Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
2016
IMITLOMELO: 70
ISIKHATHI: Ama-iri ama-2
Iphepheli linamakhasi ali-13.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Question Paper
Grade 12 isiNdebele HL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2016, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · isindebele. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 13
- File size
- 629.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 13
This exam
NSC June Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)20 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5Ilimi: izakhiwo neenkambiso / Language Structures and Conventions10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 2 DBE/2016
SCE
YELELA
1. Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B, kanye NESIGABA C.
ISIGABA A: Ukufunda nokuzwisisa (30)
ISIGABA B: Ukurhunyeza (10)
ISIGABA C: Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi (30)
2. Phendula YOKE imibuzo.
3. Thoma ISIGABA ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.
4. Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE.
5. Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe
ngayo ephepheni lemibuzo.
6. Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.
7. Yelela kobana upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho
ezwakalako.
8. Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye:
ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-50
ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-30
ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40
9. Tlola kuhle nangesandla esibonakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 3 DBE/2016
SCE
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2.
1.1 Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI A
ABATLHORISI EENDAWENI ZEMISEBENZI
1 'Abatlhorisi babantu abangakalungi eendaweni zokusebenzela. Abantwaba
babizwa ngabatlhorisi ngombana baphuma ijima lokutlhorisa abanye,' kutjho
uChemory Gunko omsunguli we-my-coach-online.com ekulihlelo elinikela
isizo neeyeleliso ngezemisebenzi emoyeni ubusuku nemini qobe lilanga.
2 Abatlhorisaba basebenzisa iindlela ezilandelako ukutlhorisa iinsebenzi zabo. 5
Bazitlhorisa ngeenkulumo ezilumelako nangezenzo ezingamukelekiko.
Lokho kufaka hlangana ukuzisahlela, ukuzinina, ukuzitjengisa ngezenzo
nokukhuluma nazo ngendlela engamukelekiko. Esikhathini esinengi
abatlhoriswako basahlelwa ngombana basuke 'basendleleni' yomtlhorisi
yokwenza ezinye zezinto ezingaba bukhwabanisi/kumliya ukufumana 10
isikhundla nekuyinto esuke isemkhumbulwenakhe kwaphela. Kesinye
isikhathi umuntu omtlhorisi uba namandla, abone umtlhoriswa abuthakathaka
begodu anganamandla. Umtlhoriswa angaba mumuntu onganalwazi
ngamalungelwakhe njengesisebenzi, angaba sisebenzi esitja esisafikako
emsebenzini nofana abe ngewobuhlanga obuhlukileko kunebomtlhorisi. 15
3 Kunemihlobo ehlukileko yabatlhorisi. Kunabatlhorisi abazikhukhumezako,
lomhlobo waziwa ngokubetha nokuleyela abongazimbi babo amala,
ukuthusela abongazimbi babo, ukubaphoqa hlangana nabantu,
ukubagandelela, ukubadelela bebabazwise nobuhlungu. Omunye umhlobo
wabatlhorisi ngabazifihlako, bona baqaleka bathandeka ekubeni babakhohlisi 20
abakhulu. Lomhlobo wabatlhorisi usebenzisa imizwa yabongazimbi babo
ukuze bakwazi ukubathola bona babuthakathaka ngakiliphi ihlangothi.
Okhunye owaziwa ngakho lomhlobo wabatlhorisi kubuswa mumona, uthanda
ukutjhejwa begodu usaba neselela.
4 Kesinye isikhathi umphathi ngokwakhe uyaba mtlhorisi hlangana 25
neensebenzi zakhe. Umphathi omtlhorisi uhlala acabangana namaqhinga
angcono wokuqotjha iinsebenzi ngaphandle kokulandela iindlela
ezisemthethweni zokuqalana neentjhijilo ezikhona emsebenzini. Kungaba
kukobana iinsebenzi zibawa umrholo ongconywana nofana zifuna
ukukhokhelwa ngombana zisuke zisebenze isikhathi esingezelelweko. 30
Amanye amabubulo asebenzisa abaphathi ababatlhorisi lokha nakafuna
ukuqotjha iinsebenzi zakade nezirhola imali ephezulu ngomnqopho
wokuqatjha iinsebenzi ezitja nezizokurholelwa imali encani. Kokhunye lokhu
basuke bakwenza ngombana bafuna ukuba bolizwi aliphikiswa, njeke
nakwenzeka kube nesisebenzi esingakhambisani neendlela abalawula 35
nofana abaphatha ngayo, sigcina singungazimbi wokuqotjhwa ngaphandle
kwesizathu esizwakalako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 4 DBE/2016
SCE
5 Zinengi iindlela zokubona abantu ababatlhorisi lokha nawusafikako
emsebenzini. Abantu ababatlhorisi emsebenzini babonakala ngokuphela
ihliziyo lula begodu baba namaganyana ahlabako eensebenzini abaziphose 40
amehlo. Umuntu wakhona uthoma ngokukuthusela emsebenzinakho bese
lokha nawukhombisa ukuzisola bona mhlambe awukenzi zona,
akugandelele. Nangabe umuntu wakhona ufuna ukukulemukisa iphoso
ethileko oyenzileko uyakurhuwelela, akhulumele phezulu ukwenzela bona
zoke iinsebenzi zimuzwe. Kulula kuye bona akutjele emehlweni indlela 45
onganalwazi lalowo msebenzi ngayo. Nakunemihlangano kanengi abatlhorisi
ngibo abaphambili ngokuphikisana neenqunto ezithathwako. Akwenzeki bona
bathathe imibono yabanye abantu, bayanyaza begodu baneenhlamba.
6 Kanengi nabanento abangakhambisani nayo baphosa izinto, njenga lokha
nabavala iminyango bayayiphosa, nabaqeda ukukhuluma nomtato 50
abawubeki kuhle phasi kodwana bayawuphosa. Ngamanye amagama yoke
into abayenzako bayenza ngokuyikgharameja nangokungayitlhogomeli.
Babonakala ngokutjhugulula amehlo, bazikhohlelise nofana baphose
ihlekwana elingazisiko lokha nangabe umuntu okhulumako ngabambeke
ilihlo. Abatlhorisi bavamise ukweba imisebenzi nemibono yabanye abantu 55
bayenze yabo. Nangabe umuntu wakhona uhlose ukukutlhorisa uvamisa
ukufuna imininingwana yakho engasimihle bese akhambe ayirhatjha
ebantwini boke. Nakwenzekileko wasebenzela eduze kwakhe bese
umsebenzi wangabi ngendlela elindelekileko iimphoso zakhe uziphara
ngakuwe. 60
7 Kuneendlela ezinengana ezivezwa bosolwazi bezokutlhoriswa kwabantu
emisebenzini umuntu angazisebenzisa nangabe uqalene nobujamobu
emsebenzinakhe. Hlangana nazo kuthiwa nangabe ubona bona ipilo
nomsebenzakho usengozini ngezehlakalo ezifana nalezi esele zibalwe
ngehla begodu ufuna ukuzidlulisela kwabaphetheko, ufanele ube nobufakazi 65
obuphathekako. Esikhathini esinengi abatlhorisi abathandwa babantu, njeke
kulula bona abanye abantu bangaba bofakazi bakho. Nangabe akekho
umuntu ozimisele ukukufakazela ekutlhorisweni kwakho, ungazibuthelelela
ubufakazi wena ngokwakho ngokobana ubugadangise ngomaliledininakho
ukwenzela bona nakudlulelwa phambili ube nobufakazi obupheleleko 70
nobunembako. Nangabe uwuthanda ngokwaneleko umsebenzakho begodu
awunandlela yokubuthelela ubufakazi ebuzokusiza lokha nawubika
indabakho kwabaphetheko, ungazisiza ngokobana ungayithatheli ehloko
indlela umtlhorisi lo azabe akuhlukumeza ngayo ngombana lokho
kuzomqeda amandla agcine angasakutlhorisi. 75
8 Nawubona bona koke lokhu akuphumeleli begodu utlhoriswa mumuntu
osesikhundleni esiphezulu kunesakho, hlola bona ngikuphi ongakuzuza lokha
nawungalisa kilowomsebenzi bese uyokufuna omunye ngombana angeze
usasebenza kamnandi lapho. Nakwenzakeleko wathola umsebenzi zama
ukwakha nokuthuthukisa ukuzithemba kwakho bewuzimisele nokuqalana 80
nobujamo obunye nobunye ongahlangabezana nabo. Yazi ukobana lento
ekubalekise emsebenzinakho wokuthoma ungahlangabezana nayo
nemsebenzinakho omutjha. Okhunye okungakusiza kuzihlanganisa
ngokuthembeka nabanikazi bomsebenzi ukwenzela bona uvikeleke.
[Ithethwe ku-BONA yakaSihlabantangana yatjhugululelwa esiNdebeleni]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 5 DBE/2016
SCE
1.1.1 Ngokutjho kwakaChemory Gunko, uthi kubayini abantu
abahlukumeza abanye emsebenzini babizwa ngabatlhorisi? (1)
1.1.2 Tlola iindlela EZIMBILI abantwaba abatlhorisa ngazo abongazimbi
babo. (2)
1.1.3 Tlola unobangela obalwe etheksthini engehla owenza bona
umtlhorisi agcine atlhorisa omunye umuntu emsebenzinakhe. (1)
1.1.4 Tlola urhunyeze imihlobo EMIBILI yabatlhorisi ebalwe esigabeni
sesi-3 setheksthi engehla le. (4)
1.1.5 Ingabe izenzo ezenziwa mumuntu omtlhorisi njengokutjhugulula
amehlo, ukukhohlela kancazana nokuphosa ihlekwana elingazisiko
lokha omunye umuntu nakakhulumako zikutjelani ngaye?
Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.6 Ngokuzwisisa kwakho itheksthi engehla le ungathi umukghwa
wabosomabubulo wokobana baqatjhe abantu ababatlhorisi bona
babe balawuli emabubulwenabo usivezelani ngabo? (2)
1.1.7 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Lokha umphathi nakabangela isisebenzi itjhada nasingakenzi
umsebenzi othileko ngendlela efaneleko lokho kwenza bona
isisebenzi …
A siphelelwe ukuzithemba besinghale umsebenzi.
B siba namandla besisebenze khulu.
C siyatjharagana besiphelelwe ukuzithemba.
D sizwisisa ngcono besifunde nomsebenzi msinyana. (2)
1.1.8 Ucabanga bona kusuke kubangelwa yini bona ezinye zeensebenzi
zizisame nabatlhorisi nanyana zibona bona batlhorisa ezinye
iinsebenzi? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA. (2)
1.1.9 Ngokubona kwakho ungaba yini umphumela wokobana abanikazi
bamabubulo basebenzise abatlhorisi ukuqotjha iinsebenzi ezidala
nezirhola imali enengi emabubulwenabo baqatjhe iinsebenzi
ezitja? (2)
1.1.10 Akhe utshwaye ngomhlobo wabaphathi ongabaqatjha nange
ungaba netjhudu lokuba nebubulo ekungelakho bewuhlathulule
nekambiso ongalindela bona bayilandele ukwenzela bona ibubulo
lakho libe yindawo ehle netjhaphulukileko yokusebenzela. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 6 DBE/2016
SCE
1.2 Qalisisa iinthombe ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI B
ISITHOMBE 1
ISITHOMBE 2
[Sithethwe ku-http//www.images.com]
1.2.1 Tlola okubonakala esithombeni ngasinye okutjengisa bona
ZOMBILI izehlakalo ezenzeka eenthombeni ezingehlezi ngilezo
ezingenzeka eendaweni zokusebenzela. (2)
1.2.2 Tlola umhlobo wokutlhorisa obonakala esithombeni soku-1
bewunikele nesizathu sokobana kubayini uthi ngilowo mhlobo
wokutlhorisa. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 7 DBE/2016
SCE
1.2.3 Vumelana nofana uphikisane nesitatimende esingenzasi bese
usekela isiqunto osithathako ngokuqalisa eenthombeni ezingehla.
Izehlakalo zokutlhoriswa zehlakalela iinsebenzi ezingakafundi
nezisebenza imisebenzi yezandla kwaphela. (2)
1.2.4 Hlathulula isiga esibonakala esithombeni sesi-2 ngaphasi
kwesiqubulo esithi:
'Izinyo seligaya ngomunye umhlathi.' Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
1.2.5 Ngokuzwisisa kwakho itheksthi A, akhe utshwaye bona umtlhorisi
obonakala esithombeni sesi-2 lo ungathi uwela ngaphasi
kwamuphi umhlobo bewuhlathulule nokobana kungebanga lani
umwisela ngaphasi kwalowo mhlobo. Ipendulwakho ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 8 DBE/2016
SCE
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Fundisisa itheksthi elandelako bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona.
IMIYALO:
1. Ngamagama angadluli kwama-70, rhunyeza ngendima uveze amaphuzu
walokho okungenziwa mbelethi okhulisa abentwana akude nekhaya.
2. Umutjho owutlolako endimeni awube nomqondo OWODWA opheleleko.
3. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3.
4. Sebenzisa amagamakho, ungabuyeleli utlole njengombana kutloliwe
etheksthini ngombana uzokulahlekelwa mitlomelo.
5. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho.
ITHEKSTHI C
UKUKHULISA ABENTWANA UKUDE NEKHAYA
Akekho umuntu ongathatha indawo yombelethi ekhaya, khulukhulu lokha
nakasebenzela kude nekhaya. Umsebenzi wokukhulisa umntwana awusilibizelo
kodwana umuntu uwufunda ngokuwenza lokha umntwana nakatjhugulukako asuka
kesinye isigaba aya kesinye. Nawumkhulisi wabentwana kulindeleke bona ukwazi
ukurarulula imiraro abahlangabezana nayo bewukghone nokujamelana nakho koke
okwenzeka emaphilwenabo. Nanyana ungaba kude kangangani nekhaya ufanele
ubafundise ngelwazi lepilo nekukulapho kuthoma khona ukuba mbelethi wamambala.
Njengombana uzabe ukude nabo, balemukise bona ihlonipho kuyinto yokuthoma
ekumele babe nayo ngebanga lokobana bazabe bahlala nomtlhogomeli ekungaba
ngugogo, ngudadwenu nanyana ngubani ozabe athethe indimakho njengombelethi
nawungekho. Abentwana bafanele bahlale basazi bona loyo muntu udlala indimakho,
ngalokho-ke kufanele bamhloniphe inga bahlonipha wena.
Abentwana bafanele bahlale basazi bona ukuba kude kwakho akutjhugululi imithetho
yekhaya, njeke lokho kumele kungabi sizathu sokobana bangaziphathi kuhle.
Ngesinye isikhathi ukuba kude nabentwana kungakwenza uzizwe sengathi ulahlekelwa
lilawulo labo njengombelethabo. Ungalisi ukubalawula ngombana uzisola, ufuna ukuba
mbelethi othandwako nanyana sele ubona bona abentwana baphuma elawulweni.
Ukucoca nabentwabakho ngenye yeendlela ezilula ezizokwenza bona wazi ngalokho
abakwenzako emaphilwenabo njengoba wena uzabe ungababoni, lokho kuyabasiza
bonyana bajayele ubujamo abakibo. Ithekhnoloji yamalanga la ingenza ubudlelwano
bakho nabo bube lula ngombana ningakghona ukukhulumisana nanyana nimaqalanga.
Umlayezo kamaliledinini ungatjho litho likhulu ebentwaneni. Bakhuthaze, ubaphe
amandla ngokulalela abakutjhoko nanyana kuzwakala kukuncani kangangani. Lokhu
kuzabatjengisa bona unendaba nabo nokobana uyabathanda.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 9 DBE/2016
SCE
Ngaso soke isikhathi yazisa abentwabakho ngehlelo lakho lomsebenzi; bazi bonyana
uzokubuya nini ekhaya ngombana ukuhlukana kwamalunga womndeni kubuhlungu
begodu akujayeleki. Nabazi lokho kuzobasiza ukwamukela ukuhlukana kwenu
kodwana ukungazi kungaba nomthelela omumbi neemfundweni zabo.
Hlela isikhathi esikhethekileko nabentwabakho nawusekhaya ngepelaveke nanyana
kusekupheleni kwenyanga. Sihlele ngendlela yokobana nenze izinto ndawonye,
njengokubasiza ngemisebenzi yesikolo, ukuya emamuvini nokuzihlalela nibukele
umabonakude. Koke lokhu kuzokwenza bona abentwana bazizwe kwangasuthi bahlala
banawe ngaso soke isikhathi.
[Ithethwe ku-BONA yakaMrhayili yatjhugululelwa esiNdebeleni]
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 10 DBE/2016
SCE
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3: ISIKHANGISO
Qalisisa isikhangiso esilandelako bese uphendula imibuzo.
ITHEKSTHI D
USAZESA IINZESO ZALOKHA UGUBUDU ASADLA UBULONGWE!!
ZIZWE UNOKUZITHEMBA NGOKUBA NESIKHUMBA SESANA!!
SUSA AMARHOJANI ASESIKHUNJENI SAKHO NGE-VASELINE ENEENTHAKO,
I-GLYCERINE NAMAVITHAMINI U-A NO-E.
NGAPHAMBILI NGEMVA
Imigomo nemibandela:
1. Itholakala eentolo ezikhethekileko kwaphela.
2. Umehluko ubonakala ngemva kobana uyisebenzise umnyaka tomu.
[Sithethwe ku-www.images.com]
3.1 Tlola amaphuzu AMANE abonakala esikhangiswenesi akhombisa bona
umtloli waso uwalandele ngefanelo amaqhinga wokukhangisa. (4)
3.2 Tlola isizathu esenza bona umtloli wesikhangiswesi atlole igama elithi,
'VASELINE' nelithi, 'GLYCERINE' butjhigama. (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 11 DBE/2016
SCE
3.3 Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
Amagama athi, 'Ugubudu asadla ubulongwe' ahlathulula bona …
A abantu nabasahlala emaplasini.
B abantu nabasafuye khulu.
C esikhathini sakade.
D esikhathini salokha abantu nabasabasa ngamalongwe. (1)
3.4 Tlola bona igama elithi, 'sakho' elisetjenziswe esikhangisweni esingehlesi
lisikhekhe bani sekulumo. (1)
3.5 Tlola umhlobo welimi osetjenziswe mtloli wesikhangiswesi emutjhweni othi,
'Zizwe unokuzithemba ngokuba nesikhumba sesana'. (1)
3.6 Tsomula igama elisisenzukuthi esikhangisweni esingehla usisebenzise
emutjhweni ozitlamele wona kuvele bona uyayazi ihlathululo yaso. (2)
[10]
UMBUZO 4: IKHATHUNI
Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI E
[Sikhutjhwe ku-SOWETAN kaKhukhulamungu 2015]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 12 DBE/2016
SCE
4.1 Tlola igama elimnqondophikisana nelithi 'Mfo' elisetjenziswe ekhathunini
engehla. (1)
4.2 Tlola umhlobo wesifenqo osetjenziswe ekulumeni kababa osekhathunini
engehla le. (1)
4.3 Nikela imihlobo EMIBILI yeenlungelelo zeempambosi ezimunyethwe sisenzo
esithi, 'niyazwisisana' esisekulumeni yomsana osekhathunini engehla le. (2)
4.4 Sebenzisa isihlanganisi esifaneleko uhlanganise amagama womsana athi,
'Mfo, mbawe wena ubaba. Ninaye niyezwisisana.' uwenze abe mumutjho
OWODWA. (2)
4.5 Tsomula isenzo egameni elithi 'ugijimisa' elisetjenziswe ekhathunini engehla
uzakhela ngaso umutjhwakho ozozitlamela wona. (2)
4.6 Tshwaya amagama akhulunywa ngubaba osekhathunini engehla le
bewuhlathulule nokobana asitjelani ngemizwakhe. Ipendulo ayibe liphuzu
ELILODWA. (2)
[10]
UMBUZO 5
Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F
Weqa ikoloyi ikhamba UMnyazwa, wawela etjanini bewagedeka. Wathi nakavuka
lapho wajama ngeenyawo wazisula ithuli ebesele lizele izambatho nomzimba woke.
Wakhafula ihlabathi, wathula wabamba ihloko. 'Hawu! Pheze ngafa namhlanje,
sekwala abezimu noZimu bona ngingayokulusa amadada. Nx! Ngizozibuyiselela
kungakapheli amalanga amangaki. Angenziwa njalo mina', utjho uphefumulela phezulu
bewubovu be iingazi. Athi uyakhamba kwale. Ihliziywakhe ibe buhlungu khulu
nakakhumbula bona ukhe walinga ukuyibonisana nomsongelwa indaba yentombakhe
uSphenge, esele ayisola kwangathi seyithoma ukuba namehlo amanengi. Qala,
namhlanje upheze wabulawa babantu ngebanga layo.
'Azenjiwa mgodi munye. Nami nginawo amandla wokuzilwela.' Nakacabanga bona
wamgidlhela kangangani uSphenge nakasamsomako, azizwe aphelelwa mamandla,
azibone zehla zilandelana iinyembezi. 'NakunguSphenge yena angeze bameba lula
njalo. Ngingabuyela kabili', kutjho uMnyazwa azama ukutotoba. Pheze imiqondo
emibili iyahlangana bese yenza umqondo ongabonakaliko wesithathu ohlangeneko
waba yinyanda ekuthiwa lithando. Kuthi kusenjalo ezwe, 'Kokoko, emnyango.
Mnyazwa! Awuyi emsebenzini namhlanje' kutjho unina osele ararekile bona kubayini
alale bekube semini kangaka namhlanje. 'Hawu! Ngiyabhudanga.' Avuke, athule
bekacole.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P1 13 DBE/2016
SCE
5.1 Ingabe ibizo elithi, 'UMnyazwa' lisuselwa kisiphi isikhekhe sekulumo? (1)
5.2 Tjhugulula isenzo esingenzasesi sibe sesikhathini sanje.
Ngizozibuyiselela. (1)
5.3 Tlola iinkhekhe EZIMBILI ezakhe ibizoqarha/ibizovanga elithalelwe
emutjhweni ongenzasi.
Ihliziywakhe ibe buhlungu khulu. (2)
5.4 Buyelela utlole umutjho ongenzasi lo bese usebenzisa imithetho
nemithetjhwana yokutlola.
Ulingile ukuyibonisela nomsongelwa indaba kaSphenge le. (2)
5.5 Thatha igama elithi, 'umnyango' elisetjenziswe etheksthini engehla le
ulisebenzise emitjhweni EMIBILI ozozakhela yona liveze iinhlathululo
ezingafaniko. (2)
5.6 Dzubhula amagama asisitjho emutjhweni ongenzasi lo usisebenzise
emutjhweni ozakhele wona kuvele bona uyayazi ihlathululo yaso.
'NakunguSphenge yena angeze bameba lula njalo, ngingabuyela kabili.' (2)
[10]
IMITLOMELO YESIGABA C: 30
INANI LOKE: 70
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2016 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC November 2016 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2016 QP

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Question Paper
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum