Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2016 Memo

MemorandumisiXhosa HLGrade 12201619 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the Supplementary Exams 2016, 19 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Supplementary Exams 2016

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) FEBRUWARI/MATSHI 2016 IMEMORANDAM AMANQAKU: 100 Le memorandam inamaphepha ali-22. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 2 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam ICANDELO A: IZINCOKO Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule isincoko sibe NYE kwezi zilandelayo. Babhala amagama angama-340–390. UMBUZO 1 1.1 Isincoko esibalisayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo. - Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto ebuntsomirha. - Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi, umfundi angalisebenzisa nexesha langoku. - Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa. - Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo. - Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni. - Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla. - Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa ngokuziphatha ngesandla. - Masibe nophawu lokuchaza olumandla. - Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini, singabhidaniswa okanye siqikeleleke. - Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo. - Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50] Isincoko esichazayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca. - Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso. - Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo. - Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo sokubhalwayo. - Makasebenzise imifanekiso-ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo, okungcanyulwayo nokuphathwayo. - Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 3 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam 1.2 Isincoko esichazayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive, asiqonde isihloko sichazwa ngendlela ecace gca. - Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso. - Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo. - Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo sokubhalwayo. - Makasebenzise imifanekiso-ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo, okungcanyulwayo nokuphathwayo. - Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko. [50] Isincoko esixoxayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Umviwa makatyekele kwicala elinye. - Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye. - Makabe necala alithathayo, adandalazise nesizathu sokuba enze oko. - Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela enika izimvo ezizezakhe netsalayo. - Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina. - Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene nenkcazelo. - Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela. - Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zesixhobo ezibonisa ubuciko, kunye nobugcisa bokucenga. - Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo oluchukumisayo kodwa lungabi nabukrwada. - Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50] Isincoko esibalisayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo. - Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto ebuntsomirha. - Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi, umfundi angalisebenzisa nexesha langoku. - Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa. - Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo. - Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni. - Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 4 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam - Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa ngokuziphatha ngesandla. - Masibe nophawu lokuchaza olumandla. - Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini, singabhidaniswa okanye siqikeleleke. - Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo. - Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50] Isincoko esicamngcayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe ezichukumisayo. - Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno. - Makaveze iimbono zakhe kuphela. - Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye uvakalelo lwakhe. - Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka komntu. - Isakhiwo masibunjwe ngobunono. - Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50] Isincoko esivelela amacala omabini Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile. - Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala. - Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo. - Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle. - Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo. - Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo. - Mabasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa ibe ingazithobi. - Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko. - Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo ngoluvo lwakhe. [50] 1.3 Isincoko esixoxayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Umviwa makatyekele kwicala elinye. - Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye. - Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze oko. - Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela enika izimvo ezizezakhe netsalayo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 5 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam - Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina. - Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene nenkcazelo. - Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela. - Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye nobugcisa bokucenga. - Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo oluchukumisayo kodwa lungabi nabukrwada. - Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo ekholelekayo ngoluvo lombhali [50] Isincoko esicamngcayo. - Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe zichukumisayo. - Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno. - Makaveze iimbono zakhe kuphela. - Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye uvakalelo lwakhe. - Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka komntu. - Isakhiwo masibunjwe ngobunono. - Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50] Isincoko esibalisayo. - Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo. - Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto ebuntsomirha. - Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi, umfundi angalisebenzisa nexesha langoku. - Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa. - Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo. - Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni. - Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla. - Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa ngokuziphatha ngesandla. - Masibe nophawu lokuchaza olumandla. - Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini, singabhidaniswa okanye siqikeleleke. - Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo. - Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 6 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam Isincoko esichazayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca. - Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso. - Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo. - Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo sokubhalwayo. - Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo, okungcanyulwayo nokuphathwayo. - Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko. [50] Isincoko esivelela amacala omabini Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile. - Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala. - Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo. - Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle. - Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo. - Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo. - Mabasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa ibe ingazithobi. - Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko. - Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo ngoluvo lwakhe. [50] 1.4 Isincoko esibalisayo. Umviwa kulindeleke ukuba- achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo. - Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto ebuntsomirha. - Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi, umfundi angalisebenzisa nexesha langoku. - Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa. - Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo. - Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni. - Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla. - Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa ngokuziphatha ngesandla. - Masibe nophawu lokuchaza olumandla. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 7 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam - Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini, singabhidaniswa okanye siqikeleleke. - Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo. - Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50] Isincoko esichazayo Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca. - Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso. - Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo. - Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo sokubhalwayo. - Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo, okungcanyulwayo nokuphathwayo. - Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko. - Mababhale ngesihloko abanamava ngaso. [50] Isincoko esixoxayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Umviwa makatyekele kwicala elinye. - Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye. - Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze oko. - Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela enika izimvo ezizezakhe netsalayo. - Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina. - Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene nenkcazelo. - Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela. - Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye nobugcisa bokucenga. - Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo oluchukumisayo kodwa lungabi nabukrwada. - Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50] Isincoko esicamngcayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe ezichukumisayo. - Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno. - Makaveze iimbono zakhe kuphela. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 8 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam - Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye uvakalelo lwakhe. - Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka komntu. - Isakhiwo masibunjwe ngobunono. - Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50] Isincoko esivelela amacala omabini Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile. - Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala. - Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo. - Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle. - Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo. - Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo. - Mabasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa ibe ingazithobi. - Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko. - Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo ngoluvo lwakhe. [50] 1.5 Isincoko esicamngcayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe ezichukumisayo. - Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno. - Makaveze iimbono zakhe kuphela. - Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye uvakalelo lwakhe. - Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka komntu. - Isakhiwo masibunjwe ngobunono. - Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50] Isincoko esibalisayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo. - Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto ebuntsomirha. - Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi, umfundi angalisebenzisa nexesha langoku. - Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa. - Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 9 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam - Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni. - Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla. - Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa ngokuziphatha ngesandla. - Masibe nophawu lokuchaza olumandla. - Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini, singabhidaniswa okanye siqikeleleke. - Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo. - Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50] Isincoko esichazayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca. - Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso. - Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo. - Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo sokubhalwayo. - Makasebenzise imifanekiso-ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo, okungcanyulwayo nokuphathwayo. - Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko. [50] 1.6 Isincoko esivelela amacala omabini Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile. - Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala. - Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo. - Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle. - Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo. - Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo. - Mabasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa ibe ingazithobi. - Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko. - Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo ngoluvo lwakhe. [50] Isincoko esixoxayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Umviwa makatyekele kwicala elinye. - Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye. - Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze oko. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 10 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam - Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela enika izimvo ezizezakhe netsalayo. - Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina. - Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene nenkcazelo. - Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela. - Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye nobugcisa bokucenga. - Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo oluchukumisayo kodwa lungabi nabukrwada. - Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50] Isincoko esichazayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca. - Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso. - Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo. - Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo sokubhalwayo. - Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo, okungcanyulwayo nokuphathwayo. - Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko. - Makabhale ngesihloko anamava ngaso. [50] Isincoko esibalisayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo. - Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto ebuntsomirha. - Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi, umfundi angalisebenzisa nexesha langoku. - Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa. - Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo. - Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni. - Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla. - Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa ngokuziphatha ngesandla. - Masibe nophawu lokuchaza olumandla. - Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini, singabhidaniswa okanye siqikeleleke. - Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo. - Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 11 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam 1.7 1.7.1 Isincoko esibalisayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali/ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo. - Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto ebuntsomirha. - Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi, umfundi angalisebenzisa nexesha langoku. - Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa. - Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo. - Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni. - Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla. - Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa ngokuziphatha ngesandla. - Masibe nophawu lokuchaza olumandla. - Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini, singabhidaniswa okanye siqikeleleke. - Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo. - Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50] Isincoko esichazayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca. - Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso. - Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo. - Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo sokubhalwayo. - Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo, okungcanyulwayo nokuphathwayo. - Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko. - Makabhale ngesihloko anamava ngaso. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 12 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam Isincoko esixoxayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makatyekele kwicala elinye. - Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye. - Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze oko. - Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela enika izimvo ezizezakhe netsalayo. - Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina. - Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene nenkcazelo. - Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela. - Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye nobugcisa bokucenga. - Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo oluchukumisayo kodwa lungabi nabukrwada. - Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50] Isincoko esicamngcayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe ezichukumisayo. - Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno. - Makaveze iimbono zakhe kuphela. - Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye uvakalelo lwakhe. - Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka komntu. - Isakhiwo masibunjwe ngobunono. - Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50] Isincoko esivelela amacala omabini. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile. - Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala. - Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo. - Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle. - Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 13 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam - Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo. - Mabasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa ibe ingazithobi. - Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko. - Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo ngoluvo lwakhe. [50] 1.7.2 Isincoko esibalisayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali ngesiganeko esenzekileyo/isiganeko esiqwetyiweyo. - Makabhale ngomxholo obambekayo nokholelekayo nokuba usekwe kwinto ebuntsomirha. - Makabhale isakhiwo sebali esidlwengula umxhelo nesikholelekayo. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo/ixesha eladlulayo kumaxesha amaninzi, umfundi angalisebenzisa nexesha langoku. - Malibe libali elinento elifuna ukuyiphuhlisa. - Umhlathi wentshayelelo mawudlwengule umxhelo. - Malibe libali eligcina umdla womfundi kude kube sekupheleni. - Kufuneka isimbo, izixhobo zobuciko, kunye nentshukumo elapha ebalini iqinisekise ukuba umfundi ugcinwa enomdla. - Makubaliswe ngokuphumeleleyo kubonakale ngokucacileyo iinkcukacha zokuva ezinjengokubona, isandi, incasa, ivumba kunye nezo zinokuviwa ngokuziphatha ngesandla. - Masibe nophawu lokuchaza olumandla. - Isiphelo masibe sesanelisayo okanye sibe ntsingiselo-mbini, singabhidaniswa okanye siqikeleleke. - Makasebenzise intetho-ngqo ukwenza umlinganiswa abe ngophilayo. - Igama ngalinye alisebenzisileyo malibe nenjongo. [50] Isincoko esichazayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makachaze umba othile okanye umntu othile ngendlela ezama ukuba asive, asiqonde isihloko esichazwa ngendlela ecace gca. - Makasebenzise amagama ukudala umfanekiso. - Makachaze into ukwenzela ukutsala umdla nokudlwengula umxhelo. - Makachonge amagama ngobunono nangocoselelo ukufezekisa isiphumo sokubhalwayo. - Makasebenzise imifanekiso ntelekelelo yokubonwayo, okuvakalayo, okungcanyulwayo nokuphathwayo. - Makasebenzise izigaba zentetho nezafobe ngokukuko. - Makabhale ngesihloko abanamava ngaso. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 14 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam Isincoko esixoxayo. - Umviwa makatyekele kwicala elinye. - Makuvele ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo olukhabana nolunye. - Makabe necala alithathayo umfundi, adandalazise nesizathu sokuba enze oko. - Makaqale isincoko ngokwandlala ezakhe iimbono ngesihloko ngendlela enika izimvo ezizezakhe netsalayo. - Makanike uluhlu lweembono ukuxhasa uluvo kunye nokuzingqina. - Makabe nengqwalasela kumanqaku angqinelana okanye achasene nenkcazelo. - Makanike izimvo ngendlela engqalileyo, anganika iimbono zakhe kuphela. - Makasebenzise iintlobo ngeentlobo zezixhobo ezibonisa ubuciko, kunye nobugcisa bokucenga. - Makasebenzise ulwimi olubonisa uvakalelo, umzekelo oluchukumisayo kodwa lungabi nabukrwada. - Isiphelo sesincoko kufuneka sibe nomdla, sicace kwaye sinike inkcazelo ekholelekayo ngoluvo lombhali. [50] Isincoko esicamngcayo. - Makabonise izimvo, iimbono, iingcinga neemvakalelo zakhe ezichukumisayo. - Makacamngce ngamaphupha okanye ngeminqweno. - Makaveze iimbono zakhe kuphela. - Makanike inkcazo ecace kakuhle, ejonge ukuhlaziya iinkumbulo okanye uvakalelo lwakhe. - Makanike izimvo/iingcinga/uvakalelo oluveza ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka komntu. - Isakhiwo masibunjwe ngobunono. - Akukho mfuneko yokuba isiphelo sibe sesicacisiweyo. [50] Isincoko esivelela amacala omabini. - Makavelele zonke iinkalo xa exoxa ngomba othile. - Makavelele amacala omabini engxoxo, angakhethi cala. - Makacacise acwangcise ngobunono isakhiwo. - Makanike iinkcazelo ezizolileyo, ezicingisisiweyo zaxhaswa kakuhle. - Makangathathi cala lithile nangona enokuvakalisa olwakhe uluvo. - Makaxoxe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo. - Mabasebenzise ithoni engabonakalisi kuchukumiseka, iqinisekise kodwa ibe ingazithobi. - Makafikelele kwisigqibo esithile ekupheleni kwesincoko. - Makabhale isiphelo esisulungekileyo esishiya umfundi engenantandabuzo ngoluvo lwakhe. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 15 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam ICANDELO B: IMIHLATHI Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule imibuzo ibe MIBINI kweli candelo. Bhala amagama ali-100–120. UMBUZO 2 2.1 ILETA YOBURHULUMENTE Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makasebenzise ulwimi olusesikweni. - Makabhale ngolwimi oluvakalayo, olusulungekileyo nolutsala umdla nethoni efanelekileyo. - Makacwangcise ngokukuko, axoxe ngokukuko. - Ileta mayiqulathe intshayelelo enika umdla, isiqu nesiphelo. - Makangqale ngqo kumongo. - Mayiqulathe iidilesi ezimbini eyombhali neyomhleli ibhalwe ime ngqo ngesiXhosa. - Umhla ebhalwe ngawo ngasezantsi kwayo. - Mayibandakanye isibuliso esichanekileyo - Makashiye umgca emva kwesibuliso ze abhale umcimbi ileta engawo. - Uvumelekile ukuboleka igama esiNgesini xa ubhala idilesi, iinyanga okanye usebenzise iinyanga zentsusa. - Akukho ziphumlisi kwidilesi nesibuliso nakwisiphelo. - Makahlule imihlathi yesiqu ngokweengcamango ezahlukileyo. - Makabhale isiphelo esifanelekileyo. [25] 2.2 I-OBHITSHUWARI Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Igama nefani yalo mntu uswelekileyo, umhla awazalwa ngawo, indawo awazalelwa kuyo, amagama abazali bakhe. - Imfundo yakhe neendawo aphangele kuzo. - Izinto ezibalulekileyo ezimalunga nobomi bakhe. - Makabhale ngegalelo lakhe entlalweni nezinto ebenomdla kuzo esaphila. - Unobangela wokusweleka kwakhe ukuba ugulile, imbali yokugula kwakhe. - Abantu abashiya ngasemva. - Amazwi okumkhapha. - Makasebenzise ulwimi oluhloniphayo nolundilisekileyo. [25] 2.3 INQAKU LEMAGAZINI Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Isihloko masitsale umdla sidlwengule umxhelo. - Indle ayokubhala mayibe yivela kuye, athethe ngqo nomfundi. - Isimbo sokubhala singaba sesichazayo nesikhatshwa zizafobe ukutsala umdla wabafundi. - Iinkcukacha ezifana namagama, iindawo, amaxesha, ubume bendawo mazifakwe. [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 16 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam 2.4 INGXELO ESESIKWENI Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makanike iinkcukacha ezichanekileyo ngesiganeko. - Makabhale isihloko, intshayelelo, isiqu, isiphelo, izindululo, izalathiso nezihlomelo. - Makaqokelele ingcombolo yolwazi, ayicwangcise abhale iingongoma. - Makasebenzise ulwimi olusesikweni. - Makasebenzise ixesha langoku, izibizo gabalala, umntu wesithathu. - Makabhale ingcaciso egqibeleleyo, esebenzisa amagama namabinzana abhekise kwimeko ethile. [25] 2.5 INGXOXO YABABINI Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ingxoxo ephakathi kwabantu ababini. - Makayibhale ingxoxo njengoko isenzeka, amazwi ezithethi awabhale njengoko enjalo. - Mashiye umgca ukwahlula phakathi kwentetho yesithethi neyesinye. - Makafake umyalelo kwizibiyeli phambi kokuba amagama athethwe. - Umfundi usenokuyimntwisa le ngxoxo. [25] 2.6 UDLIWANO-NDLEBE Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabuze umbuzwa imibuzo. - Makanike amagama esithethi kwicala elisekhohlo ephepheni. - Makashiye umgca ukwahlula intetho yesithethi ngasinye. - Makahlele ngobunono. - Obuzayo makabonise ulwazi oluphangaleleyo. - Umntu omnye usenokubuzwa imibuzo yiphaneli. - Imibuzo mayihlelwe ngendlela ukuze kufunyanwe ulwazi olufanelekileyo. - Imibuzo inganxibelelana nengaphambili. - Iimpendulo mazicacise ngokwaneleyo zinike izimvo neengongoma ezifanelekileyo. - Makangazifaki iimpawu zocaphulo. - Makasebenzise umntu wokuqala. - Umbuzwa makaphendule imibuzo, anike ulwazi olulindelekileyo. [25] AMANQAKU ECANDELO B: 50 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 17 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, Icandelo A o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu. o Imiqangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye. o Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 Inqwanqwa eliphakamileyo NOCWANGCISO -Impendulo igqwesile/ -Impendulo ixongxwe -Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. -Izimvo ziyathungelana ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela. (Impendulo koko bekulindelekile. -Izimvo zihambelana noko ziyaqinisekisa lungqinelanayo. -Izimvo ziyabhidisa nezimvo) -Izimvo eziqiqisisiweyo, gingci nomxholo kwaye ngokuse-mxholweni. -Izimvo azicacanga kwaye azingqamananga Uyondelelwaniso ezixhokonxa iingcinga zinomdla zinobungqina - Ilungelelanisiwe noko kwaye ayizizo kwaphela nomxholo. nezivuthiweyo. bokuvuthwa. kwaye iyathungelana ezomfundi. -Azicacanga kwaye lwezimvo -Impendulo elungelelaniswe -Ilungelelaniswe kakuhle kuquka intshayelelo, -Buncinci ubungqina kwaye ziphindaphindiwe. ngokucwangcisa. kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye isiqu ukuqukumbela/ bolungelelwaniso -Azilungelelaniswanga Ukuqonda injongo, enothungelwano iyathungelana nesiphelo. nothungelwano kwaye azithungelani. abantu ekujoliswe (enonamathelwano) (inonamathelwano) lweengcamango. kubo kunye nesimo ukuquka intshayelelo, isiqu, kuquka intshayelelo, isiqu sentlalo. ukuqukumbela/nesiphelo. ukuqukumbela/nesiphelo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo egqwesileyo -Impendulo ixongxwe -Impendulo eyanelisayo -Ubukhulu becala -Akukho linge 30 AMANQAKU kodwa ineendawana esilela kakuhle. nangona kumana impendulo lokuphendula isihloko. Inqwanqwa elingezantsi kuzo ukuba neempawu -Izimvo ziyahambelana kubakho izikhewu ayihambelani -Ayihambelani kwaphela ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye wesincoko esinkqenkqeza -Ilungelelaniswe kakuhle -Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga. phambili. iyathungelana ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga -Izimvo ezivuthiweyo (inonamathelwano) ngokwanelisayo kwaye nokubhidisa. nomxholo