Skip to content

isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2015 Memo

MemorandumisiNdebele HLGrade 12201514 pages

Grade 12 isiNdebele HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2015, 14 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2015

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) 2015 IMEMORANDAMU IMITLOMELO: 100 Imemorandamu le inamakhasi ali-14. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 2 DBE/2015 SCE – Imemorandamu ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI) UMBUZO 1 1.1 I-eseyi ecocako. Itjhudu elangehlelako nengeze ngalilibala epilwenami. Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako. Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi. • I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela. • I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko. • Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako bekube sekugcineni. • Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga. • I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho esisepepeneneni begodu esilindelekileko. [50] 1.2 I-eseyi ehlathululako. Ngavele ngatjho bona kuzokuba nje. Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo. • Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo bokukhuluma. • Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya bha. • Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela, zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza akuhlathululako kukhanye bha. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 3 DBE/2015 SCE – Imemorandamu 1.3 I-eseyi ehlathululako. Ukuphumelela komuntu kusezandleni zakhe. Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo. • Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo bokukhuluma. • Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya bha. • Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela, zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza akuhlathululako kukhanye bha. [50] 1.4 I-eseyi evezako/eveza imizwa yomtloli. Umzenzi akalilelwa. Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako. Umhlobo lo weendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso lamambala. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli. • Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu e-eseyini le. • Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni yaloyo otlolako. • Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso nendima ethathwa ngotlolako. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 4 DBE/2015 SCE – Imemorandamu 1.5 I-eseyi emahlangothimabili/emadanisako. Ubuhle nobumbi bokufunyanwa kwemali yesondlo sabantwana. I-eseyi le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukuthi kiyo yomibili imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukuthi e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole ngemibono yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola ngayo. Okumnandi ngomhlobo lo we-eseyi kukobana otlolako utjhiyela ofundako ekutheni azikhethele yena isiqunto sokobana ngiliphi ihlangothi abona lingcono kunelinye. Umtloli angafinyelela esiphethweni esithileko ekugcineni kwe-eseyakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe ngokulinganako endabeni. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi. • Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle. • Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ngobuhle nangobumbi bento ethileko anikelwe yona esihlokweni. • Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso. [Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi bokufunyanwa kwemali yesondlo sabantwana] [50] 1.6 I-eseyi ephikisako/ehlangothilinye. Umuntu uyazikhethela bona agcine sele asebenzisa iindakamizwa. I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni yomtloli. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi: • Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo. • Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela imibonwakhe. • Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende. • Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele iphakamise imibono eqinileko. • Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe nehlonipho. • Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako nesanelisako. [50] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 5 DBE/2015 SCE – Imemorandamu 1.7 1.7.1 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we- eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwaloyo mhlobo wendaba ngokuqala kilomhlahlandlela. [50] 1.7.2 Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we- eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu alindeleke ngaphasi kwaloyo mhlobo wendaba ngokuqala kilomhlahlandlela. [50] IMITLOMELO YESIGABA A: 50 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 6 DBE/2015 SCE – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA UMBUZO 2 2.1 Incwadi yobungani. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa incwadi yobungani: • Kufanele ibe nesiphande sinye, sitlolwe ngokujayelekileko esandleni sokudla. Isiphande sotlolako asibe nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib: Janabari/Tjhirhweni ingasi ngesiNgisi. • Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu, umzawakho, njll. • Kunesilotjhiso esiphakamisa ibizo lomuntu omtlolelako. Isib. Jabulile, Mma, Baba, njll. • Kufuneka esingenisweni aveze umnqopho wokutlola incwadi leyo ngobufitjhani. Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi lapha. • Kufuneka bona otlolako ahlathulule ngokuzeleko emzimbeni ihloso yokutlola kwakhe incwadi ngamaphuzu azwakalako nakhambisana nesihloko anikelwe sona. • Kumele ibe nesilayeliso; isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo boke abangaziko ngapho; njll. • Ekugcineni kumele utlole isiphetho, isib. Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelweko azi kuhle ukuthi utlolelwe ngubani. Isibongo akufuneki ukobana usitlole ngombana niyazana nabantu obatloleleko. [25] 2.2 Incwadi yabakhulu/yomthetho. Kilomhlobo wencwadi esiphandeni kungasetjenziswa igama lenyanga lesiNdebele nofana lesiNgisi elitlolwe ngokwesiNdebele, isib. Matjhi, Febherbari, Janabari, njll. Oyitlolako akukafaneli asebenzise ilimi lendleleni, okulilimi elingakavumeleki. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa incwadi yomthetho: • Iba neemphande ezimbili, zitlolwe ngendlela ehle eyamukelekako. Isiphande sokuthoma siba ngesaloyo otlolako, begodu sitlolwa ngesandleni sokudla phezulu. Isiphande sotlolelwako asibi nelanga ekutlolwe ngalo incwadi. • Itlolelwa umuntu othileko onesikhundla ebubulweni elithileko. Ngalokho- ke otlolako kufanele atlole isikhundla saloyo amtlolelako ngaphambi kokutlola isiphande sesibili. • Iba nesilotjhiso esingaphakamisi ibizo lomuntu kodwana esitlolwa ngalindlela: Nomzana/Kosikazi. • Otlolako kufanele atlole isihloko salokho atlola ngakho ngamagabhadlhela. Nawutlole ngamaledere amancani kufanele uthalele isihloko sakho. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 7 DBE/2015 SCE – Imemorandamu • Esingenisweni kufanele kutlolwe umnqopho/isizathu sokutlola leyo ncwadi. • Iba nomzimba lapha otlolako acoca khona i-eseyakhe. • Iba nesilayeliso. • Esiphethweni iyaveza bona ibuya kubani. Tlola amagamakho nofana iinthomo zamagamakho nesibongo bese uyayitlikitla. [25] 2.3 Umlando kamufi. Nakutlolwa umlando kamufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako esinamagama kamufi apheleleko. Isib. Umlando kaBaphelile Sophy Masilela, njll. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa, njengokuthi: Lala Ngokuthula, Mgwezani Wakokosi, Lala uphumule, Mgwezani, nofana ikosi ayikuphe umphumulela wasafuthi, nanyana ngimaphi amagama anehlonipho kungaba ziinanazelo zakhe ziyamukeleka. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa umlando kamufi: • Isihloko esinamagama kamufi apheleleko. • Amagamakhe apheleleko. • Ilanga abelethwa ngalo. • Ubelethwa bobani. • Wabelethelwa kuphi (Igama lendawo abelethelwa kiyo). • Imithombo yefundo asele adlule kiyo. • Wazuzani eemfundweni zakhe. • Iindawo asebenze kizo. • Iinkhundla azifumanako. • Ilanga akhambe ngalo ephasini. • Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi, abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo ngokweengazi. [25] 2.4 I-athikili yephephandaba. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa i-athikili yephephandaba: • Isihloko kufuze sidose ozosifunda begodu silulubeze. • I-athikili kufuze itjengiswe kuhle begodu nemiqaliswayo/iinthombe zibe zihle ngemibala ekhanyako nedosako ekhambelana nayo. • Kufuze ikhulume noyifundako begodu ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako. • Isitayela sotlolako singasebenzisa iinthombe-ngqondo, sihlathulule nanyana sibe nezwelo. • Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iinsiza zingafakwa ku- athikili. • I-athikili kufuze ivuse ilulubezo njengomkhangiso ikhuthaze abayifundako bona bayifunde. • Iindima akukafuzi bona zibe zide. • Amaledere asetjenzisweko kufuze kube ngilayo azakwamukeleka. [25] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 8 DBE/2015 SCE – Imemorandamu 2.5 Ikulumo-pendulwano. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa ikulumo-pendulwano: • Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana izokucocwa bobani nendawo lapha izokucocelwa khona. • Akulotjhisanwa kungenwa endabeni zisuka zibekwa. • Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi kwamagama walabo abakhulumako. • Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako. • Amagama aveza imizwa nobujamo balabo abakhulumako akatlolwe afakwe ngaphakathi kweembayana ngemva kwekholoni etlolwe eduze negama lokhulumako nofana laloyo okhulumako. • Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga lalabo abakhulumako. Isib. ubaba nakakhuluma nendodana, umntwana wesikolo nakakhuluma notitjhere. • Ukobana ikulumo-pendulwano ithoma ngesingeniso akutjho bona akube khona isigaba esisiphetho. Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo, kuzwakale bonyana seyiyaphetha. • Ingaphetha ngokobana bazwane nanyana bangezwani kuye ngokobana indaba egade icocwa ikhambe bunjani. [25] 2.6 Ikulumo elungiselelweko. Umfundi nangabe utlole ikulumo elungiselelweko, kumele akhumbule bonyana abantu abafani ngamasiko, ngeenkolelo, ngefundo, ngabakuthandako nokhunye. Kumele umfundi acabange ukobana bazawathanda amaphuzu azowakhuluma emnyanyeni loyo. Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa ikulumo elungiselelweko: • Ihloso yekulumo. • Iinhlokwana ezilindeleke ngaphasi kwekulumo elungiselelweko: - Isihloko > Kuqakathekile ukobana sibe nokuthi ikulumo izokwenzelwaphi, ngubani, ngaliphi ilanga begodu sethule okumumethwe yikulumo. - Isilotjhiso > Kumele ococako alotjhise abakhona ngokulandelana kwabo, abakhulu nabancani, abalandelanise kuhle ngokweenkhundla zabo emehlweni womphakathi. - Isingeniso > Kumele sidose kodwana sibe sifitjhani senze kobana balalele. - Ummongondaba > Ikulumo ayitlolwe ngokucacileko. - Isiphetho > Angarhunyeza ikulumakhe ngokubuyelela akukhulumileko nofana afake iselela. [25] IMITLOMELO YESIGABA B: 50 INANI LOKE: 100 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/2015 SCE – Imemorandamu ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA INDABA/I-ESEYI YELIMI LEKHAYA [50 IMITLOMELO] TJHEJA: • Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya indaba yephepha lesi-3, Isigaba A. • Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5. • Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi. • Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi. IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani OKUMUNYETHWEKO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOKUHLELA - Ukuphendula okudluleleko. -Iimpendulo zihleleke kuhle, - Ukuphendula okwanelisako. -Ukuphendula okungakajami -Ukuphendula okuphume Izinga eliphezulu -Imiqondo ehlakaniphileko, zikhambelana khulu begodu - Imiqondo ekhambelanako ndawonye. endleleni khulu. (Ukuphendula) evusa imiqondo netjengisa zimnandi. nekholisako. -Imiqondo engakanqophi. -Imiqondo enganatlha ukukhula. -Kunobufakazi nokukhula - Kunokuhleleka okulingeneko -Ubufakazi obuncani nengazwakaliko. Ukuhleleka kwemiqondo okubonakalako. nokukhambelanako bokuhleleka - Imiqondo engakahleleki yokuhlela -Ukuhleleka okudluleleko -Isingeniso, umzimba nesihloko, umzimba nokukhambelana. nengakhambelaniko. Ukulemuka komnqopho, nokukhambelana nesiphetho kuhleleke kuhle nesiphetho. abamukelilwazi nobujamo kwesingeniso, umzimba begodu kuyakhambelana. nesiphetho. 30 AMAMAKSI 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ukuphendula okudluleleko - Ukuphendula okuhlelwe -Ukuphendula okwanelisako -Ukuphendula -Ukuphendula isihloko Izinga eliphasi kodwana kutlhayela kuhle. kodwana okunganatlha. okungakhambelaniko akukalingwa nokulingwa. amatshwayo wendaba ehle. - Imiqondo ekarisako -Imiqondo iyakhambelana okusezingeni eliphasi. -Imiqondo engakhambelaniko -Imiqondo ekhulileko nekhambelanako. ngokulingeneko. -Imiqondo ayikahlangani nengakafaneli. nenokuhlakanipha. - Kunokuhleleka -Kunokuhleleka begodu ayikanqophi. -Imiqondo enganatlha - Kunokuhleleka nokukhambelana nokukhambelana -Abukho ubufakazi bokuhlela. nengazwakaliko. nokukhambelana okuhle kwesingeniso, okulingeneko, kwesingeniso, okuhle ngokudluleleko umzimba nesiphetho. umzimba nesiphetho. kwesingeniso, umzimba nesiphetho. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/2015 SCE – Imemorandamu IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LEKHAYA [50 AMAMAKSI] (iyaraga) Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 ILIMI, ISITAYELA NOKU- -Iphimbo,irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo,irejista nesitayela EDITHA. kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama ezingakafaneli khulu Izinga eliphezulu elifaneleko nelihle elifanele umnqopho, elifanele umnqopho, elingakafaneli umnqopho, umnqopho,abamukelilwazi Iphimbo, irejista, isitayela ngokudluleleko, elinemba abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. nelwazimagama elifanele umnqopho, abamukelilwazi -Ilimi liyanemba begodu nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi -Ilwazimagama elitlhayela umnqopho, abamukelilwazi nobujamo. lisetjenziswe ngokufaneleko. - Ukusetjenziswa kwelimi okusezingeni eliphasi. khulu lenza kube budisi nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi -Ihlelo nesipelinghi okwethula ihlathululo. -Ihlelo nesipelinghi ukuzwisisa itheksthi. Ukukhethwa kwamagama, kusezingeni elihle kuneemphoso ezincani. -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso ezinengi. - Ilimi elingazwakaliko. ukusetjenziswa kwelimi, ngokudluleleko. - Kutlanywe kuhle. kuneemphoso ezinengana. - Kutlanywe ngokusezingeni -Ihlelo nesipelinghi imithetjhwana, iimphumuzi, -Ihlelo nesipelinghi - Kutlanywe ngokusezingeni eliphasi. kuneemphoso ezinengi ihlelo nesipelinghi. esinganamphoso. elilingeneko. khulu. -Kutlanywe kuhle - Kutlanywe ngokusezingeni 15 AMAMAKSI ngokudluleleko. eliphasi khulu. 13 10 7 4 -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama kanye nelwazimagama Izinga eliphasi elifaneleko nelihle elifanele umnqopho, elifanele umnqopho, elincani nelisezingeni eliphasi elinemba umnqopho, abamukelilwazi nobujamo. abamukelilwazi nobujamo elingakafaneli umnqopho, abamukelilwazi nobujamo. -Ilimi liyanemba begodu ngokulingana. abamukelilwazi nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi lisetjenziswe ngokufaneleko. - Ukusetjenziswa kwelimi -Ukusetjenziswa kwelimi kusezingeni elihle khulu. -Ihlelo nesipelinghi okungathuli ihlathululo. okungakafaneli. -Ihlelo nesipelinghi kuneemphoso ezimbalwa. -Ihlelo nesipelinghi -Ihlelo nesipelinghi Esinganamphoso khulu. -Kutlanywe kuhle. kuneemphoso ezinengi. kuneemphoso ezinengi khulu. -Kutlanywe kuhle khulu. - Kutlanywe ngokusezingeni - Kutlanywe ngokusezingeni eliphasi. eliphasi khulu. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 -Kuvezwe amatshwayo -Kuvezwe amatshwayo -Amatshwayo - Amatshwayo - Amatshwayo Amatshwayo wetheksthi. nemininingwana nemininingwana yesakhiwo nemininingwana nemininingwana eminye anemininingwana efunekako Ukwakhiwa kweengaba eqakathekileko yesakhiwo sendaba. eveziweko iyakhambelana. yesakhiwo sendaba ikhona. ayatlhayela. nemitjho. sendaba. -Kunokukhambelana okuhle. -Imitjho neengaba kwakhiwe -Ukwakhiwa kwemitjho -Ukwakhiwa kwemitjho - Kunokukhambelana okuhle -Imitjho neengaba kunikela kuhle. neengaba kuneemphoso. neengaba kuneemphoso ngokudluleleko kwendaba. umqondo. -Indaba isanikela umqondo. - Indaba isazwakala kancani. ezinengi khulu. 5 AMAMAKSI - Imitjho kanye neengaba - Indaba ayinamqondo. kwakheke ngendlela ehle ngokudluleleko. IRENJI YAMAMAKSI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: -km/hl- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-/-st-/-ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/2015 SCE – Imemorandamu ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA WELIMI LEKHAYA [25 AMAMAKSI] Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 NESAKHIWO -Ukuphendula okudluleleko, -Ukuphendula okuhle khulu -Ukuphendula okulingeneko -Ukuphendula ngokusisekelo -Ukuphendula kutjengisa okungaphezu kwalokho nokutjengisa ilwazi elihle okutjengisa ilwazi lamatshwayo begodu kutjengisa ilwazi ukungabi khona kwelwazi -Ukuphendula nemibono. okulindelweko. lamatshwayo wetheksthi. wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. lamatshwayo wetheksthi. -Ukubuthelelwa nokuhleleka -Imiqondo ehlakaniphileko -Umtlolo unqophile, - Akunakudzimelela -Kunokunqopha okukhona -Akunakukhambelana kwemibono. nekhulileko. awukaphumi nokukhambelana kodwana okunengi kwemiqondo. - Umnqopho, abamukelilwazi, -Ilwazi elingeneleleko esihlokweni begodu usekelwe okulingeneko kuphambene nesihloko. –Imininingwana esekela amatshwayo/imithetjhwana kanye lamatshwayo kuhle ngendlela enobukghoni. kokumunyethweko nemiqondo. -Imininingwana esekela isihloko imbalwa. nobujamo wetheksthi. -Kunemininingwana esekela - Eminye imininingwana isihloko imbalwa. -Akakasebenzisi amatshwayo -Umtlolo unqophile. isihloko. esekela -Kunobutjhapha obukhona nemithetho yesakhiwo. 15 AMAMAKSI -Kunokukhambelana -Isakhiwo esifaneleko isihloko iveziwe. obubonakalako kokumunyethweko kodwana - Isakhiwo sifanele emithethweni nomqondo. esinokungakhambelaniko ngokulingeneko nematshwayeni wesakhiwo. -Isakhiwo sihleleke kuhle okuncazana. kodwana begodu yoke imininingwana kunokungakhambelani. esekela isihloko iveziwe. -Isakhiwo esifaneleko nesinembako. ILIMI,ISITAYELA KANYE NOKU- 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 EDITHA -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista, isitayela - Iphimbo, irejista, isitayela, -Iphimbo, irejista, isitayela -Iphimbo, irejista,isitayela nelwazimagama kuwufanela nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama kuwufanele nelwazimagama nelwazimagama -Iphimbo, irejista nesitayela kufanele khulu umnqopho, kuhle ngokulingeneko umnqopho, kuwufanele akukhambelani umnqopho/umphumela, abamukelilwazi kanye umnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi kanye kancani umnqopho, nomnqopho, abamukelilwazi abamukelilwazi nobujamo. nobujamo. kanye nobujamo. abamukelilwazi kanye kanye nobujamo. -Ukusetjenziswa kwelimi kanye -Ihlelo lisetjenziswe nobujamo. - Kuneemphoso zehlelo nobujamo. -Kuneemphoso ezinengi khulu nemithetjhwana. ngokunembako begodu lihleleke -Ihlelo lisetjenziswe kodwana -Kuneemphoso zehlelo ezenza bona ihlathululo -Ukukhethwa kwamagama. kuhle khulu. ngokunembako azilimazi ihlathululo. ezenza ingazwakali nakancani. -Ukusetjenziswa kwamatshwayo -Kuneemphoso ezincani khulu. begodu lihleleke kuhle. bona ihlathululo ingazwakali. wokutlola nesipelinghi. - Akunamphoso ezinengi. 10 AMAMAKSI IRENJI YAMAMAKSI 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5 ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO: -km-/hl-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L-/st-/- ed- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/2015 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/2015 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 14 DBE/2015 SCE – Imemorandamu Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele HL

View all