Skip to content

Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2023 Memo

MemorandumTshivenda HLGrade 12202313 pages

Grade 12 Tshivenda HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2023, 13 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRADE 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI YA 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) LARA 2023 TSUMBAN¶ILA YA U MAKA MARAGA: 100 Tsumban»ila iyi ya u maka i na masia¾ari a 13. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 2 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka MAFHUNGOTHANGELI O LIVHISWAHO KHA MU¹OLI/MUMAKI Musi vha tshi ¾ola/maka mushumo wa mulingiwa, zwi tevhelaho ndi zwi¿we zwa zwine zwa tea u dzhielwa nzhele musi vha tshi shumisa rubriki:  Ndeme ya vhupulani, mvetamveto, u vhalulula na u dzudzanya zwo bveledzwaho kha tshibveledzwa tsha u fhedzisela tsho ½ekedzwaho.  U dzhiela nzhele u ¿wala hu re na ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo na nyimele hu tshi katelwa na redzhisi¾ara, tshitaila na thouni – nga maan»a ho sedzeswa KHETHEKANYO YA B.  Girama, mupele¾o na zwiga zwa u vhala.  Zwivhumbeo zwa luambo, hu tshi katelwa na luambo lwa vhudzivha/kuambele.  Munanguludzo wa maipfi na luambo lwa maambele.  Kufha¾elwe kwa mafhungo.  Kuvhekanyelwe na kufha¾elwe kwa dziphara.  Ku¾ha¾huvhelwe kwa ¾hoho sa zwo ¾aniwaho nga zwi re ngomu/zwo faredzwaho: mvulatswinga, kubveledzelwe kwa mihumbulo na magumo. MAHUMBULWA MALUGANA NA KUMAKELE/KU¹OLELE KHETHEKANYO YA A: MAANEA Kha vha sedze KHETHEKANYO YA A: Rubriki ya u ¹ola/Maka Maanea i wanalaho kha masia¾ari a 11–12. KHRITHERIA DZI SHUMISWAHO KHA U ¹OLA /MAKA KHRITHERIA MARAGA ZWI RE NGOMU NA VHUPULANI 30 LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA 15 TSHIVHUMBEO 5 ¹HANGANYELO 50 1. Kha vha vhale maanea o¾he vha kone u livhanya na/nanguludza khathegori yo teaho mafhungo aya zwi tshi kwama ZWI RE NGOMU NA VHUPULANI. 2. Kha vha dovhe hafhu u vhala maanea vha nanguludze/livhanye hafhu na khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama LUAMBO,TSHITAILA NA U DZUDZANYA. 3. Kha vha dovhe hafhu u vhala maanea vha koneha u nanguludza/livhanya na mafhungo ayo zwi tshi kwama TSHIVHUMBEO. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 3 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI Kha vha sedze KHETHEKANYO YA B: Rubriki ya u ¹ola/Maka Zwibveledzwa zwa Vhudavhidzani i re kha sia¾ari ¼a 13. KHRITHERIA DZI SHUMISWAHO KHA U ¹OLA /MAKA KHRITHERIA MARAGA ZWI RE NGOMU, VHUPULANI NA TSHIVHUMBEO 15 LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA 10 ¹HANGANYELO 25 1. Kha vha vhale tshibveledzwa tsho¾he vha kone u livhanya na/nanguludza khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama ZWI RE NGOMU, VHUPULANI NA TSHIVHUMBEO. 