Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
GIREIDI 12
TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)
BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)
·ARA 2009
MEMORANDAMU
MARAGA: 70
Memorandamu uyu u na masia¾ari a 6.
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Skip to contentAll 2009 papers 





View all





Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2009 Memo
Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 memorandum from the November 2009, 6 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Tshivenda Hl · Grade 12 · November · 2009 · tshivenda. Memorandum, 6 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Tshivenda HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Tshivenda
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2009
- Exam period
- November
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 6
- File size
- 111.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 6
This exam
November 2009
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 2 DoE/·ara 2009
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO
MBUDZISO 1
1.1 Muvhangi Tshiitisi Tshinyalelo
1.1.1 Musiiwa√ U fhisa
buvhi/buvhi√
1.1.2 U pfa phepho/ Nnḓu tharu dza Vho-
vhuriha√ Mawelewele dzo swa dzo¾he. √
1.1.3 Tshibvumo√ U rafha ½otshi√ Mipaini ya Mondi yo swa. √
Vho-Ludongo U fhisa mavhivhi Tsimu ya Vho- Mabu»a yo
Tshidakwa Tshi¾ommbi swa.
Tsimu dzo¾he dza mibomo
dzo swa/ khamphani ya
Simunye / vhathu vha fhelelwa
nga mishumo.
1.1.4 Lukhangasa√ Miri ya mishonga na
zwikhokhonono zwi
shumiswaho nga vhomaine
zwo swa zwo¾he. √ (9)
1.2.1 Hai, √vho rengisa ½amana dzavho vha lifha mulandu. √ (2)
1.2.2 Ee, √ mulilo u tshi duga o shavha. √ (2)
1.2.3 Hai, √ na nn»u i si ya mahatsi yo fhisiwaho nga Musiiwa yo swa. √ (2)
1.3 ¹hangule. √ (1)
1.4 Vho fhedza vho tou vha isa ha vhoramilayo. √√ (2)
1.5 Vho-Doyoyo vho vha vho vhaisala tsho¾he zwe vha sala vha si tsha nga
muthu muhulwane/ zwi sumbedza vhu¾ungu he vha vhu pfa. √√ (2)
1.6 O shumisa ipfi zwikegulu/zwidakwa. √√ (2)
1.7 Ri fanela u vha na vhulondo musi ri tshi shumisa mulilo. √√ (2)
1.8 Ndi we a la¾a tshi¾ommbi tshi songo dzimiwa. √Ndi u sa londa, o vha
o fanela o tshi dzima. √
Musiiwa wa u fhisa khadibogisi√. O vha o fanela o ¼i fhisela nn»a. √
Vhashumi vha Driekoppies.√Vho vha vho fanela vho dzima mulilo. √ (2)
1.9 Vhakegulu. √ Vha ri wo tou fhiswa nga n»adzi/na ¼i¿we na ¼i¿we wo fhiswa
nga vhaloi. √ (2)
1.10 Mulilo ndi wavhu»i; u ri thusa zwinzhi vhutshiloni. √√ (2)
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA A: 30
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 3 DoE/·ara 2009
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI
MBUDZISO 2
ADENDAMU YA SAMARI
• U edzisa vhabebi (khotsi).
• U takadza khonani.
• U ¾o»ou pfa zwine vhahulwane vha pfa.
• U fhedza tshi¾irese na mbilaelo.
• U dahela u funwa nga vhasidzana.
• U netuluswa musi muthu o neta.
• U lwa na zwine vhabebi vha funa.
N»ila ya u maka manweledzo:
• Manweledzo o ½ekedzwaho e kha mbonalo/tshivhumbeo tsho
khakheaho ngeno tshi tsho randelwaho kha Tshitatamennde
tsha Kharikhu¼amu ya Lushaka a a makiwa, hone-ha ha vha na
nda¾iso ya maraga nthihi.
• Maraga dzi avhelwa fhedzi mbuno dzo ¿walwaho nga mafhungo
o fhelelaho.
• Pulane/mvetomveto i fanela u sumbedzwa zwi khagala. Zwa sa
ralo, kha vha make samari ya u thoma yo ½ekedzwaho.
• Zwi tou vhofha uri vhalingiwa vha sumbedze tshivhalo tsha
maipfi nga n»ila i songo khakheaho.
• Kha vha avhele maraga nga n»ila i tevhelaho:
o Maraga dza 7 ndi dza mbuno.
o Maraga dza 3 ndi dza luambo. Maraga dza luambo dzi
avhelwe nga n»ila i tevhelaho:
Maraga nthihi musi ho bulwa mbuno 1 – 3 dzi re dzone.
Maraga mbili musi ho bulwa mbuno 1 – 5 dzi re dzone.
Maraga tharu musi ho bulwa mbuno dza 6 – 7 dzi re
dzone.
Zwavhu»ivhu»i maraga dza luambo dzi songo fhira mbuno
dzo ½ewaho.
