Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
FEBHERBARI/MATJHI 2018
IMITLOMELO: 80
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½
Iphepheli linamakhasi ama-29.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2018 QP
Grade 12 isiNdebele HL Paper 2 question paper from the NSC Supplementary Exam 2018, 29 pages. Read online or download the free PDF.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · isindebele. Question paper, 29 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 29
- File size
- 455.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 29
This exam
NSC Supplementary Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 3Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 4Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 5Ubukghwari / Literature (Set Works)40 marks
- Question 7Ubukghwari / Literature (Set Works)25 marks
- Question 9Ubukghwari / Literature (Set Works)25 marks
Show all 11 questions
- Question 11Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions25 marks
- Question 13.1Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions15 marks
- Question 13.2Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 17Ubukghwari / Literature (Set Works)25 marks
- Question 19Ubukghwari / Literature (Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 2 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
YELELA
1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
aphendule imibuzo.
2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
ngeencwadi ozifunde kilomnyaka. Ngemva kwalapho, ufunda imibuzo le bese
ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.
3. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU:
ISIGABA A: Iinkondlo (30)
ISIGABA B: Inovela/Ubukghwari bomlomo (25)
ISIGABA C: Umdlalo/Idrama (25)
4. Landela imilayo esekuthomeni kwesinye nesinye isigaba ngokuyelela.
5. Phendula IMIBUZO EMIHLANU seyiyoke:
EMITHATHU KUSIGABA A
MUNYE KUSIGABA B
NAMUNYE KUSIGABA C
6. Sebenzisa irherho lokuzihlola ukuqinisekisa bonyana yoke imibuzo
uyiphendulile.
7. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe
ngayo ephepheni lemibuzo.
8. Thoma ESINYE NESINYE isigaba ekhasini ELITJHA.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-40
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-55
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-55
10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 3 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
IKHASI LOKUMUMETHWEKO
Ikhaseli lizokwenza kobana abafundi bakhethe imibuzo abafuna ukuphendula ngayo
ngaphandle kobana bafunde iphepha loke.
ISIGABA A: IINKONDLO
Iinkondlo ezibonweko: Phendula NANYANA ngimiphi imibuzo EMIBILI.
INOMBORO YOMBUZO UMBUZO IMITLOMELO IKHASI
1. 'Iimbongo Zepilo' Umbuzo omude 10 5
2. 'Buza Kunembeza' Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 6
3. 'Thando' Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 7
4. 'Ibala Ngelakho' Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 8
KANYE
Ikondlo engakabonwa: Ukatelelekile ukuphendula umbuzo lo.
5. 'Umona' Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 9
*YELELA: Phendula umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba. Nawukhethe umbuzo OMUDE
ESIGABENI B, qinisekisa bona ukhetha umbuzo onemibuzo EMIFITJHANI
ESIGABENI C. ESIGABENI B kanye NESIGABENI C, phendula umbuzo MUNYE
kwaphela.
ISIGABA B: INOVELA/UBUKGHWARI BOMLOMO
INOVELA: Phendula umbuzo MUNYE encwadini yenovela efundiweko.
6. Mbala Ngubaba Umbuzo omude 25 10
7. Mbala Ngubaba Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 10
8. UKholiwe Umbuzo omude 25 13
9. UKholiwe Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 13
10. UBonakele Umbuzo omude 25 15
11. UBonakele Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 15
UBUKGHWARI BOMLOMO: Phendula umbuzo MUNYE encwadini yobukghwari bomlomo
efundiweko.
12. Ibuthelelo lomtlolo-ndabuko Umbuzo omude 25 17
13. Ibuthelelo lomtlolo-ndabuko Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 17
ISIGABA C: UMDLALO/IDRAMA
Phendula umbuzo MUNYE encwadini womdlalo ofundweko.
14. Ibhudango Lami Umbuzo omude 25 21
15. Ibhudango Lami Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 21
16. Umbango KaNzunza NoManala Umbuzo omude 25 24
17. Umbango KaNzunza NoManala Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 24
18. Ifindo Umbuzo omude 25 27
19. Ifindo Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 27
YELELA: ESIGABENI B no-C, phendula umbuzo OWODWA omude kanye
NOWODWA umbuzo onemibuzo EMIFITJHANI. Awukafaneli ukuphendula
imibuzo EMIBILI emide nofana EMIBILI emifitjhani.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 4 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
IRHELO LOKUQINISEKISA
Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke
imibuzo elindelekileko.
ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO TLOLA ITSHWAYO
ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA EMBUZWENI
OWUKHETHILEKO
A: IINKONDLO 1–4 2
(Iinkondlo eziboniweko)
A: IKONDLO 5 1
(Ikondlo engakabonwa)
B: INOVELA/UBUKGHWARI 6–13 1
BOMLOMO (Umbuzo
omude NANYANA
onemibuzo emifitjhani)
C: UMDLALO/IDRAMA 14–19 1
(Umbuzo omude
NANYANA onemibuzo
emifitjhani)
YELELA: ESIGABENI B no-C, phendula umbuzo OWODWA omude kanye NOWODWA
umbuzo onemibuzo EMIFITJHANI. Awukafaneli ukuphendula imibuzo EMIBILI
emide nofana EMIBILI emifitjhani.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 5 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
ISIGABA A: IINKONDLO
Iinkondlo ezibonweko (UMBUZO woku-1 ukuya embuzweni wesi-4): Phendula imibuzo
EMIBILI kwaphela.
Ikondlo engakabonwa (UMBUZO wesi-5): UKATELELEKILE ukuphendula umbuzo lo.
UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)
Funda ikondlo engenzasi bese uphendula umbuzo olandelako.
IIMBONGO ZEPILO – TN Mahamba
1 Ubambisene nephasi,
2 Uyindlalifa yalo,
3 Langa lokungaboni okusepepeneneni,
4 Ngubo egubuzes' iphasi njengogubudu,
5 Utakataka nozitakatakelako,
6 Ulise nolisako,
7 Ukhambisana nobunjalo bezinto.
8 Ulidondolo lakho koke,
9 Ukhanya iphasi loke,
10 Ungumakhamba ananya njengenwabu.
11 Uzwana nabakuthandako nabakuzondako,
12 Uziphathe, uqale umuntu,
13 Ulayelisa kabuhlungu emntwini,
14 Kusale isililo ngemva,
15 Kusale amatlhuwo nezondo.
16 Imihlathi nayiqoth' iindlebe ngethabo
17 Nawe wenza njalo,
18 Imihlathi nayitjhidez' iindlebe ngokudana
19 Nawe wenza njalo.
20 Nawufuna ukulayelisa,
21 Uyancengwa bona ubuye,
22 Ubuye ungabuyi,
23 Nawukhumbul' ekhen' ungoyela safuthi.
24 Umngani wehliziyo yomuntu,
25 Ibanga ukhamba elifitjhani nelide,
26 Ipengu nonobangela azaziwa.
27 Pilo, uyigezi ekhamba kujame tsi,
28 Kujame ngitjho nobutjhontjhwani.
29 Unzima tshu! Awuphumbutheki,
30 Bathokoza usese senyameni,
31 Baphazima usese nabo,
32 Awubolekisanwa, awusiyipahla,
33 Unjalo nje unabakhambisani,
34 Kungajama bona nawe uyajama.
Tlola ummongondaba wekondlo le. Dzubhula bewuhlathulule bona iinthombe-ngqondo
ezisetjenziswe yimbongi ekondlweni le ziwuthinta njani lowo mmongondaba.
Amagama ozowasebenzisa awabe li-190–240.
