Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
IMEMORANDAMU
IMITLOMELO: 80
Imemorandamu le inamakhasi ama-25.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Memo
Grade 12 isiNdebele HL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2016, 25 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isindebele Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · isindebele. Memorandum, 25 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiNdebele HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 25
- File size
- 1.9 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 25
This exam
NSC June Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 3Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 4Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 5Ubukghwari / Literature (Set Works)10 marks
- Question 7Ubukghwari / Literature (Set Works)25 marks
- Question 9Ubukghwari / Literature (Set Works)27 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 2 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
1. Nangabe umfundi uphendule imibuzo engaphezu kwenani elibekiweko
tshwaya ipendulo yokuthoma kwaphela. (Umfundi akakafaneli aphendule
umbuzo omude nomfitjhani ngencwadi eyodwa).
2. Nangabe umfundi uphendule imibuzo emi-4 ngaphasi kwesigaba A, (Iinkondlo
eziboniweko), tshwaya imibuzo emibili yokuthoma kwaphela.
3. Nangabe umfundi uphendule imibuzo emibili emifitjhani nofana emibili emide
ngaphasi kwesigaba B nesigaba C, tshwaya umbuzo wokuthoma omfitjhani
newokuthoma omude bese ulisa elandelako. (Nangabe umfundi uphendule
imibuzo yomi-4 tshwaya umbuzo wokuthoma ngaphasi kwesigaba ngasinye).
4. Nangabe umfundi utlole iimpendulo ezimbili, yokuthoma ingasiyo
elindelekileko bese yesibili kungelindelekileko tshwaya yokuthoma yesibili
ungayitjheja (Ungayitshwaya).
5. Nangabe iimpendulo azikanonjorwa ngendlela ekunonjorwe ngayo ephepheni
lemibuzo, tshwaya ngendlela imemorandamu inonjorwe ngayo.
6. Nangabe ukupeledwa kumbi kwegama emutjhweni/emudeni kutjhugulula
elikutjhoko ungawutlomelisi. Nangabe ukupeledwa kumbi kwegama
emutjhweni/emudeni akutjhugululi elikutjhoko utlomelise.
7. Imibuzo ema-eseyi (Imibuzo emide)
Nangabe inani lamagama asetjenzisweko e-eseyini mancani, ungamjezisi
umfundi ngombana sele azijezise yena ngokwakhe. Nangabe i-eseyi yide
khulu tshwaya kufikela enanini elibekiweko lamagama. (Tjheja: sebenzisa
igridi namatshwayo wokutshwaya umbuzo lo ngokuyelela).
8. Imibuzo emifitjhani
Nangabe umfundi akakasebenzisi iindzubhuli nakabawiwe bona adzubhule
ipendulwakhe akangajeziswa.
9. YELELA: Iimpendulo ezifuna u-iye nofana awa, liqiniso nofana mbono,
liqiniso nofana akusilo iqiniso, kulungile nofana akukalungi, mbono
omuhle nofana akusimbono omuhle, sisenzo esihle nofana sisenzo
esimbi azinikelwa umtlomelo kodwana kutlonyeliswa isekelo kwaphela
(IMITLOMELO YOKE NGEYOKUSEKELA).
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 3 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
ISIGABA A: IINKONDLO
UMBUZO 1: Umuntu Mumuntu – JN Malobola
Ummongondaba ngilokho imbongi ekhuluma ngakho ekondlweni. Ummongondaba
omunyethwe yikondlo le kunganeliseki komuntu nanyana angazuza kangangani
epilweni. Imbongi ilila ngokobana umuntu uthi nanyana athole okuthileko kodwana
aragele phambili nokufuna okhunye. Okutjho bona iinkanuko neemfiso zakhe azipheli.
Imbongi isebenzise amagama alandelako ukuveza tjhatjhalazi ummongondaba
wekondlo le.
- Zakhe aziqedwa – imbogi ihlathulula bona umuntu uneenkanuko ezingapheliko.
- Zakhe azibonwa zoke - imbongi ihlathulula bona iinkanuko zomuntu angeze
wazazi zoke.
- Zinande zivinyilika, inga mamanzi avinyilika – imbongi ihlathulula bona iinkanuko
zomuntu azipheli, nakabona lokhu uyakufuna. Ngamanye amagama zibonakala
lokha nakunento ethileko evelako bona nayo uyayifuna.
- Uneenkanuko zomlambo ogelezako – imbongi ihlathulula bona umuntu lo
iinkanuko zakhe uyazifumana kodwana akaneliseki.
- Unehliziyo ede –imbongi ihlathulula bona umuntu akafuni ukubona abantu banento
yena anganayo, uhlale afuna yoke into ayibonako.
- Unehliziyo yamarhamaru – imbongi ihlathulula bona umuntu unehliziyo erhalako,
ehlala ifuna ngaso soke isikhathi nengacabangeli abanye abantu.
- Iye, alibeke ajame na? Iye, afike aphumule na? – imbongi isebenzise imida
ebuzako le ukuzalisela bona umuntu akathi nanyana into agade ayifuna sele
ayifumene bese uyaneliseka kodwana kunalokho uragela phambili nokufuna godu.
- Wafumbatha uyakakarela – imbongi ihlathulula bona ngendlela ihliziyo yomuntu
iyide ngakhona akakghoni ukwabela abanye abanganalitho, koke uyakugugudlhela
kube ngekwakhe yedwa.
- Avele ngephango, azisule umlomo njengekukhu – imbongi ihlathulula bona umuntu
nanyana into ayitholile wenza kwangathi akakayitholi. Ukghona ukudla yedwa
nakasuka lapho akhambe ayokulila nabalambileko.
- Akafumbathi alayelise, ufumbatha abuyelele – imbongi ihlathulula bona umuntu
akakghoni ukutjhiyela abanye lokha nakafumene okuthileko, wenza isiqiniseko
sokobana kuphela koke.
- Unehliziyo yomgodi ongazaliko – imbongi ihlathulula bona umuntu nalokha
afumene kodwana ihliziywakhe isakhanuka nanyana isafuna okhunye godu.
Nasiyelela iinhlathululo zemida engehla le singatjho bona imbongi iphumelele
ukusebenzisa amagama aveza tjhatjhalazi ummongondaba ewuhlosileko ngekondlo le. [10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 4 DBE/2016
NSC – Imemorandamu
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakaneli
OKUMUNYETHWEKO 6–7 4–5 3 2 0–1
-Umfundi uhlathulule isihloko -Umfundi utjengise -lsihloko usizwisise -Isihloko akakasizwisisi -Iimpendulo ezinikelweko
Ukuhlathululwa kwekondlo: ngokungeneleleko begodu ukuzwisisa isihloko. bewasihlathulula ngendlela kuhle. azizwakali begodu
Ukungenelela kokunikelwa
uwathinte woke amaphuzu ephakathi. Imininingwana -Ubuyelele amaphuzu azikanamatheli esihlokweni
kwamaphuzu azwakalako,
ukusekela kanye nelwazi amayelana nekondlo. -limpendulo pheze ayikavezwa yoke. kezinye iindawo uveze esinikelweko, kubudisi
lekondlo. ziyakhambelana nesihloko. namaphuzu angafunekiko. ukuzilandela ngombana
-Uphendule ngendlela ehle -Amaphuzu amanengi -Akakatloli amaphuzu azikhambelani nombuzo.
7 IMITLOMELO khulu. Kunamaphuzu -lmibono esekelweko ikhona asekela imibono azwakalako/Amaphuzu -Uhlulekile ukunikela
amanengi asekelwe kodwana ayikavezwa yoke akakavezwa ngendlela awatlolileko akakasekelwa iimpendulo ekungizo.
ngokunemba begodu begodu ayikasekelwa eyanelisako. Unelwazi kuhle bekwazwakala. -Amaphuzu ambalwa
anqotjhiswe ekondlweni. njengombana elisezingeni eliphasi -Akayazi kuhle ikondlo Ie. awanikeleko akakasekelwa.
bekulindelekile. lekondlo. -Umfundi ikondlo akayazi
-Ikondlo uyizwisise kuhle kuhle.
khulu. -Kunobufakazi obutjengisa
bonyana uyayizwisisa
ikondlo.
ISAKHIWO NELIMI 3 2 1
-Umtlolo unesakhiwo esihle -Umtlolo unesakhiwo esihle -Bukhona ubufakazi -lkondlo ayikethulwa -Kubudisi ukutjho bonyana
Isakhiwo, ukulandelana khulukhulu nokusekelwa nokusekelwa kwemibono besakhiwo sekondlo. ngefanelo. kukhulunywe
kwamaphuzu kanye
nokwethulwa: Ukuzwakala
kwemibono okulandelekako. okulandelekako. ngokwanelisako ngesihloko.
kwelimi kanye nokuzwakala -Ikondlo ayinakho -Ukungakahlelwa kuhle -Abukho ubufakazi
kwamaphuzu. -Isingeniso, isiphetho -lsingeniso, isiphetho ukunamathelana ngikho okwenza bokuhlelwa kwesakhiwo
neengaba kuhleleke kuhle neengaba kuhleleke kuhle. kwamaphuzu begodu ukulandelana kwamaphuzu nanyana ukulandelana
3 IMITLOMELO khulu. ayilandeleki. kungezwakali. kwamaphuzu.
-lmibono iyazwakala -Kuneemphoso ezinengi -Ilimi elisetjenzisweko
-lmibono iyazwakala beyisekelwe kuhle. -Kuneemphoso ezenziwe zelimi begodu Iisezingeni eliphasi khulu
beyisekelwe kuhle khulu. elimini, ekuzwakaleni nokusetjenziswa kwelimi begodu alizwakali.
-Ilimi, ukuzwakala kwekondlo kanye okunganembiko kwenza
-Ilimi, ukuzwakala nokwethulwa kwamaphuzu nekuhlelweni kodwana umtlolo lo ungezwakali.
nokwethulwa kwamaphuzu kuhle. iingaba zakhiwe kuhle.
kuhle kutjengisa ukutjhuja
kwengqondo.
IRHERHO LAMAMAKSI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
YELELA: Nangabe umfundi ubethele mthalazeni, akakaphenduli okumunyethweko ngendlela elindelekileko begodu utlole nofana
ucoce indaba nje engakhambelani nesihloko, ungamtlomelisi/mnikele i-0 kokubili okumunyethweko kanye nelimi.
Isitjengiso: Okum- (Tlola umtlomelo) Isak- nelim (Tlola umtlomelo)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 5 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUZO 2: Amala – JK Mahlangu
2.1 2.1.1 Umvuzwami kwaba yipi/kukulwa/yinturhu. (1)
2.1.2 Abazonda wena bayaphumelela. (1)
2.2 Endimeni le imbongi isitjela bona amala akananto ehle ngombana lapha
adlule khona kusala konakele.
(Umfundi angasirhunyeza ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
2.3 Umuda lo uhlathulula bona imbongi seyihlala ikhuluma amala ngaso soke
isikhathi/ayisakghoni ukuhlala ingakhulumi amala. (2)
2.4 Imbongi isebenzise ibuyelelamqondo ukugandelela indlela amala asele
ayitjhugulule ngayo ekubeni beyimumuntu onganamala nophilisana kuhle
nabantu. (2)
2.5 Imbongi isebenzise isithombe-ngqondo sesenzasamuntu begodu iphumelele
ukusisebenzisa ngombana ikhalima amala kwanga ikhalima umuntu oyizwako
noyilaleleko. (2)
[10]
NOFANA
UMBUZO 3: Langa Lokuthula – JN Malobola
3.1 3.1.1 Themba lekusasa elikhanyako. (1)
3.1.2 Langa leentjhaba zephasi. (1)
3.2 - Isenzasamuntu.
- Isifaniso/Isimanyaniso. (2)
3.3 Omunye nomunye umuntu wabambana noseqadi kwakhe ngesandla benza
indulunga bathula isikhatjhana nekwaba litshwayo lokubuyisana hlangana
neentjhaba zoke. (2)
3.4 Kungombana kwasele kunezipi ezinengi enarheni le, abantu babulalana
bodwa, khulukhulu abalandeli beenhlangano zombanganarha eSewula
Afrikapha. (2)
3.5 Ngokubona kwami ukuthula okwalethwa lilangeli kwaba ngokwesikhatjhana
ngombana nasithi siyatjheja namhlanjesi abantu bayabulalana, kunezipi
hlangana neenhlangano ezihlukahlukeneko zezombanganarha, kunezipi
zemakhaya nezobuhlanga.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa). (2)
[10]
NOFANA
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 6 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUZO 4: Intatha – JK Mahlangu
4.1 Ifanatjhadangwaqa/Ifanamdumo. (1)
4.2 Sakhohlw' ubumbi bokufa. (1)
4.3 4.3.1 Igama. (1)
4.3.2 Ithando. (1)
4.4 Ekondlweni le imbongi izwakalisa ummoya wokudana ngombana iratharatha
ngokulahlekelwa/ngokuhlongakalelwa sithandwa sayo uNomalanga
nangendlela abantu bangayizweli ubuhlungu ngayo. (2)
4.5 Imbongi isitjela bona iyazikhakhazisa ngesithandwa sayo uNomalanga. (2)
4.6 - Ummongondaba wekondlo le uyakholweka ngombana abanye abantu
kuyabathabisa ukuhlukana kwabantu abathandanako, ukuthi abantu
labo bahlukene ngombana omunye ahlongakele abanandaba nakho
lokho khulukhulu nababazondako.
- Ummongondaba omunyethwe yindima le awukholweki ngombana
akunabantu abangathatjiswa kuhlongakala komunye umuntu nanyana
begade bangazwani naye.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
[10]
KANYE
UMBUZO 5:
5.1 Ivumelwano-thoma. (1)
5.2 - Isithiyeleli/Isezura.
- Isenzasamuntu.
- Umqondophikisana.
- Ibuyelelangwaqa.
(Ipendulo EYODWA kezingehla). (1)
5.3 Kilendima imbongi inyefula nofana iphoqa ukufa/Imbongi inqophe ukusivezela
ubumbi nofana isihlungu esilethwa kukufa.
(Umfundi angarhunyeza ngeyakhe indlela kodwana kuvele ukungathandeki
kokufa). (2)
5.4 Imbongi ihlathulula bona abantu bahlala basifa ngaso soke isikhathi kodwana
ukufa akwaneliseki nofana akusuthi. (2)
5.5 Imbongi ingathekise ukufa nepisi ngombana ipisi nayibona umuntu icabanga
ukumbulala, njeke nokufa nasele kufikile emuntwini kuyamthatha/
kuyambulala.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
5.6 Endimeni le imbongi ikhuluma ngokobana abantu bahlangahlanganiswa
kukufa okukhona nokwenzeka ephasinapha, njeke sese bazifunela ipilo
yeZulwini/yokukholwa ngombana yona inganakufa kodwana inokuphila
kwaphakade. (2)
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa). [10]
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 7 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
ISIGABA B: INOVELA
UMBUZO 6: MBALA NGUBABA – PB Skhosana
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
OKUMUNYETHWEKO 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
- Uphendule umbuzo kuhle - Utjengise ukuzwisisa - lsihloko usizwisise - lsihloko usizwisise - Iimpendulo ezinikelweko
Ukuhlathululwa kwesihloko: khulu: 14–15. isihloko. bewasihlathulula bewasihlathulula azizwakali begodu
Ukungenelela kwesihloko - Uhlathulule isihloko ngendlela elingeneko ngendlela ephakathi azikanamatheli esihlokweni
nokuzwisisa itheksthi. ngokungeneleleko begodu - limpendulo pheze kodwana imininingwana kodwana imininingwana esinikelweko, kulikhuni
uwathinte woke amaphuzu ziyakhambelana nesihloko. ayikavezwa yoke. ayikavezwa yoke. ukuzilandela nanyana
amayelana nomtlolo. azikhambelani nombuzo.
15 IMITLOMELO - Uphendule umbuzo kuhle: - lmibono esekelweko ikhona - Amaphuzu amanengi - Amaphuzu amanengi
12–13 kodwana ayikavezwa yoke asekela imibono asekela imibono - Uhlulekile ukunikela
begodu ayikasekelwa akakavezwa ngendlela akakavezwa ngendlela iimpendulo ekungizo.
- Uphendule ngendlela ehle. njengombana eyanelisako. eyanelisako. - Amaphuzu ambalwa
- Kunamaphuzu amanengi bekulindelekile. awanikeleko akakasekelwa.
asekelwe ngokunembako - Unelwazi elisezingeni - Unelwazi elisezingeni - Umtlolo akawazi.
anqotjhiswe emtlolweni. - Kunobufakazi obutjengisa eliphakathi lomtlolo. eliphasi lomtlolo.
bonyana umtlolo
- Umtlolo uwuzwisise kuhle uwuzwisisile.
khulu.
ISAKHIWO NELIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
- Umtlolo uhleleke kuhle. - lsakhiwo esihle - Bukhona ubufakazi - Isakhiwo asikathulwa - Kulikhuni ukutjho bonyana
Isakhiwo, ukwethulwa Kunesingeniso, iingaba nokusekelwa kwemibono besakhiwo somtlolo. ngefanelo. kukhulunywe ngokwanelisako
komqondo. nesiphetho ezisezingeni okulandelekako. ngesihloko.
Ilimi, iphimbo nesitayela elihle khulu. - Umtlolo awunakho - Ukungakahlelwa kuhle
okusetjenziswe endabeni. - lsingeniso, iingaba Ukunamathelana ngikho okwenza - Abukho ubufakazi
- Kunokuthuthuka nesiphetho kuhleleke kuhle. kwamaphuzu begodu ukulandelana bokuhlelwa
kwamaphuzu begodu awulandeleki. kwamaphuzu kwesakhiwo nanyana
10 IMITLOMELO azwakala kuhle. - lmibono ivezwe kungezwakali. ukulandelana kwamaphuzu
beyasekelwa yezwakala. - Kuneemphoso
- Ilimi, ukuzwakala ezenziweko elimini, - Kuneemphoso - Ilimi elisetjenzisweko
nokwethulwa kwamaphuzu - Ilimi, ukuzwakala ekuzwakaleni ezinengi zelimi begodu Iisezingeni eliphasi khulu
kuhle bekutjengisa ukutjhuja nokwethulwa kwamaphuzu kwendaba kanye nokusetjenziswa kwelimi begodu alizwakali.
kwengqondo. kuhle. nekuhlelweni. okunganembiko kwenza
umtlolo lo ungezwakali.
- Iingaba zakhiwe kuhle.
IRHERHO LEMITLOMELO 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
YELELA: Nangabe umfundi ubethele mthalazeni, akakaphenduli okumunyethweko ngendlela elindelekileko begodu utlole nofana ucoce indaba nje engakhambelani nesihloko,
ungamtlomelisi/mnikele i-0 kokubili okumunyethweko kanye nelimi.
Isitjengiso: Okum- (Tlola umtlomelo) Isak-nelim (Tlola umtlomelo)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 8 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 6
Ummongondaba ngilokho nofana yindaba umtloli asuke akhuluma ngayo enovelini
yakhe. Imilayezo kukwenzeka kwezinto ezithileko umtloli asuke afuna ukuzidlulisela
kithi bona sihlale sazi ukobana ziyenzeka. Ngamanye amagama umlayezo ngilokho
umtloli afuna bona sihlale sikwazi bona kuyenzeka epilweni, njeke sifanele singarareki
nasikubona kusenzeka. Ukukholweka kommongondaba kufaka hlangana ukuzibuza
bona into ekukhulunywa ngayo enovelini kuyinto engenzeka kwamambala na.
Ummongondaba wenovela le kutjhayisana kwekambiso yesintu yokwabiwa kwamafa
womuntu ongasekho nekambiso yesikhuwa bese umlayezo kuba kukobana ikambiso
yokwabiwa kwelifa ngesikhuwa inamandla nayiqathaniswa neyesintu.
Ngekambiso yesintu kuyenzeka bona ilifa lakanomzana lisalela izibulo nakangasekho
bese kuba ngilo elibonako bona lilabelana njani nabentwana bakwabo. Ngekambiso
yesikhuwa unomzana wenza isifiso asaphila ngelifa lakhe bona labiwe njani. Enovelini
le uBongwe waba ilifa lakhe ngekambiso yesikhuwa kanti uMavela bekalindele bona
kuzakuba nguye osala alilawula njengezibulo. Indlela uBongwe enza ngayo isifiso
ngelifa lakhe yayirarhela uMavela ngaphandle. UBongwe wathi ilifa lakhe lidliwe
ngefundo nekuyinto uMavela aye angayifuni nalapha ikhambe khona. Lokho kwaba
siqabo esikhulu endleleni kaMavela yokuzibusisa ngelifa lakhe bekwafika lapha
alithatha khona ngokuleba.
Ngemva kobana aphumelele ukuleba wabanetjhudu elimbi ngokobana ahlangane
nemigulukudu edlula yena, uSkhosana noMasango. Bathengisa ezinye zeenkomo
ezazetjiwe kodwana nakunguMavela azange bamnikela ngitjho nopeni onzima. Kwathi
kusenjalo uSkhosana wathola incwadi emmemela efandisini ngetjhudu uMavela
wayibona bekwavunyelanwa bona kuzakulayitjhwa itjhumi leenkomo liyokuthengiswa
khona bese imali yazo yoke iya kuMavela. AboMavela banoSkhosana baya efandisini
nje abazi bona amapholisa selabalinde ngaphambili. Mbala bafika efandisini bekwafika
lapha iinkomo zabo zimenyezelwa khona. Zathengwa ngemali enengi kunazo zoke
iinkomo ezazithengiswa efandisini ngalelo langa ngombana zazinonile begodu zizihle.
Okubuhlungu kukobana uMavela azange athole litho emalini leyo bewagcina
ngokobana abotjhwe kanye nabakhambisani bakhe.
Ummongondaba lo uyakholweka ngombana vele banengi abantu abangafuni
ukuzenzela bese bathembela emafeni wababelethi babo. Kuyenzeka bona umuntu athi
nakabhalelwa kuthola ilifa lakwabo ngesimanga somthetho, adanele ekutheni alebe
bese ekugcineni uyabotjhwa njengombana sibone kusenzeka ngoMavela.
Umlayezo esiwutholako la kukobana ukwabiwa kwelifa ngekambiso yesikhuwa
kunamandla ukudlula ikambiso yesintu. Lokhu sikutjho ngombana uMavela wazama
ngamandlakhe woke ukulwisana nekambiso yesikhuwa le yokwabiwa kwamafa,
asebenzisa isikhundla sakhe sokuba lizibulo kodwana wabhalelwa. Wagcina acabanga
ukuleba nakhona kwabhala bewagcina asejele.
Ngobufitjhani singatjho bona umlayezo wenovela le kusazisa bona isifiso somuntu
ongasekho asitjhugululwa lula begodu sifanele silandelwe njengombana sinjalo.
Ngalokho singatjho bona umtloli wenovela le uphumelele ekusethuleleni
ummongondaba okholwekako nonomlayezo ozwakalako.
(Umfundi angahlathulula ngeyakhe indlela ezwakalako).
Inani lamagama asetjenzisweko: 358 [25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 9 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
NOFANA
UMBUZO 7: MBALA NGUBABA – PB Skhosana
7.1 KukwaMtshweni. (1)
7.2 Kuthiwa mhlana abekwako kwasele kuziimveke ezimbili kuthonyiwe ukudliwa
ihlobo kilabo abatjalileko. (1)
7.3 Wathi kufanele abuye azokubona bona wenzani ngefuyo kayise ezele
iimbaya le. (1)
7.4 Ngethi uyise wenza isifiso ngelifa lakhe bona lidliwe ngefundo. (2)
7.5 Uligqwetha elijamele ilifa lakamufi uBongwe/Uligqwetha uBongwe enza kilo
isifiso ngelifa lakhe asaphila. (1)
7.6 - Kukobana ngokwakhe isikolo akasithandi.
- Kukobana besele amdala.
- Kukobana sele athethe umfazi.
- Sele anabantwana.
- Sele anomuzi.
(Zimbili iimpendulo kezingehla). (2)
7.7 Wathi nakabona iinkomo 'zakhe' zithengwa ngenani eliphezulu wathaba khulu
bewasuka lapho weqela eqadi, wagida bewadatjukelwa naziimpahla. (2)
7.8 UJali wayenqophe bona uMavela angeze ayithola njengokuzwana kwabo
imali yeenkomo zakwabo, kufanele yena noMasango kube khona ezinye
abazithengisela zona uMavela angazi/Kudliwa izinto zomuntu osidlhayela. (2)
7.9 Mnqopho wokobana athi mhlana beba zakwabezi banaboSkhosana kungabi
yindaba etja yokwetjiwa kweenkomo kunina, azi bona uMavela wakhe watjho,
njeke lokho kuzokwenza bona angasolelwa. (2)
7.10 Kukobana atshaye iinkomo zakhe ngetshayo elithi; 'U-70-2-85LL' nelithi
nawulitjhugululela esiNgisini lithi, 'YOU GO TO HELL' nokutjho bona umuntu
otshwenyana nazo uzakuya kwasathana. (2)
7.11 - Ngiyavumelana nesitatimendesi ngombana uBongwe ubavele azi bona
uMavela akasithandi isikolo, njeke bekazi bona nakangathi ilifa lakhe
lidliwe ngokuya esikolweni angeze athola litho ngombana angeze aye.