2. Kha vha dovhe hafhu u vhala tshibveledzwa vha nanguludze/livhanye hafhu na khathegori yo teaho mafhungo ayo zwi tshi kwama LUAMBO, TSHITAILA NA U DZUDZANYA. KHA VHA PFESESE:  Zwivhumbeo zwo fhambanaho zwa zwibveledzwa zwa vhudavhidzani zwi funzwa zwo livhiswa kha maitele a zwino a u linga.  Izwi zwi tea u dzhielwa n¾ha musi hu tshi ¾olwa tshivhumbeo.  Kha vha ½ee maraga kha tshivhumbeo tsho teaho/tshone.  Kha vha sedzese kuvhekanyelwe/kukumedzelwe kwone kwo teaho musi hu tshi ¿walwa tshibveledzwa tshi¿we na tshi¿we. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 4 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA) MBUDZISO YA 1 ADENDAMU  Mbuno dzo ½ewaho fhasi ha ¾hoho i¿we na i¿we kha iyi adendamu dzi thuse fhedzi sa tsumban»ila/gaidi kha vhamaki/vha¾oli.  Hu tea u ½ewa tshikhala/thendelo ya u dzhiela n¾ha n»ila ine mulingiwa a ¾ha¾huvhisa zwone/ngayo ¾hoho, naho zwi tshi nga vha zwo fhambani na izwo zwo ½ewaho kha idzo mbuno kana na mihumbulo/kuvhonele kwa vhone mu¾oli/mumaki. 1.1 ¶uvha i¼o ndo vhona mboni nga n¾hani ha nµevhe dza u sa pfa. Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe:  Mulingiwa a nga ¿wala nga ha vhuµifari/kutshilele kwawe kwe kwa vha ku si kwavhuµi kwe kwa mu dzhenisa khakhathini/khomboni.  Mulingiwa a nga dovha hafhu a ¿wala nga ha u sa londa hawe zwi tshi µa kha vhumatshelo hawe.  Kha maanea aya mulingiwa u tea u ¿wala nga n»ila ya u tou anetshela/u vhuisa mihumbulo/u buletshedza, nz.  Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.  Fhedzi arali mulingiwa a ¿wala lushaka lwa maanea ane ra pfa a tshi fusha ¾hoho ye a ½ewa, ha ½ewi nda¾iso. [50] 1.2 Aya ndi one maitele kwao a u fha¾a mvumbo dza vhaswa. Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe:  Mulingiwa u tea u ¿wala nga ha nµila dzavhuµi dza u aluswa.  Mulingiwa u tea u buletshedza maitele kwao/a tamisaho a fha¾aho mvumbo ya muswa.  Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea a livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka 1.3 Tsemano iyi, i nkhumbudza ¼ia bonyongo ¼e ¼a itea tshikoloni musi u¼a. Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe:  Mulingiwa u tea u ¿wala a tshi ¾alutshedza/anetshela/vhuisa mihumbulo nga ha khakhathi/zwithu zwe zwa bvelela tshikoloni.  Mulingiwa a nga dovha hafhu a sumbedza zwithu zwi si zwavhu»i/zwavhuµi zwe zwa itea afho tshikoloni musi u¼a.  Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.  Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea a livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] 1.4 Khonani nandi, mueletshedzi na muxedzi kha vhaswa. Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe:  Mulingiwa a nga ¿wala nga ha zwithu zwavhu»i/zwi si zwavhu»i nga ha dzikhonani.  U tea u sumbedza vhu»i/vhuvhi ha u vha na khonani vhutshiloni.  Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.  Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea a livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] 1.5 Vhurangaphan»a ha vhasidzana vhu a »isa vhudziki zwikoloni. ¹a¾ani Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe:  Mulingiwa u tea u thoma nga u ¾alutshedza ¾hoho iyi a dovha hafhu a sumbedza vhurangaphanµa.  Kha sumbedze nga mbuno dzo dziaho dza sia ¼ine a khou ima na¼o.  Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.  Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea o livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka 1.6 Tshiedzisela tsho mmbangela khakhathi khulu. Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe:  Mulingiwa a nga ¾alutshedza, anetshela, u vhuisa muhumbulo nga ha zwithu zwe zwa mu dzhenisa khakhathini nga n¾hani ha u edzisela mu¿we muthu.  A nga dovha hafhu a ¾anµavhudza masiandaitwa e a ¾angana nao nga n¾hani ha tshiedzisela.  Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.  Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea a livhanaho na iyi ¾hoho, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] KHA VHA PFESESE: Hu tea u vha na vhu¾umani vhukati ha maanea na tshifanyiso tsho nangwaho. 1.7 Tshifanyiso Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe:  Mulingiwa u tea u ½ea ¾hoho yo teaho ya maanea awe. Tsumbo: Vhu»i ha u ita nyonyoloso.  U ya nga ha itshi tshifanyiso, mulingiwa a nga anetshela/buletshedza/ vhuisa muhumbulo nga ha vhuµi/zwivhuya zwa u ita nyonyoloso, nz.  Mulingiwa a nga kha »i dovha a ¿wala a tshi sumbedza masiandaitwa a u sa ita nyonyoloso.  Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.  Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea a livhanaho na itshi tshifanyiso, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 7 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka 1.8 Tshifanyiso Tsumbo ya zwine mulingiwa a nga dadamala khazwo musi a tshi ¿wala maanea awe:  Mulingiwa u tea u ½ea ¾hoho yo teaho ya maanea awe. Tsumbo: Vhaswa kha vha µidzhenise kha zwa vhulimi.  U ya nga ha itshi tshifanyiso, mulingiwa a nga anetshela/buletshedza/ vhuisa muhumbulo nga zwivhuya zwa musi vhaswa vha tshi µidzhenisa kha zwa vhulimi.  Mulingiwa u tea u ¾u¾uwedza vhaswa kha u µisikela mishumo kha sia ¼a vhulimi.  Maanea awe kha vhe na mathomo, mutumbu na magumo zwi fushaho.  Arali mulingiwa a ¿wala nga lushaka lu¿we na lu¿we lwa maanea a livhanaho na itshi tshifanyiso, u tea u avhelwa maraga dzi yelanaho na zwe a ¿wala. [50] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 8 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO YA 2 ADENDAMU Vhalingiwa vha lavhelelwa u fhindula mbudziso MBILI kha dzo ½ekedzwaho. Vhulapfu ha phindulo i¿we na i¿we vhu vhe maipfi a u bva kha a 180 u swika kha a 200 ho sedzwa mutumbu fhedzi. Luambo, redzhis¾ara, tshitaila na thouni zwi tea u livhanywa na nyimele. 2.1 VHURIFHI HA TSHIOFISI (FOMA·A) Zwi re ngomu na Tshivhumbeo.  Ri lavhelela mafhungo a u vhilahedzwa nga ha u khakhiswa ha vha¿we vhagudi kha ngudo dzavho.  ¶iresi mbili (ya mu¿wali na ya mu¿walelwa).  ¶iresi ya u thoma (i tea u ¿walwa datumu nga vhu»alo).  ¶iresi ya vhuvhili (i thoma nga mufari wa tshiimo sa 'Mu¿waleli' kana 'Mulanguli').  Theshano: Ndaa/Aa.  ¹hoho ya mafhungo (i tea u ¿walwa nga madanzi kana ya talelwa arali yo ¿walwa nga ma¼e»ere ma¾uku).  Mutumbu. Hu ¿walwa mbilaelo nga vhu»alo.  Nyonesano kana phendelo: Mu¿wali u ½ea mu¿walelwa ¾hu¾huwedzo.  Magumo: Mu¿wali u ṅwala tshifani na dzina/inishia¼a.  Tsaino ya mu¿wali. [25] 2.2 ATHIKILI YA MAGAZINI Zwi re ngomu na Tshivhumbeo:  Athikili iyi i tea u angaredza gundo na pfufho dze vhagudi vha pfufhiwa ngadzo.  ¹hoho i kungaho/i takadzaho. Tsumbo: Gundo ¼i tamisaho.  ¹hoho i tevhelwa nga dzina ¼a mu¿wali.  Mvulatswinga: Ndi hune mu¿wali a »ivhadza fhungo ¼ine a ¾o»a u amba nga ha¼o. U sumbedza ndeme ya dzhenelela mu¾a¾isano.  Mutumbu: Hu ¾an»avhudzwa ndeme ya vhu»iimiseli na vhu»ikumedzeli ha vhagudi, nz.  Tshitaila tshi nga vha tsha mbuletshedzo, tshi shumisaho figara dza muambo na zwi ¾okonyaho mihumbulo ya vhavhali.  Madzina, fhethu, zwifhinga, vhuimo na zwi¿we zwa ndeme zwi tea u ½etshedzwa/buletshedzwa kha athikili.  Phendelo: Ndi hune mafhungo a vhiniwa hone. [25] Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 9 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka 2.3 NGANEAVHUTSHILO YA MUFU Zwi re ngomu na Tshivhumbeo:  Mulingiwa u tea u ¾ana dzina na tshifani zwa mufu, fhethu he a bebelwa hone, »uvha ¼a mabebo khathihi na madzina a vhabebi.  Zwe zwa swikelelwa zwa ndeme: Pfunzo dza fhasi na dza n¾ha.  Nganeavhutshilo iyi i tea u dovha hafhu a bvisela khagala vhuµikumedzeli ha mufu tshitshavhani/lushakani.  Tshivhangi tsha lufu, tshifhinga tsha u lwala na fhethu he mufu a lovhela hone.  Zwine mashaka na dzikhonani vha »o mu humbula ngazwo.  Mashaka e mufu a a sia.  U dzheniswa ha milaedza ya ndiliso/zwikho»o u bva kha mu¾a, nz. [25] 2.4 IMEI·I Zwi re ngomu na Tshivhumbeo:  Imei¼i i tea u bvisela khagala tsheo/thendelano dze dza swikelelwa mu¾anganoni wa vhagudi vha gireidi ya 12.  Imei¼i i tea u sumbedza u kundelwa u dzhenela mu¾angano wa vhagudi vha gireidi ya 12.  Imei¼i iyi i tea u livhiswa kha khaladzi a½u.  Mvulatswinga: Vhubvo, vhuyo na ¾hoho. -¶iresi ya imei¼i ya muthu ane a khou rumela. -¶iresi ya imei¼i ya mu¾anganedzi (i nga rumelwa muthu muthihi kana vhanzhi). -Tshibogisi tsha ¾hoho tshi tendela u dzhenisa mutaladzi muthihi wa mafhungothangeli.  Mutumbu: Mulaedza wa imei¼i u ¿walwa nga vhuµalo.  Magumo: Madzina a mu¿wali. [25] 2.5 MUFHINDULANO Zwi re ngomu na Tshivhumbeo:  Mufhindulano uyu u tea u »isendeka kha nyambedzano vhukati ha mugudi na muhashi wa radio.  ¹hoho: Kha i vhe ye a randelwa yone. Tsumbo: Mufhindulano vhukati ha mugudi na muhashi wa radio.  Mvulatswinga: Kha hu ¾anwe nyambedzano vhukati ha vhathu/zwigwada vhavhili/zwivhili.  Mutumbu: Kha hu ½etshedzwe nyimele: Kha hu bviselwe khagala mvelele dza mugudi na u ri o zwi konisa hani u fhira vhagudi vho¾he, nz. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 10 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka  Hu ¿waliwe madzina a vhabvumbedzwa u ya kha tshamonde tsha sia¾ari. Hu shumiswe kho¼oni u bva kha dzina ¼a muambi/mubvumbedzwa. Hu pfukwe mutaladzi u bva kha uno muambi u ya kha a tevhelaho. Hu rekhodiwe u fhindulana nga u sielisana u bva kha kuvhonele kwa muambi.  Mafhungo a tea u thoma phan»a ha hune dzina ¼a guma hone, zwo khethekanywa nga kho¼oni. Ngeletshedzo kha vhalingiwa zwi tshi kwama kuambele kana nyito zwi tea u sumbedzwa ngomu zwitangini musi maipfi a sa athu u buletshedzwa.  Magumo: Mu¿wali a nga pendela nga u ½etshedza kana u amba zwi¿we zwa u vhina mafhungo awe o zwi vhea ngomu zwitangini. [25] 2.6 RIVIYU Zwi re ngomu na Tshivhumbeo:  Riviyu iyi i tea u ¾ana u rivuwiwa ha mi¾a¾isano ya mitambo ya sialala ye ya vha hone vhukati ha zwikolo ine ya khou livhiswa kha vhalambedzi.  Mvulatswinga: U ¾ha¾huvha mi¾a¾isano ya mitambo i no khou itelwa tsedzuluso iyo.  Mutumbu: Mafhungothangeli sa tshaka dza mitshino ye ya tshiniwa/kuambarele kwa zwigwada/vha¾oli vha mitambo na zwi¿we.  ¹halutshedzo ya mi¾a¾isano: Hu ½ekedzwa manweledzo a mi¾a¾isano ya sialala.  Makumedzwa: U ½ekedza kudzudzanyelwe kwa mi¾a¾isano u ya nga kuvhonele kwa musedzulusi.  Hu shumiswa luambo lwa tshifhinga tsha zwino.  ¶ivhaipfi i vhe i gobolaho, i sumbedzaho kudzudzanyelwe kwa mi¾a¾isano iyo.  Magumo: U nweledza mawanwa. [25] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 50 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 11 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka PFESESANI:  Tshifhinga tsho¾he vha tshi ¾ola maanea a vhusiki, vha tea u shumisa rubriki iyi (BAMMBIRI ·A VHURARU).  Maraga dza 0–50 dzo khethekanywa dza bva zwipi»a zwi¾anu (5) zwihulwane zwa ¾halusamaimo.  Kha khritheria dzi angaredzaho Zwi re Ngomu, Luambo na Tshitaila, tshi¿we na tshi¿we tsha izwo zwipi»a zwa ¾halusamaimo tsho khethekanywa tsha bva zwipi»a zwivhili: tshipi»a tsha nṱha na tsha fhasi, tshiṅwe na tshi¿we tshazwo tsho faredza maraganyangaredzi dzo tshi teaho u ya nga u tevhekana hazwo.  Tshivhumbeo tshone a tshi kwamei nga heyi khethekanyo ya maimo a n¾ha na a fhasi. KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA 50] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/vhu Vhukoni ha fhasi U sa kona fushaho/ho linganelaho ZWI RE NGOMU NA 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 VHUPULANI -Mihumbulo i -Phindulo yo lundwa -Phindulo i fushaho -Phindulo i shaedzaho -Phindulo yo polikaho gobolaho/¾okonyaho i sa tshidele vhukuma -Mihumbulo yo ndunzhendunzhe tsho¾he (Zwo ¿waliwaho na vhambedzwi/lavhelelwiho -Zwi yelana tsho¾he na lunzhedzana lwo -Mihumbulo yo -Mihumbulo yo mihumbulo) Maimo a n¾ha -Mihumbulo ya vhu¾ali, i ¾hoho nahone zwa takadza linganelaho nahone zwi a vhilinganaho, nahone i ¾angananaho nahone i Nzudzanyo ya mihumbulo ¾okonyaho nahone yo -Hu na vhu¾anzi ha tendisea si na vhusiki ha mu½e si na sia na vhupulani/ vhibvaho mihumbulo yo vhibvaho -Zwo dzudzanywa nahone -Vhu¾anzi vhu si gathi -Ndi phambananadzo, U dzhiela nzhele ndivho, -Zwo dzudzanywa nahone zwa -Zwo dzudzanywa nahone zwa dovha zwa lunzhedzana ha nzudzanyo na u zwo sokou dovhololwa vha ¾anganedzaho dovha zwa lunzhedzana zwa dovha zwa lwo linganelaho/lu fushaho, lunzhedzana zwo -A zwo ngo mafhungo na nyimele. tshidele lwa tsho¾he, hu tshi lunzhedzana tshidele lwa hu tshi katelwa teaho dzudzanywa nahone a (NV) katelwa marangaphan»a, tsho¾he, hu tshi katelwa marangaphanµa, mutumbu zwi na mutumbu na marangaphanµa, mutumbu na magumo/mupendelo ndunzhendunzhe MARAGA 30 magumo/mupendelo na magumo/mupendelo 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Ndi zwa n¾hesa, fhedzi zwo ri -Zwo lundwa tshidele -Phindulo i a fusha fhedzi -Phindulo yo anzaho u -A hu na ndingedzo ya shaedzinyana musutshelo wa -Mihumbulo i yelanaho, i hu na vhu¾udze¾udze hu¿we sa yelana ha mafhungo u fhindula maanea o lundwaho tshidele takadzaho vhu khakhisaho mu¾o»o -Mihumbulo i vho ¾hoho/mbudziso Maimo a fhasi lwa tsho¾hetsho¾he -Zwo dzudzanywa nahone -Mihumbulo yo sumbedza u liana na u -U polika tsho¾he na u -Mihumbulo yo vhibva ya zwa dovha zwa dzudzanywa lwa ndinganelo »a»isa sa tsha tea lwa tsho¾he lundwa lwa vhu¾ali lunzhedzana zwavhuµi, hu nahone i a tendisea -U shaedza vhu¾anzi -A zwi na sia nahone -Zwo dzudzanywa nahone zwa tshi katelwa -Hu na hu¿we u fusha ha ha nzudzanyo na zwo vhilingana dovha zwa lunzhedzana marangaphan»a, mutumbu nzudzanyo na ndunzhendunzhe zwo tshidele lwa tsho¾he, hu tshi na magumo/mupendelo ndunzhendunzhe, hu tshi teaho katelwa marangaphan»a, katelwa marangaphan»a, mutumbu na mutumbu na magumo/ magumo/mupendelo mupendelo Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 12 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka KHETHEKANYO YA A: RUBRIKI YA U ¹OLA/MAKA MAANEA A LUAMBO LWA HAYANI [MARAGA: 50] (i ya phan»a) LUAMBO, TSHITAILA & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 U DZUDZANYA -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Luambo a lu pfali Thouni, redzhisi¾ara na tshitaila na µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfi zwo tea tshitaila µivhaipfi zwo -Thouni, redzhisi¾ara, µivhaipfi zwo teaho tsho¾he tsho¾he ndivho, vha vhukuma ndivho, vha ndivho, vha ¾anganedzaho tea zwi¾uku ndivho, tshitaila µivhaipfi a ndivho/zwiitei na nyimele. ¾anganedzaho mafhungo na ¾anganedzaho mafhungo mafhungo na nyimele. vha ¾anganedzaho zwo ngo tea ndivho, Munanguludzo wa maipfi. Maimo a n¾ha nyimele. na nyimele. -U shumiswa ho teaho ha mafhungo na nyimele. vha ¾anganedzaho Kushumisele kwa luambo na -Luambo ndi lwa -Luambo lu a ¾okonya, luambo u bveledza -Ho shumiswa luambo mafhungo na nyimele. milayo, zwiga zwa u vhala, vhuµifhulufheli ha n¾hesa, lu nahone thouni yo ¾halutshedzo. lwa mutheo/fhasi -U ho¾efhala ha girama, mupele¾o.(LTD) nyanyulaho tsho¾he. shumiswaho ndi i -Thouni yo tea -Thouni na µivhaipfi zwo anzesa -Lu a gobola, nahone lwo nyanyulaho. -U pfumiswa ha luambo ho kushumisele kwone lune u pfala ha pfuma u dzangelwa ha thouni -Hunzhi a hu na shumiswa u khavhisa zwi re kwa maipfi a zwo ngo mafhungo zwa si tsha -A hu na vhukhakhi ha vhukhakhi ha girama na ngomu. tea konadzea na kathihi/ girama na mupele¾o mupele¾o. -¶ivhaipfi ndi yo zwa vho konµa -Lwo lundwa nga tshikili tsha -Lwo lundwa tshidele shayedzaho vhukuma. vhukuma/tsho¾he. ma¾hakheni¾hakheni. vhukuma . 13 10 7 4 -Luambo ndi lwa n¾ha -Luambo lu a kunga na u -U shumiswa ha luambo ho -Luambo lwo vhukuma nyanyula linganelaho, fhedzi hu tshi shumiswa lwa u sa Maimo a fhasi -Lu a gobola, nahone lwo -Thouni ndi yo teaho, i µi vha na vhu¾udze¾udze kona pfuma u dzangelwa ha nyanyulaho -Hu¿we u shumiswa ha -A hu na kana hu tou thouni. -Vhukhakhi vhu¾uku ha luambo ho teaho nga u vha na zwi¾uku¾uku -A hu na vhukhakhi ha girama na mupele¾o angaredza, fhedzi u zwi sumbedzaho girama na mupele¾o. -Zwo lundwa tshidele dzangelwa ha luambo ndi muvanganyo wa -Lwo lundwa nga tshikili tsha vhukuma ha fhasi. mafhungo/mitala. ma¾hakheni. -¶ivhaipfi yo ho¾efhala MARAGA: 15 lwa tsho¾he. TSHIVHUMBEO 5 4 3 2 0–1 Zwi¾alusi zwa -Kubveledzele kwa ¾hoho - Kubveledzele kwa ¾hoho -Kubveledzele kwa ¾hoho na -Dzi¿we mbuno ndi -Hu na u shaedza ha tshibveledzwa. kwa n¾hesa kwo lunzhedzanaho vhudodombedzi zwo tea dzi pfadzaho mbuno dzo teaho Kubveledzelwe kwa phara -Vhudodombedzi ha -Vhudodombedzi ha ¾hoho -Mafhungo/mitala, phara -Mafhungo/mitala na -Mafhungo/mitala na na tshivhumbeo tsha ma¾hakheni¾hakheni hu pfadzaho zwo fha¾wa lu fushaho phara zwi µi vha na phara zwo µala mafhungo/mitala.(T) -Mafhungo/mitala, phara -Mafhungo/mitala, phara -Maanea o µi faredza zwi vhukhakhi vhukhakhi zwo fha¾wa na u lundwa lwa zwo vangwa lu pfadzaho. pfadzaho/tendiseaho. -Fhedzi maanea a tsha -Maanea ha na n¾hesa tsho¾hetsho¾he. µi pfala naho hu na mudzio/ha pfadzi. MARAGA: 5 vhukhakhi. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa Hayani (HL)/P3 13 DBE/Lara 2023 NSC – Tsumbanµila ya u maka KHETHEKANYO YA B: RUBRIKI YA U ¹OLA ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI [MARAGA: 25] Khritheria Zwa n¾hesa Tshikili tshone Vhukoni ha vhukati/ho Vhukoni ha fhasi U sa kona linganelaho/vhu fushaho ZWI RE NGOMU, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 VHUPULANI NA -Phindulo ndi ya -Phindulo ndi yavhu»i -Phindulo ndi i -Phindulo ndi ya mutheo/ -Phindulo i sumbedza TSHIVHUMBEO ma¾hakhe¾hakheni, i sa vhukuma, i bvukululaho fushaho/linganelaho fhasi, i bvukululaho u shaya n»ivho ya vhambedzwi n»ivho yo dziaho ya vhukuma, i bvukululaho n»ivhonyana ya zwi¾alusi zwi¾alusi zwa lushaka Zwo ¿waliwaho na -Mihumbulo ya vhu¾ali, yo zwi¾alusi zwa lushaka lwa n»ivho yo dziaho ya zwa lushaka lwa lwa tshibveledzwa mihumbulo vhibvaho tshibveledzwa zwi¾alusi zwa lushaka lwa tshibveledzwa -¹halutshedzo yo Nzudzanyo ya mihumbulo na -N»ivho yo ¾an»avhuwaho -O fara vhu¾ala/sia ¼one -A tshibveledzwa -Hu na u polika hu¿we hu dzumbama, u polika vhupulani tsho¾he ya zwi¾alusi zwa hu na u polika -Ho ngo tou fara vhu¾ala vhonalaho naho o fara ndi hu hulwane U dzhiela nzhele ndivho, vha lushaka lwa tshibveledzwa -Zwi re ngomu na hone tsho¾he lini – hu na u vhu¾ala -A hu na u farana ha ¾anganedzaho mafhungo na -Ku¿walele kwo tou fombe mihumbulo zwo polika hu¿we hu vhonalaho -Zwi re ngomu na zwi re ngomu na nyimele kha sia ¼one lunzhedzana -Zwi re ngomu na mihumbulo a zwo ngo tou mihumbulo Phindulo na mihumbulo -Zwi re ngomu na -Zwo ¾an»avhudzwa lwa mihumbulo zwo »i farana tsho¾he lini -Zwidodombedzwa Nzudzanyo ya mihumbulo na mihumbulo zwo lunzhedzana tsho¾he, zwidodombedzwa lunzhedzana -Zwidodombedzwa zwi¾uku¾uku zwi vhupulani -Zwo ¾an»avhudzwa lwa zwo¾he zwi tikedza ¾hoho -Zwi¿we zwidodombedzwa zwi¾uku zwi tikedza ¾hoho tikedza ¾hoho U dzhiela nzhele ndivho, vha tsho¾he, zwidodombedzwa -Tshivhumbeo ndi tsho zwi tikedza ¾hoho -Hu na u shaedza hu -A ho ngo tevhedzwa ¾anganedzaho mafhungo na zwo¾he zwi tikedza ¾hoho teaho naho hu na -Nga u angaredza, vhonalaho ha kushumisele milayo yone ya tshivhumbeo/milayo na -Tshivhumbeo ndi vhukhakhi vhu¾uku tshivhumbeo ndi tshone, kwa milayo na tshivhumbeo tsha nyimele. (NVT) tshonetshone tsho teaho fhedzi hu na u polika tshivhumbeo tshibveledzwa tshibveledzwa hu¾uku -¹hahelelo/U shaedza ndi MARAGA 15 hu soliseaho LUAMBO, TSHITAILA NA 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 U DZUDZANYA -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, -Thouni, redzhisi¾ara, tshitaila na »ivhaipfi, ndi zwi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, ndi tshitaila na »ivhaipfi, Thouni, redzhisi¾ara, ndivho/u teaho lwa ma¾hakhe¾hakheni zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho tsho¾he ndivho, zwi teaho zwi¾uku ndi zwi sa ananiho na nyanyula, tshitaila, vha ndivho, vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho ndivho, vha ¾anganedzaho mafhungo na mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele mafhungo na nyimele ¾anganedzaho nyimele -Girama ndi yoneyone -Nga u angaredza, girama -Hu na hu¿we vhukhakhi -Girama yo shaedza, i na mafhungo na nyimele Munanguludzo wa maipfi nahone yo fha¾wa tshidele ndi yone nahone yo ha girama vhukhakhi ho vhalaho -Zwo »ala vhukhakhi Zwiga zwa mu¿walo na -A hu na vhukhakhi fha¾wa zwavhu»i -¶ivhaipfi i a fusha/ -¶ivhaipfi ndi yo nahone zwo ¾anganana mupele¾o. (LTD) -¶ivhaipfi ndi yavhu»i linganela shaedzaho vhukuma -¶ivhaipfi a i tei vhukuma -Fhedzi vhukhakhi vhu re -¹halutshedzo yo thithisea ndivho na khathihi MARAGA 10 -Hunzhi a hu na hone a vhu thithisi -¹halutshedzo yo vhukhakhi ¾halutshedzo ho¾efhala tsho¾he Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda HL

View all