Accounting Grade 12 P2 Eastern Cape Prelim 2024 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2024 REKENINGKUNDE V2 NASIENRIGLYN PUNTE: 150 NASIENBEGINSELS: 1. Tensy anders getoon in die nasienriglyne, sal strafpunte vir vreemde items slegs van toepassing wees indien ʼn kandidaat nie punte op ʼn ander plek in die vraag vir daardie item verloor het nie (geen vreemde-item-strafpunte vir misplaaste items nie). Geen dubbelpenalisering nie. 2. Strafpunte vir plasing of swak aanbieding (bv. besonderhede) is slegs van toepassing indien die kandidaat punte vir die bedrae vir daardie item verdien het. 3. Volpunte vir korrekte antwoord. Indien die antwoord foutief is, merk die bewerkings wat voorsien is. 4. Indien ʼn vooraansuiweringsyfer as ʼn finale syfer getoon word, ken die bewerkingspunt toe vir daardie syfer (nie die metodepunt vir die antwoord nie). LET WEL: Indien punte in die nasienriglyn toegeken word vir komponente van bewerkings, dra hierdie nie die metodepunt van die finale antwoord ook nie. 5. Tensy anders getoon, moet die positiewe of negatiewe effek van enige syfer in ag geneem word om die punt toe te ken. Indien geen + of – teken of hakie voorsien is nie, aanvaar dat die syfer positief is. 6. Waar aangedui word, ken deelpunte toe om die kwaliteit van antwoorde van kandidate te differensieer. 7. Indien kandidate meer as die verlangde aantal antwoorde verskaf, ondersoek alle antwoorde tot voordeel van die kandidaat. Strafpunte kan toegeken word vir vreemde items, indien volpunte toegeken is (maks. -2 per V). 8. Waar strafpunte toegepas word, kan die punte vir daardie afdeling van die vraag nie as ʼn negatiewe syfer getoon word nie. 9. Waar metodepunte toegeken word vir bewerking, moet die nasiener die redelikheid van die bewerking ondersoek voor die punt toegeken word. 10. ‘Bewerking’ beteken kontroleer bewerking. ‘Een deel korrek’ beteken Bewerking en een deel korrek. LET WEL: Kontroleer bewerking. Moet +, -, x, ÷, of per nasienriglyn wees. 11. In berekeninge, moet punte nie toegeken word indien noemer en deler omgeruil is nie. Dit is ook van toepassing op verhoudings. 12. Waar metodepunte toegeken word, maak seker dat kandidate nie volpunte kry vir enige item wat gedeeltelik foutief is nie. In sulke gevalle. Dui aan d.m.v. . 13. Wees bedag daarop dat party kandidate geldige alternatiewe buite die nasienriglyn verskaf. Neem kennis dat een kommentaar meer as een aspek kan aanspreek. 14. Kodes: f = vreemde item; p = plasing/aanbieding. Hierdie nasienriglyn bestaan uit 12 bladsye. Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) VRAAG 1 1.1.1 Verduidelik aan haar hoe die voorbereiding van die Ouderdomsontleding die onderneming kan help om debiteure te beheer. Enige TWEE geldige punte  Deelpunt vir onvolledige / onduidelike / gedeeltelike antwoord • Belangrike interne beheermaatreël – dit sal help om te identifiseer watter debiteure aan kredietbepalings en kredietlimiete voldoen. • Help om fondse meer doeltreffend te verhaal deur rekeninge te identifiseer wat die grootste risiko loop om slegte skuld te word. /Maatreëls kan geïmplementeer word om slegte skuld te voorkom. • Ouderdomsontledings verskaf insig in die doeltreffendheid van bestaande kredietbeleide. As ʼn groot gedeelte van debiteure agterstallig is, is huidige kredietvoorwaardes nie streng genoeg nie en moet dit aangepas word. • Ouderdomsontleding dui aan watter debiteure met rente op agterstallige rekeninge belas moet word / aan skuldinvorderaars oorhandig moet word. 4 1.1.2 Bereken die gemiddelde debiteure-invorderingstermyn vir die jaar geëindig 31 Julie 2024. [ ½ (92 350 + 106 500)]  99 425 x 365 = 64,05 of 64 dae  Een deel korrek 566 580 (x 365 is nie een deel korrek nie) 3 1.1.3 As die interne ouditeur, identifiseer TWEE bekommernisse wat jy aan die eienaar van die besigheid sal rapporteer. Haal in elke geval syfers aan om jou antwoord te staaf. Enige TWEE bekommernisse Syfers  • Kontantvloeiprobleem kan ontstaan / debiteure-invorderingsperiode 64 dae. • C Voges skuld R27 000 wat R2 000 meer as sy kredietlimiet van R25 000 is. • J Olivier skuld R16 000 vir 60+ dae en hy het nie goedere gekoop in die afgelope 60 dae nie. Het hy verdwyn? • C Voges word toegelaat om op krediet te koop al is hy met R8 000 agterstallig. • J Fourie, C Voges en J Olivier hou nie by die kredietbepalings van 30 dae nie. 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 3 1.2.1 Rekonsiliasie Algemene Grootboek Bankstaat van Bankrekening NEBULA BANK ontvang Saldo’s voor regstellings 243 980 245 000 (i) – 12 500  (ii) -10 000 een punt –10 000 een punt – 9 000  – 20 000  (iii) + 4 000  (iv) – 340  (v) Geen inskrywing in beide kolomme  (vi) (balanserende bedrag) +20 860  Sluitingsaldo’s 236 000  * 236 000 * Een deel korrek moet openingsaldo’s insluit & totale dieselfde bedrag 10 -1 vreemde/oortollige items per reël (slegs as punte in die reël verdien word) 1.2.2 Gee haar advies om rente op agterstallige krediteure in die toekoms te vermy. Enige TWEE geldige punte  Deelpunt vir onvolledige / onduidelike / gedeeltelike antwoord • Ontwikkel vaartbelynde prosedures om fakture vinnig te verwerk en tydige betalings te verseker. • Werk saam met verskaffers om betalingsvoorwaardes wat geskik is vir die maatskappy se kontantvloei te beding. • Monitor kontantvloei om enige kontanttekorte te voorkom wat tot vertraagde betalings kan lei. • Skep ʼn stelsel om krediteurbetalings te prioritiseer op grond van verval- datums, verskafferverhoudings en moontlike boetes vir laat betalings. 4 1.3 BTW 1.3.1 BEREKENINGE SALDO 1 245  + 18 900  – 13 185  – 11 985 + 5 430  + 20 169  – 1 404  R19 170  OF –1 245  – 18 900  + 13 185  + 11 985 – 5 430  –20 169 + 1 404  Kies een opsie wat die kandidaat bevoordeel 10 Marks awarded for correct sign with amount. Accept the use of brackets for negative amounts *Operation, One part correct for both totals (does not have to be the same total) VRAAG 1: TOTALE PUNTE 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) VRAAG 2 2.1.1 Voltooi die notas: Direkte materiaalkoste Beginsaldo van grondstowwe 28 958  Aankope 269 298  Vraggeld op aankope  28 344  326 600 Slotvoorraad  (326 600 ÷ 230  x 18 ) (25 560)  R1 420 (twee punte) Direkte materiaalkoste 301 040  10 Fabrieksbokoste Verbruiksgoedere 40 000 Waardevermindering 26 000 4 Water en Elektrisiteit (66 000 x 6 ) 44 000 * Huuruitgawe (240 000 x 70 000⁄100 000) 168 000 * Indirekte arbeid [300 000 + 40 000]  x 5% 17 000  Diverse uitgawes 7 000 Fabrieksbokoste 302 000 6 * Indien vermenigvuldig met onderstreepte bedrag Klaar produktevoorraad Beginsaldo 65 000 Koste van klaar produkte vervaardig 855 000  920 000 Minus Slotvoorraad  (balanserende bedrag) (60 000)  Koste van verkope (1 376 000 x 160) 100 860 000  5 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 5 2.1.2 Die eienaar, Shannon, het die rekenmeester opdrag gegee om van die geweegdegemiddelde- na EIEU-metode te verander wanneer die grondstowwe gewaardeer word. Gee EEN rede Enige EEN geldige punt  waarom jy dink sy Deelpunt vir onvolledige / onduidelike / gedeeltelike antwoord hierdie opdrag sal Eienaar kan poog om gerapporteerde winste of gee. voorraadwaardes te manipuleer / om hoër of laer winste te toon, afhangende van wat sy probeer bereik Verduidelik Enige EEN geldige punt  hoekom jy nie Deelpunt vir onvolledige / onduidelike / gedeeltelike antwoord met haar • Dit is oneties – besigheid moet by een metode bly in saamstem nie. belang van vergelyking • Omskakelingsmetodes ondermyn konsekwentheid en betroubaarheid in finansiële verslagdoening. • Oortree beginsels van rekeningkundige integriteit en kan kommer wek oor manipulasie van finansiële state. • Deurlopende omskakeling van metodes lei tot verwarring en inkonsekwentheid in finansiële inligting. 4 2.1.3 Bereken die waarde van die eindvoorraad van grondstowwe indien die rekenmeester die EIEU-metode sou gebruik. BEREKENINGE ANTWOORD 18  x 1 472 (geen deelpunte nie) [1 328 + 144] R26 496  4 2.1.4 Die graad 12-klas van 2025 sal nie die 18 baadjies wat oorgebly het wil koop nie. Gee EEN strategie oor hoe sy die eindvoorraad sinvol kan gebruik. Hierdie uitgawe kom jaarliks voor. Bied EEN voorstel om enige oorblywende eindvoorraad van voltooide goedere in die toekoms te voorkom. Enige EEN geldige punt  Deelpunt vir onvolledige / onduidelike / gedeeltelike antwoord STRATEGIE • Bied ʼn afslag of spesiale promosie aan • Bondel dit met ander produkte • Bied dit as ʼn bonus aan vir groter aankope • Skenk die items Enige EEN geldige punt  Deelpunt vir onvolledige / onduidelike / gedeeltelike antwoord VOORSTEL • Produseer slegs op bestelling. • Moenie met vervaardiging begin voordat ten minste 50% deposito betaal is nie. 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) 2.2 NASSI STRIDE 2.2.1 Bereken vir 2024: Netto wins BEREKENINGE ANTWOORD (18 000 x 980) 3 600 000  17 640 000  – 14 040 000  3 Gelykbreekpunt BEREKENINGE ANTWOORD 3 600 000  9 000 pare  980  – 580  400 twee punte Merk teller en noemer as sodanig 4 2.2.2 Nassi is nie tevrede met die resultate van 2024 nie. Verduidelik en verskaf EEN rede (met syfers of berekeninge) om te bewys waarom sy baie meer tevrede moet wees met hierdie resultate as met die resultate van 2023. Enige EEN geldige VERGELYKING (geen punt indien daar geen vergelyking is nie) Syfer (geen punte vir syfers indien daar geen vergelyking is nie) • Gelykbreekpunt het van 10 909 tot 9 000 afgeneem (sien 2.2.1) terwyl eenhede geproduseer en verkoop van 12 000 tot 18 000 toegeneem het. • Wins op 9 000 in 2024 terwyl wins slegs op 1 091 eenhede in 2023 • 6 000 (50%) meer pare verkoop alhoewel verkoopprys met R120 (14%) gestyg het 3 2.2.3 Bereken hoeveel ekstra pare tekkies sy sal moet vervaardig om haar wins met R400 000 te verhoog. BEREKENINGE ANTWOORD 400 000  400  (sien 2.2.1) 1 000  pare 3 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 7 2.2.4 Lewer kommentaar oor die verkoops- en verspreidingskoste per paar. Haal die persentasie verandering in koste per paar aan. Verskaf EEN moontlike rede vir die verandering van 2023 na 2024. KOMMENTAAR EN PERSENTASIE REDE Enige EEN geldige punt  10 Gedaal  met 8,3%  (120 x 100) Deelpunt vir onvolledige / onduidelike / gedeeltelike antwoord • Afname in brandstofprys • Goedkoper vervoerkontrak • Kliënte woon nader / meer plaaslike kliënte • Beter beheer oor aflewerings / minder private gebruik van voertuie • Verandering in salarisstelsel van verkoopspersone • Goedkoper advertensiemedium 4 VRAAG 2: TOTALE PUNTE 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) VRAAG 3 3.1 KONTANTBEGROTING EN GEPROJEKTEERDE STAAT VAN OMVATTENDE INKOMSTE – SEPTEMBER 2024 Nr. Kontantbegroting Geprojekteerde Staat van Omvattende Inkomste Ontvangstes Betalings Inkomstes Uitgawes Bv. 3 200 3 200 (i) 4 000  4 000  (ii) 3 000  (iii) 65 000  65 000  54 000  (iv) 31 860  3 540  10 3.2 KONTANTBEGROTING 3.2.1 Maand Fooi-inkomste MEI JUNIE op krediet April 2024 R160 000 92 800 Mei 2024 R154 000 58 520 89 320  (154 000 x 58%) Junie 2024 210 000*  ------- 79 800 * 70 sien fooi-inkomste op krediet * (90 000 x ) 40 95 30 (210 000* x 100 x 100) 151 320 6 3.2.2 Bereken: (i) Fooi-inkomste van kontantkliënte vir Mei 30 154 000 x 70 66 000  (ii) Huurinkomste vir Junie 92,5 4 070  4 400 x 100 (iii) Brandstof vir Mei 100 R55 000  63 250 x 115 (iv) Surplus/Tekort vir Junie 320 000 – 405 200 (85 200)  moet negatief wees (v) Kontant aan die einde van Junie (85 200) + 317 400 R232 200  Een deel korrek 9 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 9 Die uitstaande saldo van die lening op 1 Mei 2024 BEREKENINGE ANTWOORD 1 650 x 12  R180 000  0,11  Een deel korrek 4 Die persentasie verhoging in salarisse op 1 Junie 2024 BEREKENINGE ANTWOORD 1 440  x 100 3%  48 000  Een deel korrek 3 3.2.3 Die werknemers is nie tevrede met die verhoging in salarisse nie. Enige EEN geldige punt (geen syfers nodig nie) EEN punt • Verhoging onder inflasiekoers om hulle te • Groot toename in kontantverkope ondersteun • Aanpassing spreek nie stygende lewenskoste aan nie • Voel ongewaardeer Enige EEN geldige punt   EEN punt • Kontantvloeiprobleme van besigheid / Junie-tekort teen hul • Moontlik ekonomiese moeilike tye vir besigheid mening • Hoë styging in brandstofprys waaroor besigheid geen beheer het nie e 3.2.2 Answers / look for cheaper supplier 2 3.2.4 Aan die einde van Mei 2024 was Zeland bekommerd oor die beheer van die invordering van debiteure en onderhoud van voertuie Redes  Advies  Syfers  • Swak beheer oor • Stuur gereeld invorderings aanmanings Invordering • Slegs 74,4% van • Doen ouderdoms- van debiteure verwagte bedrag ontvang ontleding om wan- • R151 320 verwag, maar betalende debiteure te slegs R112 650 ontvang identifiseer en tree op • Veroudering / ou voertuie • Begroot voldoende • Onvoorsiene fondse gebeurtenis/brekasie • Beplan vir onvoorsiene Onderhoud • Geen beheer oor instand- gebeure van voertuie houding in verlede nie • Gradeer op na beter • Oorbestee met 100% voertuie • Begroot R22 000, bestee R44 000 6 VRAAG 3: TOTALE PUNTE 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) VRAAG 4 4.1 VASTE BATES 4.1.1 Bereken die ontbrekende bedrae: (a) Toevoegings tot grond en geboue BEWERKINGS ANTWOORD 1 830 000 – 1 150 000 680 000  1 (b) Bateverkope  1 (c) Krediteurekontrole  1 (d) R460 000  1 (e) Waardevermindering op 1 April 2024 BEWERKINGS ANTWOORD 10 9 5 400  (180 000 – 108 000) x 100 x 12 Een deel korrek 2 (f) Opgehoopte waardevermindering BEWERKINGS ANTWOORD 108 000 + 5 400  sien (e) R113 400  Een deel korrek 3 (g) Waardevermindering op 30 Junie 2024 BEWERKINGS ANTWOORD OUD: 320 000 twee punte 42 000 twee punte (500 000  – 180 000 ) – (150 000  + [5 400 – 113 400] ) x 10% = 27 800  R39 300  NUUT: Een deel korrek 3 460 000 x 10% x 12 = 11 500  8 4.1.2 Verskaf EEN voorbeeld van hoe die voertuie van ʼn handelsonderneming tot die generering van wins sal bydra. Enige EEN geldige punt  Deelpunt vir onvolledige / onduidelike / gedeeltelike antwoord • Tydige aflewering van goedere aan kliënte, verseker klante-tevredenheid en herhaal-besigheid/terugkerende kliënte. • Deur kliëntediens te verbeter, afleweringstyd te verminder en verkoopsvolumes te verhoog. • Gee toegang tot nuwe markte en kliënte wat nie hul eie vervoer het nie • Om kliënte te lok wat doeltreffende en betroubare vervoerdienste soek – hoër verkope/markaandeel en verhoogde winsgewendheid. • Deur dienste aan te bied wat aan kliënte se verwagtinge voldoen of dit oortref, kan die besigheid hoër pryse en winsmarges afdwing, wat lei tot hoër winste. 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 11 4.2 BESTUUR VAN VASTE BATES 4.2.1 Beskryf EEN gevolg van die weglating van bates uit ʼn vaste bateregister. Enige EEN geldige punt  Deelpunt vir onvolledige / onduidelike / gedeeltelike antwoord • Onakkurate finansiële verslagdoening: Die weglating van bates uit die vastebateregister kan lei tot onakkuraathede in finansiële state, wat die maatskappy se finansiële posisie wanvoorstel. • Sonder behoorlike opsporing en bestuur, kan weggelate bates tot ondoeltreffendheid in batebenutting en -toewysing lei. • Gebrek aan toesig oor uitgelate bates kan die risiko van diefstal of verlies verhoog, aangesien dit dalk nie voldoende beveilig of gemonitor word nie. • Onvolledige bate-inligting kan effektiewe besluitnemingsprosesse belemmer, aangesien belanghebbendes ʼn gebrek aan ʼn omvattende begrip van die maatskappy se hulpbronne en vermoëns kan hê. 2 4.2.2 Verduidelik EEN punt om die belangrikheid van magtiging voor die aankoop van vaste bates te illustreer. Enige EEN geldige punt  Deelpunt vir onvolledige / onduidelike / gedeeltelike antwoord • Beheer: verseker dat aankope van vaste bates in lyn is met begrotings en finansiële doelwitte, voorkom oorbesteding of ongemagtigde verkrygings / Verseker dat slegs nodige en goedgekeurde vaste bates verkry word • Verantwoordbaarheid: ken verantwoordelikheid vir aankope van vaste bates aan spesifieke individue/departemente toe, wat aanspreeklikheid en deursigtigheid in die verkrygingsproses bevorder. • Voorkom misbruik: help om ongemagtigde of onvanpaste aankope van vaste bates te voorkom, wat risiko van misbruik van maatskappy- hulpbronne verminder. • Voldoening aan beleide en prosedures: verseker dat vaste bate-aankope voldoen aan organisatoriese beleide, prosedures en verkrygingsriglyne, wat konsekwentheid en nakoming van interne beheermaatreëls bevorder. 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 12 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) 4.2.3 Die ouditeur het die gebruik van ʼn strepieskode skandeerder aanbeveel. Verduidelik aan die direkteure hoe ʼn strepieskode skandeerder batebestuur sal verbeter. Enige EEN geldige punt  Deelpunt vir onvolledige / onduidelike / gedeeltelike antwoord • Doeltreffendheid: stroomlyn bate-nasporing, spaar tyd en moeite. • Akkuraatheid: verminder foute in data-invoer, verseker presiese bate- rekords. • Voorraadbeheer: voorkom verlies/diefstal deur akkurate inligting oor bateligging. • Onmiddellike opdaterings in die stelsel/huidige statusinligting. • Onderhoudsopsporing: help met die opsporing van instandhoudingstake en -skedules vir bates. • Kostevermindering: verminder operasionele koste verbonde aan prosesse wat met die hand gedoen moet word. • Ouditvoldoening: akkurate bate-rekords help om moeiteloos aan ouditvereistes te voldoen. • Bestuur van batelewensiklus: hou oog oor bates van verkryging tot vervreemding, die optimalisering van die gebruik daarvan en opbrengs op belegging. 2 VRAAG 4: TOTALE PUNTE 25 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.