- Angivumelani nesitatimendesi ngombana uBongwe naye bekuyindlela
afuna bona ilifa lakhe lidliwe ngayo, njeke uMavela bekangalidla naye
nabe gade angalandela indlela uyise athe lidliwe ngayo, bengeze alelwa
mumuntu.
(Umfundi angayibeka ngawakhe amagama azwakalako azakwamukelwa). (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 10 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
7.12 - Yikambiso ehle ngombana izibulo ngilo elingena emanyathelweni
kanomzana wekhaya nakangasekho, njengokuthi nangabe kukhona
abentwana abangakenzelwa amasiko nokhunye, ngilo elisala libagcinela.
- Yikambiso embi ngombana abanye basuke bathathe koke
bangasacabangela abanye abentwana njengombana uMavela gade
azimisele ukwenza nje.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukeleka). (2)
7.13 Umlayezo wenovela le ngowokobana sifanele silungiselele ikusasa
labentwabethu sisaphila ukwenzela bona bangatlhagi nasele singasekho.
Lokhu ngikususela esenzweni sakaBongwe sokwenza isifiso ngelifa lakhe
ngombana nangathana azange asenza uMavela bekazokuthatha koke bese
uMhlekwa banoHleziphi basala badosa emhlweni.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa). (2)
7.14 - Ngiyamsola uMavela ngombana unina wamtjela ngesifiswesi begodu
naye ngokwakhe waya ema-ofisini waboDladla bamtjela bona bajameli
abasebenza ngamafa wabantu abangasekho, njeke bekafanele abone
lapho bona mbala indaba yesifiso ayitjelwe ngunina le iliqiniso bese ubona
ngamanye amehlo.
- Angimsoli uMavela ngombana esikhathini sanamhlanje sebabanengi
abadlelezeli, njeke kungenzeka bona aboDladla bazibiza ngamagqwetha
kaBongwe nje kanti bamikhwenende ekhambe idlelezela abantu amafa
wabo ngokwazi bona abanikazi abasekho.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa). (2)
7.15 Umtloli uphumelele ukusethulela isihloko senovela le ngombana ekugcineni
sivezelwe umlingisi oyikutani akhuluma amagama athi, 'Mbala Ngubaba'
nekumagama egade aqinisekisa bonyana sewuyakholwa bona isifiswesi
senziwe nguyise.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa). (1)
[25]
NOFANA
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
ISIGABA B: INOVELA
UMBUZO 8: UKHOLIWE – N Skosana
IGRIDI YOKUTSHWAYA I-ESEYI
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
OKUMUNYETHWEKO 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
- Uphendule umbuzo kuhle - Utjengise ukuzwisisa - lsihloko usizwisise - lsihloko usizwisise - Iimpendulo ezinikelweko
Ukuhlathululwa kwesihloko: khulu: 14–15. isihloko. bewasihlathulula bewasihlathulula azizwakali begodu
Ukungenelela kwesihloko - Uhlathulule isihloko ngendlela elingeneko ngendlela ephakathi azikanamatheli esihlokweni
nokuzwisisa itheksthi. ngokungeneleleko begodu - limpendulo pheze kodwana imininingwana kodwana imininingwana esinikelweko, kulikhuni
uwathinte woke amaphuzu ziyakhambelana nesihloko. ayikavezwa yoke. ayikavezwa yoke. ukuzilandela nanyana
amayelana nomtlolo. azikhambelani nombuzo.
15 IMITLOMELO - Uphendule umbuzo kuhle: - lmibono esekelweko ikhona - Amaphuzu amanengi - Amaphuzu amanengi
12–13 kodwana ayikavezwa yoke asekela imibono asekela imibono - Uhlulekile ukunikela
begodu ayikasekelwa akakavezwa ngendlela akakavezwa ngendlela iimpendulo ekungizo.
- Uphendule ngendlela ehle. njengombana eyanelisako. eyanelisako. - Amaphuzu ambalwa
- Kunamaphuzu amanengi bekulindelekile. awanikeleko akakasekelwa.
asekelwe ngokunembako - Unelwazi elisezingeni - Unelwazi elisezingeni - Umtlolo akawazi.
anqotjhiswe emtlolweni. - Kunobufakazi obutjengisa eliphakathi lomtlolo. eliphasi lomtlolo.
bonyana umtlolo
- Umtlolo uwuzwisise kuhle uwuzwisisile.
khulu.
ISAKHIWO NELIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
- Umtlolo uhleleke kuhle. - lsakhiwo esihle - Bukhona ubufakazi - Isakhiwo asikathulwa - Kulikhuni ukutjho bonyana
Isakhiwo, ukwethulwa Kunesingeniso, iingaba nokusekelwa kwemibono besakhiwo somtlolo. ngefanelo. kukhulunywe ngokwanelisako
komqondo. nesiphetho ezisezingeni okulandelekako. ngesihloko.
Ilimi, iphimbo nesitayela elihle khulu. - Umtlolo awunakho - Ukungakahlelwa kuhle
okusetjenziswe endabeni. - lsingeniso, iingaba Ukunamathelana ngikho okwenza - Abukho ubufakazi
- Kunokuthuthuka nesiphetho kuhleleke kuhle. kwamaphuzu begodu ukulandelana bokuhlelwa
kwamaphuzu begodu awulandeleki. kwamaphuzu kwesakhiwo nanyana
10 IMITLOMELO azwakala kuhle. - lmibono ivezwe kungezwakali. ukulandelana kwamaphuzu
beyasekelwa yezwakala. - Kuneemphoso
- Ilimi, ukuzwakala ezenziweko elimini, - Kuneemphoso - Ilimi elisetjenzisweko
nokwethulwa kwamaphuzu - Ilimi, ukuzwakala ekuzwakaleni ezinengi zelimi begodu Iisezingeni eliphasi khulu
kuhle bekutjengisa ukutjhuja nokwethulwa kwamaphuzu kwendaba kanye nokusetjenziswa kwelimi begodu alizwakali.
kwengqondo. kuhle. nekuhlelweni. okunganembiko kwenza
umtlolo lo ungezwakali.
- Iingaba zakhiwe kuhle.
IRHERHO LEMITLOMELO 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
YELELA: Nangabe umfundi ubethele mthalazeni, akakaphenduli okumunyethweko ngendlela elindelekileko begodu utlole nofana ucoce indaba nje engakhambelani nesihloko,
ungamtlomelisi/mnikele i-0 kokubili okumunyethweko kanye nelimi.
Isitjengiso: Okum-(Tlola umtlomelo) Isak- nelim (Tlola umtlomelo)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 12 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 8
Ummongondaba ngilokho nofana yindaba umtloli asuke akhuluma ngayo enovelini
yakhe. Imilayezo kukwenzeka kwezinto ezithileko umtloli asuke afuna ukuzidlulisela
kithi bona sihlale sazi ukobana ziyenzeka. Ngamanye amagama umlayezo ngilokho
umtloli afuna bona sihlale sikwazi bona kuyenzeka epilweni, njeke sifanele singarareki
nasikubona kusenzeka. Ukukholweka kommongondaba kufaka hlangana ukuzibuza
bona into ekukhulunywa ngayo enovelini kuyinto engenzeka kwamambala na.
Ummongondaba wenovela le kusihlathululela bona nakunento ekutshwenyako
emmoyeni kodwana ungatjeli abanye abantu, khulukhulu labo otjhidelene nabo
ungagcina uzibulele. Umlayezo esiwuthola kummongondaba lo kukobana nakunento
engakuphathi kuhle epilweni kuhle bona uyikhulume, khulukhulu emuntwini otjhidelene
naye ngombana lokho kuzokwenza utjhaphuluke emmoyeni.
Umtloli wenovela le usitjela ngesokana elazibulalela bona uKholiwe akaphumeleli
ukuthandana nalo. Abantu ngokungazi iqiniso, bazitjela bona uZondani lo uzibulele
ngesibanga sokobana uKholiwe amtlhalile. Isenzwesi senza bona uKholiwe azondwe
ngiwo woke umuntu begodu lokho kwambangela bona angasaba nokuthula emmoyeni.
UKholiwe wabafisa ngathana abantu laba bangathola iqiniso lendaba le kodwana
lokho azange kwenzeka. Indaba le yamphatha kumbi uKholiwe kangangokuthi wathi
nalokha nasele atjhadile, anabentwana azange isuke engqondwenakhe. UMuzi
wazama ukumbuza bona umrarwakhe yini kodwana wabhalelwa kukumhlathululela
ngombana azange amtjela yona kwasekuthomeni nabahlanganako. Esikhundleni
sokobana uKholiwe aphandlisele ithumbeli wabona kungcono ayokubawa
umnganakhe uSipho, owabazi ngendaba le kodwana izinto azange zimkhambele
ngendlela ebekahlele ngayo. Indaba le ithe nasele ivele kancani uKholiwe wakhetha
ukuzibulala ngombana azihlulela bona azange athembeke endodenakhe.
Ummongondaba wenovela le uyakholweka ngombana vele kuyenzeka bona abantu
bakuthomelele ngamala nofana ngento ongayaziko bekufike lapha into abayitjhoko
ngawe ifaneleka khona. Kanengi into navane imamala kodwana abantu bangakuboni
lokho kuzwisa ubuhlungu begodu abanye abantu bayabhalelwa kukghodlhelela
bekufike lapha umuntu azikhupha khona umphefumulo, njengombana sibone
kusenzeka ngoKholiwe enovelini le. Kuliqiniso bona sibabantu siba nobudisi bokobana
sitjele abalingani bethu ngezinye zezinto ezisiphethe kumbi, khulukhulu nangabe
zizinto ezenzeka esikhathini esadlulako, singakathandani nabo. Njeke akusirari
nasibona uKholiwe anobudisi bokuhlathululela uMuzi ngendaba kaZondani le.
Umlayezo wokuthoma ovezwa sisehlakalo esisisa kummongondaba lo kukobana
sibabantu singokwamukela lokha izinto nazingenzeki ngendlela esifisa ngayo. Lokhu
sikususela ekutheni nangathana uZondani wamukela bona uKholiwe akamthandi,
bengekhe azibulala bekufike lapha uKholiwe azondwa khona mphakathi bewumthathe
njengombulali. Umlayezo wesibili esingathi utholakala kummongondaba ngothi
nakunento ekuphethe kumbi epilweni ufanele uyabelane nabantu, otjhidelene nabo
ukuze utjhaphuluke emmoyeni. Lokhu sikutjho ngombana nangathana uKholiwe waba
nesibindi sokutjela uMuzi indaba le, uMuzi bekazomsekela njengomkakhe begodu
lokho bekuzomenza abe nesibindi sokuhlala nayo bekufike lapho kuvela khona iqiniso.
Ngokuyelela ihlathululo engehla le kuyabonakala bona umtloli wenovela le usebenzise
ummongondaba okholwekako noletha umlayezo ozwakalako ebafundini bayo.
(Otlolako angahlathulula ngeyakhe indlela ezwakalako).
Inani lamagama asetjenzisweko: 384 [25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 13 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
NOFANA
UMBUZO 9: UKHOLIWE – N Skosana
9.1 Lithando lakaKholiwe/Kuthandana noKholiwe/Kuthandwa nguKholiwe. (1)
9.2 Ngutitjherakhe/Bekafundisa esikolweni lapha bekufunda khona uKholiwe. (1)
9.3 She stoops to conquer. (1)
9.4 UZondani watjela uKholiwe bona isikhathi ekuphilwa kiswesi sifuna ifundo
khona umuntu azokukghona ukuvikeleka. (2)
9.5 Sikhundla sokuba lisekela lakahlokokulu. (1)
9.6 Kukobana babembalekisela umalumakhe kaZondani, uManghope ngombana
besele akwazi eMamelodi lapha kwakuqatjhe khona uKholiwe, njeke
bebacabanga bona angazomsahlela ebusuku ambulale. (2)
9.7 UKholiwe wathi yena ufuna ukutjhada nomuntu ofundileko begodu nomaziko
uZimu. (2)
9.8 Asitjela bona umumuntu owamukelako nakazifumana enze iphoso ngombana
wawakhuluma ngemva kobana alemukile bona wabegade aphikisa uKholiwe
ngento engekho. (2)
9.9 - Besifanele ngombana akekho umuntu ongaragela phambili nokubhadelela
umuntu iindleko zesikolo azi bona umbulali, njeke uyise kaKholiwe
bekanelungelo naye lokuqunta ukubhadelela uKholiwe.
- Besingakafaneli ngombana wasuke wathatha isiquntwesi angakezwa
iqiniso lendaba le, ngamanye amagama azange azinikele isikhathi
sokobana ezwe ihlangothi lakaKholiwe wavele wezwa ngabantu
bakhuluma naye wavumelana nabo. (2)
9.10 Ngiyaphikisana nesitatimendesi ngombana wathi nakafika eDaveyton
wathandana noDavi nanyana kwathi ngokukhamba kwesikhathi
wamtlhala/Wathandana noMuzi bekwafika la batjhada khona iqiniso lendaba
lilokhu lingakaveli. (2)
9.11 Umnqopho womtloli kusivezela bona abomma besambatho nanyana
bamakholwa nje kodwana kunesikhathi lapha bathatha khona ihlangothi
ngaphandle kobana bafunisise ngesiqiniseko sendaba ethileko/kunesikhathi
bathathe izinto ngokwenyama, ingasi ngokulawulwa mummoya wokukholwa. (2)
9.12 Ngingathi kungebanga lokobana wayefuna bona uZondani angahlongakali
angakavezi iqiniso lokobana uzibulaleleni ngombana wathi nakaphaphamako
watlolela unina incwadi etjhoko bona bangasale basola uKholiwe
ngokuzidumuza kwakhe ngombana bebangathandani.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa). (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 14 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
9.13 Ngomlingisi onguThembi ngifunde bona ngingokuthathela izinto engizitjelwa
nofana engizinikelwa ngabanye abantu ehloko bengenze njengombana
ngilayelwa. Lokhu ngikususela endabeni yokobana uZondani wanikela
uThembi incwadi eyayihlathulula ngokuzibulala kwakhe bona ayinikele unina
kodwana yena azange akwenze lokho bekwafika lapha abantu bazithathela
khona isiqunto sokuzonda uKholiwe ngokuzicabangela bona ungunobangela
wokuzidumuza kwakaZondani. (3)
9.14 Umtloli uphumelele ukusivezela umlingisi oyikutani, uKholiwe bewasivezela
nomraro aqalene nawo wokobana athi azokulotjolwa bese umalumakhe atjele
uMuzi bona amphathe kuhle ngombana watlhaga khulu nakasakhulako,
angatlhagi nanyana sele asemzinakhe/Umrarwakhe ubonakala lokha nakufika
uSipho athi kuye bekangasathembi bona usazakutjhada ngemva
kwesehlakalo sakaZondani.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa). (2)
[25]
IMITLOMELO YESIGABA B: 25
NOFANA
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 15 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
SIGABA C: UMDLALO
UMBUZO 10: IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni
IGRIDI YOKUTSHWAYA I-ESEYI
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
OKUMUNYETHWEKO 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
- Uphendule umbuzo kuhle - Utjengise ukuzwisisa - lsihloko usizwisise - lsihloko usizwisise - Iimpendulo ezinikelweko
Ukuhlathululwa kwesihloko: khulu: 14–15. isihloko. bewasihlathulula bewasihlathulula azizwakali begodu
Ukungenelela kwesihloko - Uhlathulule isihloko ngendlela elingeneko ngendlela ephakathi azikanamatheli esihlokweni
nokuzwisisa itheksthi. ngokungeneleleko begodu - limpendulo pheze kodwana imininingwana kodwana imininingwana esinikelweko, kulikhuni
uwathinte woke amaphuzu ziyakhambelana nesihloko. ayikavezwa yoke. ayikavezwa yoke. ukuzilandela nanyana
amayelana nomtlolo. azikhambelani nombuzo.
15 IMITLOMELO - Uphendule umbuzo kuhle: - lmibono esekelweko ikhona - Amaphuzu amanengi - Amaphuzu amanengi
12–13 kodwana ayikavezwa yoke asekela imibono asekela imibono - Uhlulekile ukunikela
begodu ayikasekelwa akakavezwa ngendlela akakavezwa ngendlela iimpendulo ekungizo.
- Uphendule ngendlela ehle. njengombana eyanelisako. eyanelisako. - Amaphuzu ambalwa
- Kunamaphuzu amanengi bekulindelekile. awanikeleko akakasekelwa.
asekelwe ngokunembako - Unelwazi elisezingeni - Unelwazi elisezingeni - Umtlolo akawazi.
anqotjhiswe emtlolweni. - Kunobufakazi obutjengisa eliphakathi lomtlolo. eliphasi lomtlolo.
bonyana umtlolo
- Umtlolo uwuzwisise kuhle uwuzwisisile.
khulu.
ISAKHIWO NELIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
- Umtlolo uhleleke kuhle. - lsakhiwo esihle - Bukhona ubufakazi - Isakhiwo asikathulwa - Kulikhuni ukutjho bonyana
Isakhiwo, ukwethulwa Kunesingeniso, iingaba nokusekelwa kwemibono besakhiwo somtlolo. ngefanelo. kukhulunywe ngokwanelisako
komqondo. nesiphetho ezisezingeni okulandelekako. ngesihloko.
Ilimi, iphimbo nesitayela elihle khulu. - Umtlolo awunakho - Ukungakahlelwa kuhle
okusetjenziswe endabeni. - lsingeniso, iingaba Ukunamathelana ngikho okwenza - Abukho ubufakazi
- Kunokuthuthuka nesiphetho kuhleleke kuhle. kwamaphuzu begodu ukulandelana bokuhlelwa
kwamaphuzu begodu awulandeleki. kwamaphuzu kwesakhiwo nanyana
10 IMITLOMELO azwakala kuhle. - lmibono ivezwe kungezwakali. ukulandelana kwamaphuzu
beyasekelwa yezwakala. - Kuneemphoso
- Ilimi, ukuzwakala ezenziweko elimini, - Kuneemphoso - Ilimi elisetjenzisweko
nokwethulwa kwamaphuzu - Ilimi, ukuzwakala ekuzwakaleni ezinengi zelimi begodu Iisezingeni eliphasi khulu
kuhle bekutjengisa ukutjhuja nokwethulwa kwamaphuzu kwendaba kanye nokusetjenziswa kwelimi begodu alizwakali.
kwengqondo. kuhle. nekuhlelweni. okunganembiko kwenza
umtlolo lo ungezwakali.
- Iingaba zakhiwe kuhle.
IRHERHO LEMITLOMELO 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
YELELA: Nangabe umfundi ubethele mthalazeni, akakaphenduli okumunyethweko ngendlela elindelekileko begodu utlole nofana ucoce indaba nje engakhambelani nesihloko,
ungamtlomelisi/mnikele i-0 kokubili okumunyethweko kanye nelimi. Okum- (Tlola umitlomelo)
Isitjengiso: Okum- (Tlola umtlomelo) Isak- nelim- (Tlola umtlomelo)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 16 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 10
Isifundo somdlalo ngilokho umtloli wawo asuke anqophe bona sikuyelele ngomdlalo
wakhe. Isifundo kungaba ngesimbi nofana ngesihle kuye ngokuthi into leyo umtloli
asuke atlole ngayo iyakwakwazelelwa nofana iyaninwa na. Ukuze umdlalo uphumelele
ukwethula isifundo kufanele kube neengameko nofana izenzeko ezithileko ezakha
nofana ezibumba indaba yomdlalo lowo. Ukwenzeka kweengameko zomdlalo
kulindeleke bona kuqongelane. Ngamanye amagama isehlakalo nofana isigameko
sokuthoma sifanele sibe nomthelela ekwenzekeni kwesigameko sesibili kanti naso
sesibilesi sifanele sibenomthelela ekwenzakaleni kwesesithathu, njll, bese ekugcineni
kukhulunywa ngendaba eyodwa epheleleko.
Umtloli womdlalo lo uphumelele ukulamanisa izehlakalo zawo begodu ziqongelana
ngendlela efaneleko. Esingenisweni somdlalo lo sibikelwa bona ubaba uTjhili kufuze
afune umuntu ozomsebenzela iplasi njengombana yena angasakghoni ukusebenza
ngebanga lokukhubala isandla. Lokho kwenza bona indodanakhe uMbulawa ilise
isikolo kube ngiyo eyokusebenzela uyise iplasi. Ukuzwakala kwendaba le kuMbulawa
kwamzwisa ubuhlungu ngombana yena begade aqale bona ukuzakuqeda iimfundo
zakhe azokuba mjameli wamalungelo wobuntu. Ukusebenza kwakaMbulawa eplasini
kwatjhugulula ubujamo babantu egade basebenza khona abadala nabancani
ngombana yena nelutjha lanikela uVenter incwadi yeenghonghoyilo zabo okufaka
hlangana isikhathi sokufunda, isikhathi esaneleko samadina nesikhathi sokutjhayisa.
Ukwala kwelutjha ukusebenza nokukhandela abantu abadala bona basebenze azange
kwaba yinto emthabisako. Wazwakala sele atjela uTjhili noMbonani bona azange
nangelanga elilodwa batswenyane naye, qala nje ilutjha selimtlolela nencwajana
yeenghonghoyilo kodwana kunokobana aphendule iinghonghoyilo zelutjha, ulithembisa
amapholisa. UVenter uragela phambili ngokuqotha umfelokazi kaMasuku nekuyinto
eyalisilinga khulu neyenza bona kube bhamba kilo bona uVenter akanandaba
namalungelo wabantu abakhe basebenza bebakhubalela nofana bahlongakalela
eplasini lakhapha.
Wabizela ilutjha amapholisa labanjwa kodwana uMbulawa yena akhange bakghone
ukumkhupha kwathiwa utholakale neencwadi zehlangano eyabe ivalwe umlomo, yeke
ulivukelambuso. Wathathwa yena nezinye iimbotjhwa bayokudunyuzelwa ehlathini
kodwana wakghona ukusinda wabalekela enarheni ye-Angola nekukulapho aqedelela
khona iimfundo zakhe zokuba mjameli wamalungelo wobuntu. Wabuya eSewula Afrika
ngemva kwamakhetho wombuso wentando yenengi.
Nasiyelela indlela izehlakalo ezibalwe ngehlezi zenzeka ngayo zizwakala
zinokuqongelana, isehlakalo esinye sivuswa kukwenzeka kwesinye bekuyokufika
esiphethweni somdlalo lo. Indlela izehlakalwezi ezilamana ngayo zisidlulisela iimfundo
ezahlukahlukeneko. Esingenisweni somdlalo sithola isifundo sokobana uVenter
bekungakafaneli bona akatelele uTjhili bona afune umuntu ozomsebenzela iplasi
ngombana azi bona uMbulawa usafunda begodu angeze athabela ukulisa isikolo
lingakafezeki ibhudango lakhe. Ngehlangothini lakaVenter sifunde bona nawumumuntu
unabantu abakusebenzelako kuyafuneka bona ubalalele lokha nabalinga
ukukhulumisana nawe begodu ulinge ngamandlakho woke ukufeza iimbawo zabo.
Okuvela njengesifundo emzimbeni womdlalo lo kukobana iinkhathi ziyatjhuguluka
njengombana sibona ilutjha lifuna amatjhuguluko ekambisweni yokusebenza eplasini.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 17 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
Njengombana sekuhlathululiwe ngehla singatjho bona umtloli womdlalo lo uphumelele
kwamambala ukulamanisa izehlakalo zomdlalwakhe begodu ukuqongelana kwazo
kwenza bona kubeneemfundo esizitholako kiwo.
Inani lamagama asetjenzisweko:387 [25]
NOFANA
UMBUZO 11: IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni
11.1 Bekuyindlela yabantu bemaplasini yokuhlonipha umuntu olikhuwa/likhuwa
ebalakheleko/ngombana nguye obaphetheko/ngombana bebazincengela. (1)
11. 2 Magama athi uTjhili akakhuphe indodanakhe esikolweni kube ngiyo
ezokuthatha isikhundla sakhe eplasini. (1)
11. 3 - Isikhathi sedina esifitjhani.
- Isikhathi sokutjhayisa sele kuhlwile.
- Ukufunyanwa kweposo sekuhlwile.
(KUBILI kilokhu). (2)
11. 4 Umtloli uveze umdlali onguMbonani ayinduna ehlonipha uVenter nevumelana
nazo zoke izinto azitjhokoko. (2)
11. 5 Ilutjha belingafuni bona libonakale libambe umhlangano tjhatjhalazi
ngombana lokho bekungenza bona libizelwe amapholisa lingabe lisaba
nethuba elihle lokuluka amano walo. (2)
11. 6 UVenter ubabizele bona azobatjela ngoMbulawa osele athome ukuvusa
umguruguru nokutjala ummoyana wezombanganarha elutjheni elisebenza
eplasini. (2)
11. 7 Akusiliqiniso ngombana iinsebenzi zeplasini begade seziyijayele ipilo
yakhona yokusebenzela indawo nokudla, njeke ukuyokuhlala endaweni la
kufuze bona bazithengele koke bekungasiyinto ebathabisako.
Liqiniso ngombana umndeni wakwaTjhili wafudukela khona begodu lokho
kwenza bona uTjhili abe athele nemzimbeni nekulitshwayo lokobana besele
atjhaphulukile kanti noMbonani wabawa uTjhili bona amfunele indawo. (2)
11. 8 Isenzwesi sisiphumelelise kuhle isifiso somdlali oyikutani onguMbulawa,
ukulwisana kwakhe nekambiso yeplasini lakaVenter kwenza bona agcine sele
abotjhiwe wakghona ukubaleka ngemva kokusinda kwakhe ekubulaweni
mapholisa wabe wafika e-Angola nekukulapho aqedelela khona iimfundo
zakhe waba mjameli wamalungelo wobuntu. (2)
11.9 UDumako uhlathulula ukobana bona njengamapholisa anzima benziswa yoke
imisebenzi emimbi njengokubulawa kweembotjhwa ezibabantu abanzima
nabangafuni bona zenzeke eembotjhweni zekhabo ezimakhuwa. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 18 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
11.10 Umnqopho womtloli kufuna ukusitjengisa igandelelo ngendlela ebelidzimelele
ngayo emaplasini ngesikhathi sebandlululo/kusivezela bonyana abantu
abadala ebebakhele amakhuwa bebavumela nanyana yini ebenziwa yona
ngombana bebangawazi amalungelwabo njengeensebenzi/Umnqopho
womtloli wokwenza bonyana abantu abadala bavumele yoke into ekhulunywa
likhuwa kusikhombisa bona abantu abadala bayawahlonipha amakhuwa
nabaqathaniswa nabantu abatjha/kungafuni ukuphikisana noMathumbu. (2)
11.11 Umphumela waba ukobana amapholisa asela khulu akhohlwa
nokutlhogomela iimbotjhwa, uMbulawa wathola ithuba lokuziphosela
ngemgodini wenza kwanga udunyuziwe, wakghona ukubaleka ngemva
kobana amapholisa sele akhambile ngombana bekasele khulu abhalelwa
nakubuyisela ihlabathi emigodini yeembotjhwa ezidunyuzweko. (2)
11.12 Umukghwa lo usitjela bona uNaNtuli umumuntu onobuntu, oyaziko ipilo
nekambiso yobuntu yokobana isivakatjhi samukelwa ngokunikelwa
okudliwako nanyana okuselwako ukwenzela bona sizizwe samukelekile
emzini lowo. (2)
11.13 - Iyamukeleka ngombana beyingekho enye indlela ebebangabakhandela
ngayo bona balise ukusebenza ngaphandle kokubaphosa ngamagade
behle eentregereni. Ngokwenza njalo bebangatjho bona mbala balwisana
nabo.
- Ayamukeleki ngombana ngesikhethu umuntu omdala nanyana
kungasingubaba okuzalako uyahlonitjhwa, yeke ukuphoswa
kweensebenzi ezibabantu abadala ngamagade kudelela okudluleleko.
Ngamanye amagama bekufana nokobana babetha aboyise.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa). (2)
11.14 Umtloli uphumelele ukusethulela umlayezo othi nawumumuntu ungalisi
ukufeza nanyana yini oyifunako epilweni/ungavumeli iinqabo zikuliye
endlelenakho eya epumelelweni.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa). (1)
[25]
NOFANA
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 19 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUZO 12: UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni
IGRIDI YOKUTSHWAYA I-ESEYI
Iqhinga Ngokudluleleko Ngokwekghono Ngokulingeneko Ngokusisekelo Ngokungakalingani
OKUMUNYETHWEKO 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
- Uphendule umbuzo kuhle - Utjengise ukuzwisisa - lsihloko usizwisise - lsihloko usizwisise - Iimpendulo ezinikelweko
Ukuhlathululwa kwesihloko: khulu: 14–15. isihloko. bewasihlathulula bewasihlathulula azizwakali begodu
Ukungenelela kwesihloko - Uhlathulule isihloko ngendlela elingeneko ngendlela ephakathi azikanamatheli esihlokweni
nokuzwisisa itheksthi. ngokungeneleleko begodu - limpendulo pheze kodwana imininingwana kodwana imininingwana esinikelweko, kulikhuni
uwathinte woke amaphuzu ziyakhambelana nesihloko. ayikavezwa yoke. ayikavezwa yoke. ukuzilandela nanyana
amayelana nomtlolo. azikhambelani nombuzo.
15 IMITLOMELO - Uphendule umbuzo kuhle: - lmibono esekelweko ikhona - Amaphuzu amanengi - Amaphuzu amanengi
12–13 kodwana ayikavezwa yoke asekela imibono asekela imibono - Uhlulekile ukunikela
begodu ayikasekelwa akakavezwa ngendlela akakavezwa ngendlela iimpendulo ekungizo.
- Uphendule ngendlela ehle . njengombana eyanelisako. eyanelisako. - Amaphuzu ambalwa
- Kunamaphuzu amanengi bekulindelekile. awanikeleko akakasekelwa.
asekelwe ngokunembako - Unelwazi elisezingeni - Unelwazi elisezingeni - Umtlolo akawazi.
anqotjhiswe emtlolweni. - Kunobufakazi obutjengisa eliphakathi lomtlolo. eliphasi lomtlolo.
bonyana umtlolo
- Umtlolo uwuzwisise kuhle uwuzwisisile.
khulu.
ISAKHIWO NELIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
- Umtlolo uhleleke kuhle. - lsakhiwo esihle - Bukhona ubufakazi - Isakhiwo asikathulwa - Kulikhuni ukutjho bonyana
Isakhiwo, ukwethulwa Kunesingeniso, iingaba nokusekelwa kwemibono besakhiwo somtlolo. ngefanelo. Kukhulunywe ngokwanelisako
komqondo. nesiphetho ezisezingeni okulandelekako. ngesihloko.
Ilimi, iphimbo nesitayela elihle khulu. - Umtlolo awunakho - Ukungakahlelwa kuhle
okusetjenziswe endabeni. - lsingeniso, iingaba Ukunamathelana ngikho okwenza - Abukho ubufakazi
- Kunokuthuthuka nesiphetho kuhleleke kuhle. kwamaphuzu begodu ukulandelana bokuhlelwa
kwamaphuzu begodu awulandeleki. kwamaphuzu kwesakhiwo nanyana
10 IMITLOMELO azwakala kuhle. - lmibono ivezwe kungezwakali. ukulandelana kwamaphuzu
beyasekelwa yezwakala. - Kuneemphoso
- Ilimi, ukuzwakala ezenziweko elimini, - Kuneemphoso - Ilimi elisetjenzisweko
nokwethulwa kwamaphuzu - Ilimi, ukuzwakala ekuzwakaleni ezinengi zelimi begodu Iisezingeni eliphasi khulu
kuhle bekutjengisa ukutjhuja nokwethulwa kwamaphuzu kwendaba kanye nokusetjenziswa kwelimi begodu alizwakali.
kwengqondo. kuhle. nekuhlelweni. okunganembiko kwenza
umtlolo lo ungezwakali.
- Iingaba zakhiwe kuhle.
IRHERHO LEMITLOMELO 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
YELELA: Nangabe umfundi ubethele mthalazeni, akakaphenduli okumunyethweko ngendlela elindelekileko begodu utlole nofana ucoce indaba nje engakhambelani nesihloko,
ungamtlomelisi/mnikele i-0 kokubili okumunyethweko kanye nelimi. Okum- (Tlola umitlomelo)
Isitjengiso: Okum- (Tlola umtlomelo) Isak- nelim- (Tlola umtlomelo)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 20 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 12
Isifundo somdlalo ngilokho umtloli wawo asuke anqophe bona sikuyelele ngawo.
Isifundo kungaba ngesimbi nofana ngesihle kuye ngokuthi into leyo umtloli asuke atlole
ngayo iyakwakwazelelwa nofana iyaninwa na. Ukuze umdlalo uphumelele ukwethula
isifundo kufanele kube neengameko nofana izenzeko ezithileko ezakha nofana
ezibumba indaba yomdlalo lowo. Ukwenzeka kweengameko zomdlalo kulindeleke
bona kuqongelane. Ngamanye amagama isehlakalo nofana isigameko sokuthoma
sifanele sibe nomthelela ekwenzekeni kwesigameko sesibili kanti naso sesibilesi
sifanele sibe nomthelela ekwenzakaleni kwesesithathu, njll, bese ekugcineni
kukhulunywa ngendaba eyodwa epheleleko.
Umtloli womdlalo lo uphumelele ukulamanisa izehlakalo zawo begodu ziqongelana
ngendlela efaneleko. Esingenisweni somdlalo lo sibikelwa bona ikosi uMusi
ayisenapilo ehle begodu ayisaboni nemehlweni. Lokho kuyikatelela bona idlulisele
unamrhali endodanenayo ezoyelama ngombana ingasanamandla wokuragela phambili
ngokubusa isitjhaba. Indaba isuke yonakala nakuzwakala bona indodanayo ekufanele
iyelame nguManala. UNanasi uthe ukuzwa bona ubukhosi abuyi endodanenakhe
uNzunza, waluka amano wokobona bagalaje ikosi ngokusebenzisa ubujamo
bepilwayo. Mbala bayaphumelela. UNzunza usuka lapho uzala ihlathi ngokwazi bona
uManala angeze ayithulele indaba yokobana ubukhosi bakhe buthethwe
ngobugirikitjani.
Ukusuka lapho isitjhaba sakaMusi siyaphadlhalala, ngiloyo naloyo ubutha isitjhaba
sebutho lakhe uzala ummango. UManala nebutho lakhe baba seenthendeni
zakaNzunza kodwana ngetjhudu elimbi uManala uyahlongakala bangakamfumani.
Amabambela wendodanakhe nawo akhamba emtlhaleni kaManala. Ngokungabi nepilo
ehle kwamabambela la nesingathi kwakubangelwa kubusa ngaphandle
kwakanamrhali, woke agcina ahlongakele angakamfumani uNzunza. UNzunza ugcine
afunyenwe nguNcagu oyindodana kaManala kodwana azange aphumelele ukuthola
unamrhali ngombana uNangubokazi wamdlhadlhabalisa ngengubo yedini wamukela
uMthise kaTjhangutjhangu bona kube yindlovukazi yakhe khona kuzakuphela
umbango lo.
Nasiyelela indlela izehlakalo ezibalwe ngehlezi zenzeka ngayo zizwakala
zinokuqongelana, isehlakalo esinye sivuswa kukwenzeka kwesinye bekuyokufika
esiphethweni somdlalo lo. Indlela izehlakalwezi zilamana ngayo zisidlulisela iimfundo
ezahlukahlukeneko. Esingenisweni somdlalo sithola isifundo sokobana ikosi
beyingakafaneli idlulise ubukhosi isaphila nokobana ibudlulisele emsitheleni.
Ngehlangothini lakaManala sifunde bona nawumumuntu utjelwa bona wenze into
ethileko ngesikhathi esithileko qinisekisa bona uyasigcina isikhatheso. Okuvela
njengesifundo emzimbeni womdlalo lo kukobana isitjhaba samaNdebele asibuswa
ngaphandle konamrhali. Nasifika esiphethweni sithola isifundo sokobana akukafaneli
bona wamukele into ethileko ukujamiselela into ethileko njengombana sibone uNcagu
amukela uMthise ukujamiselela unamrhali. Ngamanye amagama singatjho bona
isenzo sakaNcagu sithengise isitjhaba saManala.
Njengombana sekuhlathululiwe ngehla singatjho bona umtloli womdlalo lo uphumelele
kwamambala ukulamanisa izehlakalo zomdlalwakhe begodu ukuqongelana kwazo
kwenza bona kube neemfundo ezithileko esizithola kiwo.
Inani lamagama asetjenzisweko:343 [25]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 21 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
NOFANA
UMBUZO 13: UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni
13.1 Ngesokobana ebusuku uNzunza khewafika wakokodela ikosi yathi nayimbuza
bona ngubani wathi nguNzunza, ikosi yamqotjha. (2)
13.2 NguNgendu noNanasi. (2)
13.3 Ngathi nange kuthiwa uManala akayokubamba ingwenyama angeza nayo
iphila angakaphathi isikhali esandleni. (2)
13.4 Imikhonto neensutja. (2)
13.5 Isizathu kukobana bekathi nakabulala amabutho kaNzunza athome
ngokuwahlubulisa izambatho qangi ngaphambi kobana awahlabe
ngemikhonto. (2)
13.6 Liqiniso ngombana emdlalweni lo kunalapha uNzunza atjela khona unina,
uNanasi bona ayikho into angayenza uyise nakanikela uManala unamrhali
ngombana athanda yena kunaye/Liqiniso ngombana beyifuna bona nayilalako
ukube unamrhali usezandleni zomuntu ofaneleko. (2)
13.7 Ngicabanga bona wayesazi bona ikosi yikosi ngonamrhali, njeke bengekhe
aba yikosi enesithunzi nakabusa ngaphandle kukanamrhali. (2)
13.8 Ngicabanga bona isitjhaba besazi nangaphandle kokutjelwa yikosi ngombana
esingenisweni somdlalo lo kunalapha sizwa uTjhaba noMbangwa batjho
khona bona ngokwesiko nekambiso yesitjhaba samaNdebele umntwana
wekosi ofanele bona ayelame nguManala. (2)
13.9 Ngesokobana unina wathi nakambuza bona kubayini athulile nakezwa bona
uyise ufuna ukunikela uManala ubukhosi wamphendula wathi akanalo iqhinga
elingamenza bona afumane ubukhosi. (2)
13.10 Isitjhaba samaNdebele, ekusitjhaba sakwaNzunza nesakwaManala kufuze
sikhunjuzwe bonyana sibentwana bomuntu munye, njeke kufanele
nabangaboni ngalihlo linye bahlale phasi bakhulumisane kuvele iqiniso
lendaba ukuze kube nokuzwana.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (2)
13.11 - Kuyinto yamambala ngombana umuntu navane sele angasaboni
emehlweni kulula bona angasakghoni ukuhlukanisa ezinye zezinto,
njengombana sitjelwa emdlalweni lo bona ikosi yabhalelwa kuhlukanisa
phakathi koboya obusesikhunjeni somuntu nobusesikhunjeni
senyamazana.
- Akusiyo into yamambala. Umtloli womdlalo lo usebenzise iqhinga
lokobana ikosi ibhalelwe kuhlukanisa uboya obusesikhunjeni
senyamazana nobusesikhunjeni somuntu ngombana ulisebenzisele
ukwenzela bona umdlalwakhe ukghone ukuragela phambili ufike
esitlhorini. (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P2 22 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
13.12 Ikulumo kaManala edzujulwe etheksthini engehla le izwakalisa irarano
langaphakathi ngombana uzwakala aratharatha, akhuluma yedwa. Simuzwa
alwa nemizwa yakhe, alila ngendlela uNzunza amhluthule unamrhali ngayo
ngebanga lokobana yena angazange abe nomuntu ongamyelelisa ngebanga
lokobana ahlongakalelwa ngunina. (2)
13.13 Iqhinga elisetjenziswe mtloli ngesehlakalwesi begade afuna ukobana
uManala alwe nomfowabo uNzunza ukuze umdlalwakhe uragele phambili.
(Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako). (1)
[25]
IMITLOMELO YESIGABA C: 25
INANI LILOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com
23 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com
24 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
IsiNdebele Ilimi LeKhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com
25 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2016 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Memorandum
isiNdebele HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo
More from Grade 12 isiNdebele HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023 24

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper