Skip to content

Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2009 Memo

MemorandumTshivenda HLGrade 1220096 pages

Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 memorandum from the November 2009, 6 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) ·ARA 2009 MEMORANDAMU MARAGA: 70 Memorandamu uyu u na masia¾ari a 6. Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 2 DoE/·ara 2009 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO MBUDZISO 1 1.1 Muvhangi Tshiitisi Tshinyalelo 1.1.1 Musiiwa√ U fhisa buvhi/buvhi√ 1.1.2 U pfa phepho/ Nnḓu tharu dza Vho- vhuriha√ Mawelewele dzo swa dzo¾he. √ 1.1.3 Tshibvumo√ U rafha ½otshi√ Mipaini ya Mondi yo swa. √ Vho-Ludongo U fhisa mavhivhi Tsimu ya Vho- Mabu»a yo Tshidakwa Tshi¾ommbi swa. Tsimu dzo¾he dza mibomo dzo swa/ khamphani ya Simunye / vhathu vha fhelelwa nga mishumo. 1.1.4 Lukhangasa√ Miri ya mishonga na zwikhokhonono zwi shumiswaho nga vhomaine zwo swa zwo¾he. √ (9) 1.2.1 Hai, √vho rengisa ½amana dzavho vha lifha mulandu. √ (2) 1.2.2 Ee, √ mulilo u tshi duga o shavha. √ (2) 1.2.3 Hai, √ na nn»u i si ya mahatsi yo fhisiwaho nga Musiiwa yo swa. √ (2) 1.3 ¹hangule. √ (1) 1.4 Vho fhedza vho tou vha isa ha vhoramilayo. √√ (2) 1.5 Vho-Doyoyo vho vha vho vhaisala tsho¾he zwe vha sala vha si tsha nga muthu muhulwane/ zwi sumbedza vhu¾ungu he vha vhu pfa. √√ (2) 1.6 O shumisa ipfi zwikegulu/zwidakwa. √√ (2) 1.7 Ri fanela u vha na vhulondo musi ri tshi shumisa mulilo. √√ (2) 1.8 ƒ Ndi we a la¾a tshi¾ommbi tshi songo dzimiwa. √Ndi u sa londa, o vha o fanela o tshi dzima. √ ƒ Musiiwa wa u fhisa khadibogisi√. O vha o fanela o ¼i fhisela nn»a. √ ƒ Vhashumi vha Driekoppies.√Vho vha vho fanela vho dzima mulilo. √ (2) 1.9 Vhakegulu. √ Vha ri wo tou fhiswa nga n»adzi/na ¼i¿we na ¼i¿we wo fhiswa nga vhaloi. √ (2) 1.10 Mulilo ndi wavhu»i; u ri thusa zwinzhi vhutshiloni. √√ (2) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA A: 30 Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 3 DoE/·ara 2009 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI MBUDZISO 2 ADENDAMU YA SAMARI • U edzisa vhabebi (khotsi). • U takadza khonani. • U ¾o»ou pfa zwine vhahulwane vha pfa. • U fhedza tshi¾irese na mbilaelo. • U dahela u funwa nga vhasidzana. • U netuluswa musi muthu o neta. • U lwa na zwine vhabebi vha funa. N»ila ya u maka manweledzo: • Manweledzo o ½ekedzwaho e kha mbonalo/tshivhumbeo tsho khakheaho ngeno tshi tsho randelwaho kha Tshitatamennde tsha Kharikhu¼amu ya Lushaka a a makiwa, hone-ha ha vha na nda¾iso ya maraga nthihi. • Maraga dzi avhelwa fhedzi mbuno dzo ¿walwaho nga mafhungo o fhelelaho. • Pulane/mvetomveto i fanela u sumbedzwa zwi khagala. Zwa sa ralo, kha vha make samari ya u thoma yo ½ekedzwaho. • Zwi tou vhofha uri vhalingiwa vha sumbedze tshivhalo tsha maipfi nga n»ila i songo khakheaho. • Kha vha avhele maraga nga n»ila i tevhelaho: o Maraga dza 7 ndi dza mbuno. o Maraga dza 3 ndi dza luambo. Maraga dza luambo dzi avhelwe nga n»ila i tevhelaho: ƒ Maraga nthihi musi ho bulwa mbuno 1 – 3 dzi re dzone. ƒ Maraga mbili musi ho bulwa mbuno 1 – 5 dzi re dzone. ƒ Maraga tharu musi ho bulwa mbuno dza 6 – 7 dzi re dzone. Zwavhu»ivhu»i maraga dza luambo dzi songo fhira mbuno dzo ½ewaho. Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 4 DoE/·ara 2009 NSC – Memorandamu o Nda¾iso: ƒ Kha samari dzo lapfesaho, kha vha vhale vha fhirise nga maipfi ma¾anu, zwi »aho nga murahu vha songo tsha zwi londa. ƒ Samari dzi re pfufhi fhedzi dzi na mbuno dzo¾he khulwane dzine dza ¾o»ea hu songo vha na nda¾iso khadzo. ƒ Vhukhakhi ha luambo (girama) mupele¾o, zwiga zwa u vhala): kha maraga tharu dza luambo kha vha ¾use nga n»ila i tevhelaho: - Vhukhakhi ha 0 – 4 a hu na nda¾iso. - Vhukhakhi ha 5 – 10 kha vha ¾use maraga nthihi. - Vhukhakhi ha 11 – 15 kha vha ¾use maraga mbili. - Vhukhakhi ha 16 u ya phan»a, kha vha ¾use maraga tharu. ƒ Nda¾iso ya musi ho tou khouthiwa mafhungo o tou ralo i »isendeka kha maragagu¾e dzo avhelwaho mbuno na luambo nga n»ila i tevhelaho: Arali ho khouthiwa mafhungo a 1 – 3: a hu na nda¾iso Arali ho khouthiwa mafhungo a 4 – 5: kha vha ¾use maraga 1 Arali ho khouthiwa mafhungo a 6 – 7: kha vha ¾use maraga 2 ƒ Kha vha ¾use maraga nthihi kha maraga dzo avhelwaho mbuno na luambo arali tshivhalo tsha maipfi tshi songo sumbedzwa, kana maipfi o vhaliwa nga n»ila yo khakheaho. KHA VHA DZHIELE NZHELE: Abriviesheni/pfufhifhadzo a dzo ngo fanela u shumiswa, fhedzi arali dzi hone kha samari, dzi fanela u vhaliwa sa tshivhalo tsha maipfi ane dza a imela. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA B: 10 Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 5 DoE/·ara 2009 NSC – Memorandamu KHETHEKANYO YA C: PHEN¶A NA KUSHUMISELE KWA LUAMBO MBUDZISO 3 3.1 3.1.1 Masofa: √ Sa: Malume wanga vho renga masofa avhu»i. √ ( Phindulo i¿we na iṅwe i pfalaho yo tea). (2) 3.1.2 Thetshelesesa. √O vha o tou thetshelesesa musi a tshi laiwa.√ (2) 3.1.3 ¹hingothendeleki a dzi »isi phambano kha vhafunani. √√ (2) 3.1.4 Phambano kha vhafunani dzi »iswa nga ¾hingothendeleki/kha vhafunani phambano dzi »iswa nga ¾hingothendeleki/phambano dzi »iswa nga ¾hingothendeleki kha vhafunani. √ (1) 3.1.5 Hai, √a si vho¾he vhanna vha sa »ivhalekani. √ (2) 3.1.6 Duu!/o ri u pfa nga ha lufu, a sokou duu! √ (1) 3.2 3.2.1 Ndayotewa ya shango i ri vhafumakadzi na vhana vha na ndugelo dza u sa tambudzwa. √√ (2) 3.2.2 Vhanna na vhafumakadzi vha tea u ¾honifhana. (Na ma¿we (2) mafhungo a pfalaho). √√ 3.2.3 Mulaedza ri tea u hasha/u hasha mulaedza ri a tea. √√ (1) 3.2.4 ‘Zwi a fana na tshivhalo tsha dzimpfu dzibadani,’ √a zwi na vhushaka na mafhungo a u tshipiwa ha vhana na vhafumakadzi. √ (2) 3.2.5 ·ashu. Shango ¼ashu ¼o naka ·o¾he. ¶aka ¼o¾he ¼o swa. Ri½e. Ri½e ri dzula kule. Khwi½e. Ndi khwi½e ri tshi vhalesa. √ (1) 3.2.6 Vhana vha fanela u thetshelesa vhabebi. √ (1) 3.2.7 Ndo mu wana, nahone o no tou dzula fhasi. √ (1) Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa Hayani (HL)/P1 6 DoE/·ara 2009 NSC – Memorandamu 3.3 3.3.1 Ndi ndaela. √ (1) 3.3.2 ·imudi ¼a ndaela/¼ilaeli. √ Hu khou ½ewa ndaela dzine vhagudi vha fanela u dzi tevhela. √ (2) 3.3.3 MVELEDZISO ·ABORATHORI YA KHOMPHUYUTHA. √ (1) 3.3.4 DZINA ·A¸U, √ (naho mulingiwa o ½ea fhungo ¼o¾he zwo luga) (2) ngauri zwo ṅwalwa nga ma¼e»eredanzi. √ 3.3.5 Vhagudi vho ½ewa ndaela uri vha kone u dzhena kha mushumo wa khomphuyutha. √√ (2) 3.3.6 Ipfi i¼i ¼o ¿walwa zwitangeni u itela uri zwi vhonale uri ¼i kha luambo lusili. √√ (2) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA C: 30 70 Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda HL

View all