Skip to content

isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo

MemorandumisiNdebele HLGrade 12201513 pages

Grade 12 isiNdebele HL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2015, 13 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC Supplementary Exam 2015

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) FEBHERBARI/MATJHI 2015 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 100 Imemorandamu le inamakhasi ali-13. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 2 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu SIGABA A: AMATHEKSTI WOKUZITLAMELA UMBUZO 1 1.1 Indaba Ecocako (Narrative) Ngangingazi bona kuzakuba nje. Le yindaba lapho umtloli ademba/acoca ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokunye umtloli indaba ayisusele ehloko. Lokho siyakuthola kwenzeka khulu ebafundini. Kuqakathekile bona nanyana umfundi ayisusela ehloko indabakhe kodwana ibe yindaba ekholwekako. Ngokuvamileko umtloli wendaba le usebenzisa isikhathi esidlulileko. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywaindaba ecocako: • Isigaba esisingeniso kufanele simdose/simlulubeze umfundi wendaba. • Indaba ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela. • Umuntu ofunda indaba le kufanele ahlale alangazelela ukuzwa okulandelako bekube sekugcineni. • Indaba enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho esisepepeneneni begodu esilindelekileko. [50] 1.2 Indaba Ehlathululako (Descriptive) Ukuqakatheka kwamasiko womuntu. Le yindaba lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, bomuntu othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele umtloli wendaba le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa indaba ehlathululako: • Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu kukuthi kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo. • Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo bokukhuluma. • Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya bha. • Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela, zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenzela bona akuhlathululako kukhanye bha. • Ukuhlathulula okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa, efana neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yephunga neyokuthinta. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 3 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu 1.3 Indaba Emahlangothimabili/Emadanisako (Discursive) Ubuhle nobumbi beminyanya eyenzelwa abafundi bebanga le-12 eenkolweni. Indaba le ihlobene khulu nendaba ephikisako. Okufanako kukuthi kiyo yomibili imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukuthi endabeni emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole ngemibono yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola ngayo. Okumnandi ngomhlobo lo wendaba kukuthi otlolako utjhiyela ofundako ekutheni azikhethele yena isiqunto sokobana ngiliphi ihlangothi abona lingcono kunelinye. Umtloli angafinyelela esiphethweni esithileko ekugcineni kwendabakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe ngokulinganako endabeni. Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi. Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle. Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ngobuhle nangobumbi bento ethileko anikelwe yona esihlokweni. Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso. [Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi beminyanya yokulayeliswa kwabafundi abenza beGreyidi le-12]. [50] 1.4 Indaba Evezako/Eveza Imizwa Yomtloli (Reflective) Ngakholwa mhlokho bonyana ungathana mntwana wamuva. Le yindaba lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. Indaba le itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako. Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi/eziindaba. La otlolako abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana ngepilo nje. Lokho akubekako kufanele kusekelwe ngamaqiniso ukuze kungamdondisi loyo ozokufunda indaba leyo. Indaba enje ingaveza ukujiya kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso lamambala. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa indaba evezako/eveza imizwa yomtloli. • Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu endabeni le. • Ihlangothi elikhulu lendaba lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni yaloyo otlolako. • Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso nendima ethathwa ngotlolako. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 4 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu 1.5 Indaba Evezako/Eveza Imizwa Yomtloli (Reflective) Yelela ngaphambi kobana uthathe isiqunto. Le yindaba lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. Indaba le itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako. Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi/eziindaba. La otlolako abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze kungamdondisi loyo ozokufunda indaba leyo. Indaba enje ingaveza ukujiya kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso lamambala. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa lendaba: • Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu endabeni le. • Ihlangothi elikhulu lendaba lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni yaloyo otlolako. • Imibono/Imicabango/Imizwa evezweko kufanele yembule iqiniso nendima ethathwa ngotlolako. [50] 1.6 Indaba Ephikisako/Ehlangothilinye (Argumentative) Kufanele kube nomthetho okatelela zoke izakhamuzi zenarha bona zivowude. Indaba ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube sekugcineni kwendabakhe. Indaba le yethula lokho okusengqondweni yomtloli. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshaywa lendaba: • Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo. • Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela imibonwakhe. • Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende. • Lomhlobo wendaba uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho, kumele uphakamise imibono eqinileko. • Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe nehlonipho. • Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako nesanelisako. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 5 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu 1.7 1.7.1 Umfundi anganikela esinye nesinye isihloko esikhambelana nesithombe. Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo wendaba/eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo wendaba/eseyi evezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwaloyo mhlobo wendaba/eseyi ngokuqala kilomhlahlandlela. [50] 1.7.2 Umfundi anganikela esinye nesinye isihloko esikhambelana nesithombe. Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo wendaba/eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo wendaba/eseyi evezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwaloyo mhlobo wendaba/eseyi ngokuqala kilomhlahlandlela. [50] IMITLOMELO YESIGABA A: 50 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 6 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTI WOKUTHINTANA 2.1 Incwadi Yobungani Incwadi yobungani inesiphande saloyo oyitlolako, ilanga okutlolwe ngalo ngokuzeleko. Kungasetjenziswa igama lenyanga lesiNdebele nofana lesiNgisi elitlolwe ngokwesiNdebele. Incwadi le iba nesingeniso, umzimba nesiphetho. Oyitlolako akukafaneli asebenzise ilimi lendleleni, okulilimi elingakavumeleki. Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yobungani: • Iba negama lalowo otlolelwako. • Iba nesilotjhiso nomnqopho wokutlola leyo ncwadi. • Iba nomzimba lapha otlolako acoca khona indabakhe. • Iba nesilayeliso. • Iyaveza bona ibuya kubani. [25] 2.2 I-Inthavyu (Ukuhlungwa) Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-inthavyu: • Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana kuzokucocwa nabobani. • Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe mafitjhani. • Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako. • Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga lalabo abakhulumako. • Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo, kuzwakale ukuthi seyiyaphetha. [25] 2.3 I-Athikili Yephephandaba Nakhu okufanele kutjhejwe nakutshwaywa lomhlobo womtlolo: • Isihloko asibe sifitjhani, sidose besilulubeze ozosifunda. • I-athikili kufuze itlowe ngamaphuzu amafitjhani begodu ibe namakholomu. Nakunemigwalo ayibe nemibala emihle, ekhanyako nedosako begodu ekhambelana nesihloko. • Kufuze ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako kodwana ikhulume noyifundako. • Isitayela singaba ngesihlathululako, sibe neenthombe-ngqondo begodu senze ofundako abe nekareko. • Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iimfuneko eziqakathekileko kumele zifakwe. • I-athikili kufuze ivuse ikareko njengesikhangiso, ikhuthaze abayifundako bona bayifunde. • Iindima akukafuzi bona zibe zide. • Amagama asetjenzisweko kufuze kube ngilawo azakwamukeleka. [25] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 7 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu 2.4 I-Ajenda Namaminithi Womhlangano Amaminithi womhlangano asirhunyezo salokho okwakukhulunywa ngakho emhlanganweni. Atlolwa abekwe ngehloso yokubulunga okwakhulunywako bekwavumelanwa ngakho ekutheni kungalibaleki, kungalahleki nokuthi iinqunto zibulungeke. Loyo otlola amaminithi kufuze atjhejisise ukuthi akatloli koke okukhulunywa emihlanganweni kodwana utlola iimphakamiso neenqunto. Amagama walabo abathule iimphakamiso nalabo abasekelileko kuyenzeka atlolwe. Akukafaneli kobana loyo otlola amaminithi atlole ukuphaphalaza, ukuphikisana, ukudelela nofana ukurarana. Lokha umuntu akhuluma nge-ajenda akwenzeki angakhulumi ngamaminithi womhlangano. Ngokunjalo nalokha akhuluma ngamaminithi kuthinteka ne- ajenda yomhlangano. Ngakho-ke kuqakathekile kobana utitjhere afundise abafundi i-ajenda amaminithi womhlangano kanyekanye. Kufanele kwenzeke okufanako nalokha abafundi sebahlolwa, kumele babuzwe nge-ajenda kanyekanye namaminithi womhlangano. [25] 2.5 Ikulumo Ehlelekileko Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa ikulumo ehlelekileko: • Veza isihloko ozokukhuluma ngaso. • Sebenzisa irejista ezokukhambelana nabamukelilwazi. • Isingeniso asidose abamukelilwazi. • Yakha amaphuzu kuhle ugegede amagama asetjenziswa khulu/ikulumo esetjenziswa ngokudluleleko esele ilahlekelwe yihlathululo yamambala (amatlitjhe). • Sebenzisa imitjho emfitjhani enemiqondo elula neembonelo ezijayelekileko. • Linganisa ukuhlaba ngeenzathu ezisekelako. • Isiphetho siqakathekile begodu asingabi sirhunyezo salokho esele kutloliwe. [25] 2.6 Umlando Kamufi Nasi imininingwana eqakathekileko ekufanele itjhejwe nakutshwaywa umlando kamufi: • Amagamakhe apheleleko. • Ilanga abelethwa ngalo. • Ababelethi bakhe. • Indawo abelethwa kiyo. • Imithombo yefundo asele adlule kiyo. • Lokho akuzuzako eemfundweni zakhe. • Iindawo asebenze kizo. • Iinkhundla azifunyanako. • Ilanga akhambe ngalo ephasini. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 8 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu • Abantu abaziingazi zakhe abatjhiyileko ephasini, njengomyenakhe nofana ukosikazakhe, abantwana, ababelethi, iinzukulu nabanye. Lokha nakutshwaya umlando kamufi kufanele utjheje bona owutlolileko uthome ngesihloko esibonakalako esinamagama kamufi apheleleko bese koke lokhu okubalwe ngehla kutlolwa njengomuntu wesithathu ingasi umuntu wokuthoma. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa njengokuthi: Lala uphumule Mgwezana nofana iKosi ayikuphe umphumulela wafuthi nanyana amanye amagama anehlonipho. [25] IMITLOMELO YESIGABA B: 50 INANI LOKE: 100 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu TJHEJA: • Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya indaba yephepha lesi-3, Isigaba A. • Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5. • Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi. • Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi. IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOKUHLELA - Ukuphendula okudluleleko. -Iimpendulo zihleleke kuhle, - Ukuphendula okwanelisako. -Ukuphendula okungakajami -Ukuphendula okuphume Izinga eliphezulu -Imiqondo ehlakaniphileko, zikhambelana khulu begodu - Imiqondo ekhambelanako ndawonye. endleleni khulu. (Ukuphendula) evusa imiqondo netjengisa zimnandi. nekholisako. -Imiqondo engakanqophi. -Imiqondo enganatlha ukukhula. -Kunobufakazi nokukhula - Kunokuhleleka okulingeneko -Ubufakazi obuncani nengazwakaliko. Ukuhleleka kwemiqondo okubonakalako. nokukhambelanako nesihloko, bokuhleleka - Imiqondo engakahleleki yokuhlela -Ukuhleleka okudluleleko -Isingeniso, umzimba umzimba nesiphetho. nokukhambelana. nengakhambelaniko. Ukulemuka komnqopho, nokukhambelana nesiphetho kuhleleke kuhle abamukelilwazi nobujamo kwesingeniso, umzimba begodu kuyakhambelana. nesiphetho. 30 AMAMAKSI 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ukuphendula okudluleleko - Ukuphendula okuhlelwe -Ukuphendula okwanelisako -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko kodwana kutlhayela kuhle. kodwana okunganatlha. okungakhambelaniko akukalingwa nokulingwa. Izinga eliphasi amatshwayo wendaba -Imiqondo ekarisako -Imiqondo iyakhambelana okusezingeni eliphasi. -Imiqondo engakhambelaniko ehle. nekhambelanako. ngokulingeneko. -Imiqondo ayikahlangani nengakafaneli. -Imiqondo ekhulileko - Kunokuhleleka -Kunokuhleleka begodu ayikanqophi. -Imiqondo enganatlha nenokuhlakanipha. nokukhambelana nokukhambelana -Abukho ubufakazi bokuhlela. nengazwakaliko. - Kunokuhleleka okuhle kwesingeniso, okulingeneko, kwesingeniso, nokukhambelana umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho. okuhle ngokudluleleko kwesingeniso, umzimba nesiphetho. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] (iyaraga) Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 ILIMI, ISITAYELA NOKU- -Iphimbo,irejista, isitayela -Iphimbo,irejista, isitayela - Iphimbo,irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo,irejista nesitayela EDITHA. kanye kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama ezingakafaneli khulu Izinga eliphezulu nelwazimagama elifaneleko elifanele umnqopho, elifanele umnqopho, elingakafaneli umnqopho, umnqopho,abamukelilwazi Iphimbo, irejista, isitayela nelihle ngokudluleleko, abamukelilwazi abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. nelwazimagama elifanele elinemba umnqopho, nobujamo. nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi -Ilwazimagama elitlhayela umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. -Ilimi liyanemba begodu - Ukusetjenziswa kwelimi okusezingeni eliphasi. khulu lenza kube budisi nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi lisetjenziswe ngokufaneleko. okwethula ihlathululo. -Ihlelo nesipelinghi ukuzwisisa itheksti. Ukukhethwa kwamagama, kusezingeni -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso ezinengi. - Ilimi elingazwakaliko. ukusetjenziswa kwelimi, elihle ngokudluleleko. akunamphoso khulu. kuneemphoso ezinengana. - Kutlanywe ngokusezingeni -Ihlelo nesipelinghi imithetjhwana, iimphumuzi, -Ihlelo nesipelinghi - Kutlanywe kuhle. - Kutlanywe ngokusezingeni eliphasi. kuneemphoso ezinengi ihlelo nesipelinghi. esinganamphoso. elilingeneko. khulu. -Kutlanywe kuhle - Kutlanywe ngokusezingeni 15 AMAMAKSI ngokudluleleko. eliphasi khulu. 13 10 7 4 -Iphimbo,irejista, isitayela -Iphimbo,irejista, isitayela -Iphimbo,irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela kanye kanye kanye kanye nelwazimagama nelwazimagama elifaneleko nelwazimagama elifanele nelwazimagama elifanele elincani nelisezingeni eliphasi Izinga eliphasi nelihle umnqopho, abamukelilwazi umnqopho, abamukelilwazi elingakafaneli umnqopho, elinemba umnqopho, nobujamo. nobujamo ngokulingana. abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi -Ilimi liyanemba begodu - Ukusetjenziswa kwelimi -Ukusetjenziswa kwelimi nobujamo. lisetjenziswe ngokufaneleko. okungathuli ihlathululo. okungakafaneli. -Ukusetjenziswa kwelimi -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi kusezingeni kuneemphoso ezimbalwa. kuneemphoso ezinengi. kuneemphoso ezinengi khulu. elihle khulu. -Kutlanywe kuhle. - Kutlanywe ngokusezingeni - Kutlanywe ngokusezingeni -Ihlelo nesipelinghi eliphasi. eliphasi khulu. esinganamphoso. -Kutlanywe kuhle khulu. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 -Kuvezwe amatshwayo -Kuvezwe amatshwayo -Amatshwayo -Amaphuzu amanye - Amaphuzu afunekako Amatshwayo wetheksti. nemininingwana nemininingwana yesakhiwo nemininingwana anembako ayatlhayela. Ukwakhiwa kweengaba eqakathekileko yesakhiwo sendaba. eveziweko iyakhambelana. akhona. -Ukwakhiwa kwemitjho nemitjho. sendaba. -Kunokukhambelana okuhle. -Imitjho neengaba kwakhiwe -Ukwakhiwa kwemitjho neengaba kuneemphoso - Kunokukhambelana okuhle -Imitjho neengaba kunikela kuhle. neengaba kuneemphoso. ezinengi khulu. ngokudluleleko kwendaba. umqondo. -Indaba isanikela umqondo. - Indaba isazwakala kancani. - Indaba ayinamqondo. 5 AMAMAKSI - Imitjho kanye neengaba kwakheke ngendlela ehle ngokudluleleko. IRENJI YAMAMAKSI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: -km/hl- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-/-st-/-ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA WELIMI LEKHAYA [25 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 NESAKHIWO -Ukuphendula okudluleleko, -Ukuphendula okuhle khulu -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula ngokusisekelo -Ukuphendula kutjengisa okungaphezu kwalokho nokutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi lamatshwayo begodu kutjengisa ilwazi Ukungabi khona kwelwazi -Ukuphendula nemibono. okulindelweko. lamatshwayo wetheksti. wetheksti. lamatshwayo wetheksti. lamatshwayo wetheksti. -Ukubuthelelwa nokuhleleka -Imiqondo ehlakaniphileko -Umtlolo unqophile, - Akunakudzimelela -Kunokunqopha okukhona -Akunakukhambelana kwemibono. nekhulileko. awukaphumi nokukhambelana kodwana okunengi kwemiqondo. - Umnqopho, abamukelilwazi, -Ilwazi elingeneleleko esihlokweni begodu usekelwe okulingeneko kuphambene –Imininingwana esekela amatshwayo/imithetjhwana kanye lamatshwayo kuhle ngendlela enobukghoni. kokumunyethweko nemiqondo. nesihloko. isihloko imbalwa. nobujamo wetheksti. -Kunemininingwana esekela - Eminye imininingwana -Imininingwana esekela -Akakasebenzisi amatshwayo -Umtlolo unqophile. isihloko. esekela isihloko nemithetho yesakhiwo. 15 AMAMAKSI -Kunokukhambelana -Isakhiwo esifaneleko isihloko iveziwe. imbalwa. kokumunyethweko kodwana - Isakhiwo sifanele -Imithetho eqakathekileko nomqondo. esinokungakhambelaniko ngokulingeneko yelimi isetjenziswe ngendlela -Isakhiwo sihleleke kuhle okuncazana. kodwana ekungasiyo. begodu yoke imininingwana kunokungakhambelani. -Kunobutjhapha esekela isihloko iveziwe. obubonakalako. -Isakhiwo esifaneleko nesinembako. ILIMI,ISITAYELA KANYE NOKU- 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 EDITHA -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista,isitayela - Iphimbo, irejista,isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista,isitayela nelwazimagama kuwufanela nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama nelwazimagama -Iphimbo, irejista nesitayela kufanele khulu umnqopho, kuhle ngokulingeneko umnqopho, kuwufanele akukhambelani umnqopho/umphumela, abamukelilwazi kanye umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi kanye kancani umnqopho, nomnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. kanye nobujamo. abamukelilwazi kanye kanye nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi kanye -Ihlelo lisetjenziswe nobujamo. - Kuneemphoso zehlelo nobujamo. -Kuneemphoso ezinengi khulu nemithetjhwana. ngokunembako begodu lihleleke -Ihlelo lisetjenziswe kodwana -Kuneemphoso zehlelo ezenza bona ihlathululo -Ukukhethwa kwamagama. kuhle khulu. ngokunembako azilimazi ihlathululo. ezenza ingazwakali nakancani. -Ukusetjenziswa kwamatshwayo -Akunamphoso. begodu lihleleke kuhle. bona ihlathululo ingazwakali. wokutlola nesipelinghi. - Akunamphoso ezinengi. 10 AMAMAKSI IRENJI YAMAMAKSI 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5 ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: -km-/hl-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-/st-/- ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/Febherbari–Matjhi 2015 NSC – Imemorandamu SV Thalela isivumelwano sv Ikomo zibulewe Ikomo ibulewe esingakatloleki kuhle bese utlola sv ngaphezulu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele HL

View all