Skip to content

isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Question Paper

Question paperisiNdebele HLGrade 12201613 pages

Grade 12 isiNdebele HL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2016, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) 2016 IMITLOMELO: 70 ISIKHATHI: Ama-iri ama-2 Iphepheli linamakhasi ali-13. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/2016 SCE YELELA 1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B, kanye NESIGABA C. ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30) ISIGABA B: Ukurhunyeza (10) ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (30) 2. Phendula YOKE imibuzo. 3. Thoma ISIGABA ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA. 4. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE. 5. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe ngayo ephepheni lemibuzo. 6. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo. 7. Yelela kobana upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho ezwakalako. 8. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye: ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50 ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-30 ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40 9. Tlola kuhle nangesandla esibonakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/2016 SCE ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2. 1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI A ABATLHORISI EENDAWENI ZEMISEBENZI 1 'Abatlhorisi babantu abangakalungi eendaweni zokusebenzela. Abantwaba babizwa ngabatlhorisi ngombana baphuma ijima lokutlhorisa abanye,' kutjho uChemory Gunko omsunguli we-my-coach-online.com ekulihlelo elinikela isizo neeyeleliso ngezemisebenzi emoyeni ubusuku nemini qobe lilanga. 2 Abatlhorisaba basebenzisa iindlela ezilandelako ukutlhorisa iinsebenzi zabo. 5 Bazitlhorisa ngeenkulumo ezilumelako nangezenzo ezingamukelekiko. Lokho kufaka hlangana ukuzisahlela, ukuzinina, ukuzitjengisa ngezenzo nokukhuluma nazo ngendlela engamukelekiko. Esikhathini esinengi abatlhoriswako basahlelwa ngombana basuke 'basendleleni' yomtlhorisi yokwenza ezinye zezinto ezingaba bukhwabanisi/kumliya ukufumana 10 isikhundla nekuyinto esuke isemkhumbulwenakhe kwaphela. Kesinye isikhathi umuntu omtlhorisi uba namandla, abone umtlhoriswa abuthakathaka begodu anganamandla. Umtlhoriswa angaba mumuntu onganalwazi ngamalungelwakhe njengesisebenzi, angaba sisebenzi esitja esisafikako emsebenzini nofana abe ngewobuhlanga obuhlukileko kunebomtlhorisi. 15 3 Kunemihlobo ehlukileko yabatlhorisi. Kunabatlhorisi abazikhukhumezako, lomhlobo waziwa ngokubetha nokuleyela abongazimbi babo amala, ukuthusela abongazimbi babo, ukubaphoqa hlangana nabantu, ukubagandelela, ukubadelela bebabazwise nobuhlungu. Omunye umhlobo wabatlhorisi ngabazifihlako, bona baqaleka bathandeka ekubeni babakhohlisi 20 abakhulu. Lomhlobo wabatlhorisi usebenzisa imizwa yabongazimbi babo ukuze bakwazi ukubathola bona babuthakathaka ngakiliphi ihlangothi. Okhunye owaziwa ngakho lomhlobo wabatlhorisi kubuswa mumona, uthanda ukutjhejwa begodu usaba neselela. 4 Kesinye isikhathi umphathi ngokwakhe uyaba mtlhorisi hlangana 25 neensebenzi zakhe. Umphathi omtlhorisi uhlala acabangana namaqhinga angcono wokuqotjha iinsebenzi ngaphandle kokulandela iindlela ezisemthethweni zokuqalana neentjhijilo ezikhona emsebenzini. Kungaba kukobana iinsebenzi zibawa umrholo ongconywana nofana zifuna ukukhokhelwa ngombana zisuke zisebenze isikhathi esingezelelweko. 30 Amanye amabubulo asebenzisa abaphathi ababatlhorisi lokha nakafuna ukuqotjha iinsebenzi zakade nezirhola imali ephezulu ngomnqopho wokuqatjha iinsebenzi ezitja nezizokurholelwa imali encani. Kokhunye lokhu basuke bakwenza ngombana bafuna ukuba bolizwi aliphikiswa, njeke nakwenzeka kube nesisebenzi esingakhambisani neendlela abalawula 35 nofana abaphatha ngayo, sigcina singungazimbi wokuqotjhwa ngaphandle kwesizathu esizwakalako. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/2016 SCE 5 Zinengi iindlela zokubona abantu ababatlhorisi lokha nawusafikako emsebenzini. Abantu ababatlhorisi emsebenzini babonakala ngokuphela ihliziyo lula begodu baba namaganyana ahlabako eensebenzini abaziphose 40 amehlo. Umuntu wakhona uthoma ngokukuthusela emsebenzinakho bese lokha nawukhombisa ukuzisola bona mhlambe awukenzi zona, akugandelele. Nangabe umuntu wakhona ufuna ukukulemukisa iphoso ethileko oyenzileko uyakurhuwelela, akhulumele phezulu ukwenzela bona zoke iinsebenzi zimuzwe. Kulula kuye bona akutjele emehlweni indlela 45 onganalwazi lalowo msebenzi ngayo. Nakunemihlangano kanengi abatlhorisi ngibo abaphambili ngokuphikisana neenqunto ezithathwako. Akwenzeki bona bathathe imibono yabanye abantu, bayanyaza begodu baneenhlamba. 6 Kanengi nabanento abangakhambisani nayo baphosa izinto, njenga lokha nabavala iminyango bayayiphosa, nabaqeda ukukhuluma nomtato 50 abawubeki kuhle phasi kodwana bayawuphosa. Ngamanye amagama yoke into abayenzako bayenza ngokuyikgharameja nangokungayitlhogomeli. Babonakala ngokutjhugulula amehlo, bazikhohlelise nofana baphose ihlekwana elingazisiko lokha nangabe umuntu okhulumako ngabambeke ilihlo. Abatlhorisi bavamise ukweba imisebenzi nemibono yabanye abantu 55 bayenze yabo. Nangabe umuntu wakhona uhlose ukukutlhorisa uvamisa ukufuna imininingwana yakho engasimihle bese akhambe ayirhatjha ebantwini boke. Nakwenzekileko wasebenzela eduze kwakhe bese umsebenzi wangabi ngendlela elindelekileko iimphoso zakhe uziphara ngakuwe. 60 7 Kuneendlela ezinengana ezivezwa bosolwazi bezokutlhoriswa kwabantu emisebenzini umuntu angazisebenzisa nangabe uqalene nobujamobu emsebenzinakhe. Hlangana nazo kuthiwa nangabe ubona bona ipilo nomsebenzakho usengozini ngezehlakalo ezifana nalezi esele zibalwe ngehla begodu ufuna ukuzidlulisela kwabaphetheko, ufanele ube nobufakazi 65 obuphathekako. Esikhathini esinengi abatlhorisi abathandwa babantu, njeke kulula bona abanye abantu bangaba bofakazi bakho. Nangabe akekho umuntu ozimisele ukukufakazela ekutlhorisweni kwakho, ungazibuthelelela ubufakazi wena ngokwakho ngokobana ubugadangise ngomaliledininakho ukwenzela bona nakudlulelwa phambili ube nobufakazi obupheleleko 70 nobunembako. Nangabe uwuthanda ngokwaneleko umsebenzakho begodu awunandlela yokubuthelela ubufakazi ebuzokusiza lokha nawubika indabakho kwabaphetheko, ungazisiza ngokobana ungayithatheli ehloko indlela umtlhorisi lo azabe akuhlukumeza ngayo ngombana lokho kuzomqeda amandla agcine angasakutlhorisi. 75 8 Nawubona bona koke lokhu akuphumeleli begodu utlhoriswa mumuntu osesikhundleni esiphezulu kunesakho, hlola bona ngikuphi ongakuzuza lokha nawungalisa kilowomsebenzi bese uyokufuna omunye ngombana angeze usasebenza kamnandi lapho. Nakwenzakeleko wathola umsebenzi zama ukwakha nokuthuthukisa ukuzithemba kwakho bewuzimisele nokuqalana 80 nobujamo obunye nobunye ongahlangabezana nabo. Yazi ukobana lento ekubalekise emsebenzinakho wokuthoma ungahlangabezana nayo nemsebenzinakho omutjha. Okhunye okungakusiza kuzihlanganisa ngokuthembeka nabanikazi bomsebenzi ukwenzela bona uvikeleke. [Ithethwe ku-BONA yakaSihlabantangana yatjhugululelwa esiNdebeleni] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/2016 SCE 1.1.1 Ngokutjho kwakaChemory Gunko, uthi kubayini abantu abahlukumeza abanye emsebenzini babizwa ngabatlhorisi? (1) 1.1.2 Tlola iindlela EZIMBILI abantwaba abatlhorisa ngazo abongazimbi babo. (2) 1.1.3 Tlola unobangela obalwe etheksthini engehla owenza bona umtlhorisi agcine atlhorisa omunye umuntu emsebenzinakhe. (1) 1.1.4 Tlola urhunyeze imihlobo EMIBILI yabatlhorisi ebalwe esigabeni sesi-3 setheksthi engehla le. (4) 1.1.5 Ingabe izenzo ezenziwa mumuntu omtlhorisi njengokutjhugulula amehlo, ukukhohlela kancazana nokuphosa ihlekwana elingazisiko lokha omunye umuntu nakakhulumako zikutjelani ngaye? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.6 Ngokuzwisisa kwakho itheksthi engehla le ungathi umukghwa wabosomabubulo wokobana baqatjhe abantu ababatlhorisi bona babe balawuli emabubulwenabo usivezelani ngabo? (2) 1.1.7 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi. Lokha umphathi nakabangela isisebenzi itjhada nasingakenzi umsebenzi othileko ngendlela efaneleko lokho kwenza bona isisebenzi … A siphelelwe ukuzithemba besinghale umsebenzi. B siba namandla besisebenze khulu. C siyatjharagana besiphelelwe ukuzithemba. D sizwisisa ngcono besifunde nomsebenzi msinyana. (2) 1.1.8 Ucabanga bona kusuke kubangelwa yini bona ezinye zeensebenzi zizisame nabatlhorisi nanyana zibona bona batlhorisa ezinye iinsebenzi? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.1.9 Ngokubona kwakho ungaba yini umphumela wokobana abanikazi bamabubulo basebenzise abatlhorisi ukuqotjha iinsebenzi ezidala nezirhola imali enengi emabubulwenabo baqatjhe iinsebenzi ezitja? (2) 1.1.10 Akhe utshwaye ngomhlobo wabaphathi ongabaqatjha nange ungaba netjhudu lokuba nebubulo ekungelakho bewuhlathulule nekambiso ongalindela bona bayilandele ukwenzela bona ibubulo lakho libe yindawo ehle netjhaphulukileko yokusebenzela. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/2016 SCE 1.2 Qalisisa iinthombe ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI B ISITHOMBE 1 ISITHOMBE 2 [Sithethwe ku-http//www.images.com] 1.2.1 Tlola okubonakala esithombeni ngasinye okutjengisa bona ZOMBILI izehlakalo ezenzeka eenthombeni ezingehlezi ngilezo ezingenzeka eendaweni zokusebenzela. (2) 1.2.2 Tlola umhlobo wokutlhorisa obonakala esithombeni soku-1 bewunikele nesizathu sokobana kubayini uthi ngilowo mhlobo wokutlhorisa. (2) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/2016 SCE 1.2.3 Vumelana nofana uphikisane nesitatimende esingenzasi bese usekela isiqunto osithathako ngokuqalisa eenthombeni ezingehla. Izehlakalo zokutlhoriswa zehlakalela iinsebenzi ezingakafundi nezisebenza imisebenzi yezandla kwaphela. (2) 1.2.4 Hlathulula isiga esibonakala esithombeni sesi-2 ngaphasi kwesiqubulo esithi: 'Izinyo seligaya ngomunye umhlathi.' Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) 1.2.5 Ngokuzwisisa kwakho itheksthi A, akhe utshwaye bona umtlhorisi obonakala esithombeni sesi-2 lo ungathi uwela ngaphasi kwamuphi umhlobo bewuhlathulule nokobana kungebanga lani umwisela ngaphasi kwalowo mhlobo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2) IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/2016 SCE ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Fundisisa itheksthi elandelako bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona. IMIYALO: 1. Ngamagama angadluli kwama-70, rhunyeza ngendima uveze amaphuzu walokho okungenziwa mbelethi okhulisa abentwana akude nekhaya. 2. Umutjho owutlolako endimeni awube nomqondo OWODWA opheleleko. 3. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3. 4. Sebenzisa amagamakho, ungabuyeleli utlole njengombana kutloliwe etheksthini ngombana uzokulahlekelwa mitlomelo. 5. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho. ITHEKSTHI C UKUKHULISA ABENTWANA UKUDE NEKHAYA Akekho umuntu ongathatha indawo yombelethi ekhaya, khulukhulu lokha nakasebenzela kude nekhaya. Umsebenzi wokukhulisa umntwana awusilibizelo kodwana umuntu uwufunda ngokuwenza lokha umntwana nakatjhugulukako asuka kesinye isigaba aya kesinye. Nawumkhulisi wabentwana kulindeleke bona ukwazi ukurarulula imiraro abahlangabezana nayo bewukghone nokujamelana nakho koke okwenzeka emaphilwenabo. Nanyana ungaba kude kangangani nekhaya ufanele ubafundise ngelwazi lepilo nekukulapho kuthoma khona ukuba mbelethi wamambala. Njengombana uzabe ukude nabo, balemukise bona ihlonipho kuyinto yokuthoma ekumele babe nayo ngebanga lokobana bazabe bahlala nomtlhogomeli ekungaba ngugogo, ngudadwenu nanyana ngubani ozabe athethe indimakho njengombelethi nawungekho. Abentwana bafanele bahlale basazi bona loyo muntu udlala indimakho, ngalokho-ke kufanele bamhloniphe inga bahlonipha wena. Abentwana bafanele bahlale basazi bona ukuba kude kwakho akutjhugululi imithetho yekhaya, njeke lokho kumele kungabi sizathu sokobana bangaziphathi kuhle. Ngesinye isikhathi ukuba kude nabentwana kungakwenza uzizwe sengathi ulahlekelwa lilawulo labo njengombelethabo. Ungalisi ukubalawula ngombana uzisola, ufuna ukuba mbelethi othandwako nanyana sele ubona bona abentwana baphuma elawulweni. Ukucoca nabentwabakho ngenye yeendlela ezilula ezizokwenza bona wazi ngalokho abakwenzako emaphilwenabo njengoba wena uzabe ungababoni, lokho kuyabasiza bonyana bajayele ubujamo abakibo. Ithekhnoloji yamalanga la ingenza ubudlelwano bakho nabo bube lula ngombana ningakghona ukukhulumisana nanyana nimaqalanga. Umlayezo kamaliledinini ungatjho litho likhulu ebentwaneni. Bakhuthaze, ubaphe amandla ngokulalela abakutjhoko nanyana kuzwakala kukuncani kangangani. Lokhu kuzabatjengisa bona unendaba nabo nokobana uyabathanda. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/2016 SCE Ngaso soke isikhathi yazisa abentwabakho ngehlelo lakho lomsebenzi; bazi bonyana uzokubuya nini ekhaya ngombana ukuhlukana kwamalunga womndeni kubuhlungu begodu akujayeleki. Nabazi lokho kuzobasiza ukwamukela ukuhlukana kwenu kodwana ukungazi kungaba nomthelela omumbi neemfundweni zabo. Hlela isikhathi esikhethekileko nabentwabakho nawusekhaya ngepelaveke nanyana kusekupheleni kwenyanga. Sihlele ngendlela yokobana nenze izinto ndawonye, njengokubasiza ngemisebenzi yesikolo, ukuya emamuvini nokuzihlalela nibukele umabonakude. Koke lokhu kuzokwenza bona abentwana bazizwe kwangasuthi bahlala banawe ngaso soke isikhathi. [Ithethwe ku-BONA yakaMrhayili yatjhugululelwa esiNdebeleni] IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/2016 SCE ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3: ISIKHANGISO Qalisisa isikhangiso esilandelako bese uphendula imibuzo. ITHEKSTHI D USAZESA IINZESO ZALOKHA UGUBUDU ASADLA UBULONGWE!! ZIZWE UNOKUZITHEMBA NGOKUBA NESIKHUMBA SESANA!! SUSA AMARHOJANI ASESIKHUNJENI SAKHO NGE-VASELINE ENEENTHAKO, I-GLYCERINE NAMAVITHAMINI U-A NO-E. NGAPHAMBILI NGEMVA Imigomo nemibandela: 1. Itholakala eentolo ezikhethekileko kwaphela. 2. Umehluko ubonakala ngemva kobana uyisebenzise umnyaka tomu. [Sithethwe ku-www.images.com] 3.1 Tlola amaphuzu AMANE abonakala esikhangiswenesi akhombisa bona umtloli waso uwalandele ngefanelo amaqhinga wokukhangisa. (4) 3.2 Tlola isizathu esenza bona umtloli wesikhangiswesi atlole igama elithi, 'VASELINE' nelithi, 'GLYCERINE' butjhigama. (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/2016 SCE 3.3 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi. Amagama athi, 'Ugubudu asadla ubulongwe' ahlathulula bona … A abantu nabasahlala emaplasini. B abantu nabasafuye khulu. C esikhathini sakade. D esikhathini salokha abantu nabasabasa ngamalongwe. (1) 3.4 Tlola bona igama elithi, 'sakho' elisetjenziswe esikhangisweni esingehlesi lisikhekhe bani sekulumo. (1) 3.5 Tlola umhlobo welimi osetjenziswe mtloli wesikhangiswesi emutjhweni othi, 'Zizwe unokuzithemba ngokuba nesikhumba sesana'. (1) 3.6 Tsomula igama elisisenzukuthi esikhangisweni esingehla usisebenzise emutjhweni ozitlamele wona kuvele bona uyayazi ihlathululo yaso. (2) [10] UMBUZO 4: IKHATHUNI Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI E [Sikhutjhwe ku-SOWETAN kaKhukhulamungu 2015] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 12 DBE/2016 SCE 4.1 Tlola igama elimnqondophikisana nelithi 'Mfo' elisetjenziswe ekhathunini engehla. (1) 4.2 Tlola umhlobo wesifenqo osetjenziswe ekulumeni kababa osekhathunini engehla le. (1) 4.3 Nikela imihlobo EMIBILI yeenlungelelo zeempambosi ezimunyethwe sisenzo esithi, 'niyazwisisana' esisekulumeni yomsana osekhathunini engehla le. (2) 4.4 Sebenzisa isihlanganisi esifaneleko uhlanganise amagama womsana athi, 'Mfo, mbawe wena ubaba. Ninaye niyezwisisana.' uwenze abe mumutjho OWODWA. (2) 4.5 Tsomula isenzo egameni elithi 'ugijimisa' elisetjenziswe ekhathunini engehla uzakhela ngaso umutjhwakho ozozitlamela wona. (2) 4.6 Tshwaya amagama akhulunywa ngubaba osekhathunini engehla le bewuhlathulule nokobana asitjelani ngemizwakhe. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA. (2) [10] UMBUZO 5 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako. ITHEKSTHI F Weqa ikoloyi ikhamba UMnyazwa, wawela etjanini bewagedeka. Wathi nakavuka lapho wajama ngeenyawo wazisula ithuli ebesele lizele izambatho nomzimba woke. Wakhafula ihlabathi, wathula wabamba ihloko. 'Hawu! Pheze ngafa namhlanje, sekwala abezimu noZimu bona ngingayokulusa amadada. Nx! Ngizozibuyiselela kungakapheli amalanga amangaki. Angenziwa njalo mina', utjho uphefumulela phezulu bewubovu be iingazi. Athi uyakhamba kwale. Ihliziywakhe ibe buhlungu khulu nakakhumbula bona ukhe walinga ukuyibonisana nomsongelwa indaba yentombakhe uSphenge, esele ayisola kwangathi seyithoma ukuba namehlo amanengi. Qala, namhlanje upheze wabulawa babantu ngebanga layo. 'Azenjiwa mgodi munye. Nami nginawo amandla wokuzilwela.' Nakacabanga bona wamgidlhela kangangani uSphenge nakasamsomako, azizwe aphelelwa mamandla, azibone zehla zilandelana iinyembezi. 'NakunguSphenge yena angeze bameba lula njalo. Ngingabuyela kabili', kutjho uMnyazwa azama ukutotoba. Pheze imiqondo emibili iyahlangana bese yenza umqondo ongabonakaliko wesithathu ohlangeneko waba yinyanda ekuthiwa lithando. Kuthi kusenjalo ezwe, 'Kokoko, emnyango. Mnyazwa! Awuyi emsebenzini namhlanje' kutjho unina osele ararekile bona kubayini alale bekube semini kangaka namhlanje. 'Hawu! Ngiyabhudanga.' Avuke, athule bekacole. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 13 DBE/2016 SCE 5.1 Ingabe ibizo elithi, 'UMnyazwa' lisuselwa kisiphi isikhekhe sekulumo? (1) 5.2 Tjhugulula isenzo esingenzasesi sibe sesikhathini sanje. Ngizozibuyiselela. (1) 5.3 Tlola iinkhekhe EZIMBILI ezakhe ibizoqarha/ibizovanga elithalelwe emutjhweni ongenzasi. Ihliziywakhe ibe buhlungu khulu. (2) 5.4 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese usebenzisa imithetho nemithetjhwana yokutlola. Ulingile ukuyibonisela nomsongelwa indaba kaSphenge le. (2) 5.5 Thatha igama elithi, 'umnyango' elisetjenziswe etheksthini engehla le ulisebenzise emitjhweni EMIBILI ozozakhela yona liveze iinhlathululo ezingafaniko. (2) 5.6 Dzubhula amagama asisitjho emutjhweni ongenzasi lo usisebenzise emutjhweni ozakhele wona kuvele bona uyayazi ihlathululo yaso. 'NakunguSphenge yena angeze bameba lula njalo, ngingabuyela kabili.' (2) [10] IMITLOMELO YESIGABA C: 30 INANI LOKE: 70 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

More from Grade 12 isiNdebele HL

View all