YELELA: Isingeniso esihlathulula ummongondaba wekondlo neenthombe-ngqondo
ezikhambisana neenhlathululo zazo zizokwabelwa imitlomelo eli-7 bese
ilimi labelwe imitlomelo emi-3. [10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 6 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
UMBUZO 2 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
BUZA KUNEMBEZA – TM Mthimunye
1 Ungakhuluma okukhulumako,
2 Utjho okutjhoko,
3 Yinye oyaziko,
4 Buza kunembeza.
5 Izandla zakho zenz' okuhle na?
6 Iinyawo zakho zikhamba kuhle na?
7 Indaba ingaphakathi.
8 Umlom' ukhulum' okulungileko na?
9 Ilimu lakho liyaphilisa na?
10 Izandla zakho ziyaphilisa na?
11 Buza kunembeza.
12 Ulenzele kuhl' iphasi na?
13 Liyathokoza ngawe na?
14 Liphilile ngawe na?
15 Buza kunembeza.
16 Niyaphan' umlomo na?
17 Bayaph' abanganasono na?
18 Ufunani kilab' abanganasono nawe na?
19 Uwarhatjhelan' amadzinyani na?
20 Buza kunembeza.
2.1 Tlola izitho zomzimba EZIMBILI imbongi elila ngazo endimeni yesi-3 yekondlo
engehla bona ingabe zenza okuhle kabanye abantu na? (2)
2.2 Rhunyeza imiqondo EMIBILI emunyethwe yindima yesi-5 yekondlo
engehla le. (2)
2.3 Hlathulula umqondo omunyethwe yindima yoku-1 yekondlo engehla le. (2)
2.4 Ucabanga bona uyini umnqopho wembongi wokubuyelela amagama athi,
'Buza kunembeza' emaswapheleni wenye nenye indima yekondlo engehla le?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
2.5 Tshwaya bewuhlathulule ngommoya ozwakaliswa yimbongi ekondlweni le.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 7 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
UMBUZO 3 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
THANDO – TN Mahamba
1 Ithando kukudla kwehliziyo,
2 Mummoya omnanjana,
3 Ummoya opholileko,
4 Werobhelela elimnandi tle!
5 Ngitjhwile ngathi: 'Ngiyakuthanda'
6 Ngitjhwiswa ngilokhu engikuzwako,
7 Lokhu okungitjhisa ngaphakathi kimi,
8 Lokhu okwenza ihliziyo yami
9 Ipharupharume khudlwana.
10 Angikatjhwiswa yikanuko,
11 Angikatjhwiswa ngilokhu onakho,
12 Angikatjhwiswa kulapho uphuma khona,
13 Ngitjhwiswa ngilokhu ongikho,
14 Ngendlela oziphethe ngayo,
15 Kungenze ngazala ithando,
16 Lazala laphuphuma ngawe.
17 Ngiyathemba angikoni
18 Ngokukubikela bona ngiyakuthanda?
19 Uthandwe yihliziyo yami,
20 Ikuthande yakuthandisisa,
21 Yaba nomthandela wasafuthi.
22 Ilihlo lasoloko lithe njo! Kuwe
23 Lithabela ukukubona,
24 Lithabela ukukubona uhleka.
25 Uhleka ihlokwami ihlangane,
26 Uzibumbe kufane.
27 Iindlebe zami zilalele,
28 Zithabela ukuzwa ilizwi lakho,
29 Engqondwenami kuhlez' isithombe sakho,
30 Singibhalelisa ukucabanga.
31 Ngikuthanda ukukuthanda,
32 Ihliziyo yami ngufakazi wakho koke.
3.1 Dzubhula umuda ngamunye osetjenziswe yimbongi ekondlweni engehla
le onehlathululo engenzasi.
3.1.1 Indlela imbongi ezizwa ngayo emmoyeni ngesithandwa saywesi
iyingathekisa nomratha osele urhubela sakutjha. (1)
3.1.2 Ngendlela imbongi ethanda isithandwa saywesi ngayo sese kuba
ngasuthi ihlala isibona ngaso soke isikhathi. (1)
3.2 Tlola isizathu esenze bona imbongi ingasebenzisi itshwayo ekugcineni komuda
wobu-8 wekondlo engehla le. (2)
3.3 Hlathulula umnqopho wembongi wokusebenzisa ibuyelelamqondo ukusuka
emudeni we-10 ukufika kewe-13 wekondlo engehla le. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 8 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
3.4 Hlathulula ummongondaba wekondlo engehla le ngawakho amagama. (2)
3.5 Coca ngobuhle nofana ubungozi bommongondaba ozwakaliswa yimbongi
ekondlweni engehla le. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
[10]
UMBUZO 4 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
IBALA NGELAKHO – TN Mahamba
1 Kwayi, kwayi, uyaphi?
2 Uyaphi thina silele?
3 Nawuphulwa lijamo
4 Lizakuphula belikubeke phasi.
5 Zikhalime lingakafiphali,
6 Wenzele ingomuso lakho,
7 Kazi amalwele ayakghophola.
8 Abantu abakufihleli:
9 'Umuhle mntwanomuntu'
10 Batjho babe limu linye,
11 Uziqale esibonibonini ube lihlo linye nabo.
12 Usuke uzibethe isifuba.
13 Usuke uhlahlathe udurhe nommango.
14 Kubayini nabakufunako bangakutholi?
15 Uphunyurh' elimin' elimnandi nelilolweko.
16 Zibuze bamsila nje badoswa yini?
17 Bafika bakukhohlise ngento yinye,
18 Abanye beza bazi bona unguthathekile,
19 Bathi bangagolintethe babone abeze ngayo.
20 Feza okuzokuphumelelis' epilweni,
21 Zikhakhazise ngebala uSomnini akuphe lona,
22 Ibala ngelakho, iba nomona ngalo.
23 Uzabe uzenzela wena.
24 Zithande, zivikele ingomuso likulindile.
4.1 Tlola ubukondlo OBUBILI obusetjenziswe yimbongi emudeni woku-1 wekondlo
engehla. (2)
4.2 Ngonjani umuntu esithi uphulwa lijamo. (1)
4.3 Rhunyeza okutjhiwo yimbongi endimeni yesi-2 yekondlo engehla le. (1)
4.4 Ucabanga bona umuntu ekukhulunywa ngaye ekondlweni engehla ngewabuphi
ubulili? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
4.5 Ingabe imbongi inqophe ukuthini ngomuda wama-21 wekondlo engehla le? (2)
4.6 Tshwaya ngelimi elisetjenziswe yimbongi emudeni we-19 bewutjho nokobana
imbongi iphumelele kangangani ukusebenzisa ilimeli ukuveza tjhatjhalazi lokho
ekuhlosileko ngalo. (2)
[10]
KANYE
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 9 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
IKONDLO ENGAKABONWA: UKATELELEKILE UKUPHENDULA UMBUZO LO
UMBUZO 5 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
Funda ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
UMONA – MS Ntuli
1 Nguhliziyokul' umafela ngendeni,
2 Sihlub' abany' iimpiko
3 Angazenzeli yena.
4 Ngumarhudul' amehlw' abovu;
5 Wamalangab' atjhisa kutjhisa,
6 Abe makhaza kumakhaza.
7 Ngunyawo liphapha phezulu,
8 Nguhloko sithaya phasi.
9 Nguhliziyo silal' emini, sivuk' ebusuku;
10 Sirhulurhulu sirhuluphel' umnyama,
11 Uphetjhulwa mumoya,
12 Urhurhulwa mamanzi;
13 Uphekwa kuphakululwa, uphakulula kuphekwa.
14 Akwenzako kwaziwa nguye, umona.
5.1 Dzubhula izitho zomzimba EZIMBILI imbongi engathekise ngazo umona
ekondlweni engehla le. (2)
5.2 Tlola umhlobo wevumelwano-phetha osetjenziswe yimbongi endimeni yesi-2
emideni ye-7 ukuya kewe-9 wekondlo engehla. (1)
5.3 Tlola ngomuda OWODWA okutjhiwo mumuda we-11 newe-12 ngomuntu
onomona. (1)
5.4 Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda wesi-2 othi, 'Sihlub' abany' iimpiko'
wekondlo engehla le. (2)
5.5 Ucabanga bona kubangelwa yini bona imbongi ingathekise umona
nesirhulurhulu ekondlweni engehla le. (2)
5.6 Coca wenabe ngommoya ovezwa yimbongi ekondlweni engehla le.
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 10 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
ISIGABA B: INOVELA/UBUKGHWARI BOMLOMO
YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba. Nawukhethe umbuzo
OMUDE enovelini/kubuthelelo lomtlolo-ndabuko qinisekisa bona ukhetha
umbuzo ONEMIBUZO EMIFITJHANI emdlalweni.
NOFANA
Nawukhethe umbuzo ONEMIBUZO EMIFITJHANI enovelini/kubuthelelo
lomtlolo-ndabuko qinisekisa bona ukhetha umbuzo OMUDE emdlalweni.
Kilesisigaba kuneencwadi zamanovela EZINTATHU kanye nebuthelelo
lomtlolo-ndabuko. Khetha inovela EYODWA nofana ibuthelelo lomtlolo
ndabuko uphendule ngayo umbuzo OWODWA.
UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE)
MBALA NGUBABA – PB Skhosana
Ingemuva nesizinda sabalingisi bamanovela zinomthelela omkhulu kummongondaba
umtloli asuke awuhlosile. Akhe utshwaye ngelihlo elibukhali ingemuva
nesizinda somlingisi oyikutani wenovela yesihloko esithi; MBALA NGUBABA
bewuhlathulule nendima eziyidlalileko ukuphumelelisa ummongondaba wayo.
Amagama ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25]
UMBUZO 7 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
MBALA NGUBABA – PB Skhosana
Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
'Mma ummoya phasi. Bengingazi bona ngiyona begodu ngilwisa abentwana bakababa
ngalendlela,' kurabhela uNaKabini azisola bona bekasenzani. 'Mrharibo sibawa
ummoyakho wehle. Ungayi nomnakwethu lo. Thina simazi ubaba asaphila. Akasirari.
Unjalo vele,' kurabhela uMhlekwa. 'Uqinisile Mhlekwa. Ncancabe mrharibo,' kweleka
uHleziphi. 'Uyihlo wabahlala aniyala ubusuku nemini bona ningalingi nibe netjhada 5
kilomuzi. Nami bengisakuyelelisa izolo ebusuku Mavela bona ningathomi nibange
itjhada nokuzila nisazilile nje. Nanje ngiyalibuyelela, yibani nommoya wokuthula
nokwelamana. Bambisanani ngokuzwana entweni eniyenzako,' kusatjho uNaMtshweni
ngehliziyo ebuhlungu.
Athule uMavela aqale unina. Aqale umkakhe. Abuyele kunina godu. 'Mma ngiyabona 10
bona niyanginina. Anikafuzi bona ningisole ngalendlela enenza ngayo. Isikhundla
sakababa siphethwe ngimi kwanje. Ubaba bekangaphendulwa nakaphefumulako.
Mina ngiyaphendulwa. Kghani angisilo izibulo la ekhaya na? Nangikhuza uNaKabini
akukafuzi bona niphendule.' UMavela ukhuluma ngokunghala. Ukusolwa kwakhe
ngunina nabentwana bakwabo, kumliyile. Phela ubaphathele imiphumela yekhambo 15
lakhe lokuya eWitbank kiboDladla. Nasele kutjharagana ngalendlela angasakhulumi
uMavela. Asikime aphumele ngaphandle. Inyanga liliqa, igcwele.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 11 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
Kukhanya bha ngaphandle. Iinkwekwezi ziviliviliza kamnanjana esibhakabhakeni.
Aphume ngesirhodlweni uMavela, aye esibayeni seenkomo. Aziqale. Afumane zithe
yelele phasi, zilele zoke. Zetjisa kwaphela. Athule. Afise ngathana kungomuso 20
uSkhosana afike. Kufuze bazokwakhisana amano phela. Eembuzini nezimvini
angasaya. Aneliswe ziinkomo kwaphela. Kuthi emva komzuzwana abuyele ngekhaya
godu. Abathole basabalabala ngobukhali bakhe bokuphoqa umkakhe.
'Mhlekwa ninoHleziphi nanikghonako, mina ngithi ragani ngefundo uyihlo anikhombe
kiyo. Ningamdanisi nalapho alele khona begodu ngithemba bona naboyihlomkhulu 25
bazanisiza, niphumelele.'
[Ikhasi 40–41]
7.1 UNaKabini ubonakala atjhaphulukile solo afike ekhakwakhe eMadlangeni.
Tlola OKUBILI okuphunyulwe nguNaKabini ngomkhukhu ebebahlala kiwo
eSoshanguve. (2)
7.2 Ngokuqala etheksthini engehla le akhe utlole okwenziwa nguMavela lokhu
unina athi uBongwe ubegade angakwenzi. (2)
7.3 Tlola amaphuzu AMABILI avela enovelini le esingathi ngiwo enza bona
uNaMtshweni angabi nokusola bona mbala isifiso esikhulunyiswa boDladla
lesi senziwa nguBongwe. (2)
7.4 Tlola isizathu esenza bona aboDladla bangene bebayokufika ngendlini lapha
kwakuhlezi khona uNaMtshweni ngelanga ebabelethe ngalo isifiso
sakaBongwe. (2)
7.5 Tlola urhunyeze ikulumo kaMavela ayikhuluma lokha nakakhuluma nomkakhe
ambikela ngokuthenga kwakhe ikoloyi ngaphambi kobana bafuduke
eSoshanguve. (2)
7.6 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi bese uqedelela ngayo umutjho
olandelako.
Ifuyo eyathathwa boDladla kwaBongwe yayokuthengiswa yenza imali
engange …
A R29 200,00.
B R20 900,00.
C R22 900,00.
D R22 090,00. (2)
7.7 Ingabe uMavela isifiswesi usiphikisa ngombana angakholwa ngeqiniso bona
senziwa nguyise nofana usiphikisa ngabomu? Sekela isiqunto osithathako
uqalise kokuvela enovelini le. (2)
7.8 Isenzo sakaDladla sokobana abawe abantu ebekanabo bona baguqe
bathandaze ngemva kokucocisana kwabo ngesifiso esatlolwa nguBongwe
simveza amumuntu onjani? (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 12 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
7.9 Hlathulula umnqopho womtloli wokuriyadisa aboDladla bona bazokuthatha
ifuyo kaBongwe bayoyithengisa njengokutjho kwesifiso sakhe naphezu
kobana kwasele kudlule amalangana abentwabakhe bahlutjulisiwe. (2)
7.10 Isenzo sakaMavela sokukhamba abe ayokufika eBhundu esilarheni
sakaSkhosana nanyana atjeliwe nje bona amapholisa waKwaNdebele
ayambopha umuntu ongahlali khona sisivezelani ngaye? Sekela
ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
7.11 Ingabe isenzo sakaBongwe sokuhlela ukwabiwa kwelifa lakhe ngendlela
yesikhuwa nekuyindlela ephambana nesiko lesintu sisitjelani ngaye? (2)
7.12 Esiphethweni senovela le sitjelwa bona uMavela wagwetjwa itjhumi leminyaka
neminyaka ebunane. Ingabe uyazwelana nofana awuzwelani naye? Sekela
ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
7.13 Coca ngomhlobo wesiphetho senovela le uqalise ngehlangothini lomndeni
wakwaBongwe. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
[25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 13 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE)
UKHOLIWE – N Skosana
Ingemuva nesizinda sabalingisi bamanovela zinomthelela omkhulu kummongondaba
umtloli asuke awuhlosile. Akhe utshwaye ngelihlo elibukhali ingemuva nesizinda
somlingisi oyikutani wenovela yesihloko esithi; UKHOLIWE bewuhlathulule nendima
eziyidlalileko ukuphumelelisa ummongondaba wayo. Amagama ozowasebenzisa
awabe ma-340–390. [25]
UMBUZO 9 (UMBUZO ONEMIBUZO EMFITJHANI)
UKHOLIWE – N Skosana
Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
'Ngiyakuzwa Sipho, okutjho bona umkakho nguye osuke wathatha ngamawala
adlumbana bona kunobuhlotjana phakathi kwakho nowakwami.' Atjho uMuzi akhomba
uKholiwe. Manje sabe sifikile isikhathi sokobana liphandleswe ithumba ngoba besele
liveze ihlokwana. UMuzi phakathi kwayo yoke imibuzo agade afuna ukuphenduleka
kiyo, omkhulu ngilo wokobana kubayini umkakhe athome ukuphatheka kumbi kangaka 5
mhlana uBusisiwe athoma ukukhombisa amatshwayo wokobana sekangena kesinye
isigaba sokukhula? Into ebegade imudla khulu uMuzi kukobana kanti umkakhe akafuni
abentwana babo bakhule na? Yindaba enjani leyo? Kanti abentwana kufanele bahlale
babancani? Ukuzibuza kwakhe imibuzo le kwamfikisela umkhumbulo wokobana kutjho
bona kukhulu okusekukhuleni. 10
'Mnakwethu, ngibuhlungu khulu bona mina nawe sithome ukwazana nokubonana
ngezingasimnandi kangaka kodwana nina njengombana nibabantu abakholwako
nizangivumela nangisithi leli lihlelo lakaZimu.' Atjho ngesibindi uSipho. Ukhuluma nje
uSipho uMuzi uqale uKholiwe, nokho akutjho bona ubengakalaleli okutjhiwo nguSipho.
Ngendlinapha kuthule kuthe du, nenalidi nayiwako ingazwakala. Angeze wavuma bona 15
kunabantu. Ngikho lokho kuthula okwenza abentwana ngaphandle bangasahlaliseki.
Kuthe ngelikade abentwana bezwa ilizwi ngendlini lisithi; 'Mnakwethu Mnguni, indaba
umkakho angibawe bona ngizokutjela yona yide khulu.' Uthe nakathi khulu, wavula
nezandla zatjengisa ubukhulu kwamambala.
'Eqinisweni angazi bona ngingathoma ngakuphi.' Wathi ukuthulathula uSipho. 20
Ngesikhatheso uMuzi sele athoma ukubethwa livalo. Kanti umkakhe uthule
nendabakazi ekulu enganabuthomo kodwana ukuyilangazelela kwakhe indaba le
kwamenza alise ukucabanga khulu aqale uSipho. 'Ngibawa ungivumele mnakwethu
Muzi, ngibawa ungiphe iveke yoke khese ngiyokuhluza ingqondo ngombana indaba le
yide, kufanele ngiyoyihlalela kuhle ngikwazi ukuyilandelisa kuhle.' 25
[Ikhasi 19–20]
9.1 Tlola abanye abangani bakaZwelibanzi ABABILI ngaphandle kwakaKholiwe. (2)
9.2 Rhunyeza ikulumo kamalumakhe kaZondani ayikhuluma kuMuzi ngelanga
okwakulotjolwa ngalo uKholiwe. (2)
9.3 Ithumba ekukhulunywa ngalo etheksthini engehla le ekuthiwa seliseduze
nokobana liphandleswe ngengiliphi? (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 14 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
9.4 Tlola unobangela owenza bona uKholiwe aye emzini kaSipho nakazakugcina
alwa nomkaSipho, uSara. (2)
9.5 Rhunyeza umlayezo wetjumayelo kaMfundisi uMahlangu eyakhulisa umraro
kaKholiwe owawuvele sele uthomile. (2)
9.6 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusilo iqiniso bese
usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
Nanyana uKholiwe bekahlangabezana nemiraro ekukhuleni kwakhe kodwana
imirarwakhe azange yamenza bona alahlekelwe mkhumbulo bekufike lapha
ahlangahlangana khona. (2)
9.7 Hlathulula indlela azizwa ngayo uZondani lokha uKholiwe nakamtjela
ngomuntu ongafanela ukuba yindoda kwakhe. (2)
9.8 Hlathulula isenzo esenziwa nguZondani nesingathi senza bona umndenakhe
ube nesizathu esihle sokuhloya uKholiwe ngokuzibulala kwakhe. (2)
9.9 Ucabanga bona ukungafiki ngesikhathi kwencwadi eyatlolwa nguZondani
ngesikhathi asesibhedlela yaba namphumela muphi emndeninakhe?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
9.10 Ucabanga bona ngisiphi isizathu esingasenza bona sibe nesiqiniseko
sokobana ngaphandle kwakaSipho, unina kaKholiwe naye bekazi bona
umntwanakhe akanamlandu ngokuzibulala kwakaZondani? (2)
9.11 Vumelana nofana uphikisane nesitatimende esingenzasi bese usekela
isiqunto osithathako ngokuqalisa kokuvela enovelini le.
Hlangana nemilayezo umtloli wenovela le afuna ukusidlulisela yona kukobana
nasisebenza ngabantu, khulukhulu abagulako kuqakathekile bona koke
abakutjhoko sikuthathele ehloko. (2)
9.12 Ingabe isiqunto sakayise kaKholiwe sokuqunta ukungasarageli phambili
nokubhadelela uKholiwe iindleko zesikolo ngemva kobana kuvele indaba
kaZondani siyamukeleka nofana asemukeleki? Sekela isiqunto osithathako
ngephuzu ELILODWA. (2)
9.13 Coca uveze amazizwakho ngokuzehlulela kwakaKholiwe bekufike lapha
azikhupha khona umphefumulo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
[25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 15 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)
UBONAKELE – M Sikosana
Ingemuva nesizinda sabalingisi bamanovela zinomthelela omkhulu kummongondaba
umtloli asuke awuhlosile. Akhe utshwaye ngelihlo elibukhali ingemuva nesizinda
somlingisi oyikutani wenovela yesihloko esithi; UBONAKELE bewuhlathulule nendima
eziyidlalileko ukuphumelelisa ummongondaba wayo. Amagama ozowasebenzisa
awabe ma-340-390. [25]
UMBUZO 11 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
UBONAKELE – M Sikosana
Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI C
'Madekhethu! Izambatho zami zoke zisele kileya koloyi egade ngiyikhwele nangiza
lapha. Nendlala seyithoma ukungisahlela. Ngomele amanzi. Umzimbami woke
udiniwe, kunjalo nje ngithoma nokuzwa amakhaza. Yindaba engizayithini yoke le?
Kodwana lokhu ngikubona kungcono khulu kunepilo le egade ngiyiphila kwethu.
Kuliqiniso akekho umuntu ozangisiza la kodwana okuthokozisako kukobanyana 5
umphefumulwami uphumulile.' UBonakele walala khona lapho, ngelanga elilandelako
wavuka ngamasa avuswa makhaza. Wagelagela loke ihlathi angazi bonyana uya
kuphi. Lapha ehlathini kunzima akakwazi ukubona ngitjho nelanga khona azakwazi
bonyana sikhathi bani.
UBonakele ubegelagela loke ihlathi afunana neenthelo zemmangweni. Ebusuku godu 10
alale khona lapho ehlathini. Kwabe kwaphela amalanga amathathu alala lapho
ehlathini. 'Ngimi lo osele aphenduke intandani namhlanjesi ababelethi bami kube
basaphila bobabili?' Watjho zehla zalandelana iinyembezi kodwana wazesula
ngombana akekho umuntu angamlilela nasele kunjengombana kunje. 'Namhlanjesi
ngizwa umzimbami lo ungangivumeli kuhle bona ngiyokulala kilelihlathi ngombana 15
izolo ngibone inyoka phezu komuthi.' Athule aqale ngehlathini lapha avame ukulala
khona. 'Ipheze yangigongoda inyoka leya. Njeke kungcono ngiyokulala kude nehlathi
namhlanjesi.' Wasuka khonokho wangena etjanini obude obumdlulako watjhinga
kenye intatjana egade ayibona ivele kancazana kude nehlathi.
Uthe asakhamba etjanini obude wabona intuthu ithunya kude. Wavele wazibonela 20
bonyana lapha kuthunya khona intuthu le, kunomuzi. Naye akazi bonyana yini into
eyamtjela bonyana abandamele ngapha kuvela khona intuthu le. Kodwana wazibona
sele avelele ngakhona. Wajamela kude waqalisisa. Kwenzeka koke lokhu nje
sekuthoma ukurhwalala, sekuthoma ukobana kube nzima yoke inarha ngombana
nakhu neenkwekwezi bezivalwe mamafu njengombana izulu gade lithembisa ukuna 25
ebusuku. Uthe asajame lapho uBonakele, asararekile, wezwa umzimba ufikelwa
kukwesaba. Njeke wabona bonyana okungcono angakwenzako kukobana akhambe
ayokulala ngesibayeni seenkomo zomuzi lo awuqalileko.
[Ikhasi 10–11]
11.1 Tlola isizathu esenze uBonakele azifumane sele agelagela ehlathini afunana
nendawo yokulala njengombana sibona kusenzeka etheksthini engehla le. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 16 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
11.2 Tlola okwalimukisa umtjhayeli wekoloyi eyabe ikhwelwe nguBonakele
nakasuka ekhabo bona akasimsanyana omncani njengombana ambona. (2)
11.3 Tlola amabizo wabesana ABABILI abalwa noBonakele lokha nakahlika ibhesi
ngeDaveyton. (2)
11.4 Ngikuphi okwenza uNomzana uMbuyiseli athande uBonakele khulu
nekwagcina sele kwenza abentwabakhe bona bahloye uBonakele? (2)
11.5 Rhunyeza ngephuzu ELILODWA okuhle okwakhunjulwa nguMahlangu
ngomkakhe uNaMndebele lokha nakaphendulana noNaSilombo ngoyise
kaBafunani. (1)
11.6 Rhunyeza bonyana kweza njani bona uBonakele azifumane sele
angaphakathi kwendawo yaboKiller yokuzibandulela iindubulo. (2)
11.7 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusilo iqiniso bese
usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
Boke abentwana abakhule batlhoriswa emakhabo bagcina sele bahlala
eendleleni ipilwabo yoke bangasenathemba ngepilo ehle. (2)
11.8 UBonakele ubonakala amumuntu otjhejako nonelemuko lezinto ezenzakalako
endaweni akiyo, ucabanga bona umukghwa lo wamsiza njani ekuthomeni
irhwebo lakhe lokuthengisa amahabhula? (2)
11.9 Madanisa ipilo uBonakele ayiphila nakafika eDaveyton nepilo yabentwana
abahlala eendleleni zenarheni yeSewula Afrika. (2)
11.10 Hlathulula ihloso yomtloli yokwenza bona iqhinga lakaDilika noHloyiwe
lokuqotjhisa uBonakele ekhabo liphumelele. (2)
11.11 Ucabanga bona ukwala kwakaNaMndebele ukubizwa ngegama lakhe
nanyana sele anesikhathi eside kangaka asebenza eJwanasbhege kumveza
amumuntu onjani? (2)
11.12 Ingabe uyazwelana nofana awuzwelani nomlingisi onguNaSilombo
ngobujamo asele azifumana aqalene nabo bokuhlongakalelwa mntwanakhe
uBafunani? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
11.13 Nasiyelela isiphetho senovela le, uNaSilombo uguqa phambi kwakaBonakele
ubetha irhobhe. Hlathulula bona lokhu kusitjelani ngobujamo bepilo
mazombe? (2)
11.14 Coca uveze amazizwakho ngokuqakatheka kwakamma weengazi epilweni
yomntwana. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (1)
[25]
NOFANA
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 17 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
UBUKGHWARI BOMLOMO
IBUTHELELO LOMTLOLO-NDABUKO – ET Mampokoro
UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)
'ILITJE LEMILINGO' – CM Sangweni
Iinolwana ziindatjana zekadeni ezazicocwa ngokuqalisa ezehlakalweni ezenziwa
babantu nofana ebujameni obubonakala ebantwini. Akhe utshwaye ngelihlo elibukhali
inolwana yesihloko esithi; 'ILITJE LEMILINGO' bese umadanisa izehlakalo
ezikhulunyiswa kiyo nezehlakalo ezibonakala zenziwe babantu emalangeni
wanamhlanje. Amagama ozowasebanzisa awabe ma-340–390. [25]
UMBUZO 13 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
13.1 'ISINGHONGHOYILO SEZINJA' – CM Sangweni
Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D
Kwasukelasukela!
Cozi!
Ephasini elalingaphasi komhlaba kwakuhlala isitjhaba sezinja. Isitjhabesi
sasibuswa yikosazo uBhova. Isitjhaba sakwaNja sasaziwa ngokobana
sitjhaba esibukhali khulu esasingasahlelwa nanyana ngubani. Zoke iintjhaba 5
ezakhelene nesitjhaba sezinja zazizisaba khulu izinja. Nanyana
abomakhelana bezinja babesilingwa kukobana izinja zinomkhuba wokobana
qobe inyezi nayizeleko ziqale phezulu zibethe umkhulungwani. Naziqale
phezulu njalo zibanga itjhada elikhulu zizwakale kude. Kodwana ngubani
ozozikhalima? Ngombana ozokhe athi vu uzokuya kiboyisemkhulu. Kuyaziwa 10
bona isitjhaba sakwaNja asitjhiyi litho eliphilako nasele sisahlele. Ngikho
nanje iintjhaba eziseduze zithuthumela nazibona izinja ziphelele esigodlweni
sekosazo uBhova. Esinye nesinye isitjhaba safuna ukwazi bonyana kazi
kuyokusahlelwa kuphi. Esinye nesinye isitjhaba sahlala maquphe, yinye into
ethenjiweko, libelo. 15
Umhlangano wezinja wawubizwe zizinja ezimapholisa. Izinjezi zazifuna
ukuyelelisa ezinye ngokuhlukumezeka eentetjhini zamapholisa lapho
zisebenza khona. Izinja ezimapholisa zayelelisa ezinye ngengozi eziqalene
nayo ngamalanga nazisemsebenzini. Umkhulumeli wezinja ezimapholisa
uBraki wathi; 'Bafowethu nabodadwethu ningasavuma ukuba mapholisa. 20
Thina mapholisa siyahlukunyezwa. Okokuthoma sinikelwa inyama evuthiweko
ekubeni thina sizidlela inyama ehlaza. Okwesibili sikhanjiswa isikhathi eside
singabonani nemindeni yethu. Akhese ucabange-ke, nakhu ubuya
emsebenzini abentwana bakho sebakhulile kodwana abakwazi. Abakwazi
ngombana kade wakhamba, wakhamba basese midlwana. Nawubuyako 25
ubafumana pheze sebalingana nawe, niyabona ukobana ibuhlungu ipilo
yobupholisa?' Zoke izinja zahlokoma ngalekulumo kaBraki kodwana kwaba
khona ukungavumelani. Ezinye zathi akufani nokuhlala ekhaya ungasebenzi,
ezinye zathi kuyafana ngombana uphenduka inja enganamuzi, ipikiswano
yaba yikulu kwamambala. 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 18 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
UBraki uthe nakabona bona izinto ziphuma elawulweni, wangenelela. Besele
kukhona izinja ezikhombana ngemino zivezelana amazinyo amambi. 'Sitjhaba
sakagogo, lalelani. Into esitshwenyako thina mapholisa kukobana sigijimisa
abantu sibabambe sibanikele amapholisa wabantu. Nasigijimisa umuntu
singena emarharheni athusako, singene emirhobeni eneenyoka ngitjho 35
nangemanzini. Niyazi nje bona abanye babantu esibagijimisakwaba bahlome
ngeengidi? Manjesi-ke nawugijimisa umuntu ohlome ngesigidi vane ugijimisa
ukufa.' Ikulumo kaBraki yafaka ivalo emadolweni wezinja ngombana
ezingasiwo amapholisa bezicabanga bona amapholisa asebenza kamnandi,
awaqalani neengozi. 40
[Ikhasi 85–86]
13.1.1 Dzubhula igama elisetjenziswe enolwaneni engehla le elitjho
izinjana ezincani. (1)
13.1.2 Tlola OKUBILI okuvela enolwaneni le okusinghonghoyilo sezinja
ezimapholisa. (2)
13.1.3 Tlola isizathu esinikelwa zizinja ezivungazela bona ukusebenza
njengenja elipholisa kuyafana nokungasebenzi. (1)
13.1.4 Rhunyeza umkhutjana omumbi owawenziwa sitjhaba sakwaNja
nowawusilinga iintjhaba ezakhelene naso. (2)
13.1.5 Hlathulula ocabanga bona kubonobangela abenze umtlami
wenolwani le anikele abalingisaba iinkhundla ezingenzasi.
(a) Ukwenza uBhova bona abe yikosi yesitjhaba sakoNja. (2)
(b) Ukwenza uBraki bona abemkhulumeli wezinja ezimapholisa. (2)
13.1.6 Ngaphandle komsebenzi wokugijimisa iinlelesi owenziwa zizinja
ezimapholisa ngiwuphi omunye umsebenzi owenziwa zizinja
ezimapholisa nezibonakala ziwenza ngcono khulu ukudlula
amapholisa ngokwawo. (2)
13.1.7 Tshwaya ngobuqiniso bezehlakalo ezivela enolwaneni le
nezisenzakalako nanamhlanje. Ipendulwakho ayibe maphuzu
AMABILI. (2)
13.1.8 Coca ngomlayezo esiwethulelwa yinolwana le. Ipendulwakho ayibe
liphuzu ELILODWA. (1)
KANYE
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 19 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
13.2 Funda iinanazelo ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
KWAMHLANGA – D Mabhena
1 Bayethe! Bayethe!
2 Bayethe mtjhade KwaMhlanga!
3 Bayethe mtjhade waKwaNdebele!
4 Uyingwenyam' eengwenyameni,
5 Bayethe! Bayethe KwaMhlanga!
6 Ukugeja kwaziwa nguwe,
7 Ugeje ngeentaba,
8 Wageja ngezikghwa,
9 Wabhodwabhodwa milanjana
10 Yamanz' angabubuliko.
11 Bayethe KwaMhlanga!
12 Ebusuku ugeja ngeenkwekwezi,
13 Usal' ufana neLandani,
14 Isidzwili samaNgisi,
15 Iingwegwe zakho zisithele.
16 Ulibandla lamadoda,
17 Usibethamthetho,
18 Waduma siyaqhaqhazela,
19 Siphathwe makhaza kusehlobo,
20 Ilanga likhuph' inyok' emgodini.
21 Wen' awuzum' uyazunyelwa,
22 Wen' awugubh' uyagujelwa,
23 Usidzwili selawulo KwaNdebele,
24 Ngitjho nobutjhontjhwani bulawulwa nguwe.
25 Ubhalelwa kukufa kwaphela.
26 Khula kosi!
27 Nzinza kosi!
28 Busa Ngwenyama!
29 Bayethe mtjhade!
30 Bayethe KwaMhlanga!
13.2.1 Buyelela utlole umuda ongenzasi lo kodwana ujamiselele igama
elithalelwe kiwo ngalelo elilijameleko.
Ebusuku ugeja ngeenkwekwezi. (1)
13.2.2 Rhunyeza ngomuda OWODWA ummongo omunyethwe yindima
yesi-2 yesibongo esingehlesi. (2)
13.2.3 Tlola umhlobo wesithombe-ngqondo osetjenziswe yimbongi
emudeni wama-24 wesibongo esingehlesi. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 20 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
13.2.4 Hlathulula okunqotjhwe yimbongi ngomuda we-9 ukuya kewe-10
wesibongo esingehlesi. (2)
13.2.5 Ucabanga bona kungebanga lani imbongi ingathekise indawo
yaKwaMhlanga neNgwenyama yesitjhaba eembongweni
ezingehlezi. (2)
13.2.6 Coca ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa isithombe-
ngqondo esiveza tjhatjhalazi ummongondaba wekondlo le. (2)
[25]
IMITLOMELO YESIGABA B: 25
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 21 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
ISIGABA C: UMDLALO/IDRAMA
YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba. Nawukhethe umbuzo
OMUDE enovelini/kubuthelelo lomtlolo-ndabuko qinisekisa bona ukhetha
umbuzo ONEMIBUZO EMIFITJHANI emdlalweni.
NOFANA
Nawukhethe umbuzo ONEMIBUZO EMIFITJHANI enovelini/kubuthelelo
lomtlolo-ndabuko qinisekisa bona ukhetha umbuzo OMUDE emdlalweni.
Kilesisigaba kuneencwadi EZINTATHU zemidlalo: IBHUDANGO LAMI,
UMBANGO KANZUNZA NOMANALA KANYE NEFINDO. Khetha incwadi
EYODWA uphendule ngayo umbuzo OWODWA.
UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE)
IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni
Imidlalo yakhiwa ngeenkulumo-pendulwano bese kuthi ngemva kwazo kube
nesenzeko nofana izenzeko ezilandela ikulumo-pendulwano leyo. Akhe ucoce
ngekulumo-pendulwano eyaba phakathi koMbulawa nababelethi bakhe, uMbulawa
nelutjha, iinsebenzi ezibabantu abadala nezibabantu abatjha bese uveza isenzeko
nofana izenzeko ezilandela ikulumo-pendulwano ngayinye. Amagama
ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25]
UMBUZO 15 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni
Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
ABADALA: (Bahlezi phasi.) Ragela phambili ndodana silalele.
MBULAWA: (Uragela phambili.) Ilutjha lithi libuza bona sele nizwile ngokwehlakalele
bakwaMasuku na?
MBONANI: (Ujamele abadala.) Nange nibuza manqophana nesifo esele sivele
kwaMasuku ipendulo yethu ithi iye. 5
MBULAWA: Iye sibuza manqophana naso isifo bobaba. Ilutjha lithi libuza bona nithini
ngokuqothwa komfelokazi kaNomzana uMasuku, nangokuhlongakala
kwendodana yakhona?
MBONANI: (Ngokutshwenyeka.) Sibuhlungu khulu ngento evelele bakwaMasuku.
Asazi bona singathathani siyihlanganise nani bona uMathumbu alise 10
igadango lokuqotha umndeni kaMasuku.
MBULAWA: (Ngokutshwenyeka.) Ngiyathemba bakwethu bona nisakhumbula
bonyana ubaba uMasuku wahlongakalela khona eplasinapha?
ABADALA: (Ngokutshwenyeka.) Siyakhumbula ndodana. Sisakhumbula nokobana
wahlongakala ngebanga lokusikwa mtjhini obhulako. 15
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 22 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
MBULAWA: Ngiyathokoza ngombana nisakhumbula bobaba. Namhlanjesi sele
kuhlongakele indodana yakhona, ebekungiyo eyathatha isikhundla
sakababa uMasuku eplasini. Nithini-ke ngombana uMathumbu uthethe
igadango lokuwuqotha umndeni wakwaMasuku ngombana
awusenamuntu ongawusebenzela iplasi. 20
ABADALA: Asazi bona singaniphendula sithini ndodana.
MBULAWA: Nikhumbule bona into eyenzeke kwaMasuku ingenzeka nanyana kubani
okhona eplasinapha.
MBONANI: Lapho khona uyibambe ngesibhukwini ndodana.
MBULAWA: Ngiyathemba akekho ongaziko bonyana umfelokazi kababa uMasuku 25
unobulwele besifuba somoya. Angekhe akwazi ukusebenza iplasi. Alo-ke
uMathumbu umqotha bona ayephi begodu ayokusebenzela ngubani?
MBONANI: Namhlanjesi khona ubuza into ephilako ndodana. Okubuhlungu
kukobana asazi bona singathini.
MBULAWA: Kungenziwani engenza bona uMathumbu atjhugulule igadango asele 30
alithathele umndeni kababa uMasuku.
MBONANI: Asazi bona kungenziwani ndodana. Phela kade khulu ayenza into le.
Akathomi emndenini wakwaMasuku lo wodwa. Mthethwakhe wakade
nisesebancani nina.
MBULAWA: Ilutjha lithi sele kusikhathi sokobana kuphele lokho. 35
MBONANI: Salinga sahluleka ndodana.
MBULAWA: Ukubhalelwa akusikukhwela intaba bobaba.
ABADALA: Alo-ke nina benibona bonyana kwenziweni?
MBULAWA: Thina besithi kungaba njani nange kunganghalwa umsebenzi khona
uMathumbu azokwazi ukutjhugulula igadango asele alithathele umndeni 40
kababa uMasuku.
[Ikhasi 20–21]
15.1 Tlola unobangela wokuqotjhwa komndeni wakwaMasuku eplasini lakaVenter. (1)
15.2 Ukwalela kwakaMathumbu ilutjha ukobana lifunde kuphikisana naliphi
ilungelo ngaphakathi komThethosisekelo weSewula Afrika? (2)
15.3 Tlola igadango elathathwa lilutjha ngomnqopho wokukhombisa uMathumbu
bona alikhambisani negadango alithetheko lokuqotjha umfelokazi kaMasuku. (2)
15.4 Tlola into EYODWA eyenziwa nguJooste nebufakazi bokobana uyingcenye
yamakhuwa aziimpurelani nanyana yena angazange abe lilunga lehlangano
yeSikakarele. (2)
15.5 Rhunyeza ummongo wekulumo-pendulwano eyaba phakathi
kwakaMathumbu, uTjhili noMbonani ngemva kobana ilutjha lethule
iinghonghoyilo zalo kuMathumbu. (1)
15.6 Ngokurhunyezweko tlola okwakumunyethwe ziindaba ebezethulwa mrhatjhi
uGabhogo ngamakhetho. (2)
15.7 Ingabe ikulumo-pendulwano engehla le isivezela uMbulawa amumuntu
onjani? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
15.8 Ucabanga bona kungebanga lani iinsebenzi ezibabantu abadala zingakghoni
ukulwisana neenqunto ezithathwa nguMathumbu naphezu kobana zilazi
iqiniso? (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 23 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
15.9 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusilo iqiniso bese
usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
Nasiyelela indlela iinsebenzi ezibabantu abatjha egade zilwa ngayo
emdlalweni lo, singatjho bona ngiyo into ebeyenza uMathumbu aqinise ihloko
angafuni ukulalela iinlilo zeensebenzi. (2)
15.10 Ngaphandle kokugidinga ukubulawa kweembotjhwa zombanganarha,
ucabanga bona ngisiphi esinye isizathu esingabenza basele ibhurendi? (2)
15.11 Khetha ipendulo enembako kezingezasi bese uqedelela ngayo umutjho
olandelako.
UNaidoo nakacoca noMbulawa uthi wabaleka eSewula Afrika ngombana
amapholisa begade amfunela umlandu wokuthiya isithuthumbisi ...
A esithabathabeni seentolo.
B esikolweni esasifunda abentwana bamakhuwa kwaphela.
C etatawini lakamakhakhulwararhwe.
D etatawini lebholo erarhwako. (2)
15.12 Nawuyelela indlela uMathumbu aphatha ngayo iinsebenzi zakhe emdlalweni
lo ingabe uyayisola nofana awuyisoli? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu
ELILODWA. (2)
15.13 Ingabe ucabanga bona uTjhili bekafanele nofana bekangakafaneli
ukuhlathululela uMathumbu ngebhudango lakaMbulawa lokuba mjameli
wamalungelo wobuntu? (2)
15.14 Coca ngesizinda sesikopilo esivela esabelweni esibizwa bona kuKwaNdebele
nekukulapho umndeni wakaTjhili wafudukela khona. (1)
[25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 24 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
UMBUZO 16 (UMBUZO OMUDE)
UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni
Imidlalo yakhiwa ngeenkulumo-pendulwano bese kuthi ngemva kwazo kube
nesenzeko nofana izenzeko ezilandela ikulumo-pendulwano leyo. Akhe ucoce
ngekulumo-pendulwano eyaba phakathi koNzunza noNanasi, koNzunza noMusi
nekulumo kayedwana kaNzunza bese uveza isenzeko nofana izenzeko ezilandela
ikulumo-pendulwano ngayinye. Amagama ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25]
UMBUZO 17 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni
Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI G
(UMbangwa noTjhaba bayacoca, inengi liyagida lilindele uNgendu noMlahleki ukobana
bafike nomsusathuli.)
UTJHABA: Ngikuthulela ingwani Mbangwa mngani. Kambe engikuzwe la kufana
poro nento ogade ungihlebela yona.
UMBANGWA: Mina ngiyindoda engalaliko ehlala ifuna ngombana walala awuzokudla 5
litho.
UTJHABA: Kwamambala kubamba ezumako.
UMBANGWA: Nepangela ehle ngelila igijima. Okungidanisako kukuthi uManala
angimboni kilendawo esikiyo.
UTJHABA: Uqinisele nami ngimfune ngamehlo kodwana angimboni. Ngiyarareka 10
bona ingabe igama lona ulifumene na.
UMBANGWA: Ngethemba bona ulifumene kodwana ngebanga lokobana uthanda
ukuya ebuzimbeni mhlamunye uye khona.
UTJHABA: Uthi uzakubusa libuseke leli lakaMusi ngombana kwanga akazitjheji
lezi zebukhosini. 15
UMBANGWA: Uqinisile lapho mngani kodwana ngiyakuphikisa kilokho. Kambe ikomo
ayihlabi ngobujamo beempondo zayo. Mhlambe sithi uthanda
ubuzimba khulu kanti uzoliphatha ngobukhulu ubuhlakaniphi
nangepumelelo.
UTJHABA: Ubuyela emagameni wakho nasisehlathini laKwaMnyamana nawuthi 20
angabuya nengwe iphila.
UMBANGWA: Iye mngani, bengikutjho lokho ngiqinisile ngombana ubukhosi
buyasetjenzelwa. Nange unganakghono begodu unganalemuko
lobuzimba ungadliwa ziimbandana uphila. Isitjhaba sizasoloko siqale
indlela sithi uyabuya nesikhumba sengwe emabala kanti sele 25
ufulathelwe ngabaphasi.
UTJHABA: Nangizwa lawo wami ngiyawaginya abuyele kwasifuba.
Sengizakuhlala phasi ngithabalale ngilindele okuzakuvela ngemva
kokuthi athathe unamrhali.
UMBANGWA: Ungahlali phasi uthabalale kodwana ukhumbule amagama wekosi athi 30
asihlangane besisingathane.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 25 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
UTJHABA: Makhulu lawo mazwi mngani. Angenza ngibethe irhobhe ngithi wokhi!
Sewungehlule singakabi litjhumi lezandla phezulu.
UMBANGWA: Umuntu owamukelako muhle mngani nakahluliweko.
(Emva kobana ikosi ikhambe uTjhaba noMbangwa bayathokoza.) 35
UMBANGWA: Ngikhumbula amagama wakho mhlaza sisehlathini KwaMnyamana.
UTJHABA: Kanti ukhumbula izinto zakade kangaka. Kambe kwakungathi
ngisisangoma esibhula ngehloko.
UMBANGWA: Wakhuluma njengomuntu olayelisako kodwana wawungalayelisi.
Ngangingakukholwa ngangithi ususa isizungu ngombana siphume 40
ubuzimba bombuyalize. Namhlanje ngisele ngikhamisile ngalokho
owangitjela khona.
[Ikhasi 12–13 and 40]
17.1 Ngikuphi okwenza uTjhaba angathembi bona uManala angakghona ukubusa
isitjhaba sekosi uMusi njengombana yona izibika ukungasakghoni ukuragela
phambili nokubusa nje? (2)
17.2 Tlola ikulumo kaMbangwa ayelelisa ngayo uTjhaba eyayihlathulula bona
angathatheli uManala phasi. (2)
17.3 Tlola amabizo weengijimi zekosi uMusi ezathunywa bona ziphalale
ziyokubikela isitjhaba bona sizokulalela umlayezo weNgwenyama uMusi. (2)
17.4 Rhunyeza ummongo wekulumo kayedwana kaNanasi yalokha
nakazakuphazanyiswa kuthokoza kwakaNgendu noMlahleki
nabazokuthathela ibandla amarhabha womsusathuli. (2)
17.5 UNzunza wenza isiqiniseko sokobana uyamfumana unamrhali. Tlola OKUBILI
akwenzako nokwaqinisekisa bona uyamthola. (2)
17.6 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Amagama kaNanasi athi, 'Nange ungavusi ihloko uzokulala ngeenyaweni'
ahlathulula bona …
A uzokulala aphumule.
B uzokulala aphilelwe.
C uzozisola.
D uzokujabajaba. (2)
17.7 Ngokutjho kwakaNzunza uthi isizathu esenza bona uyise adlulisele unamrhali
kuManala kukobana umthanda ukudlula yena. Ingabe lokho kuliqinso
kangangani? (2)
17.8 Ucabanga bona kungebanga lani uManala afike ngemva kwesikhathi
nakayokuthatha unamrhali kuyise naphezu kobana awutholile umlayezo
wokobana afike ngamasa? (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 26 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
17.9 Hlathulula okwenziwa nguManala nokwakungakatjhejwa babantu abanengi
ngemva kobana uNzunza amgalaje unamrhali. (2)
17.10 Ingabe uyini umnqopho womtloli womdlalo lo wokusebenzisa umuntu wengubo
ukuqeda umbango hlangana neentjhaba ezimbilezi? (2)
17.11 Ngokubona kwakho ingabe umlingisi onguManala bekufanele azibethe isifuba
kobana nguye ikosi naphezu kobana angakaphathi unamrhali? Sekela isiqunto
osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
17.12 Ingabe isenzo sokobana ikosi yathi nayithinta uNzunza yamuzwa anoboya
yacabanga bona nguManala siyakholweka nofana asikholweki? Sekela
ipendulwakho ngephuzu ELILODWA. (2)
17.13 Emdlalweni lo kunalapha kuvela khona bona amanye wamabutho alandela
uNzunza besele azisola. Ngisiphi isiqunto ogade ungasithatha nangathana
bewusebujameni bakaMhlekwa noSigodo bokuzisola ngokulandela uNzunza?
Ipendulo ayibe ngephuzu ELILODWA. (1)
[25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 27 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
UMBUZO 18 (UMBUZO OMUDE)
IFINDO – Sovumani KaZimkhona
Imidlalo yakhiwa ngeenkulumo-pendulwano bese kuthi ngemva kwazo kube
nesenzeko nofana izenzeko ezilandela ikulumo-pendulwano leyo. Akhe ucoce
ngekulumo-pendulwano eyaba phakathi koBalise noLungile, eyaba phakathi koBalise,
uLungile noThombeni neyaba phakathi koBalise noMnguni bese uveza isenzeko
nofana izenzeko ezilandela ikulumo-pendulwano ngayinye. Amagama
ozowasebenzisa awabe ma-340-390. [25]
UMBUZO 19 (UMBUZO ONEMIBUZO EMIFITJHANI)
IFINDO – Sovumani KaZimkhona
Funda isiqetjhana esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI H
(UBalise adose uLungile ngeendlebe, ammange.)
LUNGILE: Mrholozi, enjephana sineminyaka emingaki satjhada?
BALISE: (Urarekile.) Kubayini ubuze umbuzo lowo?
LUNGILE: Mihlanu angitjho?
BALISE: Kunjalo. 5
LUNGILE: Eminyakeni emihlanu le sisebenze ngamandla nangokuzimisela.
Sinakho koke esikutlhogako. Isithabathaba somuzi, ifenitjhara
kanokutjho neenkoloyi ezibizako.
BALISE: UZimu usiqalelele. Inengi labangani bethu bagcina ngokuzibhudanga
izinto esinazwezi. 10
LUNGILE: Lokho kutjho ukuthini? (Adose ummoya.) Siphumelele?
BALISE: Hlamazana, kwenzanjani?
LUNGILE: Mrholozi, sinakho koke kodwana asinamntwana. Khona kutjhiwo
bonyana uZimu angeze akupha koke. Alo asidime umntwana?
BALISE: Sithandwa sami, umntwana sizomfu … 15
LUNGILE: Kuphi? Nini?
BALISE: UZimu uzwa msinyana kodwana uthatha isikhathi ukuphendula.
LUNGILE: Ngifisa kwanga ngingakukholwa kodwana akuvumi. Sithandaze
besakghubuka amadolo kodwana nanamhlanje sisakhe umkhanyo.
BALISE: Asihlale ethembeni. Lizosiphilisa. 20
LUNGILE: Bangaki abodorhodera esele sibuya kibo ngalinto yomntwana? (UBalise
aqale phezulu, acimeze. Abubule.) Ubhalelwa nakubabala!
BALISE: Badlula etjhumini.
LUNGILE: Boke babhalelwe kusisiza. (Avuke. Athabalale. Aqale uBalise
ngemehlweni.) Balise, uyangithembisa bonyana awukazongitlhala? 25
BALISE: Ngikutlhalelani?
LUNGILE: Ngombana ngibhalelwa kukubelethela umntwana.
BALISE: (Avuke. Aguqe phambi komkakhe ngaphambi kokubeka isandla sakhe
sesincele ehlombe lakaLungile.) Lungile, mina nawe asikahlanganiswa
mntwana. Sihlanganiswe li … 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 28 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
LUNGILE: Lithando. Ngiyakwazi lokho kodwana iqiniso liyasala, umndeni
opheleleko ngonababelethi abanande bakhalima.
BALISE: Angijami nawe. Umndeni opheleleko ngozele ithando nokufuthumela.
Njengomndeni wethu lo. (Adose umoya.) Sithandwa sami, asikazami
ngokwaneleko bonyana singaphosela ithawula. 35
LUNGILE: Ungakutjho njani lokho sibe sibuya kibodorhodera abadlula
etjhumini?
BALISE: Asizame abosiyazi.
LUNGILE: (Arhudule amehlo.) Abosiyazi!
BALISE: Iye, iinyanga nanyana abantu abasebenza ngamanzi. 40
LUNGILE: (Ahleke.) Balise, uhlangene ihloko?
BALISE: Mkami, umlambo ulingwa ngedondolo. Mhlambe singathukwa
umqasa uphephela ngentongeni.
LUNGILE: Ukholelwa ekutheni umntwana ufunyanwa ngaphakathi kwesigujana
sesiwatjho! (Anikine ihloko.) Ngathana umma ulapha bekazakuvulela 45
ivesi ethi isitjhaba sami siyalahleka ngokutlhoga ilwazi. Wena utlhoga
liphi ilwazi ufunde kangaka?
[Ikhasi 16–17]
19.1 Konje ngebakwabani abantu bakwaMrholozi? (1)
19.2 Tlola bona umtloli womdlalo lo usethulele uLungile asebenza muphi
umsebenzi nowenza bona unina azikhakhazise ngaye kangaka. (1)
19.3 Tlola unobangela owenza bona uLungile angaphatheki kuhle naphezu kobana
banakho koke banendodakwakhe. (2)
19.4 Indaba yokukhamba bekuyokufikwa kibosiyazi ekhulunyiswa kukulumo-
pendulwano engehla le yakhamba beyayokufika nakuNaMalemane, ongunina
kaLungile. Tlola izinto EZIMBILI uNaMalemane athi zizokwenziwa kuLungile
nange avuma ukukhamba noBalise emphorofidini. (2)
19.5 Rhunyeza unobangela owenza bona uNaMalemane angamzwisisi kuhle
uMsiza naphezu kobana amkhwenyanakhe. (2)
19.6 Rhunyeza ipendulo kaLungile ayitjela uBalise ngemva kobana amhlathululele
ngeqhinga alitjelwe nguHleziphi nelithi mhlawumbe lingabasiza ukurarulula
umrarwabo wokungabi nomntwana lo. (2)
19.7 Ucabanga bona imali iyawakha umuzi njengombana kusitjho uNaMalemane
bona umuzi kaMsiza uqiniswe yimali kaLungile? (2)
19.8 Hlathulula unobangela owenza bona uMnguni angatjeli umkakhe
ngokukhamba kwakhe kuMabhebheja. (2)
19.9 Ingabe ikulumo kaMnguni ethi; 'Ilizwi labaphasi lakhelwa isibaya' aphendula
ngayo uMabhebheja imumethe muphi umqondo? (2)
19.10 Ingabe isenzo sakaBalise sokucocisana nabalingani bakhe ngokomsebenzi
ngemiraro yomzakhe sisivezelani ngaye? (2)
19.11 Ingabe umukghwa kaNaMalemane wokobana azenzele umathanda emzini
womkhwenyanakhe kusitjelani ngaye ebujameni bemikghwa mazombe? (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 29 DBE/Febherbari–Matjhi 2018
NSC
19.12 Ngokubona kwakho ungathi kusisenzo esilungileko nofana esingakalungi
sokobana uNaMalemane angafuni umkhwenyanakhe ngonobangela
wokobana akhuliswe babelethi abangasi bazalwana? Sekela isiqunto
osithathako ngephuzu ELILODWA. (2)
19.13 Tshwaya ngokuphumelela komtloli ukusebenzisa umdlali onguNobukhazi
emdlalweni lo. Ipendulwakho ayibe ngephuzu ELILODWA. (2)
19.14 Coca ngesifundo esitholakala emdlalweni lo. Ipendulwakho ayibe ngephuzu
ELILODWA. (1)
[25]
IMITLOMELO YESIGABA C: 25
INANI LILOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2018 QP

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P3 NSC Supplementary 2018 QP

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 NSC November 2018 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2017 QP

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2016 QP
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum