Accounting Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2024 REKENINGKUNDE V1 NASIENRIGLYN PUNTE: 150 NASIENBEGINSELS: 1. Tensy anders getoon in die nasienriglyn, sal strafpunte vir vreemde items slegs van toepassing is indien ʼn kandidaat nie punte op ʼn ander plek in die vraag vir daardie item verloor het nie (geen vreemde-item-strafpunte vir misplaaste items nie). Geen dubbelpenalisering toegepas nie. 2. Strafpunte vir plasing of swak aanbieding (bv. besonderhede) is slegs van toepassing indien die kandidaat punte vir die bedrae vir daardie item verdien het. 3. Tensy anders getoon, ken volpunte toe vir ʼn korrekte antwoord. Indien die antwoord foutief is, merk die bewerkings wat getoon is. 4. Indien ʼn vooraansuiweringsyfer as ʼn finale syfer getoon word, ken die bewerkingspunt toe vir daardie syfer (nie die metodepunt vir die antwoord nie). LET WEL: As syfers aangedui in die nasienriglyn vir komponente of bewerkings, dra hierdie nie die metodepunt van die finale antwoord ook nie. 5. Tensy anders getoon, moet die positiewe of negatiewe effek van enige syfer in ag geneem word om die punt toe te ken. Indien geen + of - teken of hakie voorsien is nie, aanvaar dat die syfer positief is. 6. Waar dit getoon word, ken deelpunte toe om die kwaliteit van antwoorde van kandidate te differensieer. 7. Indien kandidate meer as die verlangde aantal antwoorde verskaf, ondersoek alle antwoorde tot voordeel van die kandidaat. Strafpunte kan toegeken word vir vreemde items indien kandidate volpunte vir ʼn vraag gekry het (maks. -2 per vraag). 8. Waar strafpunte toegeken word, kan die punte vir daardie afdeling van die vraag nie as ʼn negatiewe syfer getoon word nie. 9. Waar metodepunte vir bewerking toegeken word, moet die nasiener eers die redelikheid van die antwoord ondersoek voordat die punt toegeken word. 10. Bewerking ‘beteken kontroleer bewerking’. ‘Een deel korrek’ beteken bewerking en een deel korrek. LET WEL: Kontroleer bewerking moet +, -, x, ÷ , soos kandidaat se berekening (indien geldig) wees, of soos per nasienriglyn. 11. Op bewerkings, moet nie punte vir bewerkings toeken waar die teller en noemer omgeruil is nie. Dit is ook van toepassing op verhoudings. 12. Met die toekenning van metodepunte, maak seker dat kandidate nie volpunte kry vir enige item wat in geheel of gedeeltelik foutief is nie. Dui aan met 'n . 13. Wees bedag daarop dat sommige kandidate geldige alternatiewe buite hierdie nasienriglyne kan gee. Let ook daarop dat een kommentaar verskillende aspek te kan toon. 14. Kodes: f = vreemde item; p = plasing/aanbieding. Hierdie nasienriglyn bestaan uit 10 bladsye. Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) VRAAG 1 1.1 Bereken die waarde van die voorraad wat gesteel is. BEWERKINGS ANTWOORD 35 000 ✓ x 100/80 ✓ 43 750  een deel korrek 3 1.2 Staat van Omvattende Inkomste vir die jaar geëindig 30 Junie 2024 Verkope ( 15 660 000 ✓ x 175/100 ✓) – 216 000 ✓ 27 189 000 * Koste van verkope (15 660 000) Bruto wins Verkope -KVV 11 529 000  Ander inkomste Kommissie-inkomste (626 400 + 22 500 ✓✓) 648 900 * Huurinkomste (98 500 ✓ + 9 130 ✓✓) 107 630 * Voorsiening vir oninbare skulde-aansuiwering (2 355 ‒ 1 975) 380 ✓ Bruto bedryfsinkomste Bedryfsuitgawes Salarisse en lone Waardevermindering Diverse uitgawes Ouditfooie (81 000 + 9 500) 90 500 ✓✓ Direkteursfooie (450 000 ✓ + 562 500 ✓✓) 1 012 500 * Advertensies (36 000 ✓ – 6 000 ✓) 30 000 * Verlies weens diefstal (43 750 – 35 000) OF (35 000 x 20/80) 8 750  sien 1.1 Bedryfswins Rente-inkomste Wins voor rente-uitgawe Rente-uitgawe (120 100) Wins voor belasting (560 000 x 100/28) OF (1 440 000 + 560 000) 2 000 000  Inkomstebelasting (300 000 + 200 000 + 60 000) (560 000) ✓✓ Netto wins na belasting 1 440 000  (2 000 000 – 560 000) OF (560 000 x 72/28) *een deel korrek 29 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V1 3 1.3 Staat van Finansiële Posisie soos op 30 Junie 2024 BATES NIE-BEDRYFSBATES Vaste bates Belegging: Vaste deposito BEDRYFSBATES (3 321 300 x 1,3) 4 317 690 * sien 1.1 Voorrade (2 195 550 – 43 750 ) 2 151 800 * Handels- en ander ontvangbares sien Huur-inkomste sien Advertensies sien Kommissie inkomste 533 455 * (495 000 + 2 800 ✓– 1 975 ✓+ 9 130  + 6 000  + 22 500 ) Kontant en kontantekwivalente balanseerende syfer 1 632 435  TOTALE BATES EKWITEIT EN LASTE AANDEELHOUERSBELANG (3 000 000 x 675/100) 20 250 000 ✓ Gewone aandelekapitaal 19 650 000 Behoue inkomste AHB-GAK 600 000  NIE-BEDRYFSLASTE 1 127 300 Lening (1 304 000 ✓ – 176 700 ✓✓) 1 127 300 * BEDRYFSLASTE bewerking 3 321 300 * Handels- en ander betaalbares sien Ouditfooie sien Direkteursfooie 1 104 600 * (529 800 + 2 800 ✓+ 9 500  + 562 500 ) SAID: Inkomstebelasting 60 000 Huidige gedeelte van die lening sien NBL 176 700  Aandeelhouers vir dividende 1 980 000 ✓ TOTALE EKWITEIT EN LASTE *een deel korrek 23 TOTALE PUNTE 55 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) VRAAG 2 2.1 Bereken die volgende finansiële aanwysers: 2.1.1 Skuld-ekwiteitverhouding BEWERKINGS ANTWOORD 1 294 000 ✓: 12 624 400 ✓ 0,1 : 1  3 Een deel korrek 2.1.2 Verdienste per aandeel BEWERKINGS ANTWOORD 1 022 000 ✓ x 100 135,9 sent  752 000 ✓✓ Een deel korrek Aanvaar 136 sent 4 2.1.3 Dividenduitbetalingskoers (%) BEWERKINGS ANTWOORD (20 + 25) een punt 45 ✓ x 100 33,1%  135,9  Een deel korrek 3 2.1.4 % opbrengs op gemiddelde aandeelhouersbelang (OOAB) BEWERKINGS ANTWOORD 1 022 000 ✓ x 100 ½ ✓ (12 624 400 ✓ + 9 319 200 ✓) 9,3%  10 971 800 drie punte Een deel korrek 5 2.2 Behoue inkomste-nota Saldo op 1 Mei 2023 1 300 300 Netto wins na belasting 1 022 000 Aandele teruggekoop (4 200) ✓ (28 000 x 15/100) OF (32 200 - 28 000) Dividende Tussentydse + finale (456 000)  Tussentydse (1 340 000 x 0,2) 268 000 ✓ Finale 188 000 ✓ Saldo op 30 April 2024 1 862 100  Ondersoek bewerking van bo af, moet ATG en GAD aftrek 7 2.3 Verandering in handels- en ander ontvangbares BEWERKINGS ANTWOORD 558 800✓✓– 426 800  (132 000)  Een deel korrek Dui aan/noem uitvloei 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V1 5 2.4 2.4.1 Belasting betaal BEWERKINGS ANTWOORD – 438 000 ✓✓ + 32 600 ✓ – 9 900 ✓ (415 300)  Een deel korrek OF 438 000 – 32 600 + 9 900 Twee punte een punt een punt Tekens kan omgekeer word 5 2.4.2 Opbrengs uit die verkoop van vaste bates BEWERKINGS ANTWOORD 11 434 000 ✓ + 190 900 ✓ ‒ 1 702 000✓ ‒ 9 890 600 ✓ 32 300  OF Een deel korrek 9 890 600 + 1 702 000 ‒ 190 900 ‒ 11 434 000 een punt een punt een punt een punt Tekens kan omgekeer word 5 2.5 Netto verandering in kontant en (396 500)  kontantekwivalente Een deel korrek Kontant (saldo aan die begin van die jaar) 85 300 ✓ Kontant (saldo aan die einde van die jaar) (311 200) ✓✓ 7 800 – 319 000 4 TOTALE PUNTE 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) VRAAG 3 3.1 3.1.1 B✓ 3.1.2 C✓ 3.1.3 D✓ 3.1.4 A✓ 4 3.2 Haal aan en verduidelik TWEE finansiële aanwysers wat aandui dat die maatskappy sy uitgawes meer doeltreffend bestuur. Finansiële aanwysers ✓ ✓ syfers en tendense ✓ ✓ • % bedryfsuitgawes op verkope het van 23,2% tot 21,6% afgeneem. • % bedryfswins op verkope het van 19% tot 21% toegeneem. 4 3.3 Stel strategieë voor wat die maatskappy kan gebruik om sy netto bedryfskapitaal te verbeter. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. Finansiële aanwyser met syfers ✓ ✓ enige EEN strategie vir elkeen ✓✓ ✓✓ Finansiële aanwyser met syfers Strategieë • Vuurproefverhouding het van Verkoopspromosie om oortollige 1,3 : 1 tot 0,6 : 1 afgeneem voorraad te verminder / meer effektiewe advertensies / verminder verkooppryse om verkope te verhoog. • Gemiddelde debiteure Bied afslag vir vroeë betalings / hef invorderingsperiode het van rente vir laat betaling / stuur 29 tot 42 dae toegeneem. aanmanings / oorhandig lang agterstallige rekeninge aan prokureurs vir invordering. 6 3.4 Lewer kommentaar of die maatskappy goed gebruik maak, van lenings. Haal EEN finansiële aanwyser met syfers en tendense aan. Finansiële aanwyser ✓met syfers ✓ kommentaar oor hefboomfinansiering moet positiewe hefboomfinansiering en vergelyking met rente op lenings dek. ✓✓ • OOTKA het van 20,3% tot 19,8% gedaal, maar dit is steeds bo rente op lening van 13%. 4 • Die besigheid is positief gerat / gebruik lenings effektief. Die skuld-ekwiteitverhouding van die maatskappy het van 0,8 : 1 tot 0,6 : 1 afgeneem. Noem TWEE moontlike redes wat tot hierdie verandering kon gelei het. Enige TWEE punte ✓✓ ✓✓ • Uitreiking van nuwe aandele. • Lening terugbetaal. 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V1 7 3.5 Lewer kommentaar op die dividenduitbetalingsbeleid van die maatskappy. Verskaf TWEE redes waarom die direkteure besluit het om die beleid in 2024 te verander. Lewer kommentaar op dividendeuitbetalingskoers (DUK) met syfers en tendense ✓✓ TWEE redes ✓✓ Kommentaar: • DUK het toegeneem van 51% tot 103% met 52% punte / met 102%. Redes: • Aandeelhouers tevrede te stel (hou hulle gelukkig) • Geen planne om besigheid uit te brei nie • Behoue fondse is gebruik om dividende uit te betaal vir huidige jaar/put fondse uit wat gebruik kan word vir toekomstige uitbreiding 4 Verduidelik of die aandeelhouers tevrede moet wees met hul opbrengs op belegging in die maatskappy. Haal EEN finansiële aanwyser met syfers in jou verduideliking aan. Finansiële aanwyser met tendense en syfers ✓✓ vergelyking met rente op alternatiewe belegging ✓✓ Aandeelhouers moet tevrede wees omdat: • % opbrengs op aandeelhouersbelang (OOAB) van 11% tot 12,8% gestyg het • OOAB is meer as rente op alternatiewe belegging van 8% / met 4,8% punte 4 Bereken die dividende wat verdien is deur jou vriend wat 40 000 aandele in die maatskappy besit op 29 Februarie 2024. 40 000 x 72/100 = 28 800 ✓ een punt as een deel korrek is 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINGKUNDE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) 3.6 Die HUB wil sy 60 000 aandele op 29 Februarie 2024 aan die maatskappy terugverkoop teen 1 250 sent per aandeel. As ʼn aandeelhouer in die maatskappy, hoe sal jy op hierdie besluit reageer? Verduidelik en haal EEN finansiële aanwyser aan. Finansiële aanwyser met syfers ✓✓ lewer kommentaar op of dit 'n billike prys was ✓✓ Finansiële aanwyser met syfers: Terugkoopprys in vergelyking met NBW – dit is bo die NBW van 950c met 300c / 32% OF Terugkoopprys in vergelyking met MP – dit is bo die MP van 934c met 316c / 34% Verduideliking: • Die terugkoopprys is te hoog in vergelyking met NBW/MP wat as onbillik beskou kan word. • HUB gebruik sy posisie om onregverdig by die maatskappy te baat. • HUB plaas die maatskappy se finansies in gevaar. • Aandele toon minder aanvraag aangesien MP minder as NBW is. 4 3.7 Bereken die aantal aandele wat John Khan gekoop het uit die 250 000 nuwe aandele wat op 1 Februarie 2024 uitgereik is om sy meerderheidstatus te behou. (650 000 + 250 000 = 900 000 x 50.1%) (650 000 x 51% = 331 500) = 450 900 ✓ – 331 500 ✓ = 119 400 aandele  een deel korrek 4 TOTALE PUNTE 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V1 9 VRAAG 4 4.1 Verduidelik waarom Nicole Bpk. die dienste van beide die interne en eksterne ouditeure benodig. Enige EEN punt elk ✓✓ ✓✓ • Interne ouditeur: stel op/implementeer/adviseer oor interne beheerproses in ooreenstemming met eksterne ouditvereistes/ oudit finansiële state intern voor eksterne oudit. Hou toesig oor die voorbereiding van finansiële state. • Eksterne ouditeur: spreek ʼn onbevooroordeelde mening uit oor die betroubaarheid van die finansiële state / bevestig dat maatskappy finansiële state voldoen aan AARP en IFRS / verhoog vertroue van aandeelhouers in finansiële state / verseker deursigtigheid. 4 4.2 Identifiseer en verduidelik die rekeningkundige beginsel wat die direkteure van Nicole Bpk. oortree het toe hulle inkomste in vroeëre rekeningkundige tydperke erken het. AARP ✓ verduideliking met betrekking tot die korrekte beginsel ✓ • Paringsbeginsel – inkomste en uitgawes moet in dieselfde finansiële tydperk waarin dit voorkom, ooreenstem. 2 4.3 Verduidelik wat korporatiewe bestuur is en hoe die voormalige HUB, Peter Moore hom nie volgens die King-kode gedra het nie. Verduideliking van korporatiewe bestuur ✓✓ Kommentaar oor hoe die HUB nie volgens King-kode opgetree het nie ✓✓ • Dit is ʼn goeie en verantwoordelike manier om maatskappye te bestuur / handhawing van reëls of regulasies om die belange van aandeelhouers en belanghebbendes te beskerm / effektiewe en etiese bestuur van maatskappye. • Die HUB het sy posisie gebruik om die maatskappy finansieel te benadeel (vir persoonlike gewin) / finansieel bevoordeel ten koste van die maatskappy / botsing van belange. 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINGKUNDE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) 4.4 Watter tipe ouditverslag het Nicole Bpk. in 2023 ontvang? Verskaf ʼn rede vir jou antwoord. Korrekte tipe ouditverslag geïdentifiseer ✓ rede (moet verband hou met die korrekte tipe ouditverslag) ✓✓ • Weerhouding van mening – ouditeure kon nie ʼn ouditmening uitreik / het geweier om ʼn ouditmening uit te reik / kon nie ʼn mening oor die betroubaarheid van die finansiële state uitspreek nie. 3 4.5 As ʼn aandeelhouer in die maatskappy, watter bekommernisse sou jy hê oor wat gebeur het? Noem TWEE punte. Enige TWEE punte ✓ ✓ • Maatskappy se beeld sal aangetas word / verlies aan geloofwaardigheid. • Aandeelprys sal by JSE daal. • Aandeelhouers loop die risiko om hul belegging weens bedrog te verloor. • Die direkteure kan dissiplinêre maatreëls in die gesig staar. • Verlies aan vertroue in die direkteure • Kan uit die amp gestem word. • Hoe gaan die maatskappy verlore geld verhaal 2 TOTALE PUNTE 15 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.