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 4 DoE/·ara 2009
NSC – Memorandamu
o Nda¾iso:
Kha samari dzo lapfesaho, kha vha vhale vha fhirise nga
maipfi ma¾anu, zwi »aho nga murahu vha songo tsha zwi
londa.
Samari dzi re pfufhi fhedzi dzi na mbuno dzo¾he
khulwane dzine dza ¾o»ea hu songo vha na nda¾iso
khadzo.
Vhukhakhi ha luambo (girama) mupele¾o, zwiga zwa u
vhala): kha maraga tharu dza luambo kha vha ¾use nga
n»ila i tevhelaho:
- Vhukhakhi ha 0 – 4 a hu na nda¾iso.
- Vhukhakhi ha 5 – 10 kha vha ¾use maraga nthihi.
- Vhukhakhi ha 11 – 15 kha vha ¾use maraga mbili.
- Vhukhakhi ha 16 u ya phan»a, kha vha ¾use maraga
tharu.
Nda¾iso ya musi ho tou khouthiwa mafhungo o tou ralo i
»isendeka kha maragagu¾e dzo avhelwaho mbuno na
luambo nga n»ila i tevhelaho:
Arali ho khouthiwa mafhungo a 1 – 3: a hu na nda¾iso
Arali ho khouthiwa mafhungo a 4 – 5: kha vha ¾use maraga 1
Arali ho khouthiwa mafhungo a 6 – 7: kha vha ¾use maraga 2
Kha vha ¾use maraga nthihi kha maraga dzo avhelwaho
mbuno na luambo arali tshivhalo tsha maipfi tshi songo
sumbedzwa, kana maipfi o vhaliwa nga n»ila yo
khakheaho.
KHA VHA DZHIELE NZHELE: Abriviesheni/pfufhifhadzo a
dzo ngo fanela u shumiswa, fhedzi arali dzi hone kha samari,
dzi fanela u vhaliwa sa tshivhalo tsha maipfi ane dza a imela.
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA B: 10
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 5 DoE/·ara 2009
NSC – Memorandamu
KHETHEKANYO YA C: PHEN¶A NA KUSHUMISELE KWA LUAMBO
MBUDZISO 3
3.1 3.1.1 Masofa: √
Sa: Malume wanga vho renga masofa avhu»i. √ ( Phindulo i¿we
na iṅwe i pfalaho yo tea). (2)
3.1.2 Thetshelesesa. √O vha o tou thetshelesesa musi a tshi laiwa.√ (2)
3.1.3 ¹hingothendeleki a dzi »isi phambano kha vhafunani. √√ (2)
3.1.4 Phambano kha vhafunani dzi »iswa nga ¾hingothendeleki/kha
vhafunani phambano dzi »iswa nga ¾hingothendeleki/phambano
dzi »iswa nga ¾hingothendeleki kha vhafunani. √ (1)
3.1.5 Hai, √a si vho¾he vhanna vha sa »ivhalekani. √ (2)
3.1.6 Duu!/o ri u pfa nga ha lufu, a sokou duu! √ (1)
3.2 3.2.1 Ndayotewa ya shango i ri vhafumakadzi na vhana vha na ndugelo
dza u sa tambudzwa. √√ (2)
3.2.2 Vhanna na vhafumakadzi vha tea u ¾honifhana. (Na ma¿we (2)
mafhungo a pfalaho). √√
3.2.3 Mulaedza ri tea u hasha/u hasha mulaedza ri a tea. √√ (1)
3.2.4 ‘Zwi a fana na tshivhalo tsha dzimpfu dzibadani,’ √a zwi na
vhushaka na mafhungo a u tshipiwa ha vhana na
vhafumakadzi. √ (2)
3.2.5 ·ashu. Shango ¼ashu ¼o naka
·o¾he. ¶aka ¼o¾he ¼o swa.
Ri½e. Ri½e ri dzula kule.
Khwi½e. Ndi khwi½e ri tshi vhalesa. √ (1)
3.2.6 Vhana vha fanela u thetshelesa vhabebi. √ (1)
3.2.7 Ndo mu wana, nahone o no tou dzula fhasi. √ (1)
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 6 DoE/·ara 2009
NSC – Memorandamu
3.3 3.3.1 Ndi ndaela. √ (1)
3.3.2 ·imudi ¼a ndaela/¼ilaeli. √ Hu khou ½ewa ndaela dzine vhagudi
vha fanela u dzi tevhela. √ (2)
3.3.3 MVELEDZISO ·ABORATHORI YA KHOMPHUYUTHA. √ (1)
3.3.4 DZINA ·A¸U, √ (naho mulingiwa o ½ea fhungo ¼o¾he zwo luga) (2)
ngauri zwo ṅwalwa nga ma¼e»eredanzi. √
3.3.5 Vhagudi vho ½ewa ndaela uri vha kone u dzhena kha mushumo
wa khomphuyutha. √√ (2)
3.3.6 Ipfi i¼i ¼o ¿walwa zwitangeni u itela uri zwi vhonale uri ¼i kha
luambo lusili. √√ (2)
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA C: 30
70
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 November 2009 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2009 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2018 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2017 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2016 Memo

Memorandum
Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2012 Memo
More from Grade 12 Tshivenda HL

Annual teaching plan
Gr 12 TshiVenda HL ATP 2023 24

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
Tshivenda HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper