Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
FEBRUWARI/MATSHI 2018
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 80
Le memorandam inamaphepha angama-23.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2018 papers 





View all




_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 Supplementary Exams 2018 Memo
Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 memorandum from the Supplementary Exams 2018, 23 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Hl · Grade 12 · Supplementary Exams · 2018 · isixhosa. Memorandum, 23 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- Supplementary Exams
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 23
- File size
- 509.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 23
This exam
Supplementary Exams 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
EMAKUQATSHELWE XA KUMAKISHWA
Le memorandam ilungiselelwe ukuba ibe sisikhokelo kubakorekishi.
Le memorandam iza kuxoxwa nesigqeba sokukorekisha phambi kokuba kuqalwe
ukukorekishwa kumaziko okukorekisha.
Iimpendulo zabaviwa kufuneka zinikwe ingqwalasela ngokokufaneleka kwazo.
IZIKHOKELO ZOKUKOREKISHA
1. Xa umviwa ebhale iimpendulo ezingaphezulu kwezilindelekileyo, makisha
impendulo esekuqaleni kuphela. (Umviwa akavumelekanga ukuba aphendule
umbuzo omde nombuzo omfutshane kudidi olunye loncwadi).
2. Xa umviwa ephendule yomine imibuzo ekwiCANDELO A, (imibongo
efundisiweyo), korekisha kuphela emibini yokuqala.
3. Xa umviwa ephendule imibuzo emibini emifutshane okanye imibuzo emibini
esisincoko kwiCandelo B nakwiCANDELO C, makisha umbuzo wokuqala
kuphela ungawuhoyi owesibini. Ukuba umviwa uphendule yomithandathu
imibuzo (kwiNoveli/kuNcwadi lwemveli) okanye yomine imibuzo (kwiDrama),
korekisha kuphela impendulo yokuqala kwiCANDELO ngalinye, xa
kwenzekile ukuba uphendule umbuzo omnye omfutshane nomnye osisincoko.
4. Xa umviwa enike iimpendulo ezimbini ibe eyokuqala ingachanekanga,
elandelayo ichanekile, korekisha eyokuqala ungayihoyi elandelayo.
5. Xa iimpendulo zinonjolwe ngokungachanekanga, korekisha ngokwendlela
ekunonjolwe ngayo kwimemorandam.
6. Xa upelo olugwenxa luguqula intsingiselo, yihlabe loo mpendulo. Xa
intsingiselo ingaguqukanga ngenxa yopelo olugwenxa, yimakishe loo
mpendulo.
7. Imibuzo esisincoko.
Xa impendulo yombuzo osisincoko imfutshane kunoko kulindelekileyo
ngokwenani lamagama, musa ukumohlwaya umviwa kuba sele ezohlwaye
ngokwakhe. Xa impendulo yombuzo osisincoko inde kakhulu, phicotha
ngokwempendulo ayibhalileyo wandule ukuyigqithisela kumkorekishi
ophezulu.
8. Imibuzo emifutshane.
Musa ukumohlwaya umviwa ongasebenzisanga iimpawu zocaphulo xa
ecaphula.
9. Kwimibuzo evulelekileyo, musa ukunika amanqaku ngoHAYI/EWE okanye
ngoNDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Korekisha impendulo
exhasayo.
10. Akukho manqaku abelwa uYINYANI/BUBUXOKI okanye LULUVO/YINYANI.
Makisha impendulo exhasayo.
11. Iimpendulo zemibuzo emifutshane mazihlolisiswe ngokupheleleyo
kwayanywe kwiingxoxo eziqhubeke ngexesha lobekomgangathweni
lwesikhokelo sokukorekisha.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
ICANDELO A: ISIHOBE
IMIHOBE YESIXHOSA – B Ngombane
IMIHOBE EFUNDISIWEYO
UMBUZO 1 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
'UMFIKAZI UCHARLOTTE MANYHI MAXEKE' – SEK Mqhayi
('Ndesuka ndingunina kwaSirayeli' (Gwebi 5:7)
Sebenzisa la manqaku alandelayo, njengesikhokelo sokukorekisha lo mbuzo.
Iimpendulo zinokwahluka ngokuxhomekeka kwindlela umfundi awuve ngayo umbongo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-22 ukuhlola lo mbuzo.
'Shukumani bafazi' – Imbongi ifuna abafazi baphakame benze imisebenzi
kaMaxeke, bazeke mzekweni.
'Ushenxil' uMamarhixirhixi – Igama 'ushenxile' libhekisa kwimeko yomntu okanye
into esuke kwindawo ebikuyo, yahlala okanye yema kwenye. Ngeli gama
'ushenxile' imbongi ihlonipha ukuba umama uMaxeke akasekho, ubhubhile. Eli
gama likwabethelela ukuba, nangona eswelekile ufana nokhoyo kuba umzila
wobukho bakhe esizweni uyabonakala ngemisebenzi yakhe emikhulu. Umbhali
unxulumanisa igama 'uMamarhixirhixi' nemisebenzi yakhe ejongelwe okanye
engafunwayo ngabantu abaninzi. Ibonisa ukuba usebenza kanye ngabantu
abangooncanyelweni nabangahloniphekanga kuluntu.
'Ufinyis'amagruxu' - Ucoca abo banyeliswa ngokunganeli, nabacekiswayo,
ukubonakalisa inkathalo yakhe engakhethe mntu.
'Ushenxil' okad'esakh'umzi'- Ukushenxa kulo mqolo kugxininisa ukuba isikhukukazi
esingumama uMaxeke ebesifukame isizwe ngokubanzi asisekho. Imbongi ibhekisa
kuye njengomntu 'obekad' esakh' umzi', ngokwenza njalo ibethelela ukuba umama
uMaxeke ubhubhe esaqhubeka nokusebenzela isizwe. Lilonke, kumke umntu obe
lulutho kwisizwe siphela ngemisebenzi yakhe.
'Egutyul'iirhanga namanxila' – Ucokisisa ekutshintsheni iimpilo zabo abazincamele
etywaleni nabancanywa komawabo behleli kwiindawo ekungafikeleli nabani na
kuzo.
'Egodusa'amahilihili'agoduke - Uqinisekisa ukuba wonke umntu ongasafuni
kugoduka uyagoduka, wenza iinzame zokuba amatshipha abuyele emakhaya.
'Kubuy'amadungudwan'emazweni'- Igama 'amadungudwane' libhekisa kubantu
abangamahilihili ngokwentlalo kanti nangokwengqiqo, besenziwa ziimeko zentlalo
kanti nangokungaqondi imvelaphi yobuzwe babo. Kwimisebenzi yakhe ebehlaba
ikhwelo lebuyambo, nokuba wonke umntu abuyele ekhaya. Wenza i-Afrika ukuba
ibe likhaya elinqwenelekayo nakwabo balishiyayo.
'Itye lesiseko seTiyopiya' - Imbongi ibonisa ukomelela nokuba nomqolo kwakhe
njengesiseko saseTiyopiya.
'Maz'emabele made yase-Afrika - Unxulunyaniswa nemazi ebhonxileyo enamabele
okondla abantwana be-Afrika iphela ukubonakalisa ukuba kuzuza i-Afrika yonke
ngemisebenzi yakhe.
'Okwanyisa usapho lukaNtu luphela' - Ibonisa ukuba akakhethe bani kuzuza uluntu
lonke ngemisebenzi yakhe emihle.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
'Azi nonyaka yaphusile nje'
'Logangwa yintokazi kabani?' - Le miqolo ibonakalisa ukuba njengokuba esweleke
kungalindelwanga kusekuninzi ekufuna ukulungiswa ingaba ukhona na umfazi
onokubamba ngokukhawuleza indawo yakhe?
'Menzelen'ilitye lokukhunjulwa
'Ze siqhayisele ngal'amavilakazi' - Le miqolo ikhuthaza ukuba makenzelwe
isikhumbuzo sokufa kwakhe ukuze abo bangamavila nabangafuni ukwenza nto
babe nekhwele ukuze nabo bazeke mzekweni.
Imiqolo enophindaphindo 'Az' angaz'alityalwe kowabo;
Az'angaz'alityalw'emhlabeni;
Az' angaz'alityalw' –eAfrika! - Ibonisa ukuba imisebenzi yakhe iya kuhlala ihleli
kwilizwe liphela, loo nto ithi isizwe sakuhlala simkhumbula ngemisebenzi yakhe.
Nci! Ncincilili! – Apha imbongi iphuhlisa ukuba yimbongi yomthonyama kwaye
igqibile ukubonga.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) [10]
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)
INGOMA KAVELAPHI – JJR Jolobe
2.1 Luphuhlisa isantya esiphezulu elibaleka ngaso iqegu lomlilo √√. (2)
2.2 Uphawu lokhuzo lusetyenziselwe ukugxininisa indlela amthanda
ngayo.√√/Uphawu lokhuzo lusetyenziselwe ukwenza ukuba kuqatshelwe
imvakalelo malunga nemibono anayo ekunye nesithandwa sakhe.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
2.3 Le miqolo mibini ayilingani√√/umqolo we-12 wakhiwe ngamagama ama-4
kanti owe-13 unamagama amabini.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
2.4 Imbongi yonwabile√ kuba inethemba nemibono yokudibana nesithandwa
sayo kwelemimoya.√ (2)
2.5 Uthando olululo alwahlulwa nto.√√ Umntu onothando olunyanisekileyo uxolela
ukunyamezela nantoni na xa efuna ukubonana nesithandwa sakhe.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
[10]
UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)
'ITHEMBA' – SEK Mqhayi
3.1 Lusetyenziselwe ukwakha umbuzo-buciko.√√ (2)
3.2 Imiqolo ayilingani√√/umqolo wesi-5 unamagama amabini kanti umqolo wesi-6
unamagama ama-3.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
3.3 Siphuhlisa ukuba ithemba lingundoqo ebomini bomntu.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
3.4 Injongo yembongi kukukhuthaza abantu ngokubaluleka kwethemba√√/
Kukugxininisa ukubaluleka kwethemba ebomini.√√ (2)
3.5 Ukuba ubomi abukho ngaphandle kwethemba.√√/Ithemba libalulekile ebomini
bomntu.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2)
[10]
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)
'INTLIZIYO YAM' – C Nqakula
4.1 Uphawu lokhuzo lusetyenziselwe ukugxininisa ukungagqibeki kwentliziyo.√√ (2)
4.2 Izinto eziza zingabonwa ngenxa yexesha eziza ngalo.√√ (2)
4.3 Le miqolo ayilingani√√/umqolo we-13 unamagama amane kanti umqolo we-14
unamagama amahlanu.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
4.4 Imbongi ikhathazekile√ kuba intliziyo iyingxaki ngenxa yamacala ayo
amabini.√ (2)
4.5 Intliziyo iyingxaki kuba inamacala amabini elinye lihle elinye libi√√/Intliziyo
ngumkhohlisi kwakumniniyo.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2)
[10]
SIHOBE ESINGAFUNDISWANGA (SINYANZELEKILE)
UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE)
IKRISMESI – MG Mdliva
5.1 Inkwenkwezi isetyenziswe njengomqondiso wokhanyo.√√ (2)
5.2 Le miqolo ayilingani √√/umqolo wesi-5 unamagama ama- 3, kanti umqolo
wesi-6 unamagama ama-4.√√ (2)
5.3 Uphuhlisa ubuhle nokubukeka kwamakhaya ngomhla weKrismesi.√√ (2)
5.4 Imbongi yonwabile√ kuba lusuku lokubhiyozela ukuzalwa kukaYesu
kwihlabathi lonke.√ (2)
5.5 Umhla weKrismesi ngumhla wochulumanco nemibhiyozo kwilizwe liphela.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
ICANDELO B: INOVELI
UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
INKAWU IDLIW' ILILA – S Kula
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-23 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
Kule noveli umlinganiswa oyintloko onguThantaswa, ubonakala ethatha izigqibo
ezitshintsha ubomi bakhe. Ibali eli luhlobo lwebali olusekelwe kwiintshukumo
zabalinganiswa.
UThantaswa ongumlinganiswa oyintloko kule ncwadi, wenza isigqibo sokuba
athandane noMsindisi Yangaphi kuba embona efumile.
Esi sigqibo simkhokelela ukuba alahle isithandwa sakhe uMfuneko nasele
enomntwana kunye naye.
Uthatha isigqibo sokutshata noMsindisi, athi sele etshate naye kube kubi
kungabikuhle emtshathweni wabo kuba umyeni wakhe efuna ukuzeka isithembu.
Iimeko ezingentle emtshatweni zimenza athathe isigqibo sokubuyelana
noMfuneko, utata womntwana wakhe, ngelithi akonwabanga kumtshato wakhe
noMsindisi.
Ukubuyelana kwakhe noMfuneko kumbeka esichengeni sokuphantsa aphelelwe
ngumendo xa uMsindisi embhaqa ukuba unekrexe.
Akubhaqwa uThantaswa, wenza isigqibo sokuba aye kuhlala ixesha elininzi
ezilalini zomzi wakhe, alungise umzi ngelizama ukuba athenjwe ngabantu bomzi
nangumyeni.
Umnqweno wokunga angafana noNompumelelo ongusomashishinikazi ngenxa
yokuba washiywa nelifa ngumyeni wakhe, nesigqibo sikaMsindisi sokuzeka
isithembu simenza afikelele kwisigqibo sokuba abulale uMsindisi, ukuze
abenokufumana ilifa, abenalo nethuba ekudala elilangazelela lokulawula
namashishini kaMsindisi.
Esi sigqibo simdibanisa mpela noMfuneko othi akusiva abone icham lokutya imali
yelifa yomhlolokazi. Uba lixhoba likaMfuneko engaqondi.
Isigqibo seyelenqe lokubulala uMsindisi simenza axhomekeke kakhulu kuMfuneko
kuba inguye oza kumnceda ukufeza oko. UMfuneko umthembisa ukuba uza
kwenza iindlela zokuba ityala lingasondeli kuye.
Ugqiba ekubeni athenge ootsotsi ukwenza eli sikizi, ze uMsindisi agwintwe
esendleleni eya eThekwini.
Isigqibo sokubulala uMsindisi, simenza asale esisisulu sokutyelwa imali
nanguNompumelelo owenza ngathi uyamnceda ekuqhubeni amashishini kanti
uneenjongo ezingezizo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
Isigqibo sokubulala uMsindisi sakufezeka sibutshintsha mpela ubomi
bukaThantaswa kuba uphela eba yinxalenye yamayelenqe okuzama ukubulala
uMapheza ngeenjongo zokuzisindisa ekubanjweni.
Akurhanelwa de kucace ukuba nguye umbulali, iimali nezinto zikaMsindisi
zithathwa ngurhulumene azibeke elugcinweni, asale uThantaswa enganamali.
Oku kudala iingxabano phakathi kwakhe noMfuneko.
Ekugqibeleni akuqonda ukuba akukho ukuphuncuka, ityala lijongene naye,
nootsotsi bachaze inyani, uzibona enganakho ukubhadla ejele, uthatha isigqibo
sokuzibulala.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) [25]
UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUTSHANE)
INKAWU IDLIW' ILILA – S Kula
7.1 Weba ifayili kaMsindisi enolwabiwo lwelifa kwiofisi yabo, wayifunda.√√ (2)
7.2 UThantaswa akazange alifumane ilifa likaMsindisi. (2)
7.3 Isipaji, iwotshi, unomyayi onekhompyutha.√√
(Nasiphi na isibini kwezi.) (2)
7.4 UNcedeka Sikhalazo owayeligqwethakazi kwakwiofisi ephangela uMdlambila
wayekhe wayivula ifayili yelifa likaMsindisi Yangaphi wayifunda weva ukuba
ilifa labelwe uPhumlani.√√ (2)
7.5 Wayejonge ukuba afumane intlawulo yesigidi seerandi kwelo lifa likaMsindisi.
√√ (2)
7.6 Yimpixano yangaphakathi.√ Kuba uThantaswa akathulanga nje uyacinga
uphethwe lixhala lomba welifa likaMsindisi ekucaca ukuba liyaxoxisa.√ (2)
7.7 Luzobo-ngqo.√ Kuba umbhali umchaza ngokwakhe uMdlambila kwesi
sivakalisi.√ (2)
7.8 Walunyukiswa nguNontsikelelo ukuba azimele emke kuba uSiphongo
wayeneenjongo zokumtshisela kwityotyombe awayemlalise kulo√√/
UNontsikelelo wamchazela ngeyelenqe likaSiphongo noMfuneko
lokumbulala.√√ (2)
7.9 Simveza njengomlinganiswa onomqolo√ kuba unyanisekile emsebenzini
wakhe wobupolisa kwaye akanalusini nakubani na othe waphula umthetho.√ (2)
7.10 UMfuneko waxokisa uNqoza ngokuthi nguMapheza owammpimpa ngokuza
emsebenzini enxilile yabe inguye, kuba efuna uNqoza amncedise ekubulaleni
uMapheza kwaye asenge neendaba ngophando.√√ (2)
7.11 Ungumlinganiswa ongumchasi.√ Kuba nguye olwa ukuba uThantaswa
ongumlinganiswa oyintloko angalizuzi ilifa likaMsindisi alifunayo ngokuthi
amveze ukuba nguye umbulali.√√ (3)
7.12 Ixesha√ nendawo eliqhubeka kuyo ibali.√ (2)
[25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
UMBUZO 8 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-22 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
Kule noveli umlinganiswa oyintloko onguThole, ubonakala ethatha izigqibo ezitshintsha
ubomi bakhe. Ibali eli luhlobo lwebali olusekelwe kwiintshukumo zabalinganiswa.
UThole akuzibhaqa eseBhayi engazi nokuba wahlukene njani nooThemba,
uthatha isigqibo sokuba aye kufuna umsebenzi.
Endleleni eya apho uhlangana noNomsa agqiba ukuba acele uthando kuye.
Isigqibo sokuzihlobanisa nale ntokazi simbeka kwimeko enzima yokuzibhaqa
ejamelana nokufa emehlweni xa ahlanganyelwa nguJoe neqela lakhe.
Akusinda cebetshu ngokuba kuthi gqi iveni yamapolisa sele eza kubulawa
uthatha isigqibo sokuba alishiye iBhayi abuyele kokwabo.
Endleleni egodukayo ubuya ahlangane nooThemba abambizela kwimoto abathi
iya eGcuwa kanti akunjalo. Ufumanisa endleleni ukuba ibheka ngaseKnysna.
Yakuphelelwa ngamafutha endleleni umqhubi ubashiya esithubeni bazibhaqe
besesichengeni sokuhlaselwa ziingonyama kumahlathi aseKnysna.
Ebona ziqwenga abahlobo bakhe, uthi sele ebaleka agqibe ekubeni ajike akhase
ayihlangabeze, suka ibaleke.
Elapho esithubeni uyabhadula de abone imizi. Udibana namakhwenkwe afunisa
ngethole lenkomo athi kuba ebelibonile athathe isigqibo sokuzenzela imali
ngokuzenza igqirha.
Lakuphumelela elo qhinga limenza abe nemfuyo, abe yindoda enemali.
Uthi elapho eKnysna afikelwe ziinkumbulo akuba eve intshumayelo, nkumbulo
ezo zimenza athathe isigqibo sokuba agoduke. Isigqibo sokugoduka simenza athi
akufika ekhayeni lakhe, acinge ngokuqhuba nezifundo zakhe.
UFikizolo uthi esiphikisa esi sigqibo sikaThole ngelithi makathathe umfazi kuba
mdala ukuba angaya esikolweni kodwa azimisele ukungajiki uThole kwesi sigqibo
sokubuyela esikolweni. Kuthe kanti esi sigqibo sokuya esikolweni siza kumnceda
ekuqaqambiseni iziphiwo anazo, esokuxoxa nesokushumayela.
Ezi ziphiwo ezo zimenza indumasi esikolweni eNxukhwebe, agqwese
ngobukrelekrele.
Idumasi lakhe lihamba liye kuma eFort Hare. Ngenxa yesi sigqibo sokubuyela
esikolweni uba yindumasi de aphume nakumaphephandaba.
Esesikolweni njalo, uthatha isigqibo sokusabela ubizo lobufundisi. Kolu bizo
lobufundisa uba ngumfundisi oqaqambileyo.
Uthi xa kufunwa umfundisi onokuzenza idini lokuya kusebenza eGeorge Goch,
kungekho namnye ovumayo, agqibe ekubeni azinikele aye.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
Isigqibo sakhe sokuvuma ukuya eGeorge Goch simnika udumo abonwe
njengegorha ngenxa yemisebenzi athe wayenza neentshumayelo zakhe ezithe
zaguqula uninzi lwabantu.
Esinye seziphumo zokuthatha isigqibo sokuya eGeorge Goch kukubuya
ahlangane noyise uMkwayi awayelahlekene naye kudala, ngokuthi uMkwayi
akuva idumasi lomfundisi onguMangaliso aye eGeorge Goch apho.
Isigqibo sakhe sokugqibela sesokuvusa umzi wakokwabo.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) [25]
UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUTSHANE)
NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa
9.1 Wayesiya kuqhubeka nokufundela uFikizolo incwadi.√√ (2)
9.2 Wayeyiphiwe nguThozama.√ (1)
9.3 Asityhilela ukuba kungeli xesha lokhanyo apho sekungenelele ifuthe lenkolo
yobuKrestu kweli.√√ (2)
9.4 Yimpixano yangaphandle√ kuba la madoda akweli bali lifundwa nguThole
ayexambulisana esahluka ngezimvo.√ (2)
9.5 UThole wayenenjongo yokuba abuyele esikolweni.√√ (2)
9.6 Luzobo mayana√ kuba umbhali usivezela ngeentetho zakhe ukuba ungumntu
oyithandayo imfundo√/kuba siva kule ngxoxo yakhe noMangaliso ukuba
ungumntu oyixabisileyo imfundo.√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
9.7 Akanabunyani kuba uThole waphetha efunde wayityekeza de wangu-
mfundisi.√√ (2)
9.8 Kukuba kuCentane kulapho wayezalelwe wakhulela khona√√/Kulapho kukho
ikhaya lakhe.√√ (2)
9.9 Ziintshumayelo zakhe awayedume ngazo lo mfundisi.√
Wayesiva kusithiwa lo mfundisi ufana naye.√ (2)
9.10 Ngaba bafana ababesele besuka eGeorge Goch bekwamkhuthaza ukuba
naye aye kubona lo mfundisi udumileyo√√/Bona aba bafana babesele besuka
eGeorge Goch.√√ (2)
9.11 Ube luncedo uThozama ngokuthi aqaphele ukuba uMkwayi unomkhango
osezantsi kwenkaba ofana nokaMangaliso.√√/Ube luncedo ngokuthi abone
isiva esisebusweni bukaMkwayi esifana nesisebusweni bukaMangaliso.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
9.12 Ungumlinganiswa oyintloko√ kuba iziganeko ezehlayo zisungulwa nguye√√/
Uliqhubekisela phambili ibali√√/Ibali liqala ngaye, liphele ngaye√√/Unenjongo
ethile afuna ukuyifezekisa ebomini kwaye akancami.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (3)
9.13 Isityhilela ukuba ixesha lelangoku/sekungenelele nenkolo yobuKrestu.√
(Nayiphi na kwezi.) (1)
[25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
UMBUZO 10 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-23 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
Kule noveli umlinganiswa oyintloko onguMfazwe, ubonakala ethatha izigqibo
ezitshintsha ubomi bakhe. Ibali eli luhlobo lwebali olusekelwe kwiintshukumo
zabalinganiswa.
UMfazwe, ezalwa kwikhaya elitsala nzima, phantsi kwedyokhwe yengcinezelo,
uthatha isigqibo sokuncekelela imfundo.
Esi sigqibo siyabutshintsha ubomi bakhe ngakumbi akuba sedyunivesithi kuba
uvuleka amehlo malunga nemiba yengcinezelo efuna abantu abamnyama bahlale
enkunkumeni.
Wenza isigqibo sokuthatha uxanduva lokuvula amehlo abantwana abafundisayo
ukuze bazi amalungelo abo, sona simenza abonwe njengonyola umbuzo nkqu
nazezinye iititshala.
Ekuhlaleni uthatha isigqibo sokuzibandakanya nemibutho yezopolitiko ehlumayo,
oko kukonke kukhokelela ekubanjweni kwakhe avalelwe.
Ngelixa avalelweyo kusasazwa iindaba zokuba ungungcothoza, nguFriday
namahlakani akhe, oku bekwenzela ukuba angafunwa mntu kwaQaka. Iziphumo
zoko uthi sele phumile etrongweni afike ebuzwa ngabantu ngobumpimpi oku
kumenze athathe isigqibo sokuzinxwema kubantu bakwaQaka ababona
bengamfuni.
Akufika umzi wakokwabo utshiswe ngamapolisa nooFriday, uthatha isigqibo
sokulala kwaGaba apho ababona ngqo ooFriday beceba ukumbulala. Uthatha
isigqibo sokuhlamba igama lakhe ngokutyhila ooFriday elubala kodwa nalapho
angalungi. Uthi seye entlanganisweni ngeliya kuveza abona ngcothoza suka
ahewulwe nguFriday emkhwaza ngobuqhimgqoshe, aphele ebethwa egxothwa.
Uphela ebhacela kwamalume wakhe, apho aphinde aye kugqogqwa khona
ngamapolisa kodwa asinde nangoko ekubanjweni.
Mhla abhaqa abantu ababulelwe nguFriday, uthi ecinga ukuba ufumene ithuba
lokuhlamba igama lakhe, suka aboniswe ingozi akuyo nguMfundisi uHlathi,
anyanzeleke enze isigqibo sokuwela imida.
Esi sigqibo sitshintsha ubomi bakhe mpela kuba uba sisibhadubhadu esihamba
siphepha amapolisa. Kolo hambo unyanzeleka enze izigqibo namacebo okuzama
ukuzisindisa.
Endleleni eya eThongo ugqiba ekubeni yakuma itreyini ingabhungisanga kwanti,
makaphume ngefestile. Esi sigqibo simsindisa ekubanjweni ngamapolisa, kwaye
sitshintsha izicwangciso zendlela yakhe ebiza kunqumla eThongo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
Oku kuphuma kwakhe etreyinini ngelokuzisindisa kutshintsha izigqibo zendlela
abebegqibe noMzolisi ukuba ahambe ngayo.
Ugqiba ekubeni anqumle entabeni apho ahlangana noMzingeli omnqandayo
ngelithi makajike kodwa azimisele ukubheka phambili ngohambo lwakhe.
Isigqibo sokutsiba imida sibutshintsha ubomi bukaMfazwe obeyititshala
abeyimbacu elala ezindle.
Uthi sele ebanjwe ngamajoni akhokelwe ngooNyama, ebethwa, kodwa eme
kwisigqibo sokuba akabuyi ngamva, azilwele.
Uthi exelelwa nguNyama ukuba indlela eqhubekayo ukusuka kwinkampu abakuyo
edlulela eMthontsi ikukufa kuye kodwa eme kwisigqibo sokuba uyaya.
Akuphumela kuwo onke amanzithinzithi de alimale ngokudutyulwa emlenzeni, ude
afike eMthontsi.
Elapho eMthontsi elubhacweni, uthatha isigqibo sokuba aqhubeke afunde izifundo
zomthetho, de aziphumelele.
Esi sigqibo sokufunda umthetho elubhacweni siyabutshintsha ubomi bakhe,
simbeke kwinqanaba eliphezulu kuba uthi ebeyititshala, azibhaqa sele eyijaji
echophele ityala likaFriday kuMzantsi Afrika omtsha.
Isigqibo sikaMfazwe sokuya elubhacweni ngelilwela inkululeko simncedile kuba
impumelelo yedabi lenkululeko imenze wasemaqhuzwini wabonwa njengeqhawe.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) [25]
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
11.1 UCikizwa wabaluncedo kuMfazwe ngokumkhulisela uZubuye, ngexesha
wayeseselubhacweni uNokuzola sele eswelekile.√√ (2)
11.2 Ungumchasi√ kuba ujijisana noMfazwe oliqhawe elilwela inkululeko yomntu
omnyama kwingcinezelo.√ (2)
11.3 Yinjongo yokugquka umkhondo wokuba inguye impimpi yamapolisa, ufuna
ukuba abantu bacinge ukuba nguMfazwe√√/Kukunameka uMfazwe
ngobumpimpi ukuze angafunwa ngabantu bakwaQaka√√/Kukulwa
nomzabalazo egameni likaRhulumente.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
11.4 Kukubulawa ngokudutyulwa kwabantwana besikolo√/Kukudutyulwa kwabantu
ababenze umngcelele befuna ukuqonda ngokufa kukaKK√/Kukutshiswa
kwekhaya likaMfazwe√/Kukubulawa kukaKK ngamapolisa etrongweni√/
Ukulwa kwabantu bakwaQaka namapolisa. √
(Nasiphi na isibini.) (2)
11.5 Wayesoyika ukuba uFriday ityala labantu awababulalela kwiCressida alisulele
kuye√√/Ubaleka ukubanjwa ngamapolisa emva kokuba enegazi labantu
ababulewe nguFriday.√√ (2)
11.6 Saba luncedo kuba kwindlela eya eNkwankca amapolisa ayevingce indlela
alibala kukuhleka ubufutshane bakhe akamqaphela uMfazwe.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
11.7 Luzobo-ngqo√ kuba umbhali umchaza ngokwakhe uCikizwa ukuba uyintombi
yenkosi√√/ kuba siva ngombhali ukuba uzalwa ebukhosini uCikizwa.√√ (3)
11.8 Asityhilela ixesha√ nendawo eliqhubeka kuyo ibali.√ (2)
11.9 Yabusindisa ngokukhokelela ooNtshebe kwindawo awayelele kuyo uMfazwe
engekho zingqondweni, baza bambona bamsindisa.√√ (2)
11.10 UMzolisi wamxhobisa ngolwazi aludingayo uMfazwe ngokwezopolitiko√√/
Wamnika imali waza wamcebisa malunga nendlela yokutsiba imida aye
eMthontsi.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
11.11 UMfazwe waququzelela ukuba amakhwenkwe angalukanga aluswe√√/
uMfazwe wakhuthaza ukuba abantu bangahlali nje bafunde.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
11.12 Yimpixano yangaphandle√ kuba uNtshebe noNyama bangquzulana
ngezimvo, malunga nokuba uMfazwe ahlale eMthontsi√/kuba uNtshebe
noNyama ababoni ngaso nye malunga nokubaluleka kobukho bukaMfazwe
eMthontsi.√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
[25]
UMBUZO 12 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubhrikhi ekwiphepha lama-23 ukuhlola lo mbuzo.
Ungabokuwudela umqulu iiyadi ungazibalanga
Ewe liyinene eli qhalo lithi 'ungabokuwudela umqulu iiyadi ungazibalanga', eli
qhalo lithetha ukuba into okanye umntu kufuneka ayijonge nzulu ayazi nzulu
aqiniseke phambi kokuba athathe isigqibo ngayo angakhohliswa yinkangeleko
yayo yangaphandle.
Kwintsomi yeenyamakazana. Zazinentsimi yazo ezaziyilima ziyihlakule zaza
zaqaphela umsi apho kwabonakala ukuba ukhona omnye umntu osentsimini.
Zacinga icebo zaze zagqiba kwelokuba kubekho oya kuhlola, kwaqala uMvundla
nanjengesilwanyana esithenjiweyo ngamaqhinga nokuhlakanipha. UMvundla
obuthenjiwe, uthe wakuva ilizwi elikhulu lesilo eso, wabaleka wagqotsa.
Zagqiba izilwanyana ukuba kuye uMfene naye umfo wayethenjwe ngelizwi elikhulu
kunye namandla, kodwa naye akuliva elo lizwi likhulu, wagqotsa ukubaleka.
Zathunyelwa nezinye kwada kwashiyeka uFudwazana kuba engabonelwa ntweni.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
Kwabakho impikiswano kwakusala uFudwazana, ezinye zisithi makuye yena,
ezinye zingavumi zimdelile zisithi akunakuthi koyike izilwanyana ezikhulu
nezihlakaniphileyo, ze yena fudwazana omncinci nojongelwe phantsi akwazi
ukumelana neso silo sasivakala sisikhulu. Zathi zakumbona ezinye ezwabuluka
elungiselela ukuya zamnqanda zimsizela zifuna ukuqonda ukuba uza kuya
kuzibulalisa kuba wayengenawo namendu okubaleka.
Akazange abamamele uFudwazana warhoqoza waya, wathi akuva ilizwi elikhulu
leso silo, endaweni yokuba agqotse njengezinye izilwanyana, yena wabheka
phambili. Wasondela kuso sathi xa sizama ukuphendula okwesibini, wakhwela
kuso wasikhama sada safa.
Wathi ukuba abone usigqibile wavuma ingoma yoloyiso echaza ukuba usibulele,
kuba edeliwe zange zimkholelwe ezinye izilwanyana, zabaleka zaya entsimini
ukuya kujonga ukuba unyanisile na. Zafika zamncoma ngobugorha zimtyibela.
Wahlonipheka ukuqala loo mini uFudwazana kuba yena wasebenzisa ubukrele-
krele bengqondo kuba ezazi emncinci akazange azithembe ngazigalo. Izilwanyana
zamvuma ukuba usesona silwanyana sinengqondo ukodlula ezinye.
Oku kuyangqina ukuba musa ukumdelela umntu ngokumjonga nje mnike ithuba
azibonakalise.
Ukunxulumana kweqhalo 'Ungabokuwudela umqulu iiyadi ungazibalanga'
neqhalo 'Imbovane iyalithwala inyiki.'
La maqhalo ayazalana kuba eli lithi 'Ungabokudela umqulu iiyadi ungazi-balanga'
lisisilumkiso sokuba umntu amjonge ngokwenkangeleko yangaphandle omnye
umntu okanye into aze acinge ukuba uyayazi ngokupheleleyo okanye ayidelele.
Kuxhaphakile ukuba lisetyenziswe xa kubhekiswa emntwini odelela ajongele
phantsi omnye umntu, okanye imeko abe engamazi okanye engayazi kakuhle,
eyicingela.
Kanti eli lithi 'Imbovane iyalithwala inyiki', lona lithetha ukuba abantu abadelekileyo
ngokomzimba nangokwengqondo bayakwazi ukwenza imisebenzi emikhulu.
Imbovane incinane injalo iyalithwala inyiki lilikhulu ilise emngxumeni
wayongoyisakali.
Anxulumene la maqhalo mabini kuba agxininisa ukuba into umntu anakho
ukuyenza ayixhomekekanga kwinkangeleko yakhe yangaphandle.
Ukubaluleka kwengoma nemisebenzi yayo:
Kuncwadi lwemveli ingoma idlala indima enkulu. Ingoma entsomini isetyenziselwa
ukuvuselela nokugcina umdla kubaphulaphuli. Ngakumbi kuba ikakhulu zikholisa
ukwenziwa ngoomhakhulu besenzela abantwana. Kunjalo nje amaxesha amaninzi
akuyiqala umbalisi, nabaphulaphuli bayangenelela. Kungoko kwiintsomi wonke
umntu ekwazi ukuthabatha inxaxheba. Ingoma ivunywa ngabalinganiswa
entsomini ukugqithisa imiyalezo, ukuphalaza intlungu, nokudiza iimvakalelo
ngokubanzi.
Umzekelo; ingoma kaFudwazana iyingoma yoloyiso kule ntsomi yeenyamaka-
zana. Inamazwi adlulisa umyalezo kwezinye izilwanyana ebezingamthembanga
zimdelela ukuba woyisile. Ikwavakalisa imbilini yakhe malunga nokudelelwa
kwakhe, kanti ikwadiza uvuyo lokoyisa isilo ebesisoyikwa zizo zonke izilwanyana.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
Imisebenzi yeengoma zakwaNtu gabalala:
Iingoma ezingentlungu – xa umfazi ebethwe yindoda yakhe uyakwazi ukuvuma
ingoma ukuveza intlungu akuyo.
Iingoma zomtshato – xa ababini bezimanya ngeqhina lomtshato kuvunywa
ingoma yolonwabo ukuvuyisana nabo.
Iingoma zokuvuna
ukulima nokufula – xa abantu besenza umsebenzi othile bavuma ingoma
ukuze umsebenzi ube khaphu-khaphu.
Iingoma ezikhalazayo – xa abantu abathile kukho into abangonelisekiyo yiyo
baye bakubonakalise oko ngokuvuma ingoma equlathe
isikhalazo sabo.
Iingoma zolonwabo – xa udidi oluthile lwabantu luhlanganisene kwindawo
ethile luvuma ingoma yolonwabo.
Iingoma ezingomzabalazo – olu didi lwengoma luvunywa xa kuhlangene abantu
abanomfutho wezopolitiko.
Iingoma ezingeziyalo – ezi ngoma zithi zivunywe xa kuyalwa, umzekelo
ukuyalwa kukamakoti xa efika emzini.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) [25]
UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye
13.1 Isivula-ntsomi√/Ixesha eladlulayo lokubalisa√/Inamanqanaba esakhiwo sebali
√/Kusetyenziswe isimntwiso.√
(Nasiphi na isibini kwezi.) (2)
13.2 Zisakuba ziyifakelwe imibala eziyikhethileyo azisayi kuphinda ziyijike.√ (1)
13.3 Njengomlinganiswa onobulumko√/Njengomlinganiswa okrelekrele√/
Njengomlinganiswa okwaziyo ukucingela ingomso√.
(Nayiphi na kwezi.) (2)
13.4 Zadyuduzela zinexhala lokuphela kwemibala zakubona ingwe izidla
ngawayo.√√ (2)
13.5 Ingwe idla ngamabala.√ (1)
13.6 Asikho isilwanyana esidalwe safana nesinye ngokupheleleyo√√/Yeyokuba
izilwanyana azifani ngokupheleleyo√√/Izilwanyana zakuhlala zinazo izinto
ezahluka ngazo.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
13.7 Ayejonge ukukhetha imibala eza kuba lukhuseleko kuwo.√√/La masele
ayekhetha imibala eza kusindisa wona nezizukulwana zawo kwiintshaba.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
13.8 Yimpixano yangaphakathi√ kuba ziyabethabethana iingcinga kulovane
ukukhetha umbala.√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
13.9 Uphele engenambala ungowakhe, koko efana nombala waloo ndawo
akuyo.√√/Kwaphetha lonke usapho lakwalovane lungenambala ungowalo,
lusiba nombala waloo ndawo likuyo.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
13.10 Ukungathathi zigqibo ebomini kukubeka engxakini√√/Izigqibo azithathayo
umntu zichaphazela abo basondeleyo kuye.√√/Ukungakhawulezi uthathe
izigqibo kuba luncedo.√√ (2)
13.11 Umqolo wesi-2 usisikhahlelo esixela ukuba ngubani lo ubongwayo√ kanti
umqolo wesi-3 uchaza imvelaphi yakhe ngokomnombo√/kanti umqolo wesi-3
uchaza isiduko sakhe.√ (2)
13.12 Siphuhlisa ukuba unoxanduva lokukhokela amaRharhabe√√/siphuhlisa ukuba
amaRharhabe axhomekeke kuye.√√ (2)
13.13 Lusetyenziselwe ukudala isingqi sombongo.√ (1)
13.14 Sisibongo√/Ngumbongo womthonyama√ kuba kubongwa ikumkanikazi
yamaRharhabe uNolizwe.√ (2)
[25]
AMANQAKU ECANDELO B: 25
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
ICANDELO C: IDRAMA
UMBUZO 14 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-23 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
Ingxoxo sisesinye sezixhobo eziphambili zedrama. Isisixhobo sokutyhila izimo
zabalinganiswa, ukudandalazisa imo, nomoya webali kunye neemvakalelo, iingcinga
nezimvo zabalinganiswa. Ngalinye, ingxoxo kunokuthiwa sisiseko sedrama. Nakule
ncwadi ithi, 'Buzani Kubawo', njengencwadi eyidrama, umbhali uyisebenzise ingxoxo
ukutyhila izimo zabalinganiswa. Umlinganiswa onguGugulethu, isimo sakhe umbhali
usityhile ngamazwi akhe, aqulathe iingcinga, izimvo neemvakalelo zakhe.
Ukusetyenziswa kwengxoxo njengesixhobo sokutyhila isimo somlinganiswa
onguGugulethu:
UGugulethu uvezwa ngumbhali njengetyendyana elisaze ngobuso ezweni, kwaye
onothando osanambitha impilo yobufana bakhe, oku kuvela xa ethetha noMzamo
ongumhlobo wakhe esenjenje, 'unyanisile ukuthi awulazi, eneneni andizange
ndithethe ngalo mntwana kuwe ... Lo mntwana sasifunda kunye kwaBly. Ndaqala
ukumbona apho, ndamthanda, ndamthanda ngolona hlobo lungathethekiyo'.
Ungumntu onendlela ekhethekileyo yokuchonga amagama xa ethetha nentombi
ajonge ukuthimba intliziyo yayo, mve xa esithi, 'wena Jola uthi 'ndiza'. Mna akuhli
ngoku ukutya endikutyayo. Andithethi bona ubuthongo, ndithi ndakucinga ngawe
bumke bonke, ngoku into eseleyo ngamashwa ukuba abe phezu kwam ngenxa
yakho.
UGugulethu ungumntwana obathobeleyo abazali bakhe, oku kuvela kwingxoxo
athe wanayo nabo xa uZwilakhe embuza ukuba ucinga ntoni ngokutshata.
Impendulo kaGugulethu ithi, 'Kaloku mna ndijonge kuni, akukho nto
ndinokuyenza de ndive ngani. NgokukaGugulethu kubalulekile ukuba afumane
imvume kubazali bakhe kuqala.
Oku kuthobeka kwakhe akahlukananga nako nangona engahambisani nesigqibo
sikatata wakhe sokumbonela intombi amakayithathe, uphendula enjenje, 'Noko
bobawo le ndawo yokubona bendicela ukuba niyiyekele kum, ningade
nixambulisane ngayo kakhulu'.
Uthi uGugulethu akuzama ukucela kuyise ukuzibonela intombi amakayitshate,
amise ngesiko uZwilakhe, apho amxelela ngqo ukuba yena akazi kwaphula siko
uGugulethu oko ukulandelisa ngala mazwi alandelayo athi, 'uthi akwaphuli siko
utsho ulikroboza, into ke leyo endingayingene'.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
Akufumanisa ukuba uZwilakhe akajiki kwisigqibo sakhe sokumbonela intombi,
uzama ngazo zonke iindlela ukumbonisa imposiso ayenzayo, oku ukwenza
ngokumkhumbuza ngamazwi 'okufunza' awakhe wawathetha mhlana
babeshukuxa lo mcimbi wokubonelwa. Nangona ubunzulu bempendulo
kaGugulethu ethi makubuzwe kuyise ibibonisa ukungoneliseki nokungayingeni le
nto yokubonelwa intombi, uGugulethu khange agqushalaze uye waqhubeka
ukuthobela abazali.
UGugulethu ungumntu onomqolo, akajiki kwisigqibo sakhe nangona enyanzelwa
ngabazali bakhe, uthando amthanda ngalo uNomaMpondomise uzimisele ukuba
alunakujikwa nto, oku ukubonakalisa ngamazwi athi, NomaMpondomise
sthandwa! NomaMpondomise Sthandwa! Wena ungowam, we-e-ena ungowam,
andiboni wumbi!
Uthando analo kuNomaMpondomise nezigqibo ezithathwe ngabazali bakhe
uGugulethu ziyamjika zimenza mntu wumbi, ubonakala njengomntu oshiywa
ziingqondo, oku kubonakala xa ethetha nomhlobo wakhe uMzamo engamazi
nokuba ungubani na.
Ungumntu ongafuni kuzenza ixoki kuba ngexesha etshatiswa ngumfundisi
ecaweni, iimpendulo zakhe azijiki umi ngelokuba makubuzwe kuyise endaweni
yokulandela izifungo zomtshato. Usebenzisa izikweko ezininzi ukuzama ukutyhila
olu dandatheko lwale ntliziyo yakhe apha kumfundisi.
UGugulethu uyakwazi ukumcingela omnye umntu kuba uthi xa abona
uNomaMpondomise enkundleni yamatyala esiva nobuhlungu athe wabuzisa
empilweni yakhe, atyhila udandatheko olumandla, uthetha enjenje; 'Buzani
kubawo'. Bawo! Bawo! Uyawabona na la masikizi? Kowu undenzile! Walenza
nesikizi.
Akufumana isigwebo sakhe uGugulethu ubonakalisa ukusamkela kwaye wenza
nombulelo esitsho esithi simfanele, esi senzo simveza njengomntu oyibonayo
imposiso ayenzileyo kwaye evuma ukuba wonile.
Ungumntu ongenabundlongondlongo. Oku kuvela ngexesha kufika ooNyaniso
bethunywe ukuza kumlanda, ndaweni yokuba ndlongondlongo usuka abacacisela
mhlophe ukuba soze agoduke kuba akanakhaya. Utsho ebakhumbuza ngamazwi
ayethethwe nguNomaMpondomise athi, 'kugqityiwe', ebacacisela ukuba wathi
akuphuma lo 'kugqityiwe' kwintombi kaLangeni naye wangqina wathi 'kugqityiwe',
kwathiwa ezulwini Amen.
Ngumntu okholwayo kuba uvela njengomlinganiswa okholelwa ukuba ingxaki
iyalunga ngomthandazo. Oku kuvela xa endulula ooNyaniso abonakalisa ukuba
akasokuze alubeke olwakhe unyawo kowabo esaphila, ude abacele ukuba
bambulisele kubazali bakhe kwaye abacele ukuba bamthandazele.
Unempoxo kuba akufika uThobeka nabantwana bakhe eMthatha, uGugulethu
uyambuza ukuba uThobeka uyaphi, konke oku ukwenza ngendlela ephoxisayo
mve xa angcambazisa uThobeka ngemibuzo esithi 'Ude wathi uyaphi na ntombi
yasemaBheleni?'
Umbhali usiveze isimo sikaGugulethu ngokusebenzisa amazwi achongiweyo
kuzo zonke iingxoxo zakhe kule drama.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUTSHANE)
BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa
15.1 UNomaMpondomise ubhekiselele kwisicelo sikaGugulethu sokuba avume
uthando lwakhe.√√ (2)
15.2 Ngamashwa aqale ngokungaphumeleli komtshato wakhe noGugulethu
ekubeni ekhuphe iinkomo zikaMcunukelwa, waphela ezibulala
ngokuzintywilisela emlanjeni.√√ (2)
15.3 Lulwimi olucengayo, umbhali uzama ukuveza indlela awayezithobe ngayo
uGugulethu ngexesha esenza esi sicelo kuNomaMpodomise.√√ (2)
15.4 Kukumcenga√/Kukumthomalalisa√/Kukuzama ukufikelela ngqo entliziyweni
yakhe.√ (1)
15.5 Ingxaki akuyo uNomaMpondomise yeyokuba sekukho isoka esele licele
ukumtshata, kwaye sele lifake neenkomo. (2)
15.6 UGugulethu uzotywe njengomlinganiswa onothando olunyanisekileyo√/
Uzotywe njengomlinganiswa ongajikiyo kwisigqibo sakhe.√ kuba akaqali
kubhekisa esi sicelo kuNomaMpondomise.√ (2)
15.7 Kukuvunywa kukaGugulethu nguNomaMpondomise ngencwadi.√√ (2)
15.8 UNomaMpondomise ubhekisa la mazwi kuba enethemba lokutshatwa
nguGugulethu.√√ (2)
15.9 Yimvakalelo yodano olukhulu sesi senzo sikaNomaMpondomise.√√
Yimvakalelo yentliziyo ebuhlungu ebangwa sisigqibo
sikaNomaMpondomise.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
15.10 Unguvalithuba√, kuba indima ayidlalayo encwadini ayingakanani
Uvezelwa nje ukuphuhlisa iinjongo ezithile. √ (2)
15.11 Amazwi kaNomaMpondomise avuselela ingcinga yomntu ongajikiyo
kwisigqibo asithathileyo.√√ (2)
15.12 Umtshato kaGugulethu noThobeka wesinyanzelo uphele uyinyhikityha
yokufa.√√/Ukutshatiswa ngenkani kukaThobeka noGugulethu kube
neziphumo ezimanyukunyezi.√√ (2)
15.13 Likwinqanaba lokujiya kwezinto√ kuba kulapho uNomaMpondomise akhupha
iinkomo zikaMcunukelwa kuba ecinga ukuba uza kutshata noGugulethu.√√
(2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
UMBUZO 16 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
INDLAL'INAMANYALA – M Lamati
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-23 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezingongoma zilandelayo:
Ingxoxo isisesinye sezixhobo eziphambili zedrama. Isisixhobo sokutyhila izimo
zabalinganiswa, ukudandalazisa imo, nomoya webali kunye neemvakalelo, iingcinga
nezimvo zabalinganiswa. Ngalinye, ingxoxo kunokuthiwa sisiseko sedrama. Nakule
ncwadi ithi, 'Indlal' Inamanyala', njengancwadi iyidrama, umbhali uyisebenzise ingxoxo
ukutyhila izimo zabalinganiswa. Umlinganiswa onguMaGatyeni, isimo sakhe umbhali
usityhile ngamazwi akhe, aqulathe iingcinga, izimvo neemvakalelo zakhe.
UMaGatyeni uzotywe wangumfazi ongqibayo kwaye othanda ukusizelwa.
Usokola ngokufanayo noMamQhinebe kodwa uphinde ayokukhathaza lo
MamQhinebe efuna ambonelele ngento esiwa phantsi kwempumlo, kwaye
Abantwana bakhe ubenza uxanduva lukaMamQhinebe, mve xa esithi; 'Ndincede
ngecephe leswekile wethu Qhinebe, uNondlela akwazi ukulumela lo mphokoqo
ngamanzi aneswekile'.
Intsokolo yakhe imenze umntu olula odelekileyo kuba uMamQhinebe uthetha
nantoni na afuna ukuyithetha kuye. Oku kudelwa kwakhe nguMamQhinebe
kuvela kula mazwi, 'MaGatyeni, uyandijoyina kule nto okanye akundijoyini?
Ndifuna uhayi no-ewe qha. Kwakho, ukudelwa kwakhe nguMamQhinebe kuvela
kula mazwi, 'Phambi kokuba uthi mandiphume kweli tyotyombe uthi yindlu xa
uliteketisa, uze uncede ke ntomb' enkulu ubuyise iswekile yam ubuyise imili-mili
yam, umngqusho wam, ubuyise isuphu yam, ubuyise amagqabi eti am, ubuyise
imali yam …
Akanambulelo uthetha kakubi ngoMamQhineke kuSphokazi. Mve esithi 'Hayi,
ndiyakrokra uMamQhiebe uhlala eligcinile eli phepha libnale ntsilikihlana yale
milimili. Uhlala eligcinele mna okanye abantu abanjengam lo, abasoloko
beziznekenana ezihamba zikruqula abantu ngokucela.'
UMaGatyeni akanamqolo kwakhe kubonakala ngexesha edelele ishishini lakhe
lokuthengisa erenkini adlwenguleke ngokukhawuleza licebo elingalunganga eliza
noMamQhinebe. Amazwi kaMaGatyeni athi, 'Kwowu! Kazi ukuba isingisa phi na
le ndlela andiqweqwedisela kuyo lo mfazi, Bawo onamandla onke? Uze
undikhumbule Bawo xa ndiza kuhamba indlela endingazanga ndayiphupha
nokuyiphupha aph'ebomini bam' angqina ukuba ulikholwa kwaye nangona
evumile ukungena kulo mgibe kaMamQhinebe usathembele eNkosini.
Akakwazi kuthabatha isigqibo, uyalibona ukuba eli cebo likaMamQhinebe
nangona ebubona ubungozi beli cebo. Ulothuko abe nalo akuziva ezi ndaba
kububonakalisa mhlophe obu bungozi. Uthi sele ethathe isigqibo efunga
kananjalo ukuba sokuze ajike kuso, agqibele nangokugxotha uMamQhinebe
endlwini yakhe, suka izinto zajiya, uMamQhinebe uthi makabuyise zonke izinto
abesakumnceda ngazo yonke le minyaka. Uphinda athi, 'Okukhona ndiya
ndicinga ngeli cebo likaMamQhinebe, ngabula yena athi licebo ke phofu,
kokukhona ndiya ndixakwa ngokuxakwa'.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
Usebenzisa amazwi athi, 'Hayi ndixolele mfazi. Ndixolele ukuba ndide ndiye
kutshona engcwabeni ndisidla lo mphokoqo wakwam kunokuba ndityebe
ngokuthengisa iintsana zabantu. La mazwi ambonisa njengomntu onaso isazela
kwaye oyiqondayo into yokungalungi kwesi senzo.
UMaGatyeni ukwalikholwa, mve xa ekhumbuza uMamQhinebe ngokholo,
usebenzisa umbuzo-buciko othi, 'He mfazindini! Akusamoyiki ngoku uThixo? La
mazwi uwasebenzisa ukuvuselela isazela sikaMamQhinebe. Liqala apha ke
ukunquma inqatha kuba uMaGatyeni akanazo kwaye engayazi nalapho
angazithatha khona ezi zinto. Oku kumbeka engxakini emandla kutsho kumenze
angaqiqi nokuqiqa.
UMaGatyeni endaweni yokuzicebula kule nkohlakalo kaMamQhinebe uye
engena nzulu. Akuba ethembise ngokusicingisisa esi sicelo sikaMamQhinebe,
uphinda acele imili-mili senzo eso esinika uMamQhinebe amandla ngakumbi.
UMaGatyeni uthi akuzama ukumbonisa ubungozi balo msebenzi amise ngemali
eninzi abaza kuyenza uMamQhinebe, kwaye utsho eyibethelela into yokuba
uThixo uthumele yena ukuba aze kubakhulula.
Uloyiko lomthetho lukhula ngokukhula kuMaGatyeni, yiva xa athi; 'Sakuthini
ukuba sithe sabanjwa sisayongoba ngamathunzi obumnyama nezo ntsana
zibiweyo? Ngokwale ntetho uMaGatyeni uyaziveza ukuba ungumntu owoyikayo
kwaye owuhloniphayo umthetho kodwa ukwalilo nebhetyebhetye.
Akananyani kuba xa ehamba kulo mkhuba wokuba iintloko zeentsana uthi
entombini yakhe uhamba eMzamba. Kanti ukwayala uMamQhinebe ukuba
mabaqinise ukukhonza ukuze lo msebenzi wabo ukhohlakeleyo bawugqume
ngeebhatyi zabo zomanyano.
Zithi zakuvuthwa iziqhamo zemisebenzi yabo, azame ukubaleka uMaGatyeni
ashiye uMamQhinebe yedwa ebanjwa ngamapolisa. Esi senzo sibonisa
ukungaqini nobugwala bukaMaGatyeni.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) [25]
UMBUZO 17(UMBUZO OMFUTSHANE)
INDLAL'INAMANYALA – M Lamati
17.1 Isithethi sithetha ukuba njengokuba le ntombazana ifuna uncedo kuso, kuza
kufuneka nayo imncede.√√ Isithethi sithetha ukuba abantu bayanceda-
ncedana, naso ke silindele ukuncedwa yile ntombazana.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
17.2 Ukuthintwa kwesikhohlela kubonisa isithethi njengomntu onamaqhinga, kuba
phambi kokuba aphendule uyayicinga impendulo yakhe. √√ (2)
17.3 Isithethi asinyanisekanga.√ Kuba le ntombazana ayingomntu wokuqala
ukuthenjiswa ngolo hlobo.√ (2)
17.4 Kukunyobisa.√√ (2)
17.5 UMaqhikizana unguvalithuba.√ Kuba umbhali umvelise nje ukufezekisa
iinjongo ezithile apha encwadini.√√ (3)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
17.6 La mazwi amveza njengomlinganiswa obhidekileyo√√/Amveza
njengomlinganiswa ongasamkeliyo kakuhle esi sicelo.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2)
17.7 Esi sibini siqeshiwe nguMagrazula, siqeshelwa ukuba abantwana ze
babulawe.√√ (2)
17.8 La mazwi avuselela ingcinga yomntu ongenamqolo, kuba ngenxa yokucenga
uMamQhinebe uphela esenza isenzo asaziyo ukuba asilunganga.√√ La
mazwi avuselela ingcinga yomntu oligwala, kuba ngenxa yokoyika
uMamQhinebe uvumela isenzo esibi siqhubeke.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
17.9 UMamQhinebe uye wamgrogrisa uMaGatyeni emyalela ukuba abuyise zonke
izinto zakhe abekade emnceda ngazo. (2)
17.10 Linqanaba lokusonjululwa kwezinto.√ kuba apha izinto ziyajika abenzi bobubi
baphela bebanjwa.√ (2)
17.11 Lo mntwana usemqolo kuMamQhinebe ubiwe, usiwa kuMagrazula ukuze
enze umsebenzi wakhe ngaye.√√ (2)
17.12 Abenzi bobubi uMamQhinebe noMaGatyeni bayabanjwa ngamapolisa ngenxa
yesenzo sabo sokuba iintsana.√√/Kukubanjwa.√√ (2)
[25]
AMANQAKU ECANDELO C: 25
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
6.1 ISIHLOMELO A: IRUBRIKHI YOKUMAKISHA ISINCOKO SESIHOBE
ICANDELO A: Irubrikhi yesincoko soncwadi: ISIHOBE [10 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO -Isihloko sitolikwe -Ubonisa ukuqonda -Isihloko sitolikwe -Ayanelisi indlela -Akanalwazi kwaphela
ngokunzulu. nokutolika kakuhle ngokwanelisayo ekutolikwe ngayo ngesihloko.
Ukuhlalutywa -Iingxoxo ezinomtsalane isihloko okanye umbuzo. -Akho amanqaku axhasa isihloko/umbuzo. -Impendulo ayikho
kwesihloko, ubunzulu ezixhaswe -Impendulo inazo isihloko kakuhle. -Anqongophele kakhulu mxholweni wesihobe.
bengxoxo, indlela ngokuvokothekileyo iinkcukacha ezanelisayo. -Ezinye iingxoxo amanqaku okuxhasa -Impendulo ibonisa
azakuzela ngayo kusetyenziswa isihobe. -Izimvo ezibambekayo zixhasiwe nangona isihloko. ukulambatha kulwazi
ingxoxo, -Impendulo ibonisa zinikiwe nangona ingezizo zonke -Impendulo ibonisa lwesihobe.
ukuwulandela ulwazi olugqwesileyo ingezizo zonke nje ezixhaswe ukuqhwalela kulwazi
kakuhle umhobe. lwesihobe. ezixhaswe njengoko ngokwanelisayo. lwesihobe.
kufanelekile. -Impendulo ibonisa
-Impendulo ibonisa ulwazi olusisiseko
6 AMANQAKU ulwazi lwesihobe. lwesihobe.
ISAKHIWO -Isakhiwo -Isakhiwo sicacile kwaye -Bukho ubungqina -Isakhiwo sibonakalisa -Isakhiwo sife amanqe.
NOLWIMI siyathungelana. ingxoxo iyathungelana besakhiwo. iziphene zoyilo. -Iziphene zolwimi
-Ingxoxo ixongxwe kuhle kakuhle. -Isincoko sibonakalisa -Ingxoxo ezingamkelekanga konke
Isakhiwo, kwaye zikhuliswe -Ukuthungelana ukusilela kukuthungelana ayicwangciswanga konke nesimbo
ukuthungelana ngokugqwesileyo kwengxoxo nokunamathelana ngokukuko. esingachanekanga.
kwezimvo nendlela nangokucacileyo. kuyalandeleka. kwezimvo. -Bukho ubungqina
yokubhala. Ulwimi, -Ulwimi, ithoni nesimbo -Ulwimi, ithoni nesimbo -Iziphene zolwimi beziphene zolwimi.
ithoni nesimbo sokubhala zivuthiwe, sokubhala zichanekile zimbalwa, ithoni nesimbo -Ithoni nesimbo
sokubhala isincoko zinomtsalane, ubukhulu becala. sokubhala zichanekile sokubhala
zichanekile. ikakhulu. azichanekanga.
4 AMANQAKU -Igrama upelo
neziphumlisi
azinaziphene kwaphela.
QAPHELA: Ukuba umviwa akawuchaphazelanga nakancinci umxholo, ubhale nje isincoko makanikwe u-0 kumxholo, isakhiwo nolwimi.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Februwari-Matshi 2018
NSC – Imemorandam
ISIHLOMELO B: AMACANDELO B NO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA ISINCOKO SONCWADI-INOVELI NEDRAMA [25 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO 12–15 9–11 6–8 4-5 0–3
-Impendulo igqwesile. -Ubonisa ukuqonda -Impendulo iphakathi, -Buncinane ubungqina -Buncinci kakhulu
15 AMANQAKU 14–15 nokutolika kakuhle asiyiyo yonke imiba obubonakalisa ukusazi ubungqina obububo
-Impendulo ebalaseleyo. isihloko okanye umbuzo. ekungenwe kuyo nzulu. isihloko yaye kunqabile ukuqonda isihloko.
12-13 -Impendulo inazo -Akho amanqaku ukungena nzulu kwimiba -Iimpendulo zisilele
-Ukutolikwa okunzulu iinkcukacha ezanelisayo. asixhasa ekubhalwa ngayo. kakhulu ukuphendula
kwesihloko Izimvo ezibambekayo ngokufanelekileyo -Ambalwa amanqaku umbuzo.
-Iingxoxo ezinomtsalane zinikiwe nangona isihloko axhasa isihloko. -Izimvo zibekwe
ezixhaswe ingezizo zonke nje -Ezinye izimvo zixhasiwe -Iimpendulo ngendlela engacacanga
ngokuvokothekileyo ezixhaswe njengoko kodwa ubungqina ezichanekileyo zimbalwa konke konke.
kusetyenziswa uncwadi. kufanelekile. abusoloko busamkeleka. kakhulu. -Alukho kwaphela ulwazi
-Ukuqonda -Impendulo ibonisa -Ulwazi lwejenre/netekisi -Luncinane ulwazi lwejenre netekisi.
okubalaseleyo kwejenre ulwazi lwejenre netekisi. alugqibelelanga. ngejenre netekisi.
netekisi.
ISAKHIWO NOLWIMI 8–10 6-7 4–5 2–3 0–1
-Isakhiwo -Isakhiwo sicacile kwaye -Bukho ubungqina -Isakhiwo sibonakalisa -Ukungabikho koyiloo
10 AMANQAKU siyathungelana. ingxoxo iyathungelana besakhiwo iziphene zoyilo. kwenza ukuba
-Intshayelelo nesiphelo kakuhle. obungagqibelelanga. -Izimvo azithungelelani kungabikho
esigqwesileyo. -Intshayelelo nesiphelo -Unamathelelwano kakuhle. thungelelwano lwezimvo.
-Ingxoxo yakheke kunye nemihlathi nothungelelwano -Iziphene zolwimi -Iimposiso zolwimi
ngokufanelekileyo yaze zicwangciswe ngendlela lwezimvo lukho, kodwa ziyabonakala. nesimbo sokubhala esife
yakhuliswa edala uthungelwano. kukho iziphene. -Ithoni nesimbo amanqe kwenza
ngokucacileyo -Izimvo zithungelana -Zikho iziphene zolwimi sokubhala ukungavakali
-Ulwimi, ithoni nesimbo ngokuchanekileyo. ezithile, ithoni, nesimbo asichanekanga. kokubhaliweyo.
sokubhala sivuthiwe, -Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala sichanekile -Imihlathi ineziphene. -Ayichanekanga ithoni
sinomtsalane, sokubhala sisetyenziswe ikakhulu. nesimbo sokubhala
sichanekile. Ngokuchanekileyo -Imihlathi ichanekile -Ulwakhiwo lwemihlathi
ikakhulu. ikakhulu. ludlakadlaka.
AMANQAKU 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
QAPHELA: Ukuba umviwa uwutyeshele ngokupheleleyo umxholo, suka wabhala isincoko esiya sephepha lesithathu, mnike u-0.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2018 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 Supplementary Exams 2018 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P2 NSC June Exams 2018 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P2 NSC November Exams 2018 QP

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 P2 2021 Memo
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata