Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

Question paperisiXhosa HLGrade 12202526 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2025, 26 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2025

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Confidential SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LESIBINI (P2) CANZIBE/SILIMELA 2025 AMANQAKU: 80 IXESHA: Iiyure 2½ Olu viwo lunamaphepha angama-26. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Thyila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 2 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential IMIYALELO NENGCACISO R 1. Funda le miyalelo ngocoselelo phambi kokuba uphendule imibuzo. 2. Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha loviwo. Funda itheyibhile yesiqulatho ekwiphepha lesi-4 uze uchonge imibuzo ebuzwe ngoncwadi olufundisiweyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo wandule ukhethe oza kuyiphendula. 3. Eli phepha loviwo linamaCANDELO amaTHATHU: ICANDELO A: ISihobe (30) ICANDELO B: INoveli/UncwadiLwemveli (25) ICANDELO C: IDrama (25) 4. Phendula imibuzo EMIHLANU iyonke: Imibuzo EMITHATHU kwiCANDELO A, OMNYE kwiCANDELO B NOMNYE kwiCANDELO C ngale ndlela ilandelayo: ICANDELO A: ISIHOBE IMIBONGO EFUNDISIWEYO – Phendula imibuzo EMIBINI. UMBONGO ONGAFUNDISWANGA – Ngumbuzo onyanzelekileyo. ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI Phendula umbuzo OMNYE. ICANDELO C: IDRAMA Phendula umbuzo OMNYE. 5. UKHETHO LWEMIBUZO KUMACANDELO B (INOVELI/UNCWADI LWEMVELI) NECANDELO C (IDRAMA) • Phendula KUPHELA imibuzo ekwinoveli/uncwadi lwemveli nakwidrama oyifundisiweyo. • Phendula UMBUZO OSISINCOKO ube mNYE NOMFUTSHANE ube mNYE. Xa uphendule UMBUZO OSISINCOKO kwiCANDELO B, unyanzelekile ukuba uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO C. Xa uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO B, unyanzelekile ukuba uphendule UMBUZO OSISINCOKO kwiCANDELO C. Sebenzisa itshekhlisti ukwenza oku. 6. UBUDE BEEMPENDULO • Imibuzo esisincoko yeSihobe kulindeleke ukuba iphendulwe ngamagama ali-190–240. • Imibuzo esisincoko yeNoveli/Uncwadi Lwemveli neDrama kulindeleke ukuba iphendulwe ngamagama angama-340–390. • Ubude beempendulo zemibuzo emifutshane buxhomekeke kulwabiwo lwamanqaku. Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule ngokuvakalayo nangokusemxholweni. 2025 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 3 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential 7. Imiyalelo ebhalwe ekuqaleni kweCANDELO NGALINYE kulindeleke ukuba ilandelwe ngocoselelo. 8. Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ulandela imibuzo ekwiphepha loviwo. 9. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA. 10. Yaba ixesha ngolu hlobo lulandelayo: ICANDELO A: Malunga nama-40 emizuzu ICANDELO B: Malunga nama-55 emizuzu ICANDELO C: Malunga nama-55 emizuzu 11. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 4 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential ITHEYIBHILE YESIQULATHO Le theyibhile yesiqulatho kulindeleke ukuba incedise abafundi bakwazi ukukhetha imibuzo abaza kuyiphendula khon'ukuze bangafundi iphepha loviwo lonke. ICANDELO A: ISIHOBE Imibongo efundisiweyo: Phendula NAYIPHI NA imibuzo EMIBINI. INANI LOMBUZO UMBUZO AMANQAKU INOMBOLO YEPHEPHA 1. 'Okuhle' Umbuzo osisincoko sombongo 10 6 2. 'Watsha umzi' Umbuzo omfutshane 10 7 3. 'ULangalibalele' Umbuzo omfutshane 10 8 4. 'Ukubethwa ngemvaba' Umbuzo omfutshane 10 9 KUNYE Umbongo ongafundiswanga: Unyanzelekile 5. 'Umama' Umbuzo omfutshane 10 10 QAPHELA: Phendula umbuzo OMNYE OSISINCOKO nombuzo OMNYE OMFUTSHANE. Xa uphendule UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO B, unyanzelekile ukuba uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO C. ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI Phendula umbuzo OMNYE. 6. Inkawu idliw'ilila Umbuzo osisincoko soncwadi 25 11 7. Inkawu idliw'ilila Umbuzo omfutshane 25 11 8. Nyana Wam! Nyana Wam! Umbuzo osisincoko soncwadi 25 14 9. Nyana Wam! Nyana Wam! Umbuzo omfutshane 25 14 10. Ukhozi olumaphiko Umbuzo osisincoko soncwadi 25 16 11. Ukhozi olumaphiko Umbuzo omfutshane 25 16 OKANYE 12. Ubuncwane Boncwadi Umbuzo osisincoko soncwadi 25 18 Lwemveli 13. Ubuncwane Boncwadi Umbuzo omfutshane 25 18 Lwemveli ICANDELO C: IDRAMA Phendula umbuzo OMNYE. 14. Buzani Kubawo Umbuzo osisincoko soncwadi 25 21 15. Buzani Kubawo Umbuzo omfutshane 25 21 16. Indlal' Inamanyala Umbuzo osisincoko soncwadi 25 24 17. Indlal' Inamanyala Umbuzo omfutshane 25 24 QAPHELA: KUMACANDELO B no-C, qinisekisa ukuba uphendule umbuzo OMNYE OSISINCOKO nombuzo OMNYE OMFUTSHANE. Nceda ungaphenduli imibuzo EMIBINI emide okanye imibuzo EMIBINI emifutshane. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 5 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential ITSHEKHLISTI Kulindeleke ukuba abaviwa baqwalasele itshekhlisti elandelayo ukuqinisekisa ukuba bakhethe imibuzo ngokuchanekileyo. ICANDELO AMANANI INANI LEMIBUZO TIKISHA EMIBUZO EPHENDULWAYO NGASEZANTSI () A: ISihobe 1–4 2 (ISihobe esifundisiweyo) KUNYE A: ISihobe 5 1 (ISihobe esingafundiswanga) B: INoveli OKANYE Uncwadi Lwemveli (Umbuzo osisincoko 6–13 1 soncwadi OKANYE umbuzo omfutshane) C: IDrama (Umbuzo osisincoko 14–17 1 soncwadi OKANYE umbuzo omfutshane) QAPHELA: KUMACANDELO B no-C, qinisekisa ukuba uphendule umbuzo OMNYE OSISINCOKO nombuzo OMNYE OMFUTSHANE. Nceda ungaphenduli imibuzo EMIBINI emide okanye imibuzo EMIBINI emifutshane. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 6 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential ICANDELO A: ISIHOBE IMIHOBE YESIXHOSA – B Ngombane IMIYALELO • Kweli candelo kubuzwe imibongo nezibongo EZINE ezifundisiweyo nombongo OMNYE ongafundiswanga. • Ulindeleke ukuba uphendule nayiphi na imibuzo EMIBINI ebuzwe kwimibongo okanye kwizibongo ezifundisiweyo; KUNYE nombuzo omnye wombongo okanye isibongo esingafundiswanga. QAPHELA: Umbuzo ongumbongo ongafundiswanga KUNYANZELEKILE ukuba uwuphendule. Qinisekisa ukuba ukhetha imibuzo EMITHATHU kweli candelo. IMIBONGO EFUNDISIWEYO Phendula NAYIPHI NA imibuzo EMIBINI. UMBUZO 1: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI Funda lo mbongo ungezantsi, wandule ukuphendula umbuzo olandelayo. OKUHLE– ZS Qangule 1 Yakhula inkwenkwe yabheka esikolweni, 2 Izithanda iincwadi ingenzi nomolweni. 3 Yayisingcutha isiLungu ingaqhelisi, 4 Iwadlakaza amanani njengesiNgesi. 5 Yazixaka iititshala zaphoselana ngayo, 6 Kwakuthi khinxi kukhululwe ngezayo. 7 Yaba yiminyakana idudulela phambili, 8 Bothuka bonke bajonga phambili. 9 Kwancipha ubuhlanti kwasala zambini, 10 Waphela umzi yavungama ilali. 11 Yaba mbalwana yabhavumlela kude, 12 Wathi umntu uncamile ifuzile kakade. 13 Yaphela imfuyo kwaxhathiswa ngehagu, 14 Yabila ingqondo yona okweyegagu. 15 Lancama ixhego lathi liyazinikela, 16 Likhusela ikhehlekazi evasini lizincamela. 17 Labuya litaka izimanga lakukhohlela, 18 Nakwikhehlekazi kukubi lizitotobela. 19 Naxa kunjalo bathi kumele agqibe, 20 Wasebenza naye wabhitya nemilebe. 21 Qondo le-B. A. walixway' emhlana, 22 Ngqondo yakhe zange izigwagwise. 23 Lachach' ixhego nexhegwazana, 24 Khanyisa mzi babone kudana. Hlalutya isigama salo mbongo esityhila umxholo othi, uloyiso sisiphumo sokuzinikela. Impendulo yombuzo osisincoko ngamagama ali-190–240. [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 7 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential UMBUZO 2: UMBUZO OMFUTSHANE Funda isicatshulwa sombongo esingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. WATSHA UMZI – N Mgqwetho 1 Ziphi na iinkokhelikazi ze-Afrika? 2 Yemka kwaphela na nikho i-Afrika? 3 Nanko umbhinqo woNozala uwile 4 Luphawu lukaKhayeni? Ngenyani uwile. 5 Yabinza nenkwenkwezi esixelela 6 Ze niyeke izithixo notshabalala 7 Namhlanje asizazi nenkqu zethu 8 Nezikhulu zethu zonke zathi quthu. 9 Yabinza nenkwenkwezi isixelela 10 Ze niyeke izithixo notshabalala 11 Yayingumkhokeli ikhokela thina 12 Ulomkhokeli wasikhokela thina 13 Saqala ngokuhomba sisekulweni 14 Kanti nank' undlebende esenqweleni 15 Seva umgqumo welizwi likaThixo 16 Abathakathi belizisa ngempoxo. 17 Namhla nithini na ilizwe lifile 18 Nanzo ke neePasi usapho luwile 19 Satshabalala ke ngokuswela igqirha 20 Wanga wonke umzi sowungamagqwirha. 2.1 Chonga kwisitanza soku-1 zibeMBINI iingxaki ezifunelwa iinkokhelikazi. (2) 2.2 Tyhila intsingiselo eziswa ngumqolo onomgca ngaphantsi ngokwesitanza sesi-2. (2) 2.3 Nika umsebenzi wempinda ebonakala kwimiqolo embini yokuqala kwisitanza sesi-2 nesesi-3. (2) 2.4 Bonisa ngesigama esikwizitanza ezibini zokugqibela ukuba isizwe sizifake engxakini ngokutyeshela umyalelo wokungalahli izithixo zaso. (2) 2.5 Ngqina ukuba umongo walo mbongo uyahambelana nesihloko sawo. (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 8 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential UMBUZO 3: UMBUZO OMFUTSHANE Funda umbongo ongezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. ULANGALIBALELE – SEK Mqhayi 1 UHambani maHlubi ningakhangeli mna. 2 Hambani niye kwaNqanda-ngophondo, - 3 Izw'elo elaxelwa ngooBabe bethu; 4 Sendogcin' igama namanxowa mna, 5 Nengcwaba loBhungan'omakhulukhulu 6 USombatha Ngwe noBhubesi 7 ULanga laphuma ndlebeni yandlovu, 8 Laya latshona ndlebeni yangonyama 9 Beliphume kakade liyinkunzi, 10 Lide laya kutshona liyinkunzi; 11 Nezithole zalo zoba ziinkunzi, 12 Nkunz' egqume kuNtabamhlope, 13 Kwahlokom' amawa nentlanjana! 14 Ikhe yaginywa mbumbulu ziqithi, - 15 Suk' iziqithi zahlamb' intliziyo, 16 Zamhla uvela kwelaseKoloni, 17 Yakhal' iKoloni yathi 'Ngiyasha!' 18 Kuz' agodukele kwelakubo, - 19 Ziphel' izaqhwiti nezivondoviya. 3.1 Chonga ukusukela kumqolo 1-5 kulo mbongo zibeMBINI izinto aza kushiyeka ezenza uLangalibalele. (2) 3.2 Tyhila intsingiselo eziswa ngamabinzana anomgca ngaphantsi ngoLangalibalele. (2) 3.3 Nika umsebenzi wophindaphindo lwegama, 'nkunzi' elikwimiqolo 9–12 yalo mbongo. (2) 3.4 Bonisa ngesigama esikwimiqolo 12–15 ukuba bekungonwatywa apho akhoyo uLangalibalele. (2) 3.5 Ngqina ukuba umongo walo mbongo uyahambelana nesihloko sawo. (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 9 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential UMBUZO 4: UMBUZO OMFUTSHANE Funda lo mbongo ungezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. UKUBETHWA NGEMVABA – SEK Mqhayi 1 Ngamaxesha andulo ubisi lusagcinwa 2 Ngeemvaba emizini, umnumzana othile 3 Wasuka wabambana nenkosikazi yakhe 4 Wathabatha imvaba wayityundyutha ngayo. 5 Kwathi ngexa lokuhlwa ethulula ubisi 6 Suka lwazekelela ukuphum' emvabeni. 7 Wayivula ngomnwana wabuya nent' emnandi 8 Efana namafutha akusa emlonyeni. 9 Waxakwa yile ncasa kodwa wacing' icebo, 10 Kwasuka qho axhwaye ingxabano ngelize, 11 Aphange emvabeni atyundyuthe umfazi, 12 Kuvel' amafuthana okuqab' esonkeni. 13 Yazingisa le nkqubo mihla le wanomsindo, 14 Yaxakw' inkosikazi sisimilo esitsha 15 Sendoda, phof' incoma ingabethwa ngenduku, 16 Ngokwezolo, ibethwa ngemvab' ethambileyo. 17 Isiphumo sobetho saba mnandi nakuyo, 18 Ukuqatywa kwesonka ngamafutha amnandi, 19 Kuhliswe nangobisi kulandele intlahla, 20 Nobubele kwindoda emva kwezo ngxabano. 21 Sekudala indoda yabhaqa ndlela yimbi 22 Yokwenz' amafuthana yafuthelana nomthi, 23 Iwubethe ngemvaba. Yaphuml' inkosikazi. 24 Yaba kubhaqwa oko ukwenza ibhotolo 4.1 Chonga kwisitanza soku-1 zibeziBINI iindlela zokubethwa kwenkosikazi. (2) 4.2 Tyhila intsingiselo eziswa ngamabinzana anomgca ngaphantsi. (2) 4.3 Nika injongo yokusikhankanya kwizitanza ezahlukeneyo isenzo sokutyundyutha. (2) 4.4 Bonisa ngesigama esikwizitanza ezibini zokugqibela ukuba inkosikazi ibilixhoba ngokungaqondwayo kwibali lokubhaqwa kwebhotolo. (2) 4.5 Ngqina ukuba umongo walo mbongo uyahambelana nesihloko sawo. (2) [10] KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 10 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential UMBONGO ONGAFUNDISWANGA (UNYANZELEKILE UKUBA UPHENDULWE) UMBUZO 5: UMBUZO OMFUTSHANE Funda lo mbongo ungezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. UMAMA – BW Matyeni 1 Ngumnt'osisiququq' ukwenziwa. 2 Ngumnt' osisikhuthal' ukudalwa. 3 Uvuka ngonyez' aququzele. 4 Alale mgqibel' ephithizela. 5 Mbon' ekhay' eqoqosha. 6 Aphath' ukuba nguSoqoqosho. 7 Mbukel' ekuhlaleni equkeza. 8 Anyuk' amanqwanqw' abe nguSomaqhuzu. 9 Usebenza nzim' uthe cwaka. 10 Sel' egul' uthul' athi cwaka. 11 Akungabikho kuvulek' isikroba. 12 Nezibhoxi zifuman' ikroba. 13 Ndiyamvuma ngegalel' elihle. 14 Ndiyamngqina ngesisek' esihle. 5.1 Caphula kwisitanza soku-1 imiqolo emiBINI enika intsingiselo yokuba umama akazenzisi ngokuqukeza kwakhe. (2) 5.2 Chaza umfanekiso ntelekelelo ozotywa ngomama sisitanza sesi-2. (2) 5.3 Tyhila ingxaki evela ngokusetyenziswa kunye kwamagama; isikroba, ikroba ukusuka kumqolo 11–12. (2) 5.4 Xela zibeMBINI iimpawu zesakhiwo eziwenza ubeyisonethi lo mhobe. (2) 5.5 Phawula ngeempawu zibeMBINI zikamama ozinqwenelayo emva kokufunda lo mhobe. (2) [10] AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 11 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI IMIYALELO • Kweli candelo kubuzwe iiNoveli EZIMBINI noNcwadi Lwemveli. • Khetha imibuzo kwiNoveli oyifundisiweyo okanye kuNcwadi Lwemveli. • KwiNoveli ngaNYE kubuzwe imibuzo emiBINI, OSISINCOKO SONCWADI NOMBUZO OMFUTSHANE nakuNcwadi Lwemveli, ukususela kumbuzo wesi-6 ukuya kumbuzo we-13. • Khetha umbuzo ubemNYE uwuphendule. QAPHELA: Xa ukhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCandelo B (kwiNoveli/kuNcwadi Lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba ukhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCandelo C (kwiDrama). Xa ukhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCandelo B (kwiNoveli/kuNcwadi Lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba ukhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCandelo C (kwiDrama). INOVELI Phendula UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO) OKANYE UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUTSHANE). UMBUZO 6: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula Kungquzulwano phakathi komthetho nolwaphulomthetho kutyhileka inkohlakalo ebifihlakele kuThantaswa. Ngqina olu luvo. Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390. [25] UMBUZO 7: UMBUZO OMFUTSHANE INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA A Njengesiqhelo, uMfuneko wafika emzini kaNqoza ngorhatya eyokubuza iindaba. Kaloku wayezinike uxanduva lokuya kutyelwa okufumaneke eluphandweni ukuze alumkise uThantaswa. Waphuma apho uMfuneko ebudideka yinto ayixelelwe nguNqoza ekhomba umnwe kuThantaswa. Wayengazi ukuba angayijika njani into esele ithethiwe. Wamyala kakhulu uNqoza ngelithi asel'eyibhebhetha kakhulu into eyayamanisa umfazi 5 kaYangaphi nokubulawa kwendoda yakhe kuphando lwabo. Umfazi kaNqoza, uThembakazi, wayesel' ebakrobele aba babini ukuba banomkhutyana obadibanisayo. Babemana ukumya ngamehlo. Wayesithi akusondela kufuphi nabo, bathethele phantsi. Ukuphuma kwakhe apho waya kuyixelela uThantaswa loo nto uMfuneko. Wathi uThantaswa akuyiva, wothuka wangcangcazela. 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 12 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential 'Kanti, Mfuneko, ufa nini lo Mapheza unezothe?' wabuza uvalo ludubula ngamandla uThantaswa. 'Ndicinga ukuba ndikhe ndimyele exhweleni lam, uSiphongo, kula matyotyombe aseZamokuhle kuba kunzima ukumzuma ngembumbulu. Okokoko waphanda ngeli tyala usoloko engahambi yedwa.' 15 'Iza kulibazisa into yexhwele. Ufuna umpu phakathi kwamehlo qha lo Mapheza,' watsho uThantaswa. 'Ndicinga ukuba ibe lilinge lokugqibela elo, Thanti. UMfezeko inye imini yakhe, yimini ekuya kungcwatywa ngayo uHlomlani. Ukuba uSiphongo angandinika umalingatshoni, ngokwenene loo mini ingatshona naye uMfezeko,' watsho uMfuneko. 20 'O, unyanisile Mfuneko kuba nabantu baya kucingela ukuba udliswe ngabapheki okanye unikwe ipleyiti ebingezi kuye, watsho ngaloo ndlela wasweleka,' ... 7.1 Xela into ekhomba umnwe kuThantaswa ngokufa kukaYangaphi ngokwebinzana elinomgca ngaphantsi kwisicatshulwa. (2) 7.2 Chaza umkhutyana odibanisa uNqoza kunye noMfuneko ngokwesikrokro sikaThembakazi. (2) 7.3 Khankanya zibeNTATHU iinzame azenzileyo uThantaswa zokuphumeza umnqweno okumbuzo wakhe othi, 'ufa nini lo Mapheza unezothe'? (3) 7.4 Tyhila inxaxheba yamatyotyombe aseZamokuhle kulwaphulomthetho olukule noveli. (2) 7.5 Ngqina ukuba uMdlambila udlala indima yokubasisaphulimthetho kule noveli. (2) 7.6 Ingaba laphumelela icebo likamalingatshoni alithembileyo uMfuneko? Xhasa impendulo yakho. (2) 7.7 Chaza zibeMBINI izinto ebezikhuthaza uMfuneko ukuba aye esibasisaphulimthetho. (2) KUNYE ISICATSHULWA B Ngobusuku baloo mini, ngothula-nja kanye, uNomacebiso nabantwana bakhe bavuswa kukunkqonkqoza okungekho similweni okwakusitsho kumnyango wangaphambili. Waphakama uNomacebiso wayokuvula. Ukuluvula kwakhe ucango waphantsa ukuwa kuba wafika ingumkhosi wamapolisa, umi bhuxe phambi kwakhe. Ayemane, elesihlanu lishiyeke emotweni eyayingenambhalo, inguMfuneko buqu lowo. 5 Bangena dyulukudu ooSixaki ababekhamaflaje ngesinxibo samapolisa. Bafika benza ingqushu kuloo ndlu. Igumbi likaMfezeko baliphikica lonke, iimpahla ezikwisigcini- mpahla ziwiselwa phantsi ngokungenambeko. Ibhedi yona yangxongxiswa ngecala egumbini. Ngeli xesha kugqogqwayo, uNqoza yena wayemi emnyango engafuni ukuba kubekho umntu ophumayo apho. 10 Baphuma apho abo bafana bephacuza. Baya kungena emotweni bekhawulezile. Owokugqibela wayikhwela seyihamba. Wathi eluvala ucango, yabe seyiphefumle kakhulu ukuthabatha amandla, yaxhuzula yaya kusithela ekoneni. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 13 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential 'Demethi! Uyafihla lo ntloyiya,' washwabula uNqoza besiya kuqabela ngasematyotyombeni aseZamokuhle njengokuba babephuma kwilokishi 15 yaseMchubakazi nje. Babengawufumananga umpu kaMfezeko, nababefuna ukuwusebenzisa xa bamcima igama emva kokuba bembile phaya esibhedlele. NguNqoza lo wathi akuxelelwa ngokuya kuqweqwedisa uMapheza esibhedlele wavelisa elo cebo lokuya kugqogqa kowabo kuqala. 20 'Gcwanini, yinto yakudala le uthi mandiyenze. UMapheza mandiyokumba esibhedlele, emva koko simbulale ngompu wakhe ukuze kukholelwe ekubeni uzibulele ngokwakhe,' watsho uNqoza ngemini ephambi kwale. Bashiyeka abantu bematshekile kwaMapheza kukuhlala bahlale babone ... 7.8 Chaza ukuba kudiza ntoni ngesipolisa ukuhamba noNqoza kooSixaki benxibe iimpahla zesipolisa ngobusuku. (2) 7.9 Xela injongo yogqogqo olwalukwaMapheza ngokwesi sicatshulwa. (2) 7.10 Khankanya babebaBINI abalinganiswa abathe bezama, baphuma 'bephacuza' bengalifumananga ilifa likaMsindisi kule noveli. (2) 7.11 Phawula ngemiqobo ahlangana nayo uMapheza kuphando olungokufa kukaYangaphi. (2) 7.12 Ngqina ukuba le noveli yinoveli yolwaphulomthetho. (2) [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 14 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential UMBUZO 8: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa Kungquzulwano phakathi kwemingeni yokukhula nobizo emntwini kutyhileka ukuqatshulwa ngelizwi likaThixo. Ngqina olu luvo ngoThole kule noveli. Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390. [25] UMBUZO 9: UMBUZO OMFUTSHANE NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA C Bayekeni bathandane Baza kube badikane. Zizonke ezi ntetho nale ntshukumo ayizanga imothuse uThole noNomsa, kwaba kukhona ngathi bathe swii. Injalo indlela eya 'kwantshabalalo'. NgoLwesihlanu kwiveki yesibini uThole ephangela wacelwa nguNomsa ukuba afike 5 kokwabo ngorhatya ngoMgqibelo azokumchithisa isithukuthezi kuba abazali bakhe boba bengekho beye kwinkonzo enkulu eyayiza kuba seTinarha ngaloo mpela-veki. NgoMgqibelo ngenjikalanga wabonakala uThole esenjenjeya ukusinga kuloNomsa. Uthe xa aza kujika angene ngesango kwaye kusiza umfo wakwaSigxabhayi phambi kwakhe enyuka ngeso sitalato eshumayela. Unge angabeka iindlebe amamele, 10 kumazwi awayewathetha kwegqitha ezindlebeni zikaThole amazwi athi, Umntu unokuwuthabatha na umlilo awuse esifubeni sakhe, Zingatshi na iingubo zakhe? Unokuhamba na umntu phezu kwamalahle avuthayo, Zingatyabuki na iinyawo zakhe?* 15 Wathi akuweva la mazwi lwee rhiphu uvalo wee xhwenene wakha wema umzuzu ecinga kukho ingqondo ethi makangabisangena kulo mzi aya kuwo, ekhumbula amazwi alolu hlobo ethethwa kuye enga uyaphupha. Ekhumbula namazwi awakha waweva ethethwa esangweni lelokishi eSprings athi, 'Umoya uvela ngaphambili,' nezinto ezathi zamhlela ngobo busuku. Uthe esahlafuna la mazwi athethwa ngulo mfo wakwaSigxabhayi weva 20 ilizwi lisithi, 'Kutheni na Sthandwa uyalahleka?' Wee phaka esothuka. Tyhini! NguNomsa uyamhlangabeza esangweni. 9.1 Xela ngokolwazi lwakho lwebali indlela ekuthe kanti iya 'kwantshabalalo' echazwa kwesi sicatshulwa. (2) 9.2 Chaza isilumkiso somlilo osiwa esifubeni ngokungqamene noThole. (2) 9.3 Khankanya zibeziTHATHU izehlo ezibengamalahle avuthayo zaze zatyabula iinyawo zikaThole kwindlela yakhe eya ebufundisini. (3) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 15 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential 9.4 Tyhila indima edlalwe bubudala babalinganiswa bale noveli ekunxaxheni kweendlela abazihambayo. (2) 9.5 Ngqina ukuba uThemba udlala indima yokubalitshijolo kule noveli. (2) 9.6 Ingaba waphumelela uJoe ukubulala uThole ngemini amfumene kuloNomsa? Xhasa impendulo yakho. (2) 9.7 Chaza zibeMBINI izinto ebezikhuthaza uThole ukuba alandele ubizo lwakhe. (2) KUNYE ISICATSHULWA D 'Inene abanye abantu banethamsanqa. Aye asuka athi amathamsanqa xa ebahlela babe ngathi asibantu ncam, abazalwanga mfazi njengathi,' wavakala esitsho omnye umfana, esiva le mali ingaka yenziweyo. 'Kanti mfo kaMsweli uthetha loo nto nje le ntwana ndiyazi kakuhle ikhulela kuthi phaya eGcuwa eZazulwana sikunye elalini,' watsho omnye ukuphendula. 5 'Uthini na Rhadebe mfondini? Uthi lo mfana umazi kakuhle?' wabuza okaMsweli. 'Ndikufungisa amaHlubi ntanga, ndazi nonina, liqabakazi elalisambatha imibhaco, nto ingaziwayo nguyise.' 'Uthetha ukuthini ke Rhadebe xa usithi uyise akaziwa? Uthetha ukuthi ngumntwana wamatyholo?' 10 'Hayi, Dlamini, anditsho, inje wena le nto, le ntwana ifike nonina lo phaya kuthi incinci, iliqathalalana leqatyana elimzimba uzele imbola neenwele eziqothololo luvithane isuka ngapha kwaGcaleka emaqabeni yaza yadibana nemfundo phaya kuthi.' 'Ukutsho oko ke Rhadebe akunalwazi ngokuzalwa kwakhe?' 'Hayi ke ntanga ndingaba ndiyaxoka ke kwelo cala.' 15 'Kwek! Ndinqwenela ukukhe ndidibane nabantu abanolwazi ngokuzalwa kwakhe okanye nabazalisikazi ababezalisa unina. Abantu abanje badla ngokuthi kanti kwasekuzalweni kwabo kwabakho nto zithile zingafani nabanye abantu.' 'Omnye ntang'am athi kanti akazalwanga ngumfazi?' latsho elinye igezana lomfana kwakweso siqhu lihleka. 20 'Awu wandikhumbuza uMacduff kaShakespeare ke ngoku nam ntang'am,' watsho omnye naye ehleka. 9.8 Chaza ukuba zidiza ntoni izikhuzo eziza nomfo kaMsweli kwesi sicatshulwa. (2) 9.9 Xela injongo yemali ebibethwa esithetha ngayo isicatshulwa. (2) 9.10 Khankanya babebaBINI abefundisi abakhulise ubizo lobufundisi bukaThole kule noveli. (2) 9.11 Phawula ngemiqobo ekwindlela yomlinganiswa onobizo lobufundisi uthathela kumava kaThole kule noveli. (2) 9.12 Ngqina ukuba le noveli yinoveli engemiba yezentlalo. (2) [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 16 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential UMBUZO 10: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule Kungquzulwano phakathi kwengcinezelo nomzabalazo wenkululeko kutyhileka ubuqhawe kuMfazwe. Ngqina olu luvo. Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390. [25] UMBUZO 11: UMBUZO OMFUTSHANE UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA E Ngumfo owayesaziwa ngokuba nguqalazive ke lo, ayandimangalisa mna loo nto kuba wayesenza umsebenzi wakhe emakube wasulelwa ngawo nguyise. Wayengaphili mpilo kaNoposi uFriday lo, kungekho namntu unabuchule bokuchaza ukuba yena yedwa yintoni le ayenzayo ingenziwayo ngabanye ooNoposi ukuze abe ngulo chwenene anguye. Ukuba kukhe kwabakho indawo enothuli, akusokuze 5 kungabikho mntu uthi ebekhe akambona uFriday apho. Abafundi bahamba beyalezene ukuba kubuywe ngosuku olulandelayo ukuza kwenza inkonzo yokukhuza ukusweleka kukaKK. Yiyo ke leya ndandifikele kuyo ichithachithwa ngerhuluwa nesinandile zeziya nkuhlubela zoonongqayi. Ngokwenkcazelo kaGaba kude kwayiwa kulalwa kungekho nto iphinde yothusa mntu. 10 Umbonile ubawo efika ukuvela ngasedolophini, bancokola, wambalisela into ekwakucaca ukuba seleyivile, ebuzisa ukuba kuxa kuthekani na ngam, wathi ke yena akakeva nto ibhadlileyo. Emva kokunyuswa ehliswa ngamapolisa impendulo ayifumeneyo yeyokuba unyana wakhe akanayo nento le, uyabuya. 'Iimpahla zam zona aze kuzithatha nini?' Ndangenelela ndabuza. 15 'Mhlawumbi ukutshona kwelanga. Kaloku nantsika uyazi ukuba sendigugile, lakutshona ke ilanga akuphindi undibone phandle.' Utshilo umnt' omkhulu. 'Yena undibone phandle.' Utshilo umnt' omkhulu. Yena wothuswa zizithonga ezithathu zokuqhushumba kwento angayaziyo phaya ekhaya, weva izingqi zibaleka zisihla isitrato, kukho nelizwi elithi, 'Mayitshe impimpi! Yitsha Mfazwe!' 20 11.1 Xela into eyenza aziwe njengoqalazive uFriday. (2) 11.2 Chaza impilo kaNoposi angayiphiliyo uFriday ngokwesicatshulwa. (2) 11.3 Khankanya zibeNTATHU iinzame zokuguqula uMfazwe ukuba abeyimpimpi. (3) 11.4 Tyhila inxaxheba yendawo yakwaQaka ekuphuhliseni umxholo wengcinezelo kule noveli. (2) 11.5 Ngqina ukuba uKK kwesi sicatshulwa uyingxwelerha yocalucalulo. (2) 11.6 Ingaba waphumelela uFriday ukutshisa uMfazwe ? Xhasa impendulo yakho. (2) 11.7 Chaza zibeMBINI izinto ebezikhuthaza uMfazwe kubutshantliziyo bokulwela inkululeko. (2) KUNYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 17 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential ISICATSHULWA F Ngelo xesha lobusuku uGaba wayengenakuvuka, ndeva kushukunyiswa ucango, gingxi – gingxi – gingxi. Cwaka. Ababini bajikela ngasemva, baphinda babuya basebezela abanye aba, kwahanjwa ngumntu wonke ukuya kujikela ngasemva. Andilibazisanga, nyubelele ndaphuma emotweni, lakatyu kucingo lommelwane, nca ngodonga endaweni enethunzi. Ndalinda. Kuqale kwakhanyiswa kweliya gumbi lineziya 5 ntwana zisuzayo, cimi kwakhona. Ndajonga. Ndasibona isithatha egumbini likaGaba, kwakho namazwi athethayo, waphumelisa uTat'uGaba ekhalima. 'Makwedini, zeniyixele into enindifuna yona, naza kundigezela emzini wam ndilele, ninyanga ni?' Kwakucaca ukuba lisemsindweni ixhego. Kuphinde kwalandela ukuhumzela endingakhange ndibe nokubuva ukuba kubhekisa ngaphi na, kodwa into 10 elandelayo ibe kukucima kwesibane. Ntaru, ntaru zaphuma zilandelelana ezi zinto zaza kujikela kweli cala ndikulo. Abathathu kubo babegungxe izankwane ezimnyama befihle ubuso, uFriday esakhe esiphethe ngesandla. Ndanga ndiyalama, ndazibuza ukuba yintoni le ingaka ndimenze yona uFriday. Yayiyintoni ke, ndandingamqhelanga nokumqhela nje? Nalapha ekuhlaleni 15 nasekukhuleni azizange khe zingqubane iindlela zethu. Wayengenguye namntu usoloko ekho naphakathi komzi lo, into yakhe ikukuphala apha esithubeni, ungasoze umbone nangempelaveki. Yinto yokubambelana ngoNokuzola engakhathalele kufuna bungqina kunjalo nje. Hayi, ayinakubasisizathu eso. Mna ndandisabetha ngezikaTshiwo, ngeli xa yena wayesele etyibilika ngeempundu. Wayenezinto, ngeli xa ndandisaziwa ngeziya ... 20 11.8 Chaza ukuba kudiza ntoni ngoFriday ukuhamba namakhwenkwe ngobusuku bezigungxe ubuso ngezankwane ezimnyama. (2) 11.9 Xela injongo yogqogqo olwenziwa kwatat'uGaba ngokwesi sicatshulwa. (2) 11.10 Khankanya abemaBINI amagama amantombazana asetyenziswe kumxholwana wothando ngokubhekisele kuMfazwe kule noveli. (2) 11.11 Phawula ngemiqobo ahlangana nayo uMfazwe kwidabi lokulwela inkululeko. (2) 11.12 Ngqina ukuba le noveli yinoveli engopolitiko. (2) [25] OKANYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 18 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential UNCWADI LWEMVELI UMBUZO 12: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye Kungquzulwano phakathi kwemingeni yentlalo nomlinganiswa kutyhileka inzondelelo nobuqhawe. Ngqina olu luvo ngenzondelelo kaDeliwe kwintsomi ethi, 'Intsomi kaDeli noDeliwe' nobuqhawe bukaRharhabe, kwisibongo, 'Intaba kaNdoda'. Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390. [25] UMBUZO 13: UMBUZO OMFUTSHANE UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA G INTSOMI KAKHETSHE NESIKHUKUKAZI Kwathi ke kaloku ngantsomi, kudala-dala iintaka zaye zithandana, zisendiselana njengabantu. Ngelo xesha ukhetshe ufike watshata nesikhukukazi, bahlalisana kakuhle, bathandana oku kusisimanga bada bafumana nabantwana. Kwalile ngenye imini, ukhetshe wemka esiya kuphandela usapho into etyiwayo eshiya isitshixo sendlu nomfazi. Ekuhambeni kwendoda isikhukukazi sicinge ngokuya kutyelela isihlobo saso 5 ebesihlala mgama. Kule ngcingane yembutho sihambe nabantwana baso ukuze nabo bafumane ithuba lokuya kubona ilizwe. Sincokole, sancokola, sancokola nesihlobo eso saso kwahamba ixesha, kwabonakala ukuba lifikile ixesha lokuba usapho lugoduke. Lufike ekhaya umninimzi engekabuyi, abantwana beyimfe kukudinwa, belambile, wada omncinane woyiswa kukunyamezela, wazibika kunina. Isikhukukazi sibe ngasikhangela 10 isitshixo sokuvula indlu ukuze abantwana batye, tu ukuvela isitshixo. Sibhuqe, sabhuqa, sabhuqa sada sancama. Kusenjalo, kwenzeka elona sikizi kuba umntwana wasuka waqhawuka, itshoba lalala umbethe ngenxa yendlala. Uthe umntwana esandul'ukufa wagaleleka ukhetshe, akuyibona le ntlekele wavutha ngumsindo engxolisa umfazi wathetha wenjenje: 15 'Ukususela namhlanje thina sobabini sahlukene. Kunjalo nje kuya kubanjalo nakwinzala yethu. Ookhetshe baya kubatya abantwana beenkukhu kude kuvele esi sitshixo silahlekileyo.' Uthe ukuba ukhetshe atsho wabutha konke okwakhe wemka. Okwenene kwenzeka ngokuthetha kwakhe kuba nanamhla oku ookhetshe basawatya amantshontsho eenkukhu. Isikhukukazi sona asikancami kuba sisaphikelele 20 ukuphanda, siqhwaya emhlabeni nje, sisakhangela esaa sitshixo sikakhetshe ukuze sixolelane naye, kubekho ibuyambo ukuze abantwana babo bangabisaxhwilwa. Phela-phela ngantsomi. 13.1 Xela into ebonisa ukuba intlalo ibikhe yantle phakathi kwesikhukukazi nokhetshe kule ntsomi. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 19 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential 13.2 Nika ubungqina bokuba ukhetshe ebeluhoyile usapho lwakhe ekuqaleni kwale ntsomi. (2) 13.3 Khankanya zibeNTATHU iimpawu zentsomi ezifumaneka kule ntsomi ingentla. (3) 13.4 Tyhila ingxaki eyenziwe sisikhukukazi ngokutyelela isihlobo saso kule ntsomi. (2) 13.5 Ngqina ukuba isikhukukazi litshijolo ngokwale ntsomi. (2) 13.6 Ingaba laphumelela icebo lesikhukukazi lokufumana isitshixo ukuze abuye ukhetshe? Xhasa impendulo yakho. (2) 13.7 Chaza zibeMBINI izinto ebezikhuthaza ukhetshe ashiye usapho lwakhe. (2) KUNYE ISICATSHULWA H NGURHULUMENTE WETHU LO! 1 Vi-i-i-tyo-o-o! 2 Nqand'ezo nkomo kwedini sigoduke! 3 Nqand'ezo nkomo kwedini limkil'ilanga 4 Nqand'ezo nkomo kwedini sizokusenga 5 Nqand'ezo nkomo kwedini kukud'ekhaya 6 Le inco yona ililelwa linkonyan'ekhaya 7 Le irhwexu yona kosa seyibek' elayo inkonyana 8 Ezi zilunga zona zozalis'amathunga 9 Ndatsho ndalamba ndilambel'umthub' ontubululu 10 Ndatsho ndalamba ndilambel'umvub'omphokoqo 11 Ndatsho ndalamba ndilambel'umvub'omphuthulo 12 NguRhulumente wethu ke lowo! 13 Vi-i-i-tyo-o-o! 14 Nqand' ezo nkomo kwedini sigoduke 15 Andiphelelang'apha mna ndisaya kude 16 Bath'ooBhomoyi makhe ndithi gqi kwaNokholeji 17 Bath' ooMadiba mandithi gqi eFortHare! 18 Bath' le nt' ibubugqwetha injengam lo! 19 Bathi le' nt' ibubugqwetha ngathi ingandivul'amehlo! 20 Tyhini! kant' umntakwethu utoshalaza phantsi kweBhulu? 21 Tyhini! kanti udade wethu utatsalaza phantsi kwedla-gusha? 22 Tyhini! Mandivul' iincwadi ndiphand' iindlela zokumtsala 23 Ndivul' iincwadi nditsal'owakuth' umntu! 24 NguRhulumente wethu ke lowo! 25 Vi-i-i-tyo-o-o! 26 Ubufundel' edlelweni na kwedini obu buchule? 27 Ukuba kusedlelweni inene ndilibamb' isandla! Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 20 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential 28 Ukuba zezi nkomo wawuzolusa inene ndizibamb'isandla! 29 Ukuba koku kolusa inene uyintshatsheli! 30 Intshatsheli ingangubani na ingenguy' umalusi? 31 Ozaziyo ezakhe ade azibiza-bize ngamagama! 32 Athi, 'Mzulu, 'Mxhosa, 'Msuthu' manyanani! 33 Athi, 'MVenda,' Mswazi, MTswana, manyanani! 34 Athi, 'Ngesi, 'Bhulu, MTsonga, 'Mpedi, manyanani! 35 Azirhiwul'ezo nkomo aziqhubele buhlantini bunye 36 NguRhulumente wethu ke lowo! 13.8 Chaza ukuba kudiza ntoni ngoRhulumente wethu ukumnxulumanisa neenkomo ezimibalabala ezisiwa ebuhlanti. (2) 13.9 Xela injongo yokusebenzisa uchasaniso kumqolo 21–22 kwesi sicatshulwa sesibongo. (2) 13.10 Phawula ngemfuneko yokubanjwa kwezandla ngokwemiqolo 27 no 28. (2) 13.11 Khankanya abemaBINI amagama eenkomo azibiza ngawo umalusi nafuna zimanyane ngokwesitanza sesi-3. (2) 13.12 Khankanya udidi lwabantu onokubacebisa ukuba bafunde esi sibongo. Xhasa impendulo yakho. (2) [25] AMANQAKU ECANDELO B: 25 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 21 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential ICANDELO C: IDRAMA IMIYALELO • Kweli candelo kubuzwe imibuzo kwiiDrama ezimbini, ukususela kumbuzo we-14 ukuya kumbuzo we-17. • KwiDrama ngaNYE kubuzwe imibuzo emiBINI; OSISINCOKO SONCWADI kunye NOMBUZO OMFUTSHANE. • Khetha umbuzo ubeMNYE uwuphendule. QAPHELA: Xa umviwa ekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO B (kwiNoveli okanye kuNcwadi Lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO C (kwiDrama). Xa umviwa ekhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO B (kwiNoveli okanye kuNcwadi Lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba akhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO C (kwiDrama). UMBUZO 14: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa Ukhetho alwenzayo umntu ebomini lungeza neziphumo ezibi okanye ezimnandi. Ngqina olu luvo ngabalinganiswa uZwilakhe noGugulethu. Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390. [25] UMBUZO 15: UMBUZO OMFUTSHANE BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA I UZWENI: Ngaba mfana unezihlabo kule ntombi mayela nezinto zolutsha? UGUGULETHU: Buzani kubawo. UZWENI: Hayi kaloku mfana wam, wenzani na? Ulwazi lukayihlo ngentombi le luphelela nje apha phakathi kwekhaya. Mayela nezinto zolutsha nguwe onganolwazi oluphangaleleyo. Mhlawumbi wena ungathi ube 5 nazo izizathu zokuyichasa ezingathi zibambeke, zibe nakho ukuvula amehlo ethu. UGUGULETHU: Ngaba bawokazi ukuvela kwam nezihlabo kobanga ukuba ubawo abe naluvo lumbi na? UZWILAKHE: Mawethu sobambezelana ngentetho kangangokuba sobona elaa 10 langa litshona singafikelelanga ntweni iphathekayo, ibe ke akukuphela kwento siza kulala sitye yona le. Niyabona nto zakuthi, ngunyana wam lo. Lo mntwana wathi mhla wavela ndamthiya igama ndathi nguGugulethu, igugu lethu thina MaHlubi. Niyabona ndilapha nje ndiyinkulu yamaHlubi. Njengenkulu ke ndimele kukuba 15 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 22 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential ngumzekelo kuni ekugcineni isiko laseMaHlubini, lingathi laphulwe ndim ncakasana; kuba ndakwenjenjalo akuyi kulunga. Xa laphulwe ndim ngubani na ongabuya alibambe? Aningetsho na nina ukuthi le nto yonakele entloko, umsila ulandela intloko? Xa nditshoyo ke mawethu ndiyanicela ndithi xolani lusapho lukaBhungane, lalani 20 ngenxeba MaHlub'amahle, kule ndiyithethayo andiphindi ndiliginye ndithi bendixoka. Nditshilo nje nditshilo. Nantsiya intombi kaMcothama, yizekeleni umfana lo wenu. UNYANISO: Madoda, ngumfo kabawo lo ndiyamazi ndikhula naye, etshilo nje utshilo ndifung'uNototoba. 25 15.1 Chaza ukuba ukungayamkeli kukaGugulethu intombi ekuncokolwa ngayo kwisicatshulwa kuyiqale njani iyantlukwano yamaHlubi kule drama. (2) 15.2 Tyhila uluvo oluqulethwe ngamazwi athi, 'Buzani Kubawo' ngokuhambelana nomba ekuxoxwa ngawo kwisicatshulwa. (2) 15.3 Chaza indima ayidlalayo amaHlubi kule drama. (2) 15.4 Xela udidi lozobo azizoba ngalo uZwilakhe kumazwi akhe anomgca ngaphantsi. Xhasa impendulo yakho. (3) 15.5 Xhasa ngezehlo eziBINI ezisencwadini ukuba umbuzobuciko kaZwilakhe ongezantsi ubeka kwayena ityala endaweni yokukhwezela ukuba kuthathwe intombi ayifunayo. 'Aningetsho na nina ukuthi le nto yonakele entloko, ...?' (4) 15.6 Ngqina ukuba iinjongo zikaMaGaba zokunyanzelisa uGugulethu ukuba atshate uThobeka azihambelananga nesiphumo sale drama. (2) KUNYE ISICATSHULWA J UGUGULETHU: Bendocela mhlekazi ukuba ndiyithethe emva kwesigwebo. IJAJI: Gugulethu ngenxa yesenzo esibi othe wasenza, le nkundla ikufumana unetyala elikhulu elingaxolelekiyo. Ngoko ke uya kuthatyathwa kuloo ndawo umi kuyo, uye kuxhonywa, uji-i-nge ngentambo ude u-u-u-fe. Yanga inkosi ingawusikelela umphefumlo 5 wakho. UMAGABA: Yho-o-o! Umntanam! Umntanam! Nam kubhetele ndife. (Ukhupha ityhefu uyayisela) IPOLISA: Mbambeni! Mbambeni nankw'esel'ityhefu! Kowu-u-u-u, seleyigqibile. (Uyayoba uyafa) 10 UZWILAKHE: Nkosi ndingakhe ndisenze na isicelo? IJAJI: Uvunyelwe ukuba ungasenza isicelo, kodwa andingethembisi ukuba sokwamkelwa, koxhomekeka ebunjanini baso, ukuba sisicelo sini na. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 23 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential UZWILAKHE: Nasi ke isicelo sam. Ndiyacela ukuba njengoko indim unobangela 15 wako konke oku makakhululwe lo mfana kuxhonywe mna endaweni yakhe. Ngenene ndiyavuma ndim unobangela; ndandingalibali ndisisilumko kanti ndisesokuqala isiyatha, njengoko seletshilo umfo wasemzini. Ngenene le nto ubulumko ayikho phantsi kwelanga, wayenyanisile umfo wasemaMpondomiseni. Nto zakuthi namhlanje 20 ndiyawakhumbula amazwi enu nindinqanda kwesi senzo. Ilizwi elathi isala kutyelwa sibona ngolophu liyinene. Lulo olu ulophu. Kodwa ke ndiwakhumbula sekonakele, akusancedi nto sendifana nogxwala emswaneni. Ngenene ngenene ndiwuhlwayele umoya, namhla ndiyaluvuna uqhwithela. Lulo olu. Mhlekazi ndiyacela makuxhonywe 25 mna. IJAJI: Zwilakhe, endikuthethileyo ndikuthethile, endikubhalileyo ndikubhalile, ngoko ke akunakho ukuphindwa kuguqulwe. (Uguqukela kuGugulethu) Gugulethu ndigqibile, wena uthini? UGUGULETHU: Mhlekazi mna ndiyabulela, ndithi ugwebe kakuhle ... 30 15.7 Chaza isenzo esibi asenzileyo uGugulethu ngokwamazwi ejaji. (2) 15.8 Nika umsebenzi wamagama abhalwe bukekela kwisicatshulwa. (2) 15.9 Isigqibo sifanele ukuba sithathwa emva kokuhluza phakathi kokulungileyo nokungalunganga. Phonononga olu luvo ngesigqibo sikaZwilakhe sokunyanzelisa athathele uGugulethu uThobeka. (2) 15.10 Chaza impixano yangaphakathi uze unike umzekelo wayo kule drama. (2) 15.11 Nika umyalezo odluliswa yile drama kuluntu ngokufa kukaNomaMpondomise. (2) [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 24 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential UMBUZO 16: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI INDLAL' INAMANYALA – M Lamati Ukhetho alwenzayo umntu ebomini lungeza neziphumo ezibi okanye ezimnandi. Ngqina olu luvo ngabalinganiswa uMamQhinebe noSiqhiwu. Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabubengamagama angama-340–390. [25] UMBUZO 17: UMBUZO OMFUTSHANE INDLAL' INAMANYALA – M Lamati Funda izicatshulwa zoncwadi ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA K SIQHIWU: Uyamazi uThembinkosi Mazaleni lo uhlala phaya ngaphesheya eValashiye? SIPHOKAZI: Utsho laa mntwana ubegqibezela incwadi yakhe yeshumi kulo nyaka uphelileyo? SIQHIWU: Yena kanye ke. 5 SIPHOKAZI: Utheni? Ugwaziwe? Owu shame umntwan' abantu, emncinci nakangaka. SIQHIWU: Khawume ndikubalisele maan Siphokazi. Ugwaziwe? Ugwazwe yintoni? SIPHOKAZI: Ndazi ziphi na, ndisiva kwangawe nje? Khawude uthethe wethu nawe 10 Siqhiwu. SIQHIWU: UThembinkosi lowo ke uyaphangela, njengokuba wena ulibele kukugcabisa iintungo ecaleni kwendlu nje. UThembinkosi uphangela kwarhulumente Siphokazi. SIPHOKAZI: Ungazenzi iintsomi emini Siqhiwu, uya kuphuma iimpondo. 15 SIQHIWU: Asiyontsomi le ndiyibalisayo Siphokazi. SIPHOKAZI: UThembinkosi angaphangela njani singekaphangeli thina, sakugqiba ukugqiba iminyaka emithathu yonke sikuludwe lwabalinde ingqesho? SIQHIWU: Asaz' apho ke. Kushiywana ngotyefezo ntombi kabawo. SIPHOKAZI: Kungaphangela ooThembinkosi abaphuma esikolweni kulo nyaka 20 uphelileyo? SIQHIWU: Kunjalo ke kulo mhlaba. Kuzanywa ngazo zonke iindlela ukuba abo sele bephezulu baye besithi chatha ukunyukela oku. SIPHOKAZI: Sobalekela phi ke xa nethemba lethu, urhulumente, enokusiphatha ngolu hlobo? 25 SIQHIWU: Amahlwempu anyathelelwa ukuba angabi sakwazi nokuvusa neentloko ezi. SIPHOKAZI: Kazi iinjongo zayo yonke le nquleqhu ziyintoni na? SIQHIWU: Iinjongo kukuba amahlwempu ahlale engamahlwempu, iileli zokunyathela nditsho nezizukulwana zezityebi. 30 SIPHOKAZI: Zingcolile ke ezo njongo Siqhiwu. Zingcolile gqithi. SIQHIWU: Zingcolile zona. Kodwa ke, ngubani okukhathaleleyo oko kungcola kwazo, ingakumbi lowo ulala ekiyakiyeka kukuhlutha ...? Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 25 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential 17.1 Chaza ukuba iimbono ngokuqeshwa kukaThembinkosi ekuncokolwa ngaye kwisicatshulwa ziyiqale njani iyantlukwano yabalinganiswa abakule drama. (2) 17.2 Tyhila uluvo oluqulethwe ngamazwi athi 'uyaphangela, njengokuba wena ulibele kukugcabisa iintungo ecaleni kwendlu nje' ngokuhambelana nomba ekuxoxwa ngawo kwisicatshulwa. (2) 17.3 Chaza indima ayidlalayo uSiqhiwu noSiphokazi kule drama. (2) 17.4 Xela udidi lozobo oluzoba uSiqhiwu ngokwamazwi anomgca ngaphantsi. Xhasa impendulo yakho. (3) 17.5 Xhasa ngezehlo eziBINI ezisencwadini uluvo lukaSiqhiwu olungezantsi. 'Amahlwempu anyathelelwa ukuba angabi sakwazi nokuvusa neentloko ezi.' (4) 17.6 Ngqina ukuba iinjongo zikaMamQhinebe zokuba iintsana azihambelananga nesiphumo sale drama. (2) KUNYE ISICATSHULWA L MAMQHINEBE: ... Kodwa mna ndiya kumphoxa umntwana oya kusoloko endithe jokojo ngokundixelela ngeentsana ezilahlekileyo. MAGATYENI: Tyhini! Asiyivanga le ndlela. Sesifikile nakulo mzi. Ingathi nguwo lo. Asinguwo lo? MAMQHINEBE: Ewe, nguwo lo. Yima ndinkqonkqoze. (Ankqonkqoze ngesandla.) 5 NOMAKULA: Ngena ngaphakathi! MAMQHINEBE: Molweni endlwini! Kutheni ingathi uhleli wedwa nje ntombi? Uphi unina wolu sana? NOMAKULA: Kaloku usisi uyaphangela. MAMQHINEBE: Uphangela phi na kanene? 10 NOMAKULA: Uphangela emafemini kwaVulindlela Anti. MAMQHINEBE: Asizazi nezo Vulindlela uthetha ngazo ke thina mntwan' am. Kaloku asingabeli lizwe. NOMAKULA: Kanti nisuka phi nina Anti? MAMQHINEBE: Sisuka kwiilali ezikude mntwan' am, kwindawo ekuthiwa 15 kuseNcembu, ngaphaya kweziya ntaba. (Atsho ekhomba.) NOMAKULA: Yiyhoo! Hayi nisuka kude ngenene. Loo nto ndiye ndakritshulwa luvalo ngoku ninkqonkqozayo. Kaloku kukho abantu abeba iintsana apha. MAMQHINEBE: Hayi bo! Uthini na ngoku mntwan' am? Ngabantu abeba iintsana 20 abaza kuzenza ntoni na abo ntombazanandini? MAGATYENI: (Enyaxa uMamQhinebe.) Masikhawulezise wethu, kungade kungene umntu. NOMAKULA: Andiva Anti? MAGATYENI: Hayi, bendisithi khawundiphe amanzi mntwan' am, ndifile lunxano. 25 MAMQHINEBE: Khawuqale undiphe la hamile phambi kokuba uze namanzi lawo. NOMAKULA: (Esiya ehamileni.) Uza kuyenza ntoni na ihamile Anti? MAMQHINEBE: Hayi wena mntwan' am, ndiza kubethelela isikhonkwane kwesi sihlangu ndisinxibileyo. Kudala sindihlupha endlelen' apha. (KuMagatyeni.) Ndifuna ukumbetha ngala hamile entlokw' apha ... 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi LwaseKhaya (HL)/P2 26 DBE/Canzibe/Silimela 2025 SC/NSC Confidential 17.7 Chaza ukulahleka kweentsana okuyintsusa yomsindo kaMamQhinebe okwesi sicatshulwa. (2) 17.8 Nika umsebenzi wamagama abhalwe bukekela kwisicatshulwa. (2) 17.9 Isigqibo sifanele ukuba sithathwa emva kokuhluza phakathi kokulungileyo nokungalunganga. Phonononga olu luvo ngesigqibo somlinganiswa onguMamQhinebe sokuba iintsana. (2) 17.10 Chaza impixano yangaphakathi uze unike umzekelo wayo kule drama. (2) 17.11 Nika umyalezo odluliswa yile drama kuluntu ngokuphumelela kukaSiqhiwu kwidabi lakhe noMaqhikizane. (2) [25] AMANQAKU ECANDELO C: 25 AMANQAKU EWONKE: 80 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all