kwaphela neziqiqisisiweyo. kuquka intshayelelo, isiqu ziyaqinisekisa. -Phantse bungabikho kwaye inobubhu- -Izimvo zilungelelaniswe nesiphelo. -Kukho ulungelelaniso ubungqina tyubhutyu. ngobugcisa olufumanekayo bolungelelwaniso zinothungelwano nothungelwano nothungelwano. (zinonamathelwano) kwintshayelelo, isiqu kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. kunye nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 18 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo. NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala kunye sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo Ithoni, irejista, zifaneleke kakhulu nesigama ziqaqambe zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama Inqwanqwa eliphakamileyo isimbo sokubhala, kwinjongo, abantu kakhulu kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela ekujoliswe kubo nakwisimo ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu isigama sentlalo. sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo. nenjongo/nesimo ngokuzithemba, ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela -Ukusetyenziswa sentlalo. luyachukumisa ngokufanelekile -Ithoni ifanelekile. ebuthathaka. kwisigama Uchongo magama. ngokugqwesileyo. nangokuzinzileyo -Izixhobo zolwimi -Ithoni nochongo kunqongophele Ukusetyenziswa -Ithoni edlwengula umxhelo kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe magama ngokubaxekileyo de kolwimi nemigaqo, nenobuciko. -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa azifanelekanga. ungakwazi ukuqonda Iimpawu -Akukho nasinye isiphene ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Isigama okubhaliweyo. zokubhala, igrama, segrama nopelo. -Sixongxwe kakuhle sinqongophele -Sixonkxwe ngobugcisa kakhulu. kakhulu. upelo. obukhulu. 13 10 7 4 15 AMANQAKU -Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi Inqwanqwa zolwimi ezibonakalisa luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga. ubuciko ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye elingezantsi -Akukho nasinye isiphene ichanekile. naphaya. akukho ukohluka – segrama nopelo. -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi. -Sixonkxwe ngobugcisa. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama -Sixongxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo sinqongophele zolwimi lunqongophele. ngokugqithisileyo. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku lwesincoko ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho. Ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxhlolweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko lunobubhutyu-bhutyu. nemihlathi -Isincoko sisesemxholweni -Isincoko siphume kwezivakalisi. kuyahambelana, sisesemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni. kwahlukahlukene. iziphene. 5 AMANQAKU AMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 19 DBE/Februwari–Matshi 2016 NSC – Imemorandam ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU] Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ngaphezu koko ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi bekulindelekile ngeempawu zodidi lomhlathi. ngeempawu zodidi lweempawu zolu didi ngeempawu zodidi -Impendulo nezimvo. -Izimvo eziqiqisisiweyo -Ubhalo lusemxholweni. lomhlathi. lwetekisi. lomhlathi. -Ulungelelwaniso nezivuthiweyo. -Ukuthungelana komxholo -Ayikho mxholweni -Kukho ukungqamana -Intsingiselo ilahlekile -Ulwazi olunzulu nezimvo, kucaciswe kakuhle ngokupheleleyo. okungephi kwaye akakho lwezimvo nokucwangcisa. ngeempawu zohlobo kakhulu kwaye neenkcukacha -Kukho ukuphambuka okusemxholweni kodwa semxholweni kwaphela. -Injongo, abantu lomhlathi obhaliweyo. zixhasa isihloko. okungephi emxholweni. ukuphambuka kubhalo. -Ayithungelani kumxholo ekujoliswe kubo, iimpawu/ -Ubhalo lusemxholweni -Ifomathi efanelekileyo -Ubukhulu becala -Akusoloko kukho nezimvo. imigaqo nesimo sentlalo. ncakasana. eneziphene ezingephi. uyathungelana umxholo uthungelwano phakathi -Zimbalwa kakhulu -Ukuthungelana komxholo nezimvo. komxholo nezimvo. iinkcukacha ezixhasa nezimvo. -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha isihloko. -Icaciswe nzulu kwaye zonke ziyasixhasa isihloko. ezixhaza isihloko. -Ayisetyenziswanga iinkcukacha ziyasixhasa -Ubukhulu becala -Imigaqo eyimfuneko imigaqo eyimfuneko isihloko. ifomathi ifanelekile yefomathi isetyenziswe yefomathi. -Ifomathi yamkelekile kwaye kodwa kukho iziphene ngokungacacanga. ichanekile. ezingephi. -Imigaqo engundoqo 15 AMANQAKU yefomathi yetekisi ityeshelwe . ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama Ithoni, irejista, isimbo zifaneleke ngokukodwa kakhulu kwinjongo, abantu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani nenjongo, sokubhala, injongo/imeko, kwinjongo, abantu ekujoliswe ekujoliswe kubo kunye abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo abantu ekujoliswe kubo abantu ekujoliswe kubo kubo nakwesimo sentlalo. nakwisimo sentlalo. kunye nesimo sentlalo. kwinjongo, abantu nesimo sentlalo. nesimo sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe -Ubukhulu becala ulwimi -Kukho iziphene ekujoliswe kubo kunye -Izele ziziphene yaye ngokuchanekileyo kwaye lusetyenziswe ngokukuko ezimbalwa zolwimi nesimo sentlalo. iyabhidisa. Ukusetyenziswa kolwimi lwakhiwe ngokukuko. nangokuchanekileyo. -Isigama esaneleyo. -Ukusetyenziswa -Isigama asihambelani nemigaqo yalo. -Akukho ziphene konke -Isigama sichaneke kakuhle. -Iziphene kolwimi nenjongo. Uchongo magama. konke. -Ubukhulu becala akho aziyichaphazeli ngokungachanekanga -Intsingiselo Iimpawu zokubhala ziphene. intsingiselo. kubangela iziphene ichaphazeleke nopelo. ezibaxekileyo. ngokukodwa. -Intsingiselo ilahlekile. 10 AMANQAKU AMANQAKU 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all