Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
2015
IMITLOMELO: 80
ISIKHATHI: ama-iri ama-2½
Iphepheli linamakhasi ama-21.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2015 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper
Grade 12 isiNdebele HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2015, 21 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · isindebele. Question paper, 21 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2015
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 21
- File size
- 402.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 21
This exam
NSC June Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 3Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 4Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 5Ubukghwari / Literature (Set Works)40 marks
- Question 7Ubukghwari / Literature (Set Works)50 marks
- Question 9Ubukghwari / Literature (Set Works)50 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 2 DBE/2015
SCE
YELELA
1. Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
aphendule imibuzo.
2. Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
ngeencwadi ozifunde kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, ufunda imibuzo le
bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.
3. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU:
ISIGABA A: Iinkondlo (30)
ISIGABA B: Inovela (25)
ISIGABA C: Umdlalo nanyana Idrama (25)
4. Landela imilayo esekuthomeni KWESINYE NESINYE isigaba ngokuyelela.
5. Phendula IMIBUZO EMIHLANU seyiyoke:
EMITHATHU KUSIGABA A
MUNYE KUSIGABA B
NAMUNYE KUSIGABA C
6. Sebenzisa irherho lokuzihlola ukuqinisekisa bonyana yoke imibuzo
uyiphendulile.
7. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe
ngayo ephepheni lemibuzo.
8. Thoma ESINYE NESINYE isigaba ekhasini ELITJHA.
9. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-40
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-55
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-55
10. Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 3 DBE/2015
SCE
IKHASI LOKUMUNYETHWEKO
Ikhaseli lizokwenza ukobana umfundi akhethe imibuzo afuna ukuphendula ngayo
ngaphandle kobana afunde iphepha loke.
ISIGABA A: IINKONDLO
Iinkondlo ezibekelwe ukufundwa:
Phendula NANYANA ngimiphi imibuzo EMIBILI.
INOMBORO YOMBUZO UMBUZO IMITLOMELO IKHASI
1. Itjhuguluko Umbuzo omude 10 5
2. Isizi Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 6
3. Mma Wami Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 7
4. Isililo Senyoni Umbuzo onemibuzo emifitjhani 10 8
KANYE
Ikondlo engakabonwa:
Ukatelelekile ukuphendula umbuzo lo.
5. Umona Umbuzo onemibuzo emfitjhani 10 10
ISIGABA B: INOVELA
YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba.
Nawukhethe umbuzo OMUDE enovelini qinisekisa bona ukhetha umbuzo OMFITJHANNI
emdlalweni.
NOFANA
Nawukhethe umbuzo OMFITJHANI enovelini qinisekisa bona ukhetha umbuzo OMUDE
emdlalweni.
6. Mbala Ngubaba Umbuzo omude 25 11
7. Mbala Ngubaba Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 11
8. UKholiwe Umbuzo omude 25 13
9. UKholiwe Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 13
ISIGABA C: UMDLALO/IDRAMA
YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba
Nawukhethe umbuzo OMUDE enovelini qinisekisa bona ukhetha umbuzo OMFITJHANI
emdlalweni.
NOFANA
Nawukhethe umbuzo OMFITJHANI enovelini qinisekisa bona ukhetha umbuzo OMUDE
emdlalweni.
10. Ibhudango Lami Umbuzo omude 25 16
11. Ibhudango Lami Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 16
12. Umbango KaNzunza NoManala Umbuzo omude 25 18
13. Umbango KaNzunza NoManala Umbuzo onemibuzo emifitjhani 25 19
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 4 DBE/2015
SCE
IRHELO LOKUQINISEKISA
• Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule
yoke imibuzo elindelekileko.
ISIGABA IINOMBORO INANI LEMIBUZO UMBUZO TLOLA ITSHWAYO
ZEMIBUZO EZOKUPHENDULWA EMBUZWENI
OWUKHETHILEKO
A: Iinkondlo 1
(Iinkondlo
ezibekelwe 1–4 2 2
ukufundwa)
3
4
A: Ikondlo (Ikondlo 5
engakabonwa) 5 1
B: Inovela 6
(Umbuzo omude
NANYANA 6–9 1 7
umbuzo
OMFITJHANI) 8
9
C: Umdlalo 10
(Umbuzo omude
NANYANA 10–13 1 11
onemibuzo
emifitjhani) 12
13
YELELA: Nawukhethe umbuzo OMUDE enovelini qinisekisa bona ukhetha umbuzo
OMFITJHANI emdlalweni.
NOFANA
Nawukhethe umbuzo OMFITJHANI enovelini qinisekisa bona ukhetha
umbuzo OMUDE emdlalweni.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 5 DBE/2015
SCE
ISIGABA A: IINKONDLO
Iinkondlo eziboniweko (Umbuzo woku-1 ukuya embuzweni wesi-4): Phendula imibuzo
EMIBILI kwaphela.
Ikondlo engakabonwa (Umbuzo wesi-5): UKATELELEKILE ukuphendula umbuzo lo.
UMBUZO 1: ITJHUGULUKO – JN Malobola
Fundisisa ikondlo elandelako bese uphendula imibuzo.
Itjhuguluko – JN Malobola
1 Ukutjelwa kulalela,
2 Ukungafuni kufuna,
3 Ukufuna kuzenza,
4 Uzenze usiyazi ungazi;
5 Ngikho ukuhlonga indlebe.
6 Ngezayizolo tjhuguluko,
7 Zabantu zazidojwa ngodli,
8 Zaziba ngezami ngodli;
9 Kwakulila abazikakarelako,
10 Bapatjazwe babe bomvu be!
11 Ngavakatjhela 'ngelawini',
12 Ngavakatjhela ngisanuka imikghatho.
13 Ngakhiwa 'lilawu',
14 Ngafumbatha ubudoda
15 Ngezandla zami zombili.
16 Maye, ukubotjhwa!
17 Ngangigangela saqhegwana,
18 Ngangigangela sasilukazi,
19 Ikani, ukwelelesa, kwakumphako
20 Wabentwana kimi.
21 Ijele kwakulikhaya,
22 'Amalawu' ngiwazi ngegego lawo:
23 Ibhaviyana ye-4,
24 IVoortrekkerhoogte neNyulogo.
25 Mudle ndaba zakhe
26 Nganginesithunzi izolo,
27 Bakwethu banesithunzi izolo,
28 Ekhethu kunesithunzi izolo,
29 Maye, ngikhumbula uWitvoet,
30 Inja yekhethu ehlwa iluse ikhaya
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 6 DBE/2015
SCE
31 Ngangizabe ngisambona
32 Kuphi uWitvoet?
33 'Ilawu' ngilitjhiye nobani?
34 Ijayelo liyayeyisa ingqondo.
35 Ukuzisola nokubuyela
36 Emva ngangingakubhudangi,
37 Ngangimuzwa ubaba,
38 Abhibhidlha amagwebu,
39 Ngithi uyazenzisa ...
Tlola ummongondaba wekondlo le, dzubhula bewuhlathulule amagama asetjenziswe
yimbongi ukuveza tjhatjhalazi lowo mmongondaba. [10]
NOFANA
UMBUZO 2: ISIZI – JN Malobola
Fundisisa ikondlo elandelako bese uphendula imibuzo.
Isizi – JN Malobola
1 Laphuma njengemihla,
2 Laphakama lihlophe
3 Ukuzifihla kunina.
4 Imisebenzi yemihla
5 Irheme ngerherho layo.
6 Umuntu woke bekahlophe
7 Ukuyokufika lapho
8 Lapho alima khona.
9 Amacoco akakho kangako
10 Mvulo sidiniwe,
11 Nokho siyakhona,
12 Igijima njengemhleni ibhesi.
13 Maye! Ha ... wu ...! Iwu!
14 Gidi! Bhu! Bhu!
15 Ngokuphazima kwelihlo
16 Kwaphela nya!
17 Kwathula du!
18 Ababonileko kwaba ngabathulileko,
19 Abalimeleko kwaba ngabaphephileko
20 Isizi leWangendrift lembatha
21 IkwaNdebele ngomzuzwana
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 7 DBE/2015
SCE
22 Abotitjhere bayile,
23 Bakhambile abafundi,
24 Iinsebenzi zoMbuso ziyile,
25 UMbuso wembethe isizi.
26 Kwalila umNyango wezeFundo,
27 Khona umnyaka sele wonde kangaka?
28 Awa, ukwelusa kubhalile,
29 Iinkomo zifahlile, kubhalile.
2.1 Tlola igama eleqiweko nelijanyelwe yivumelwano-thoma esetjenziswe
yimbongi emudeni woku-1 nowesi-2 wekondlo engehla le. (1)
2.2 Tlola isizathu ebegade senza abantu bakhwele ibhesi le bangacoci. (1)
2.3 Rhunyeza ummongondaba wekondlo le ngomuda OWODWA. (2)
2.4 Hlathulula ngomuda OWODWA umqondo ovezwa yimbongi ngomuda we-18
nowe-19 wekondlo engehla le. (2)
2.5 Hlathulula ngawakho amagama okutjhiwo yimbongi ukusuka emudeni woku-1
kufika kewe-3 wekondlo engehla le. (2)
2.6 Tshwaya ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa isithombe-ngqondo
emudeni wama-27 bewuhlathulule nokobana ukusetjenziswa kwaso
kukuthinta njani ukuzwisisa kwakho ikondlo le. (2)
[10]
UMBUZO 3: MMA WAMI – JM Mthimunye
Fundisisa ikondlo elandelako bese uphendula imibuzo.
Mma Wami – JM Mthimunye
1 Ungikhalimile iye,
2 Angali ngiyavuma.
3 Wathi ngingakhambi ebusuku,
4 Wathi ngingakhambi nabesana
5 Ngabuza ngifuna ukwazi,
6 Ngabuza bonyana kungebanga lani.
7 Ipendulo yakho kwaba liswazi,
8 Ipendulo kwaba ziinhlamba.
9 Wathi ngingabuzi okunengi
10 Kwaphela ngenze njalo.
11 Ngahlala ngitshwenyekile
12 Ngombana ngifuna ukwazi
13 Bonyana yini ephethwe busuku,
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 8 DBE/2015
SCE
14 Bonyana yini elumako ebesaneni.
15 Iye, ngakhamba ngekani
16 Ngombana ngifuna ilwazi.
17 Umvuzo walokho kwaba budisi,
18 Kwaba ngilokhu okubonako.
19 Namtjhana ungangithuka,
20 Uthi: ngeqa amagama wakho.
21 Kwaphela khumbula lokhu:
22 Wangifihlela iqiniso lakho.
3.1 Tlola izinto EZIMBILI unina lembongi abegade ayitjela zona bona ingazenzi
kodwana yona yazenza ngekani. (2)
3.2 Rhunyeza imiqondo EMIBILI evezwa yimbongi ngokusebenzisa isithombe-
ngqondo sebuyelela-mqondo esigabeni soku-1 sekondlo engehla. (2)
3.3 Vumelana nofana uphikisane nesitatimende esingenzasi bese usekela
isiqunto osithathako.
Imbongi ayikafaneli bona isole unina ngalokhu okuyehlakaleleko kodwana
ifanele izisole yona. (2)
3.4 Ucabanga bona imbongi beyingazi ngeqiniso bona ubusuku buphetheni
nokuthi yini elumako ebasaneni nofana sekuyindlela yokuzivikela nje
kwaphela? (2)
3.5 Tshwaya ngelihlo elibukhali ummoya ozwakaliswa yimbongi ekondlweni le. (2)
[10]
UMBUZO 4: ISILILO SENYONI – JM Mthimunye
Fundisisa ikondlo elandelako bese uphendula imibuzo.
Isililo senyoni – JM Mthimunye
1 Mina ngiphapha njalo nje,
2 Ngizul' emkayini ngedwana,
3 Ngizul' ongcon' umuthi
4 Wokuphumula kamnandi,
5 Ngiphumul' ukubalabala.
6 Mina ngilizuba ngiyazulazula,
7 Ngizul' omanz' umuthi,
8 Engingakha kiwo ngedwa
9 Ngakhe ngakhele safuthi
10 Ngingasafuduka ngitjho
11 Lisina ngesinanja.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 9 DBE/2015
SCE
12 Ngihlala ngiphapha njalo,
13 Omanz' umuthi angiwufunyani
14 Ubutlawana bami sebuyala.
15 Ngamane ngigege nay' imithi
16 Bengifunyan' ongifaneleko
17 Ngakhe kiwo kamnandi.
18 Noman' 'iinyoni zingatjho
19 Bona ngiphaphele safuthi,
20 Ukuzuma khona ngiyazuma,
21 Kubamba ezumako,
22 Zizulele nyon' ehle!
23 Ngihlala ngiphapha njalo.
24 Eziny' iinyoni ziyangisola.
25 Ezinye zisol' amabalami,
26 Ezinye zisol' ubuhle bami,
27 Ezinye zikhuz' amalami.
28 Zimu, ngibutha nami hle!
4.1 Tlola umhlobo webuyelelo osetjenziswe yimbongi emudeni wesi-6 wekondlo
engehla. (1)
4.2 Buyelela utlole umuda ongenzasi ujamiselele igama elithalelwe kiwo
ngelimqondofana nalo.
Ngingasafuduka ngitjho. (1)
4.3 Rhunyeza ngomuda OWODWA ummongo omunyethwe yindima
yamaswaphelo yekondlo engehla. (2)
4.4 Igama elithi, 'Ngizul' ...' elisetjenziswe yimbongi emudeni woku-1 nemudeni
wesi-2 ekondlweni engehla le lizwakala limumethe imiqondo EMIBILI
engafananiko. Hlathulula uveze umqondo eliwumumetheko emudeni
ngamunye. (2)
4.5 Hlathulula ngawakho amagama okutjhiwo yimbongi ngomuda we-9 ukuya
kewe-10 wekondlo engehla le. (2)
4.6 Ingabe uyayisola imbongi ngokukhamba ihlala kiyo yoke imithi ngomnqopho
wokufumana ongcono nengakhela kiyo safuthi? Sekela isiqunto osithathako. (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 10 DBE/2015
SCE
IKONDLO ENGAKABONWA: (UKATELELEKILE UKUPHENDULA UMBUZO LO).
UMBUZO 5: UMONA – MS Ntuli
Funda ikondlo elandelako bese uphendula imibuzo.
Umona – MS Ntuli
1 Nguhliziyokul' umafela ngendeni,
2 Sihlub' abany' iimpiko
3 Angazenzeli yena.
4 Ngumarhudul' amehlw abovu;
5 Wamalangab' atjhisa kutjhisa,
6 Abe makhaza kumakhaza.
7 Ngunyawo liphapha phezulu,
8 Nguhloko sithaya phasi.
9 Nguhliziyo silal' emini, sivuka ebusuku;
10 Sirhulurhulu sirhuluphel' umnyama,
11 Uphetjhulwa mumoya,
12 Urhurhulwa mamanzi;
13 Uphekwa kuphakululwa, uphakulula kuphekwa.
14 Akwenzako kwaziwa nguye, umona.
5.1 Dzubhula izitho EZIMBILI zomzimba imbongi engathekise ngazo umona
ekondlweni engehla le. (2)
5.2 Tlola umhlobo wevumelwano-phetha osetjenziswe yimbongi endimeni yesi-2
emideni ye-7 ukuya kowo-9 wekondlo engehla. (1)
5.3 Tlola ngomuda OWODWA okutjhiwo mumuda we-11 newe-12 ngomuntu
onomona. (1)
5.4 Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda wesi-2 othi, 'Sihlub' abany'
iimpiko' wekondlo engehla le. (2)
5.5 Ucabanga bona kubangelwa yini bona imbongi ingathekise umona
nesirhulurhulu ekondlweni engehla le. (2)
5.6 Coca wenabe ngommoya ovezwa yimbongi ekondlweni engehla le. (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 11 DBE/2015
SCE
ISIGABA B: INOVELA
YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba.
Nawukhethe umbuzo OMUDE enovelini qinisekisa bona ukhethe umbuzo
OMFITJHANI emdlalweni.
NOFANA
Nawukhethe umbuzo OMFITJHANI enovelini qinisekisa bona ukhetha
Umbuzo OMUDE emdlalweni.
Kilesisigaba kuneencwadi zamanovela EZIMBILI: MBALA NGUBABA KANYE
NOKHOLIWE.
Khetha inovela EYODWA uphendule ngayo umbuzo OWODWA.
UMBUZO 6: MBALA NGUBABA – PB Skhosana
Abatloli bamanovela bavamise ukusethulela abalingisi babo baneemilo
ezizokukhambisana nezenzo zabo. Ngelihlo elibukhali akhe ucoce ngokukhambisana
nokungakhambisani kwezenzo nesimilo somlingisi oyikutani enovelini yesihloko esithi,
MBALA NGUBABA. Amagama ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25]
NOFANA
UMBUZO 7: MBALA NGUBABA – PB Skhosana
Funda isiqetjhana esilandelako bese uphendula imibuzo.
Athi angaqeda ukuhlanza izitja uNaKabini, alile ngokudinwa nokufuna ukuyozibeka
phasi. UMavela ajatjuliswe kukobana ubethe sentwala, iindaba nemibuzo enghwarako
ingeza kwanje. Nokudinwa ebesele kumbangela ukungabi nesineke kumkakhe akuzwe
kungasekho.
'NaKabini yiza nazo-ke dade, kodwana ngifuna ezivuthweko. Nawunganazo uphume
etlheni, nginazo mina ezithe tjha,' kutjho uMavela sele kutjhejeka ithabo nehlambuluko
ebusweni. I-ovorolo ebekayembethe selayihlubulile. Usele ngamathumbukazi
ngaphandle. 'Awa angisanakulumo Mahlangu,' kutjho uNaKabini abonakala bona
yimvuthu ngokudinwa. 'Hlala phasi ngikudzubhulele-ke bona yini esengqondwenami
njenganje.' Mbala adose umsenyana ngemva komnyango ahlale, akhongozele
uNaKabini.
'Yintumba le engizokuhlebela yona. Ekuseni abomakhelani nabazosilayelisa
njengombana ngibamemile nje, ungabese uphulurhelwa lilimu bese uyayifafatha,'
kuyelelisa uMavela. 'Ngithenge isibayibayi sekoloyi. Ngithe bangayilethi ngisese lapha
nje. Ngibatjele bona bangilinde ngifuduke qangi la eSoshanguve ngibuyele ekhaya
eMadlangeni, ngaphambi kobana bayilethe.' Athuke uNaKabini nakezwa into
ebekangacabangi bona ingaba khona kwakhe. Azame ukufuna iqiniso kuMavela.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 12 DBE/2015
SCE
'Hawu! Kazi yikoloyi oyithenge ngani Mavela nasiyikoloyi ngokwethu nje. Ungathi
sibhudabhudwa yitjhirho kangaka uzongitjela bona uthenge ikoloyi? Mavela
uyakhuluma nanyana uyafanisa? Kunini safika la sihlala emkhukhwini ngokobana
singanamali yokwakha nanyana yokuthenga indlu? Akhe uhlathulule ngokuzeleko
ngizwe. Mhlambe ubambe iimpera nje akwaziwa,' kubuza uNaKabini.
'Awa akusizo iimpera. Njengombana iinkomo zakababa zimhlambikazi njaya,
ngicabange bona ngizakuthengisa itjhumi lazo, ngiyibhadele. Manje ngibabawe bona
bayilethe sele siseMadlangeni. Manje ngibawa ungayiphathi indaba leyo. Nje kusasa
nasifika ekhaya, kufuze ngibikele umma. 'Awa iyezwakala Mahlangu. Siyakuthokozisa.
Nathi sizakhe sikhambe sihlezi njengabanengi abanemali. Into nje ngibuhlungwana
ngombana ubaba utjhiye ilifa elingaka, azange akhakhambe ngekoloyi yena.
Namhlanje uze ulele usosokanami, azikhambela ngeenyawo,' kukwakwazela
uNaKabini, ngehliziyo enokudana nezwelo.
[Ikhasi 16–17]
7.1 Dzubhula imida esetjenziswe esiqetjhaneni esingehla ehlathulula
okulandelako:
7.1.1 UMavela udle wasutha. (1)
7.1.2 KwaMavela gade kulanjwa. (1)
7.2 Tlola isizathu esenza uMavela abe nesiqiniseko sokobana zoke izinto
ezitjhiywe nguyise ngezakhe. (1)
7.3 Esiqetjhaneni esidzujulwe ngehlesi kunalapha kuthiwa uNaKabini
nendodakwakhe uMavela badinwe bayimvuthu. Tlola ngomuda OWODWA
unobangela wokudinwa kwabokhu. (1)
7.4 Rhunyeza ummongo omunyethwe sifiso sakaBongwe. (2)
7.5 Tlola isehlakalo esathusa abanye babomakhelana bakaMavela lokha
ivenyana kaTsiri nasele ilayitjhe intundu yakwaMavela ikhamba. (2)
7.6 Tlola igama nesibongo uMavela azipha zona nakafika nge-ofisini laboDladla. (2)
7.7 UMavela banomkakhe uNaKabini babonakala bathethene kodwana bahlukile.
Akhe utshwaye iinkulumo zabo bese uhlathulula okubonakala bahluke
ngakho. (2)
7.8 Ucabanga bona kwabangelwa yini bona uSkhosana aphikise uMavela bona
akahlali eBhundu lokha nakade uMavela atlolisa imininingwana yakhe
efandisini? (2)
7.9 Umtloli wenovela le usethulele uMavela kumlingisi odobha phasi. Hlathulula
bona lokho kumsize njani ekuphumeleliseni ummongondaba wenovela le. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 13 DBE/2015
SCE
7.10 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusilo iqiniso bese
usekela isiqunto osithathako.
Hlangana neemfiso ezenziwa nguBongwe bekukhona iphuzu elithi qobe
ngenyanga aboDladla balethele uNaMtshweni nabantwabakhe imali ezi-
R5 000. (2)
7.11 Hlathulula iqhinga lomtloli wenovela le lokuhlanganisa uMavela noSkhosana. (2)
7.12 Tshwaya ngesigwebo esanikelwa uSkhosana noMasango bese uyatjho bona
sibafanele namkha asikabafaneli na? Sekela ipendulwakho ngomuda
OWODWA. (1)
7.13 Coca ngokuphumelela komtloli ukusethulela isiphetho senovela le. (4)
[25]
NOFANA
UMBUZO 8: UKHOLIWE – N Skosana
Abatloli bamanovela bavamise ukusethulela abalingisi babo baneemilo
ezizokukhambisana nezenzo zabo. Ngelihlo elibukhali akhe ucoce ngokukhambisana
nofana ukungakhambisani kwezenzo nesimilo somlingisi oyikutani enovelini yesihloko
esithi, UKHOLIWE. Amagama ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25]
NOFANA
UMBUZO 9: UKHOLIWE – N Skosana
Funda isiqetjhana esilandelako bese uphendula imibuzo.
UmkaMatjeni wabona bona zingaye. 'Dade besize kuwe mani.' Awa umfazabantu
naye abone bonyana into ayikhulumako ayikho ngombana uKholiwe bekazi bona beze
kuye. 'Size kuwe dade si ... si ... ze kuwe manqophana noZ ... Z ... Zond ... Zondani.'
Zathoma iinhloni kumkaMatjeni. Ukuthi zibuya kuphi akekho umuntu obegade
angatjho. Wakhona abubonako ubudisi bendaba le. Yabophana ihloko kwaba kude
emva kwaba kude phambili. Wabathe uqala umkhambisanakhe, adlumbana uzamsiza
kodwana akhenge awathole amehlwakhe. Wamthola aziqalele phasi, ihloko le,
wawungabona bonyana isese kude khulu nokusikinyiswa. Aphelelwe mamandla
umkaMatjeni, alo kade azokwenzani.
Nangani uthwele ihloko wathi uzokufunela uZondani umfazi. 'Dade, uZondani usi ...
usithume bonyana ufuna ukutjhada nawe.' Soloko athomile ukukhuluma uKholiwe
uthule kwangathi akekho, ulalele, ubeke izandla emhlathini. Amehlo woke
uwarhudulele lo okhulumako. Ngikho ukuthula kwakaKholiwe okwenza bona kuvuke
namalimi. Kuthe angaqeda ukukhuluma umkaMatjeni, wathatha ngeliphasi uKholiwe
angafuni ukutjengisa bonyana usilingekile.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 14 DBE/2015
SCE
'Bomma ngiyaswaba ukwizwa bonyana nisuke kude kangaka emakhaya wenu, nadela
imisebenzi yenu nabantwana benu neza lapha kimi. Okubuhlungu kukobana ayikho
nento eniyizeleko. Okungizwisa ubuhlungu khulu kukuthi ngitshwile ukuya esikolweni
namhlanjesi ngithi ngizelwa babantu, norhwana abantu abakhulu.
Bengizitjela bona nizongakha, bengingacabangi bonyana nizongibhuruza. Nanyana
kunjalo ...' Uthe angakaqedi ukukhuluma wamgena emlonyeni umkaMatjeni naye uthe
asakhuluma uKholiwe wamngena emlonyeni, 'Kuyamangaza mma ukuthi
nakukhuluma nina kungabi nomuntu oniphazamisako kodwana nina niyangiphazamisa
nangikhulumako.
Akukho okubuhlungu njengokuthi umuntu enze omunye into angeze afuna yenzeke
kuye.' Kuthe angatjho njalo wathula du wabuye waragela phambili nalokho agade
akutjho. 'Bengisatjho-ke mma bonyana be ... 'Lapha amanzi ajama khona, abuye
ajame godu.'
[Ikhasi 62–63]
9.1 Tlola ibizo lomkhambisani kaNaKoteni okhulunyiswa esiqetjhaneni esingehla. (1)
9.2 Tlola bona uNaKoteni banomkhambisanakhe lo beze ngani begodu bakwazi
njani lapha bekuqatjhe khona uKholiwe ngeMamelodi. (2)
9.3 Ngaphandle kwekulumo engehla le ngisiphi esinye isenzo esitholakala
enovelini le esiveza umkhambisani kaNaKoteni lo njengomma ongazange
adlale indima ehle neyakhako epilweni kaKholiwe? (2)
9.4 Incwadi yesihloko esithi, 'UKholiwe' etholakala ngaphakathi kwenovela le
yayigade itlolelwe bani? (1)
9.5 Tlola ngomuda OWODWA ummongondaba wencwadi ekubuzwe ngayo
embuzweni 9.4 ngehla. (2)
9.6 Ngokurhunyezweko tlola bona umkaMatjeni okhulunyiswa esiqetjhaneni
esingehlesi bahlanganiswa yini banoZondani nasele azomkhulumela
noKholiwe nje. (2)
9.7 Ngokuyelela iinkulumo ezihlangana nabalingisi benovela le ucabanga bona
ngiyiphi ikulumo eyayinikela uKholiwe ithuba lokobana ahlanze ibizo lakhe
ngendaba yokuzibulala kukaZondani? Sekela isiqunto osithathako. (2)
9.8 Phendula isitatimende esingenzasi ngoLiqiniso nofana Akusilo iqiniso bese
usekela isiqunto osithathako.
UZondani banoSipho gade bafuna uKholiwe babobili begodu bebazana. (2)
9.9 Ngomuda OWODWA hlathulula isiphetho esathathwa nguZondani ngemva
kobana ezwe umphumela wekulumo-pendulwano engehla le bewuveze
nokobana lesosiphetho saba nomphumela onjani epilweni kaKholiwe. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 15 DBE/2015
SCE
9.10 Vumelana nofana uphikisane nombono ongenzasi bese usekela
ipendulwakho ngokuqalisa esehlakalweni esitholakala enovelini le esibufakazi
balokho.
Nanyana uKholiwe angazange ayitjela indodakwakhe nabasathoma
ukuthandana ngobudisi akhe ahlangabezana nabo epilweni kodwana ukhe
waba nethuba elihle lokobana angayitjela. (2)
9.11 Ucabanga bona uyini umnqopho womtloli wokwenza bona iinini zakaZondani
zibe seduze kwakhe nakahlongakalako? (2)
9.12 Umtloli wenovela le usithulele uKholiwe kumlingisi ohlakaniphileko
nonebonelo phambili. Akhe utshwaye ngelihlo elibukhali ikulumo-pendulwano
eyaba phakathi kwakhe noZondani mhlana basekhabo lakaZondani bese
utlola isehlakalo ESISODWA esifakazela isitatimendesi. (2)
9.13 Esitlhorini senovela le kunokutjhuguluka kwalokho ebekulindelekile. Coca
ngawakho amagama usekele umbono lo. (3)
[25]
IMITLOMELO YESIGABA B: 25
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 16 DBE/2015
SCE
ISIGABA C: UMDLALO/IDRAMA
YELELA: Khetha umbuzo OWODWA ngaphasi kwalesisigaba.
Nawukhethe umbuzo OMUDE enovelini qinisekisa bona ukhethe umbuzo
OMFITJHANI emdlalweni.
NOFANA
Nawukhethe umbuzo OMFITJHANI enovelini qinisekisa bona ukhetha
Umbuzo OMUDE emdlalweni.
Kilesisigaba kuneencwadi EZIMBILI zomdlalo: IBHUDANGO LAMI KANYE
NOMBANGO KANZUNZA NOMANALA.
Khetha incwadi EYODWA uphendule ngayo umbuzo OWODWA.
UMBUZO 10: IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni
Abatloli bemidlalo esuselwa ehloko basuke batlole ngomnqopho wokusivezela
imimmongondaba ethileko. Kanengi nasitjhejisisa imimmongondaba le sithola bona
iliqiniso begodu nezehlakalo eziwubumbako ngezamambala nezenzeka esikhathini
esadlulako. Akhe ucoce wenabe ngommongondaba womdlalo wesihloko esithi,
IBHUDANGO LAMI bewuveze nobuqiniso bezehlakalo eziwubumbako. Amagama
ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25]
NOFANA
UMBUZO 11: IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni
Funda isiqetjhana esilandelako bese uphendula imibuzo.
(Emapholiseni ebusuku amapholisa amajadujadu ngomsebenzi wawo wangamalanga)
BOTHA: (Uphethe iphetjhana elinamabizo weembotjhwa) Dumako! Dumako!
DUMAKO: (Uyasabela bewuyagijima) Ngiyeza!
BOTHA: (Umnikela iphetjhana) Ngifuna bona ungikhuphele iimbotjhwa nanzi.
DUMAKO: (Ngokurareka) Ngizisephi mhlonitjhwa?
BOTHA: Uzilayitjhe ekoloyini yethu edosa ngemva nangaphambili.
DUMAKO: Kulungile mhlonitjhwa. (Aphume)
BOTHA: (Uhlezi nge-ofisinakhe begodu ubetha umlozi)
(Kungene uJooste nge-ofisini)
JOOSTE: Wathaba kangaka mlingani kubayi
BOTHA: (Uyahleka) Phela namhlanje lilanga lokobana siyokubulala iimbotjhwa
zoke ezimavukela mbuso.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 17 DBE/2015
SCE
JOOSTE: O! Ngiyakhumbula. Phana zingaki iimbotjhwa eziyokubulawa namhlanje?
BOTHA: Zilitjhumi nesithandathu. Ezihlanu zazo ngezililutjha. (Akhuphe ibhurendi
ayibeke etafuleni) Thela sifuthumeze iingazi.
JOOSTE: (Athele barhamule) Lilanga elikhulu kithi namhlanjesi.
BOTHA: (Uyahleka) Ukutjho ngebanga lani lokho mlingani?
JOOSTE: (Uyarhamula) Ngitjho ngombana nange kulilanga lokubulawa
kweembotjhwa zombanganarha, sithoma ngokurhamula sigcine
ngokutjhisa inyama.
BOBABILI: (Bahleke bebabethanise amarhalasi)
(Kukokode umuntu emnyango)
BOTHA: Ungubani?
MABONA: Ngimi mhlonitjhwa!
BOTHA: (Usaphethe irhalasi lebhurendi) Ngena!
MABONA: (Avule angene) Lotjhani bahlonitjhwa!
BOTHA: Lotjha Mabona (Umnikela irhalasi) Thela nawe urhamule.
JOOSTE: (Uyahleka) Angithi uyazi bona vane kwenzekani nawusifumana sirhamula
umrhamulo lo?
MABONA: Iye sele ngazi.
BOTHA: (Uyahleka) Thela godu urhamule. (Kungene uDumako)
BOTHA: Sele uqedile Dumako?
DUMAKO: Iye.
JOOSTE: (Umnikela irhalasi) Rhamula nawe ufuthumeze iingazi.
BOTHA: Sele azilayitjhile iimbotjhwa uDumako madoda. (Uyasikima) Khupha
utjwala nenyama ngesiqandisenapho Mabona uyilatjhe ekoloyini.
JOOSTE: (Naye uyasikima) Sele ngithoma ukuba mnandi gadesi.
BOTHA: (Uyaphuma) Sekunjalo-ke madoda. (Bamlandele boke)
(Bangene ngeenkoloyini ezimbili bezisuke)
[Ikhasi 36–38]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 18 DBE/2015
SCE
11.1 Tlola bona abadlali abakukulumo-pendulwano engehla le bavezwe benza
msebenzi bani. (1)
11.2 Abadlali abangehlaba bathi kubayini ilanga lokubulawa kweembotjhwa
zombanganarha balithabela kangaka? (2)
11.3 Rhunyeza utlole indlela egade ilandelwa lokha nakudunyuzwa iimbotjhwezi. (2)
11.4 Ngaphandle komlandu wokobana uMbulawa uvuse umguruguru eplasini
lakaMathumbu ngimuphi omunye umlandu athweswa wona? (1)
11.5 Tlola indlela uMbulawa asinda ngayo nakudunyuzwa iimbotjhwa
ezaziyokudunyuzwa ngaleli langa. (2)
11.6 Hlangana nabadlali abakukulumo-pendulwano engehla le kukhona egade
bangakhambisani nesenzo sokudunyuzwa kweembotjhwezi. Konje bathi
kungebanga lani bangakhambisani nakho? (2)
11.7 Vumelana nofana uphikisane nesitatimende esingenzasi bese usekela
ipendulwakho ngokuqalisa esehlakalweni esivela emdlalweni lo.
UMathumbu wabe asazi bona uMbulawa uyaphila begodu usenarheni ye-
Angola. (2)
11.8 Hlathulula isizinda sepilo esisivezelwa mndeni wakwaTjhili mhlana uMbulawa
afika ekhabo eza noMbonani ngemva kobana sele afeze ibhudango lakhe. (2)
11.9 Ucabanga bona umukghwa ebewenziwa mapholisa wokusela utjwala
nakufanele ayokubulala iimbotjhwa zombanganarha umsize kangangani
umtloli womdlalo lo ekutheni umdlali oyikutani aphumelelise ibhudango lakhe? (2)
11.10 Hlathulula ikolelo yeensebenzi ezibabantu abadala bomdlalo lo bewusekele
ikolelo leyo ngezehlakalo EZINTATHU ezivele emdlalweni lo. (4)
11.11 Ngokwazi kwakho ungathi indaba ekhulunywa badlali kukulumo-pendulwano
engehla le iliqiniso kangangani? (2)
11.12 Coca ngokuphumelela namkha ukungaphumeleli komtloli ukulandela imileyo
yokutlola isitlhori somdlalo lo. (3)
[25]
NOFANA
UMBUZO 12: UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni
Abatloli bemidlalo esuselwa ehloko basuke batlola ngomnqopho wokusivezela
imimmongondaba ethileko. Kanengi nasitjhejisisa imimmongondaba le sithola bona
iliqiniso begodu nezehlakalo eziwubumbako ngezamambala nezenzeka esikhathini
esadlulako. Akhe ucoce wenabe ngommongondaba womdlalo wesihloko esithi,
UMBANGO KANZUNZA NOMANALA bewuveze nobuqiniso bezehlakalo
eziwubumbako. Amagama ozowasebenzisa awabe ma-340–390. [25]
NOFANA
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 19 DBE/2015
SCE
UMBUZO 13: UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni
Funda isiqetjhana esilandelako bese uphendula imibuzo.
(UNzunza uthukile, ukhuluma namabutho wakhe)
UNZUNZA: Bandla lakababa uMusi kaMhlanga, namhlanje nginibizele ukuthi
sizokukhulumisana ngombana okunguyena ebengibanga naye
ukubukhosi sele ahlongakele. Labo abazabe bangena indaba yami
nomufi bazabe bakhakhanya.
IBANDLA: Bayede! Ngwenyama.
UNZUNZA: Ngizwile ngeenhloli ukuthi leso sedeleli sizilungiselela ipi engingazi
ukuthi uzayikghona na. Kade sikhona kilekundla, umuntu othoma
ukubusa namhlanje sele alungisa amabutho. Kufanele siqinise kwanje
ukuze sithumbe sikwazi ukuphumula sihlale sithabalale ephasini
labobaba.
IBANDLA: Bayede! Ndabezitha.
UNZUNZA: Ngokutjho njalo angitjho ukuthi simqalele phasi uSele uzasiphuthelisa
umoya njengoManala. AManala abukhali begodu anamandla. Mhlapha
nje ahlule isizwe samaThombeni ebengithi sizangilamulela singephule
emlilweni oburhangurhangu. Sekukini-ke sitjhaba sakababa ukuthi
niyavuma ukuguqa ngedolo eManaleni angasiwo aphethe ubukhosi
bamaNdebele. Ikosi ephethe unamrhali ngimi niyangizwa na? (Akwate
abe nzima tshu).
IBANDLA: (Lidume) Bayede! Bayede! Ndabezitha!
UNZUNZA: Ngiyasilingeka nangikhumbula ukuthi ngibangiswa into engiyithetheko
hayi into enginganayo. Asihlukaneni omunye nomunye olibutho afike
lapha esigodlweni kusasa sizokulungiselela ipi ezakuhlathulula ukuthi
ngubani ikosi.
IBANDLA: (Lidume kube yincani indawo) Bayede! Bayede! Ngwenyama! (Ikosi
isikime imbongi iyithuke) ...
UNCAGU: (UNcagu uthatha ubukhosi ngemva kokufihlwa kukaMrhawu)
(Ukhuluma namabutho) Ngifuna nilandele uNzunza ngombana soloko
athatha ubukhosi bakababa utjhida nabo kancanikancani. Mkhulu
umonakalo owenziwe nguNzunza esitjhabeni sakababa. Ubaba
uMrhawu sele abaqedile bakwaNzunza abasenamandla. Ngifuna
nibalandelele leKwaSimkhulu niyobaminyelela. Ngizwile bathi umhlanga
usathindile. Ngifuna niyowulalisa uphele nya.
AMABUTHO: Bayede! Ngwenyama.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 20 DBE/2015
SCE
UNCAGU: Ngiyanithuma ukuthi niyokuvuna isimu ebeyivunwa njengamabele
ivunwa yiNgwenyama uMrhawu. Ubadlile abantu wabadlisa
kwenyamazana. Ngifuna niyokuqedelela isikhohlela leso esiseleko
nibadle njengaye kodwana ningatjhiyi umhlanga usathindile. Isikhohlela
esiseleko ngingasikhomba ngesutja yami le sivuke phasi. Khambani
amadlanga abalambele afuna ukudla.
AMABUTHO: (Akhambe avuma ingoma).
[Ikhasi 57–58 & 68]
13.1 Tlola bona uNzunza uhlobana njani nomufi akhuluma ngaye esiqetjhaneni
esidzujulwe ngehlesi. (1)
13.2 Ngokuzwisisa kwakho umdlalo lo tlola isizathu ongathi singunobangela
wokuhlongakala kwalo uNzunza akhuluma ngaye. (1)
13.3 Umbango okhulunyiswa emdlalweni lo wathoma amaNdebele nakakiyiphi
indawo? (1)
13.4 Tlola ibizo lomuntu uNzunza ambiza ngesideleli esele sizilungiselele ipi
esiqetjhaneni esingehlesi. (1)
13.5 Tlola amabizo wabadlali ABABILI abasetjenziswe njengelihlo lesitjhaba
emdlalweni lo. (2)
13.6 Ngokurhunyezweko tlola urhemise ngokulamana izehlakalo EZINE ezasusa
umbango okhulunyiswa emdlalweni lo ukusuka lapha uNgendu atjela khona
uNanasi bona ikosi ithe uManala azokuthatha unamrhali ngamasa kufikela
lapha uNzunza athatha khona unamrhali ngobukirikitjani. (4)
13.7 Ingabe indlela abadlali abasemdlalweni lo ababiza ngayo uNzunza
esiqetjhaneni esingehlesi isitjelani ngehlangothini lesizinda sepilo somdlalo
lo? (2)
13.8 Esiqetjhaneni esingehlesi sizwa uNzunza ababaza ubukhali namandla
baManala. Ngokwazi nangokucabanga kwakho ungathi ngikuphi OKUBILI
okungunobangela wobukhali nokuba namandla kwawo? (4)
13.9 Hlathulula ngawakho amagama bonyana uNzunza utjho ukuthini ngamagama
athi, 'Ngokutjho njalo angitjho ukuthi simqalele phasi uSele, uzasiphuthelisa
umoya njengoManala.' (2)
13.10 Ngokwazi kwakho ungathi kunqotjhweni ngamagama la athi; 'Ikosi isikime
imbongi iyithuke.' (2)
13.11 Tshwaya ngelihlo elibukhali ummongondaba womdlalo bese ucoca
ngokukholweka kwawo. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMATHATHU
anemiqondo epheleleko. (3)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2 21 DBE/2015
SCE
13.12 UNzunza uzwakala akhuluma kabuhlungu nakathi aManala ahlule isizwe
samaThombeni ebekathi sizamlamulela. Ingabe amagama la akwenza bona
umzwele uNzunza nofana ungamzweli? Sekela ipendulwakho ngelwazi onalo. (2)
[25]
IMITLOMELO YESIGABA C: 25
INANI LILOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2015 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2015 QP

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum