Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
2015
IMEMORANDAMU
IMITLOMELO: 100
Imemorandamu le inamakhasi ali-14.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2015 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2015 Memo
Grade 12 isiNdebele HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2015, 14 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · isindebele. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2015
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 1.7 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
NSC June Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 2 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI)
UMBUZO 1
1.1 I-eseyi ecocako.
Itjhudu elangehlelako nengeze ngalilibala epilwenami.
Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.
• I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
• I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
• Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako
bekube sekugcineni.
• Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana
neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.
• I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho
esisepepeneneni begodu esilindelekileko. [50]
1.2 I-eseyi ehlathululako.
Ngavele ngatjho bona kuzokuba nje.
Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu
othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele
umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale
kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu
kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo.
• Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo
bokukhuluma.
• Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya
bha.
• Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela,
zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza
akuhlathululako kukhanye bha. [50]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 3 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
1.3 I-eseyi ehlathululako.
Ukuphumelela komuntu kusezandleni zakhe.
Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu
othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele
umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale
kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu
kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo.
• Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo
bokukhuluma.
• Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya
bha.
• Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela,
zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza
akuhlathululako kukhanye bha. [50]
1.4 I-eseyi evezako/eveza imizwa yomtloli.
Umzenzi akalilelwa.
Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le
itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho
abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle
neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni
ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako.
Umhlobo lo weendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako
abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko
kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana
ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze
kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya
kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso
lamambala.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli.
• Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu
e-eseyini le.
• Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu
kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni
yaloyo otlolako.
• Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso
nendima ethathwa ngotlolako. [50]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 4 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
1.5 I-eseyi emahlangothimabili/emadanisako.
Ubuhle nobumbi bokufunyanwa kwemali yesondlo sabantwana.
I-eseyi le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukuthi kiyo yomibili
imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukuthi e-eseyini
emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole ngemibono yomibili.
Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola ngayo. Okumnandi
ngomhlobo lo we-eseyi kukobana otlolako utjhiyela ofundako ekutheni
azikhethele yena isiqunto sokobana ngiliphi ihlangothi abona lingcono
kunelinye. Umtloli angafinyelela esiphethweni esithileko ekugcineni
kwe-eseyakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe
ngokulinganako endabeni.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi.
• Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle.
• Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ngobuhle nangobumbi bento
ethileko anikelwe yona esihlokweni.
• Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso.
[Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi bokufunyanwa kwemali
yesondlo sabantwana] [50]
1.6 I-eseyi ephikisako/ehlangothilinye.
Umuntu uyazikhethela bona agcine sele asebenzisa iindakamizwa.
I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni
atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane
naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube
sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni
yomtloli.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
• Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo.
• Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela
imibonwakhe.
• Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende.
• Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho
kumele iphakamise imibono eqinileko.
• Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe
nehlonipho.
• Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako
nesanelisako. [50]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 5 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
1.7 1.7.1 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we-
eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi
ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu
alindeleke ngaphasi kwaloyo mhlobo wendaba ngokuqala
kilomhlahlandlela. [50]
1.7.2 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we-
eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi
ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu
alindeleke ngaphasi kwaloyo mhlobo wendaba ngokuqala
kilomhlahlandlela. [50]
IMITLOMELO YESIGABA A: 50
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 6 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA
UMBUZO 2
2.1 Incwadi yobungani.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa incwadi yobungani:
• Kufanele ibe nesiphande sinye, sitlolwe ngokujayelekileko esandleni
sokudla. Isiphande sotlolako asibe nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib:
Janabari/Tjhirhweni ingasi ngesiNgisi.
• Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu,
umzawakho, njll.
• Kunesilotjhiso esiphakamisa ibizo lomuntu omtlolelako. Isib. Jabulile,
Mma, Baba, njll.
• Kufuneka esingenisweni aveze umnqopho wokutlola incwadi leyo
ngobufitjhani. Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu
ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi lapha.
• Kufuneka bona otlolako ahlathulule ngokuzeleko emzimbeni ihloso
yokutlola kwakhe incwadi ngamaphuzu azwakalako nakhambisana
nesihloko anikelwe sona.
• Kumele ibe nesilayeliso; isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo
boke abangaziko ngapho; njll.
• Ekugcineni kumele utlole isiphetho, isib. Ngimi umnganakho/Ngimi
umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi
kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo
otlolelweko azi kuhle ukuthi utlolelwe ngubani. Isibongo akufuneki
ukobana usitlole ngombana niyazana nabantu obatloleleko. [25]
2.2 Incwadi yabakhulu/yomthetho.
Kilomhlobo wencwadi esiphandeni kungasetjenziswa igama lenyanga
lesiNdebele nofana lesiNgisi elitlolwe ngokwesiNdebele, isib. Matjhi,
Febherbari, Janabari, njll. Oyitlolako akukafaneli asebenzise ilimi lendleleni,
okulilimi elingakavumeleki.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa incwadi yomthetho:
• Iba neemphande ezimbili, zitlolwe ngendlela ehle eyamukelekako.
Isiphande sokuthoma siba ngesaloyo otlolako, begodu sitlolwa
ngesandleni sokudla phezulu. Isiphande sotlolelwako asibi nelanga
ekutlolwe ngalo incwadi.
• Itlolelwa umuntu othileko onesikhundla ebubulweni elithileko. Ngalokho-
ke otlolako kufanele atlole isikhundla saloyo amtlolelako ngaphambi
kokutlola isiphande sesibili.
• Iba nesilotjhiso esingaphakamisi ibizo lomuntu kodwana esitlolwa
ngalindlela: Nomzana/Kosikazi.
• Otlolako kufanele atlole isihloko salokho atlola ngakho
ngamagabhadlhela. Nawutlole ngamaledere amancani kufanele uthalele
isihloko sakho.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 7 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
• Esingenisweni kufanele kutlolwe umnqopho/isizathu sokutlola leyo
ncwadi.
• Iba nomzimba lapha otlolako acoca khona i-eseyakhe.
• Iba nesilayeliso.
• Esiphethweni iyaveza bona ibuya kubani. Tlola amagamakho nofana
iinthomo zamagamakho nesibongo bese uyayitlikitla. [25]
2.3 Umlando kamufi.
Nakutlolwa umlando kamufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako
esinamagama kamufi apheleleko. Isib. Umlando kaBaphelile Sophy Masilela,
njll. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa,
njengokuthi: Lala Ngokuthula, Mgwezani Wakokosi, Lala uphumule,
Mgwezani, nofana ikosi ayikuphe umphumulela wasafuthi, nanyana ngimaphi
amagama anehlonipho kungaba ziinanazelo zakhe ziyamukeleka.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa umlando kamufi:
• Isihloko esinamagama kamufi apheleleko.
• Amagamakhe apheleleko.
• Ilanga abelethwa ngalo.
• Ubelethwa bobani.
• Wabelethelwa kuphi (Igama lendawo abelethelwa kiyo).
• Imithombo yefundo asele adlule kiyo.
• Wazuzani eemfundweni zakhe.
• Iindawo asebenze kizo.
• Iinkhundla azifumanako.
• Ilanga akhambe ngalo ephasini.
• Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi,
abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo
ngokweengazi. [25]
2.4 I-athikili yephephandaba.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa i-athikili yephephandaba:
• Isihloko kufuze sidose ozosifunda begodu silulubeze.
• I-athikili kufuze itjengiswe kuhle begodu nemiqaliswayo/iinthombe zibe
zihle ngemibala ekhanyako nedosako ekhambelana nayo.
• Kufuze ikhulume noyifundako begodu ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako.
• Isitayela sotlolako singasebenzisa iinthombe-ngqondo, sihlathulule
nanyana sibe nezwelo.
• Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iinsiza zingafakwa ku-
athikili.
• I-athikili kufuze ivuse ilulubezo njengomkhangiso ikhuthaze
abayifundako bona bayifunde.
• Iindima akukafuzi bona zibe zide.
• Amaledere asetjenzisweko kufuze kube ngilayo azakwamukeleka. [25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 8 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
2.5 Ikulumo-pendulwano.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa ikulumo-pendulwano:
• Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni
kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana
izokucocwa bobani nendawo lapha izokucocelwa khona.
• Akulotjhisanwa kungenwa endabeni zisuka zibekwa.
• Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe
mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi
kwamagama walabo abakhulumako.
• Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako.
• Amagama aveza imizwa nobujamo balabo abakhulumako akatlolwe
afakwe ngaphakathi kweembayana ngemva kwekholoni etlolwe eduze
negama lokhulumako nofana laloyo okhulumako.
• Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga
lalabo abakhulumako. Isib. ubaba nakakhuluma nendodana,
umntwana wesikolo nakakhuluma notitjhere.
• Ukobana ikulumo-pendulwano ithoma ngesingeniso akutjho bona akube
khona isigaba esisiphetho. Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo,
kuzwakale bonyana seyiyaphetha.
• Ingaphetha ngokobana bazwane nanyana bangezwani kuye ngokobana
indaba egade icocwa ikhambe bunjani. [25]
2.6 Ikulumo elungiselelweko.
Umfundi nangabe utlole ikulumo elungiselelweko, kumele akhumbule
bonyana abantu abafani ngamasiko, ngeenkolelo, ngefundo,
ngabakuthandako nokhunye. Kumele umfundi acabange ukobana
bazawathanda amaphuzu azowakhuluma emnyanyeni loyo.
Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa ikulumo elungiselelweko:
• Ihloso yekulumo.
• Iinhlokwana ezilindeleke ngaphasi kwekulumo elungiselelweko:
- Isihloko > Kuqakathekile ukobana sibe nokuthi ikulumo
izokwenzelwaphi, ngubani, ngaliphi ilanga
begodu sethule okumumethwe yikulumo.
- Isilotjhiso > Kumele ococako alotjhise abakhona
ngokulandelana kwabo, abakhulu nabancani,
abalandelanise kuhle ngokweenkhundla zabo
emehlweni womphakathi.
- Isingeniso > Kumele sidose kodwana sibe sifitjhani senze
kobana balalele.
- Ummongondaba > Ikulumo ayitlolwe ngokucacileko.
- Isiphetho > Angarhunyeza ikulumakhe ngokubuyelela
akukhulumileko nofana afake iselela. [25]
IMITLOMELO YESIGABA B: 50
INANI LOKE: 100
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA INDABA/I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 IMITLOMELO]
TJHEJA:
• Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya indaba yephepha lesi-3, Isigaba A.
• Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5.
• Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu
neliphasi.
• Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi.
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI]
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOKUHLELA - Ukuphendula okudluleleko. -Iimpendulo zihleleke kuhle, - Ukuphendula okwanelisako. -Ukuphendula okungakajami -Ukuphendula okuphume
Izinga eliphezulu
-Imiqondo ehlakaniphileko, zikhambelana khulu begodu - Imiqondo ekhambelanako ndawonye. endleleni khulu.
(Ukuphendula) evusa imiqondo netjengisa zimnandi. nekholisako. -Imiqondo engakanqophi. -Imiqondo enganatlha
ukukhula. -Kunobufakazi nokukhula - Kunokuhleleka okulingeneko -Ubufakazi obuncani nengazwakaliko.
Ukuhleleka kwemiqondo okubonakalako. nokukhambelanako bokuhleleka - Imiqondo engakahleleki
yokuhlela -Ukuhleleka okudluleleko -Isingeniso, umzimba nesihloko, umzimba nokukhambelana. nengakhambelaniko.
Ukulemuka komnqopho, nokukhambelana nesiphetho kuhleleke kuhle nesiphetho.
abamukelilwazi nobujamo kwesingeniso, umzimba begodu kuyakhambelana.
nesiphetho.
30 AMAMAKSI
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Ukuphendula okudluleleko - Ukuphendula okuhlelwe -Ukuphendula okwanelisako -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko
Izinga eliphasi
kodwana kutlhayela kuhle. kodwana okunganatlha. okungakhambelaniko akukalingwa nokulingwa.
amatshwayo wendaba ehle. - Imiqondo ekarisako -Imiqondo iyakhambelana okusezingeni eliphasi. -Imiqondo engakhambelaniko
-Imiqondo ekhulileko nekhambelanako. ngokulingeneko. -Imiqondo ayikahlangani nengakafaneli.
nenokuhlakanipha. - Kunokuhleleka -Kunokuhleleka begodu ayikanqophi. -Imiqondo enganatlha
- Kunokuhleleka nokukhambelana nokukhambelana -Abukho ubufakazi bokuhlela. nengazwakaliko.
nokukhambelana okuhle kwesingeniso, okulingeneko, kwesingeniso,
okuhle ngokudluleleko umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho.
kwesingeniso, umzimba
nesiphetho.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] (iyaraga)
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
ILIMI, ISITAYELA NOKU- -Iphimbo,irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo,irejista nesitayela
EDITHA. kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama ezingakafaneli khulu
Izinga eliphezulu
elifaneleko nelihle elifanele umnqopho, elifanele umnqopho, elingakafaneli umnqopho, umnqopho,abamukelilwazi
Iphimbo, irejista, isitayela ngokudluleleko, elinemba abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. nobujamo.
nelwazimagama elifanele umnqopho, abamukelilwazi -Ilimi liyanemba begodu nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi -Ilwazimagama elitlhayela
umnqopho, abamukelilwazi nobujamo. lisetjenziswe ngokufaneleko. - Ukusetjenziswa kwelimi okusezingeni eliphasi. khulu lenza kube budisi
nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi -Ihlelo nesipelinghi okwethula ihlathululo. -Ihlelo nesipelinghi ukuzwisisa itheksthi.
Ukukhethwa kwamagama, kusezingeni elihle kuneemphoso ezincani. -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso ezinengi. - Ilimi elingazwakaliko.
ukusetjenziswa kwelimi, ngokudluleleko. - Kutlanywe kuhle. kuneemphoso ezinengana. - Kutlanywe ngokusezingeni -Ihlelo nesipelinghi
imithetjhwana, iimphumuzi, -Ihlelo nesipelinghi - Kutlanywe ngokusezingeni eliphasi. kuneemphoso ezinengi
ihlelo nesipelinghi. esinganamphoso. elilingeneko. khulu.
-Kutlanywe kuhle - Kutlanywe ngokusezingeni
15 AMAMAKSI ngokudluleleko. eliphasi khulu.
13 10 7 4
-Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela
kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama
Izinga eliphasi
elifaneleko nelihle elifanele umnqopho, elifanele umnqopho, elincani nelisezingeni eliphasi
elinemba umnqopho, abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo elingakafaneli umnqopho,
abamukelilwazi nobujamo. -Ilimi liyanemba begodu ngokulingana. abamukelilwazi nobujamo.
-Ukusetjenziswa kwelimi lisetjenziswe ngokufaneleko. - Ukusetjenziswa kwelimi -Ukusetjenziswa kwelimi
kusezingeni elihle khulu. -Ihlelo nesipelinghi okungathuli ihlathululo. okungakafaneli.
-Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso ezimbalwa. -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi
Esinganamphoso khulu. -Kutlanywe kuhle. kuneemphoso ezinengi. kuneemphoso ezinengi khulu.
-Kutlanywe kuhle khulu. - Kutlanywe ngokusezingeni - Kutlanywe ngokusezingeni
eliphasi. eliphasi khulu.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
-Kuvezwe amatshwayo -Kuvezwe amatshwayo -Amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo
Amatshwayo wetheksthi. nemininingwana nemininingwana yesakhiwo nemininingwana nemininingwana eminye anemininingwana efunekako
Ukwakhiwa kweengaba eqakathekileko yesakhiwo sendaba. eveziweko iyakhambelana. yesakhiwo sendaba ikhona. ayatlhayela.
nemitjho. sendaba. -Kunokukhambelana okuhle. -Imitjho neengaba kwakhiwe -Ukwakhiwa kwemitjho -Ukwakhiwa kwemitjho
- Kunokukhambelana okuhle -Imitjho neengaba kunikela kuhle. neengaba kuneemphoso. neengaba kuneemphoso
ngokudluleleko kwendaba. umqondo. -Indaba isanikela umqondo. - Indaba isazwakala kancani. ezinengi khulu.
5 AMAMAKSI - Imitjho kanye neengaba - Indaba ayinamqondo.
kwakheke ngendlela ehle
ngokudluleleko.
IRENJI YAMAMAKSI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
-km/hl- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-/-st-/-ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA WELIMI LEKHAYA [25 AMAMAKSI]
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli
OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
NESAKHIWO -Ukuphendula okudluleleko, -Ukuphendula okuhle khulu -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula ngokusisekelo -Ukuphendula kutjengisa
okungaphezu kwalokho nokutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi lamatshwayo begodu kutjengisa ilwazi ukungabi khona kwelwazi
-Ukuphendula nemibono. okulindelweko. lamatshwayo wetheksthi. wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi.
-Ukubuthelelwa nokuhleleka -Imiqondo ehlakaniphileko -Umtlolo unqophile, - Akunakudzimelela -Kunokunqopha okukhona -Akunakukhambelana
kwemibono. nekhulileko. awukaphumi nokukhambelana kodwana okunengi kwemiqondo.
- Umnqopho, abamukelilwazi, -Ilwazi elingeneleleko esihlokweni begodu usekelwe okulingeneko kuphambene nesihloko. –Imininingwana esekela
amatshwayo/imithetjhwana kanye lamatshwayo kuhle ngendlela enobukghoni. kokumunyethweko nemiqondo. -Imininingwana esekela isihloko imbalwa.
nobujamo wetheksthi. -Kunemininingwana esekela - Eminye imininingwana isihloko imbalwa. -Akakasebenzisi amatshwayo
-Umtlolo unqophile. isihloko. esekela -Kunobutjhapha obukhona nemithetho yesakhiwo.
15 AMAMAKSI -Kunokukhambelana -Isakhiwo esifaneleko isihloko iveziwe. obubonakalako
kokumunyethweko kodwana - Isakhiwo sifanele emithethweni
nomqondo. esinokungakhambelaniko ngokulingeneko nematshwayeni wesakhiwo.
-Isakhiwo sihleleke kuhle okuncazana. kodwana
begodu yoke imininingwana kunokungakhambelani.
esekela isihloko iveziwe.
-Isakhiwo esifaneleko
nesinembako.
ILIMI,ISITAYELA KANYE NOKU- 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
EDITHA
-Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista,isitayela
nelwazimagama kuwufanela nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama nelwazimagama
-Iphimbo, irejista nesitayela kufanele
khulu umnqopho, kuhle ngokulingeneko umnqopho, kuwufanele akukhambelani
umnqopho/umphumela,
abamukelilwazi kanye umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi kanye kancani umnqopho, nomnqopho, abamukelilwazi
abamukelilwazi nobujamo.
nobujamo. kanye nobujamo. abamukelilwazi kanye kanye nobujamo.
-Ukusetjenziswa kwelimi kanye
-Ihlelo lisetjenziswe nobujamo. - Kuneemphoso zehlelo nobujamo. -Kuneemphoso ezinengi khulu
nemithetjhwana.
ngokunembako begodu lihleleke -Ihlelo lisetjenziswe kodwana -Kuneemphoso zehlelo ezenza bona ihlathululo
-Ukukhethwa kwamagama.
kuhle khulu. ngokunembako azilimazi ihlathululo. ezenza ingazwakali nakancani.
-Ukusetjenziswa kwamatshwayo
-Kuneemphoso ezincani khulu. begodu lihleleke kuhle. bona ihlathululo ingazwakali.
wokutlola nesipelinghi.
- Akunamphoso ezinengi.
10 AMAMAKSI
IRENJI YAMAMAKSI 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
-km-/hl-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-/st-/- ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
12 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
13 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com
14 DBE/2015
SCE – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2017 Memo
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper