AMAMAKSI nakancani. - 0-2 yeemphoso - 5-10 yeemphoso tlomelisa=8 - 12-15 yeemphoso - 20 ukuya phezulu tlomelisa=10 - 10-11 yeemphoso tlomelisa=7 tlomelisa=6 tlomelisa 3 nofana 4 - 3-4 yeemphoso tlomelisa=9 - 16- 19 yeemphoso kuye ngokobana tlomelisa=5 iimphoso zingangani. ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: Km-/Sk-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 14 DBE/Novemba 2021 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele HL

View all