Skip to content

isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2016 Memo

MemorandumisiNdebele HLGrade 12201614 pages

Grade 12 isiNdebele HL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2016, 14 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC Supplementary Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) FEBHERBARI/MATJHI 2016 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 100 Imemorandamu le inamakhasi ali-14. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 2 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI) UMBUZO 1 1.1 I-eseyi ecocako. Ipumelelo ifunyanwa kabudisi. Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako. Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi. • I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela. • I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko. • Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangezelela ukuzwa okulandelako bekube sekugcineni. • Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga. • I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho esisepepeneneni begodu esilindelekileko. [50] 1.2 I-eseyi ehlathululako. Umuntu owangenza ngatjhugulula indlela embi ebe ngiziphethe ngayo. Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo. • Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo bokukhuluma. • Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya bha. • Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela, zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza akuhlathululako kukhanye bha. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 3 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu 1.3 I-eseyi evezako/eveza imizwa yomtloli. 'Ekugcineni ngazizwa nginamandla wokuthatha isiqunto esilungileko'. Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako. Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso lamambala. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli. • Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu e-eseyini le. • Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni yaloyo otlolako. • Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso nendima ethathwa ngotlolako. [50] 1.4 I-eseyi emahlangothimabili/emadanisako. Ubuhle nobumbi bemiguruguru ekhona eSewula Afrika mazombe. Indaba le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukobana kiyo yomibili imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukobana e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole ngemibono yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola ngayo. Okumnandi ngomhlobo lo we-eseyi kukobana otlolako utjhiyela ofundako ekutheni azikhethele yena isiqunto sokobana ngiliphi ihlangothi abona lingcono kunelinye. Umtloli angafinyelela esiphethweni esithileko ekugcineni kwe-eseyakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe ngokulinganako e-eseyini. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi. • Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle. • Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ubuhle nobumbi bento ethileko anikelwe yona esihlokweni. • Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso. [Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi bokuba namalungelo nawumntwana osese ngaphasi kwelawulo labazali] [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 4 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu 1.5 I-eseyi ephikisako/ehlangothilinye. Amalungelo wabantu bengubo abonakala asagandelelwe nakuleSewula Afrika etja. I-eseyi ephikisikako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni yomtloli. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo. • Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela imibonwakhe. • Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende. • Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele iphakamise imibono eqinileko. • Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe nehlonipho. • Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako nesanelisako. [50] 1.6 I-eseyi ephikisako/ehlangothilinye. Umntwana okhula atlhaga uyahlakanipha. I-eseyi ephikisikako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni yomtloli. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo. • Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela imibonwakhe. • Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende. • Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele iphakamise imibono eqinileko. • Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe nehlonipho. • Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako nesanelisako. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 5 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu 1.7 1.7.1 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we-eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwaloyo mhlobo wendaba ngokuqala kilomhlahlandlela. [50] 1.7.2 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we-eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwaloyo mhlobo wendaba ngokuqala kilomhlahlandlela. [50] IMITLOMELO YESIGABA A: 50 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 6 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA UMBUZO 2 2.1 Incwadi yobungani. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa incwadi yobungani: • Kufanele ibe nesiphande sinye, sitlolwe ngokujayelekileko esandleni sokudla. Isiphande sotlolako asibe nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib: Janabari/Tjhirhweni ingasi ngesiNgisi. • Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu, umzawakho njll. • Kunesilotjhiso esiphakamisa ibizo lomuntu omtlolelako. Isib. Jabulile, Mma, Baba njll. • Kufuneka esingenisweni aveze umnqopho wokutlola incwadi leyo ngobufitjhani. Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi lapha. • Kufuneka bona otlolako ahlathulule ngokuzeleko emzimbeni ihloso yokutlola kwakhe incwadi ngamaphuzu azwakalako nakhambisana nesihloko anikelwe sona. • Kumele ibe nesilayeliso; isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo boke abangaziko ngapho; njll. • Ekugcineni kumele utlole isiphetho, isib. Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelweko azi kuhle ukuthi utlolelwe ngubani. Isibongo akufuneki ukobana usitlole ngombana niyazana ninabantu obatloleleko. [25] 2.2 Ikulumo-pendulwano. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa ikulumo-pendulwano: • Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana izokucocwa bobani nendawo lapha izokucocelwa khona. • Akulotjhisanwa kungenwa endabeni zisuka zibekwa. • Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi kwamagama walabo abakhulumako. • Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako. • Amagama aveza imizwa nobujamo balabo abakhulumako akatlolwe afakwe ngaphakathi kweembayana ngemva kwekholoni etlolwe eduze negama lokhulumako nofana laloyo okhulumako. • Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga lalabo abakhulumako. Isib. ubaba nakakhuluma nendodana, umntwana wesikolo nakakhuluma notitjhere. • Ukobana ikulumo-pendulwano ithoma ngesingeniso akutjho bona akube khona isigaba esisiphetho. Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo, kuzwakale bonyana seyiyaphetha. • Ingaphetha ngokobana bazwane nanyana bangezwani kuye ngokobana indaba egade icocwa ikhambe bunjani. [25] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 7 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu 2.3 I-athikili kamagazini. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa i-athikili kamagazini: • Isihloko kufuze sidose ozosifunda begodu silulubeze. • I-athikili kumele itlowe ihlukaniswe ngamakholomu. Lokhu kuzokusiza ukobana ingabi nesakhiwo esifana nese-eseyi nofana ibe nesakhiwo sesikhangiso. • I-athikili kufuze itjengiswe kuhle begodu nemiqaliswayo/iinthombe zibe zihle ngemibala ekhanyako nedosako ekhambelana nayo. • Kufuze ikhulume noyifundako begodu ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako. • Isitayela sotlolako singasebenzisa iinthombe-ngqondo, sihlathulule nanyana sibe nezwelo. • Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iinsiza zingafakwa ku-athikili. • I-athikili kufuze ivuse ilulubezo njengomkhangiso ikhuthaze abayifundako bona bayifunde. • Iindima akukafuzi bona zibe zide. • Amaledere asetjenzisweko kufuze kube ngilayo azakwamukeleka. [25] 2.4 I-inthavyu/Ukuhlunga. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa i-inthavyu/ukuhlunga: I-inthavyu yikulumo la kuba khona umuntu nofana abantu abambadlwana ababuza imibuzo ngomnqopho wokufuna ilwazi elidephileko ngaye. Kungabuzwa ngokuzeleko umuntu ofuna umsebenzi kokhunye kubuzwe umuntu ngomnqopho wokufumana ilwazi ngento ethileko eyenzekileko nofana esazokwenzeka. I-inthavyu ingenzeka bunqopha, kumabonakude, emrhatjhweni nofana emtatweni. Ikhona godu i-inthavyu etlolwa phasi yona-ke isakhiwo sayo sifana patsi nesekulumo-pendulwano. (Qala umhlahlandlela wekulumo –pendulwano ngehla) [25] 2.5 Umlando kamufi. Nakutlolwa umlando kamufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako esinamagama kamufi apheleleko. Isib. Umlando kaBaphelile Sophy Masilela, njll. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa, njengokuthi: Lala Ngokuthula, Mgwezani Wakokosi, Lala uphumule, Mgwezani, nofana ikosi ayikuphe umphumulela wasafuthi, nanyana ngimaphi amagama anehlonipho kungaba ziinanazelo zakhe ziyamukeleka. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa umlando kamufi: • Isihloko esinamagama kamufi apheleleko. • Amagamakhe apheleleko. • Ilanga abelethwa ngalo. • Ubelethwa bobani. • Wabelethelwa kuphi (Igama lendawo abelethelwa kiyo). Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 8 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu • Imithombo yefundo asele adlule kiyo. • Wazuzani eemfundweni zakhe. • Iindawo asebenze kizo. • Iinkhundla azifumanako. • Ilanga akhambe ngalo ephasini. • Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi, abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo ngokweengazi. [25] 2.6 Ikulumo elungiselelweko. Umfundi nangabe utlole ikulumo elungiselelweko, kumele akhumbule bonyana abantu abafani ngamasiko, ngeenkolelo, ngefundo, ngabakuthandako nokhunye. Kumele umfundi acabange ukobana bazawathanda amaphuzu azowakhuluma emnyanyeni loyo. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa ikulumo elungiselelweko: • Ihloso yekulumo. • Iinhlokwana ezilindeleke ngaphasi kwekulumo elungiselelweko: - Isihloko > Kuqakathekile ukobana sibe nokuthi ikulumo izokwenzelwaphi, ngubani, ngaliphi ilanga begodu sethule okumunyethwe yikulumo. - Isilotjhiso > Kumele ococako alotjhise abakhona ngokulandelana kwabo, abakhulu nabancani, abalandelanise kuhle ngokweenkhundla zabo emehlweni womphakathi. - Isingeniso > Kumele sidose kodwana sibe sifitjhini senze kobana balalele. - Ummongo-ndaba > Ikulumo ayitlolwe ngokucacileko. - Isiphetho> Angarhunyeza ikulumakhe ngokubuyelela akukhulumileko nofana afake iselela. [25] IMITLOMELO YESIGABA B: 50 INANI LOKE: 100 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA INDABA/I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 IMITLOMELO] TJHEJA: • Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya indaba yephepha lesi-3, Isigaba A. • Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5. • Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi. • Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi. IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOKUHLELA -Ukuphendula okudluleleko. -Iimpendulo zihleleke kuhle, -Ukuphendula okwanelisako. -Ukuphendula okungakajami -Ukuphendula okuphume Izinga eliphezulu -Imiqondo ehlakaniphileko, zikhambelana khulu begodu -Imiqondo ekhambelanako ndawonye. endleleni khulu. (Ukuphendula) evusa imiqondo netjengisa zimnandi. nekholisako. -Imiqondo engakanqophi. -Imiqondo enganatlha ukukhula. -Kunobufakazi nokukhula -Kunokuhleleka okulingeneko -Ubufakazi obuncani nengazwakaliko. Ukuhleleka kwemiqondo okubonakalako. nokukhambelanako nesihloko, bokuhleleka nokukhambelana. -Imiqondo engakahleleki yokuhlela -Ukuhleleka okudluleleko -Isingeniso, umzimba umzimba nesiphetho. nengakhambelaniko. Ukulemuka komnqopho, nokukhambelana nesiphetho kuhleleke kuhle abamukelilwazi nobujamo kwesingeniso, umzimba begodu kuyakhambelana. nesiphetho. 30 AMAMAKSI 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ukuphendula okudluleleko -Ukuphendula okuhlelwe -Ukuphendula okwanelisako -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko Izinga eliphasi kodwana kutlhayela kuhle. kodwana okunganatlha. okungakhambelaniko akukalingwa nokulingwa. amatshwayo wendaba ehle. -Imiqondo ekarisako -Imiqondo iyakhambelana okusezingeni eliphasi. -Imiqondo engakhambelaniko -Imiqondo ekhulileko nekhambelanako. ngokulingeneko. -Imiqondo ayikahlangani nengakafaneli. nenokuhlakanipha. -Kunokuhleleka -Kunokuhleleka begodu ayikanqophi. -Imiqondo enganatlha -Kunokuhleleka nokukhambelana okuhle nokukhambelana -Abukho ubufakazi bokuhlela. nengazwakaliko. nokukhambelana okuhle kwesingeniso, umzimba okulingeneko, kwesingeniso, ngokudluleleko kwesingeniso, nesiphetho. umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] (iyaraga) Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 ILIMI, ISITAYELA NOKU- -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista nesitayela EDITHA. kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama ezingakafaneli khulu Izinga eliphezulu elifaneleko nelihle elifanele umnqopho, elifanele umnqopho, elingakafaneli umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi Iphimbo, irejista, isitayela ngokudluleleko, elinemba abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. nelwazimagama elifanele umnqopho, abamukelilwazi -Ilimi liyanemba begodu -Ukusetjenziswa kwelimi -Ukusetjenziswa kwelimi -Ilwazimagama elitlhayela umnqopho, abamukelilwazi nobujamo. lisetjenziswe ngokufaneleko. okwethula ihlathululo. okusezingeni eliphasi. khulu lenza kube budisi nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi ukuzwisisa itheksthi. Ukukhethwa kwamagama, kusezingeni elihle akunamphoso khulu. kuneemphoso ezinengana. kuneemphoso ezinengi. -Ilimi elingazwakaliko. ukusetjenziswa kwelimi, ngokudluleleko. -Kutlanywe kuhle. -Kutlanywe ngokusezingeni -Kutlanywe ngokusezingeni -Ihlelo nesipelinghi imithetjhwana, iimphumuzi, -Ihlelo nesipelinghi elilingeneko. eliphasi. kuneemphoso ezinengi khulu. ihlelo nesipelinghi. esinganamphoso. -Kutlanywe ngokusezingeni -Kutlanywe kuhle eliphasi khulu. 15 AMAMAKSI ngokudluleleko. 13 10 7 4 -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama Izinga eliphasi elifaneleko nelihle elinemba elifanele umnqopho, elifanele umnqopho, elincani nelisezingeni eliphasi umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo elingakafaneli umnqopho, nobujamo. -Ilimi liyanemba begodu ngokulingana. abamukelilwazi nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi lisetjenziswe ngokufaneleko. -Ukusetjenziswa kwelimi -Ukusetjenziswa kwelimi kusezingeni elihle khulu. -Ihlelo nesipelinghi okungathuli ihlathululo. okungakafaneli. -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso ezimbalwa. -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi esinganamphoso. -Kutlanywe kuhle. kuneemphoso ezinengi. kuneemphoso ezinengi khulu. -Kutlanywe kuhle khulu. -Kutlanywe ngokusezingeni -Kutlanywe ngokusezingeni eliphasi. eliphasi khulu. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 -Kuvezwe amatshwayo -Kuvezwe amatshwayo -Amatshwayo -Amaphuzu amanye -Amaphuzu afunekako Amatshwayo wetheksti. nemininingwana nemininingwana yesakhiwo nemininingwana eveziweko anembako akhona. ayatlhayela. Ukwakhiwa kweengaba eqakathekileko yesakhiwo sendaba. iyakhambelana. -Ukwakhiwa kwemitjho -Ukwakhiwa kwemitjho nemitjho. sendaba. -Kunokukhambelana okuhle. -Imitjho neengaba kwakhiwe neengaba kuneemphoso. neengaba kuneemphoso -Kunokukhambelana okuhle -Imitjho neengaba kunikela kuhle. -Indaba isazwakala kancani. ezinengi khulu. ngokudluleleko kwendaba. umqondo. -Indaba isanikela umqondo. -Indaba ayinamqondo. 5 AMAMAKSI -Imitjho kanye neengaba kwakheke ngendlela ehle ngokudluleleko. IRENJI YAMAMAKSI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: -km/hl- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-/-st-/-ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA WELIMI LEKHAYA [25 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 NESAKHIWO -Ukuphendula okudluleleko, -Ukuphendula okuhle khulu -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula ngokusisekelo -Ukuphendula kutjengisa okungaphezu kwalokho nokutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi lamatshwayo begodu kutjengisa ilwazi Ukungabi khona kwelwazi -Ukuphendula nemibono. okulindelweko. lamatshwayo wetheksthi. wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. -Ukubuthelelwa nokuhleleka -Imiqondo ehlakaniphileko -Umtlolo unqophile, -Akunakudzimelela -Kunokunqopha okukhona -Akunakukhambelana kwemibono. nekhulileko. awukaphumi esihlokweni nokukhambelana okulingeneko kodwana okunengi kwemiqondo. -Umnqopho, abamukelilwazi, -Ilwazi elingeneleleko begodu usekelwe kuhle kokumunyethweko nemiqondo. kuphambene nesihloko. -Imininingwana esekela amatshwayo/imithetjhwana kanye lamatshwayo wetheksthi. ngendlela enobukghoni. -Eminye imininingwana esekela -Imininingwana esekela isihloko imbalwa. nobujamo -Umtlolo unqophile. -Kunemininingwana esekela isihloko iveziwe. isihloko imbalwa. -Akakasebenzisi amatshwayo -Kunokukhambelana isihloko. -Isakhiwo sifanele -Imithetho eqakathekileko nemithetho yesakhiwo. 15 AMAMAKSI kokumunyethweko nomqondo. -Isakhiwo esifaneleko ngokulingeneko kodwana yelimi isetjenziswe ngendlela -Isakhiwo sihleleke kuhle kodwana kunokungakhambelani. ekungasiyo. begodu yoke imininingwana Esinokungakhambelaniko -Kunobutjhapha esekela isihloko iveziwe. okuncazana. obubonakalako. -Isakhiwo esifaneleko nesinembako. ILIMI, ISITAYELA KANYE NOKU- 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 EDITHA -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela nelwazimagama kuwufanela nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama -Iphimbo, irejista nesitayela kufanele khulu umnqopho, kuhle umnqopho, ngokulingeneko umnqopho, kancani umnqopho, akukhambelani nomnqopho, umnqopho/umphumela, abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. nobujamo. nobujamo. nobujamo. nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi kanye -Ihlelo lisetjenziswe -Ihlelo lisetjenziswe -Kuneemphoso zehlelo -Kuneemphoso zehlelo -Kuneemphoso ezinengi khulu nemithetjhwana. ngokunembako begodu lihleleke ngokunembako begodu kodwana azilimazi ihlathululo. ezenza bona ihlathululo ezenza bona ihlathululo -Ukukhethwa kwamagama. kuhle khulu. lihleleke kuhle. ingazwakali. ingazwakali nakancani. -Ukusetjenziswa kwamatshwayo -Akunamphoso. -Akunamphoso ezinengi. wokutlola nesipelinghi. 10 AMAMAKSI IRENJI YAMAMAKSI 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5 ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: -km-/hl-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-/st-/- ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 14 DBE/Febherbari–Matjhi 2016 NSC – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele HL

View all