Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
FEBHERBARI/MATJHI 2016
IMEMORANDAMU
IMITLOMELO: 100
Imemorandamu le inamakhasi ali-14.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2016 Memo
Grade 12 isiNdebele HL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2016, 14 pages. Read online or download the free PDF.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2016 · isindebele. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 1.7 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
NSC Supplementary Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ubukghwari / Literature (Set Works)50 marks
- Question 1.2Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.3Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.4Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.5Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.6Ubukghwari / Literature (Set Works)50 marks
Show all 13 questions
- Question 1.7Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)150 marks
- Question 2.1Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.2Ukulalela nokukhuluma / Listening and Speaking25 marks
- Question 2.3Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.4Ukulalela nokukhuluma / Listening and Speaking25 marks
- Question 2.5Ukutlola nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.6Ukulalela nokukhuluma / Listening and Speaking25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 2 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI)
UMBUZO 1
1.1 I-eseyi ecocako.
Ipumelelo ifunyanwa kabudisi.
Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.
• I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
• I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
• Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangezelela ukuzwa okulandelako
bekube sekugcineni.
• Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana
neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.
• I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho
esisepepeneneni begodu esilindelekileko. [50]
1.2 I-eseyi ehlathululako.
Umuntu owangenza ngatjhugulula indlela embi ebe ngiziphethe ngayo.
Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu
othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele
umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale
kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu
kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo.
• Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo
bokukhuluma.
• Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya
bha.
• Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela,
zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza
akuhlathululako kukhanye bha. [50]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 3 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
1.3 I-eseyi evezako/eveza imizwa yomtloli.
'Ekugcineni ngazizwa nginamandla wokuthatha isiqunto esilungileko'.
Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le
itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho
abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle
neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni
ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako.
Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako
abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko
kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana
ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze
kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya
kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso
lamambala.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli.
• Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu
e-eseyini le.
• Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu
kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni
yaloyo otlolako.
• Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso
nendima ethathwa ngotlolako. [50]
1.4 I-eseyi emahlangothimabili/emadanisako.
Ubuhle nobumbi bemiguruguru ekhona eSewula Afrika mazombe.
Indaba le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukobana kiyo
yomibili imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona
kukobana e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole
ngemibono yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola
ngayo. Okumnandi ngomhlobo lo we-eseyi kukobana otlolako utjhiyela
ofundako ekutheni azikhethele yena isiqunto sokobana ngiliphi ihlangothi
abona lingcono kunelinye. Umtloli angafinyelela esiphethweni esithileko
ekugcineni kwe-eseyakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele
yethulwe ngokulinganako e-eseyini.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi.
• Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle.
• Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ubuhle nobumbi bento ethileko
anikelwe yona esihlokweni.
• Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso.
[Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi bokuba namalungelo
nawumntwana osese ngaphasi kwelawulo labazali] [50]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 4 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
1.5 I-eseyi ephikisako/ehlangothilinye.
Amalungelo wabantu bengubo abonakala asagandelelwe nakuleSewula
Afrika etja.
I-eseyi ephikisikako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni
atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane
naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube
sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni
yomtloli.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo.
• Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela
imibonwakhe.
• Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende.
• Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele
iphakamise imibono eqinileko.
• Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe
nehlonipho.
• Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako
nesanelisako. [50]
1.6 I-eseyi ephikisako/ehlangothilinye.
Umntwana okhula atlhaga uyahlakanipha.
I-eseyi ephikisikako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni
atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane
naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube
sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni
yomtloli.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo.
• Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela
imibonwakhe.
• Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende.
• Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele
iphakamise imibono eqinileko.
• Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe
nehlonipho.
• Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako
nesanelisako. [50]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 5 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
1.7 1.7.1 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo
we-eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi
ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu
alindeleke ngaphasi kwaloyo mhlobo wendaba ngokuqala
kilomhlahlandlela. [50]
1.7.2 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo
we-eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi
ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu
alindeleke ngaphasi kwaloyo mhlobo wendaba ngokuqala
kilomhlahlandlela. [50]
IMITLOMELO YESIGABA A: 50
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 6 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA
UMBUZO 2
2.1 Incwadi yobungani.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa incwadi yobungani:
• Kufanele ibe nesiphande sinye, sitlolwe ngokujayelekileko esandleni
sokudla. Isiphande sotlolako asibe nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib:
Janabari/Tjhirhweni ingasi ngesiNgisi.
• Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu,
umzawakho njll.
• Kunesilotjhiso esiphakamisa ibizo lomuntu omtlolelako. Isib. Jabulile,
Mma, Baba njll.
• Kufuneka esingenisweni aveze umnqopho wokutlola incwadi leyo
ngobufitjhani. Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu
ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi lapha.
• Kufuneka bona otlolako ahlathulule ngokuzeleko emzimbeni ihloso
yokutlola kwakhe incwadi ngamaphuzu azwakalako nakhambisana
nesihloko anikelwe sona.
• Kumele ibe nesilayeliso; isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo
boke abangaziko ngapho; njll.
• Ekugcineni kumele utlole isiphetho, isib. Ngimi umnganakho/Ngimi
umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi
kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo
otlolelweko azi kuhle ukuthi utlolelwe ngubani. Isibongo akufuneki
ukobana usitlole ngombana niyazana ninabantu obatloleleko. [25]
2.2 Ikulumo-pendulwano.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa ikulumo-pendulwano:
• Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni
kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana
izokucocwa bobani nendawo lapha izokucocelwa khona.
• Akulotjhisanwa kungenwa endabeni zisuka zibekwa.
• Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe
mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi
kwamagama walabo abakhulumako.
• Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako.
• Amagama aveza imizwa nobujamo balabo abakhulumako akatlolwe
afakwe ngaphakathi kweembayana ngemva kwekholoni etlolwe eduze
negama lokhulumako nofana laloyo okhulumako.
• Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga
lalabo abakhulumako. Isib. ubaba nakakhuluma nendodana,
umntwana wesikolo nakakhuluma notitjhere.
• Ukobana ikulumo-pendulwano ithoma ngesingeniso akutjho bona akube
khona isigaba esisiphetho. Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo,
kuzwakale bonyana seyiyaphetha.
• Ingaphetha ngokobana bazwane nanyana bangezwani kuye ngokobana
indaba egade icocwa ikhambe bunjani. [25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 7 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
2.3 I-athikili kamagazini.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa i-athikili kamagazini:
• Isihloko kufuze sidose ozosifunda begodu silulubeze.
• I-athikili kumele itlowe ihlukaniswe ngamakholomu. Lokhu kuzokusiza
ukobana ingabi nesakhiwo esifana nese-eseyi nofana ibe nesakhiwo
sesikhangiso.
• I-athikili kufuze itjengiswe kuhle begodu nemiqaliswayo/iinthombe zibe
zihle ngemibala ekhanyako nedosako ekhambelana nayo.
• Kufuze ikhulume noyifundako begodu ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako.
• Isitayela sotlolako singasebenzisa iinthombe-ngqondo, sihlathulule
nanyana sibe nezwelo.
• Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iinsiza zingafakwa
ku-athikili.
• I-athikili kufuze ivuse ilulubezo njengomkhangiso ikhuthaze
abayifundako bona bayifunde.
• Iindima akukafuzi bona zibe zide.
• Amaledere asetjenzisweko kufuze kube ngilayo azakwamukeleka. [25]
2.4 I-inthavyu/Ukuhlunga.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa i-inthavyu/ukuhlunga:
I-inthavyu yikulumo la kuba khona umuntu nofana abantu abambadlwana
ababuza imibuzo ngomnqopho wokufuna ilwazi elidephileko ngaye.
Kungabuzwa ngokuzeleko umuntu ofuna umsebenzi kokhunye kubuzwe
umuntu ngomnqopho wokufumana ilwazi ngento ethileko eyenzekileko
nofana esazokwenzeka. I-inthavyu ingenzeka bunqopha, kumabonakude,
emrhatjhweni nofana emtatweni. Ikhona godu i-inthavyu etlolwa phasi
yona-ke isakhiwo sayo sifana patsi nesekulumo-pendulwano. (Qala
umhlahlandlela wekulumo –pendulwano ngehla) [25]
2.5 Umlando kamufi.
Nakutlolwa umlando kamufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako
esinamagama kamufi apheleleko. Isib. Umlando kaBaphelile Sophy Masilela,
njll. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa,
njengokuthi: Lala Ngokuthula, Mgwezani Wakokosi, Lala uphumule,
Mgwezani, nofana ikosi ayikuphe umphumulela wasafuthi, nanyana ngimaphi
amagama anehlonipho kungaba ziinanazelo zakhe ziyamukeleka.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa umlando kamufi:
• Isihloko esinamagama kamufi apheleleko.
• Amagamakhe apheleleko.
• Ilanga abelethwa ngalo.
• Ubelethwa bobani.
• Wabelethelwa kuphi (Igama lendawo abelethelwa kiyo).
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 8 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
• Imithombo yefundo asele adlule kiyo.
• Wazuzani eemfundweni zakhe.
• Iindawo asebenze kizo.
• Iinkhundla azifumanako.
• Ilanga akhambe ngalo ephasini.
• Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi,
abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo
ngokweengazi. [25]
2.6 Ikulumo elungiselelweko.
Umfundi nangabe utlole ikulumo elungiselelweko, kumele akhumbule
bonyana abantu abafani ngamasiko, ngeenkolelo, ngefundo,
ngabakuthandako nokhunye. Kumele umfundi acabange ukobana
bazawathanda amaphuzu azowakhuluma emnyanyeni loyo.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa ikulumo elungiselelweko:
• Ihloso yekulumo.
• Iinhlokwana ezilindeleke ngaphasi kwekulumo elungiselelweko:
- Isihloko > Kuqakathekile ukobana sibe nokuthi ikulumo
izokwenzelwaphi, ngubani, ngaliphi ilanga
begodu sethule okumunyethwe yikulumo.
- Isilotjhiso > Kumele ococako alotjhise abakhona
ngokulandelana kwabo, abakhulu nabancani,
abalandelanise kuhle ngokweenkhundla zabo
emehlweni womphakathi.
- Isingeniso > Kumele sidose kodwana sibe sifitjhini senze
kobana balalele.
- Ummongo-ndaba > Ikulumo ayitlolwe ngokucacileko.
- Isiphetho> Angarhunyeza ikulumakhe ngokubuyelela
akukhulumileko nofana afake iselela. [25]
IMITLOMELO YESIGABA B: 50
INANI LOKE: 100
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA INDABA/I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 IMITLOMELO]
TJHEJA:
• Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya indaba yephepha lesi-3, Isigaba A.
• Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5.
• Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu
neliphasi.
• Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi.
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI]
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOKUHLELA -Ukuphendula okudluleleko. -Iimpendulo zihleleke kuhle, -Ukuphendula okwanelisako. -Ukuphendula okungakajami -Ukuphendula okuphume
Izinga eliphezulu
-Imiqondo ehlakaniphileko, zikhambelana khulu begodu -Imiqondo ekhambelanako ndawonye. endleleni khulu.
(Ukuphendula) evusa imiqondo netjengisa zimnandi. nekholisako. -Imiqondo engakanqophi. -Imiqondo enganatlha
ukukhula. -Kunobufakazi nokukhula -Kunokuhleleka okulingeneko -Ubufakazi obuncani nengazwakaliko.
Ukuhleleka kwemiqondo okubonakalako. nokukhambelanako nesihloko, bokuhleleka nokukhambelana. -Imiqondo engakahleleki
yokuhlela -Ukuhleleka okudluleleko -Isingeniso, umzimba umzimba nesiphetho. nengakhambelaniko.
Ukulemuka komnqopho, nokukhambelana nesiphetho kuhleleke kuhle
abamukelilwazi nobujamo kwesingeniso, umzimba begodu kuyakhambelana.
nesiphetho.
30 AMAMAKSI
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Ukuphendula okudluleleko -Ukuphendula okuhlelwe -Ukuphendula okwanelisako -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko
Izinga eliphasi
kodwana kutlhayela kuhle. kodwana okunganatlha. okungakhambelaniko akukalingwa nokulingwa.
amatshwayo wendaba ehle. -Imiqondo ekarisako -Imiqondo iyakhambelana okusezingeni eliphasi. -Imiqondo engakhambelaniko
-Imiqondo ekhulileko nekhambelanako. ngokulingeneko. -Imiqondo ayikahlangani nengakafaneli.
nenokuhlakanipha. -Kunokuhleleka -Kunokuhleleka begodu ayikanqophi. -Imiqondo enganatlha
-Kunokuhleleka nokukhambelana okuhle nokukhambelana -Abukho ubufakazi bokuhlela. nengazwakaliko.
nokukhambelana okuhle kwesingeniso, umzimba okulingeneko, kwesingeniso,
ngokudluleleko kwesingeniso, nesiphetho. umzimba nesiphetho.
umzimba nesiphetho.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] (iyaraga)
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
ILIMI, ISITAYELA NOKU- -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista nesitayela
EDITHA. kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama ezingakafaneli khulu
Izinga eliphezulu
elifaneleko nelihle elifanele umnqopho, elifanele umnqopho, elingakafaneli umnqopho, umnqopho, abamukelilwazi
Iphimbo, irejista, isitayela ngokudluleleko, elinemba abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo. nobujamo.
nelwazimagama elifanele umnqopho, abamukelilwazi -Ilimi liyanemba begodu -Ukusetjenziswa kwelimi -Ukusetjenziswa kwelimi -Ilwazimagama elitlhayela
umnqopho, abamukelilwazi nobujamo. lisetjenziswe ngokufaneleko. okwethula ihlathululo. okusezingeni eliphasi. khulu lenza kube budisi
nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi ukuzwisisa itheksthi.
Ukukhethwa kwamagama, kusezingeni elihle akunamphoso khulu. kuneemphoso ezinengana. kuneemphoso ezinengi. -Ilimi elingazwakaliko.
ukusetjenziswa kwelimi, ngokudluleleko. -Kutlanywe kuhle. -Kutlanywe ngokusezingeni -Kutlanywe ngokusezingeni -Ihlelo nesipelinghi
imithetjhwana, iimphumuzi, -Ihlelo nesipelinghi elilingeneko. eliphasi. kuneemphoso ezinengi khulu.
ihlelo nesipelinghi. esinganamphoso. -Kutlanywe ngokusezingeni
-Kutlanywe kuhle eliphasi khulu.
15 AMAMAKSI ngokudluleleko.
13 10 7 4
-Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela
kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama
Izinga eliphasi
elifaneleko nelihle elinemba elifanele umnqopho, elifanele umnqopho, elincani nelisezingeni eliphasi
umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo elingakafaneli umnqopho,
nobujamo. -Ilimi liyanemba begodu ngokulingana. abamukelilwazi nobujamo.
-Ukusetjenziswa kwelimi lisetjenziswe ngokufaneleko. -Ukusetjenziswa kwelimi -Ukusetjenziswa kwelimi
kusezingeni elihle khulu. -Ihlelo nesipelinghi okungathuli ihlathululo. okungakafaneli.
-Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso ezimbalwa. -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi
esinganamphoso. -Kutlanywe kuhle. kuneemphoso ezinengi. kuneemphoso ezinengi khulu.
-Kutlanywe kuhle khulu. -Kutlanywe ngokusezingeni -Kutlanywe ngokusezingeni
eliphasi. eliphasi khulu.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
-Kuvezwe amatshwayo -Kuvezwe amatshwayo -Amatshwayo -Amaphuzu amanye -Amaphuzu afunekako
Amatshwayo wetheksti. nemininingwana nemininingwana yesakhiwo nemininingwana eveziweko anembako akhona. ayatlhayela.
Ukwakhiwa kweengaba eqakathekileko yesakhiwo sendaba. iyakhambelana. -Ukwakhiwa kwemitjho -Ukwakhiwa kwemitjho
nemitjho. sendaba. -Kunokukhambelana okuhle. -Imitjho neengaba kwakhiwe neengaba kuneemphoso. neengaba kuneemphoso
-Kunokukhambelana okuhle -Imitjho neengaba kunikela kuhle. -Indaba isazwakala kancani. ezinengi khulu.
ngokudluleleko kwendaba. umqondo. -Indaba isanikela umqondo. -Indaba ayinamqondo.
5 AMAMAKSI -Imitjho kanye neengaba
kwakheke ngendlela ehle
ngokudluleleko.
IRENJI YAMAMAKSI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
-km/hl- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-/-st-/-ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA WELIMI LEKHAYA [25 AMAMAKSI]
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli
OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
NESAKHIWO -Ukuphendula okudluleleko, -Ukuphendula okuhle khulu -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula ngokusisekelo -Ukuphendula kutjengisa
okungaphezu kwalokho nokutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi lamatshwayo begodu kutjengisa ilwazi Ukungabi khona kwelwazi
-Ukuphendula nemibono. okulindelweko. lamatshwayo wetheksthi. wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi.
-Ukubuthelelwa nokuhleleka -Imiqondo ehlakaniphileko -Umtlolo unqophile, -Akunakudzimelela -Kunokunqopha okukhona -Akunakukhambelana
kwemibono. nekhulileko. awukaphumi esihlokweni nokukhambelana okulingeneko kodwana okunengi kwemiqondo.
-Umnqopho, abamukelilwazi, -Ilwazi elingeneleleko begodu usekelwe kuhle kokumunyethweko nemiqondo. kuphambene nesihloko. -Imininingwana esekela
amatshwayo/imithetjhwana kanye lamatshwayo wetheksthi. ngendlela enobukghoni. -Eminye imininingwana esekela -Imininingwana esekela isihloko imbalwa.
nobujamo -Umtlolo unqophile. -Kunemininingwana esekela isihloko iveziwe. isihloko imbalwa. -Akakasebenzisi amatshwayo
-Kunokukhambelana isihloko. -Isakhiwo sifanele -Imithetho eqakathekileko nemithetho yesakhiwo.
15 AMAMAKSI kokumunyethweko nomqondo. -Isakhiwo esifaneleko ngokulingeneko kodwana yelimi isetjenziswe ngendlela
-Isakhiwo sihleleke kuhle kodwana kunokungakhambelani. ekungasiyo.
begodu yoke imininingwana Esinokungakhambelaniko -Kunobutjhapha
esekela isihloko iveziwe. okuncazana. obubonakalako.
-Isakhiwo esifaneleko
nesinembako.
ILIMI, ISITAYELA KANYE NOKU- 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
EDITHA
-Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela
nelwazimagama kuwufanela nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama
-Iphimbo, irejista nesitayela kufanele
khulu umnqopho, kuhle umnqopho, ngokulingeneko umnqopho, kancani umnqopho, akukhambelani nomnqopho,
umnqopho/umphumela,
abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye abamukelilwazi kanye
abamukelilwazi nobujamo.
nobujamo. nobujamo. nobujamo. nobujamo. nobujamo.
-Ukusetjenziswa kwelimi kanye
-Ihlelo lisetjenziswe -Ihlelo lisetjenziswe -Kuneemphoso zehlelo -Kuneemphoso zehlelo -Kuneemphoso ezinengi khulu
nemithetjhwana.
ngokunembako begodu lihleleke ngokunembako begodu kodwana azilimazi ihlathululo. ezenza bona ihlathululo ezenza bona ihlathululo
-Ukukhethwa kwamagama.
kuhle khulu. lihleleke kuhle. ingazwakali. ingazwakali nakancani.
-Ukusetjenziswa kwamatshwayo
-Akunamphoso. -Akunamphoso ezinengi.
wokutlola nesipelinghi.
10 AMAMAKSI
IRENJI YAMAMAKSI 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
-km-/hl-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-/st-/- ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
12 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
13 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
14 DBE/Febherbari–Matjhi 2016
NSC – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2017 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper