Accounting Grade 12 P2 Eastern Cape Prelim 2024 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2024 REKENINGKUNDE V2 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 15 bladsye insluitend ʼn formuleblad en ʼn 11-bladsy antwoordeboek. Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. ʼn Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet beantwoord. 3. ʼn Formuleblad met Finansiële Aanwysers is aan die einde van hierdie vraestel aangeheg. 4. Toon AL die bewerkings om deelpunte te verdien. 5. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 6. Jy mag ʼn donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 7. ALLE bewerkings moet tot EEN desimale punt getoon word, waar van toepassing. 8. Skryf netjies en leesbaar. 9. Gebruik die inligting in die tabel hieronder as ʼn riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE. VRAAG ONDERWERP PUNTE MINUTE 1 Rekonsiliasies en BTW 35 30 2 Kosterekeningkunde en Voorraadwaardasie 50 40 3 Begrotings 40 30 4 Vaste Bates 25 20 TOTAAL 150 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 3 VRAAG 1: REKONSILIASIES EN BTW (35 punte; 30 minute) 1.1 DEBITEURE-OUDERDOMSONTLEDING Othe Sport Emporium verkoop sporttoerusting en bied kredietfasiliteite aan kliënte. Die finansiële jaar het op 31 Julie 2024 geëindig. INLIGTING: Othe Sport Emporium Debiteure-ouderdomsontleding op 31 Julie 2024 Nog nie verskuldig Agterstallig Kliënt Krediet Bedrag Julie Junie Mei April limiet verskuldig 2024 2024 2024 2024 (lopend) A Marais R55 000 R45 500 R45 500 C Voges R25 000 R27 000 R4 000 R15 000 R6 000 R2 000 J Fourie R36 000 R18 000 R16 500 R1 500 J Olivier R41 000 R16 000 R16 000 R106 500 R66 000 R16 500 R6 000 R18 000 100% Bykomende inligting: (i) Kredietvoorwaardes is 30 dae. (ii) Rente van 2% per maand sal op agterstallige rekeninge gehef word. (iii) Totale kredietverkope vir die jaar geëindig 31 Julie 2024 het R566 580 beloop. (iv) Bedrag verskuldig deur handelsdebiteure op 1 Augustus 2023 was R92 350. GEVRA: Bestudeer die Debiteure-ouderdomsontleding en beantwoord die vrae hieronder. 1.1.1 Aangesien ʼn deeglike kredietkontrole gedoen word voordat krediet verleen word, is Othe van mening dat dit onnodig is om ʼn Debiteure- ouderdomsontleding voor te berei. Verduidelik aan haar hoe die voorbereiding van die Ouderdomsontleding die onderneming kan help om debiteure te beheer. (4) 1.1.2 Bereken die gemiddelde debiteure-invorderingstermyn vir die jaar geëindig 31 Julie 2024. (3) 1.1.3 As die interne ouditeur, identifiseer TWEE bekommernisse wat jy aan die eienaar van die besigheid sal rapporteer. Haal in elke geval syfers aan om jou antwoord te staaf. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) 1.2 BANKREKONSILIASIE Jams Junction koop en verkoop musiekinstrumente. Die besigheid word deur Amoré Mans besit. Amoré koop voorraad op krediet, maar verkoop dit net vir kontant. ʼn Bankstaat word op die 25ste van elke maand deur Nebula Bank verskaf. GEVRA: 1.2.1 Gebruik die tabel wat in jou ANTWOORDEBOEK voorsien word om veranderinge/regstellings in die Bankrekening in die Algemene Grootboek van Jams Junction op 31 Julie 2024 te toon. Gebruik die Bankstaat wat vanaf Nebula Bank ontvang is se kolom om die veranderinge/regstellings aan te dui wat gemaak moet word op die staat van Nebula Bank. Dui ʼn toename aan met ʼn ‘+’ en ʼn afname met ʼn ‘–’ langs elke bedrag. (10) 1.2.2 Amoré is nie tevrede met die feit dat die onderneming rente op agterstallige krediteure moet betaal nie. Gee haar advies om rente op agterstallige krediteure in die toekoms te vermy. (4) INLIGTING: Hierdie saldo’s het in die Algemene Grootboek en op die Bankstaat verskyn voordat die volgende transaksies in ag geneem is: Algemene grootboek van Jams Junction: Bank R243 980 (dt.) Saldo soos per bankstaat ontvang vanaf Nebula Bank: R245 000 (gunstig) TRANSAKSIES vir Julie 2024: (i) ʼn Debietorder van R12 500 vir die betaling van ʼn krediteur het slegs op die bankstaat verskyn. (ii) R10 000 is aan ʼn krediteur betaal. Nebula Bank het dit verkeerdelik as R1 000 aangeteken. Dit is as ʼn kwitansie in die Bankrekening in die algemene grootboek aangeteken. (iii) ʼn Huurder het sy huur direk in die lopende bankrekening van Jams Junction inbetaal, R 4 000. Dit is nog nie deur Jams Junction aangeteken nie. (iv) Diensfooie van R340 is deur Nebula Bank aangeteken. (v) Op 28 Julie 2024 is ʼn EFO gemaak om ʼn krediteur R10 400 te betaal. Die krediteur het Amoré meegedeel dat rente van R600 by Jams Junction se rekening gevoeg is, aangesien die betaling laat was. Alhoewel Jams Junction en Nebula Bank die betaling van R10 400 aangeteken het, is geen inskrywing of betaling vir die rente gemaak nie. (vi) Jams Junction verhuur musiektoerusting aan ʼn bekende sanger. Die sanger het R? direk in die bankrekening gedeponeer. Die bedrag is reeds deur Nebula Bank aangeteken. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 5 1.3 BTW Die inligting het in die boeke van Nkohli Handelaars vir Augustus 2024 verskyn. GEVRA: 1.3.1 Gebruik die inligting om die bedrag verskuldig aan/deur die SAID vir BTW op 31 Augustus 2024 te bereken. (10) INLIGTING: Saldo in die Algemene Grootboek op 1 Augustus 2024: SAID(BTW) R1 245 (kt.) Die volgende is die kolomtotale van die verskillende hulpjoernale vir Augustus 2024. Transaksie Joernaal BTW BTW BTW uitgesluit ingesluit 1 Kontantverkope van voorraad KOJ 126 000 18 900 2 Handelsvoorraad gekoop en betaal KBJ 87 900 13 185 3 Handelsvoorraad op krediet gekoop KJ 11 985 4 Handelsvoorraad aan krediteure teruggestuur KAJ 5 430 5 Handelsvoorraad op krediet verkoop DJ 134 460 ? 6 Handelsvoorraad deur debiteure teruggestuur DAJ 10 764 ? 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) VRAAG 2: KOSTEREKENINGKUNDE EN VOORRAADWAARDASIE (50 punte; 40 minute) 2.1 SHAN-UITRUSTERS Shan-Uitrusters is ʼn vervaardigingsonderneming wat baadjies vir graad 12- leerders vervaardig. Die materiaal word by ʼn verskaffer in Oos-Londen gekoop en na Stutterheim vervoer. Die baadjies word aan graad 12-leerders teen ʼn winsopslag van 60% op kosprys verkoop. Die finale bestellings word elke jaar op 30 Junie afgelewer. Die einde van die huidige finansiële jaar is 30 Junie 2024. GEVRA: 2.1.1 Voltooi die notas in jou ANTWOORDEBOEK deur die ontbrekende inligting in te vul. Gebruik die inligting wat reeds ingevul is asook die bykomende inligting wat gegee word. • Direkte materiaalkoste (10) • Fabrieksbokoste (6) • Klaar produktevoorraad (5) 2.1.2 Die eienaar, Shannon, het die rekenmeester opdrag gegee om van die geweegdegemiddelde- na EIEU-metode te verander wanneer die grondstowwe gewaardeer word. Gee EEN rede waarom jy dink sy hier- die opdrag sal gee. Verduidelik hoekom jy nie met haar saamstem nie. (4) 2.1.3 Bereken die waarde van die eindvoorraad van grondstowwe indien die rekenmeester die EIEU-metode sou gebruik. (4) 2.1.4 Die graad 12-klas van 2025 sal nie die 18 baadjies wat oorgebly het wil koop nie. Gee EEN strategie oor hoe sy die eindvoorraad sinvol kan gebruik. Hierdie uitgawe kom jaarliks voor. Bied EEN voorstel om enige oorblywende eindvoorraad van voltooide goedere in die toekoms te voorkom. (4) INLIGTING: 1. Water en elektrisiteit, R66 000, is gedurende die jaar betaal. Dit moet tussen die Fabriek-, Administrasie- en Verkope-afdelings verdeel word in die verhouding 4 : 1 : 1. 2. Vloerspasie gebruik: Fabriek: 70 000 m2 Administrasie: 20 000 m2 Verkoop en verspreiding: 10 000 m2 Die totale huurgeld vir die jaar beloop R240 000. Dit moet tussen die afdelings verdeel word in die verhouding van die vloerspasie gebruik. 3. Totale lone wat gedurende die huidige finansiële jaar aan fabriekspersoneel betaal is: Bruto lone: R300 000 Totale aftrekkings: R 60 000 Totale bydraes: R 40 000 5% van die lone was vir indirekte arbeid Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 7 4. Voorraad word volgens die geweegdegemiddelde-metode waardeer. Die volgende data rakende die grondstowwe wat vir die jaar aangekoop is, is op 30 Junie 2024 uit die rekeningkundige rekords geneem: Datum Een- Eenheids Totale Vraggeld Totale hede -prys koste per Vraggeld eenheid Beginvoorraad 24 R28 958 vraggeld ingesluit Aankope 206 R269 298 R28 344 1 Nov. 2023 50 R1 265 R 63 250 R132 R 6 600 20 Feb. 2024 80 R1 314 R105 120 R135 R10 800 31 Mei 2024 76 R1 328 R100 928 R144 R10 944 Voorraadopname op 30 Junie 2024 toon 18 baadjies in die stoorkamer. Geen eenhede is gesteel nie. 5. Verkope vir die jaar beloop R1 376 000. 2.2 NASSI STRIDE Die onderneming is in Kariega geleë en vervaardig tekkies. Die eienaar is Nassi Florus. Jy word voorsien van inligting vir die afgelope twee jaar. INLIGTING: 2.2.1 Bereken: • Die netto wins vir 2024 (3) • Die gelykbreekpunt vir tekkies in 2024 (4) 2.2.2 Nassi is nie tevrede met die resultate van 2024 nie. Verduidelik en verskaf EEN rede (met syfers of berekeninge) om te bewys waarom sy baie meer tevrede moet wees met hierdie resultate as met die resultate van 2023. (3) 2.2.3 Bereken hoeveel ekstra pare tekkies sy sal moet vervaardig om haar wins met R400 000 te verhoog. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) 2.2.4 Lewer kommentaar oor die verkoops- en verspreidingskoste per paar. Haal die persentasie verandering in koste per paar aan. Verskaf EEN moontlike rede vir die verandering van 2023 na 2024. (4) INLIGTING: TEKKIES 2024 2023 Pare tekkies vervaardig en verkoop 18 000 12 000 Gelykbreekpunt ? 10 909 Verkoopprys per paar tekkies R980 R860 TOTALE KOSTE: R14 040 000 R9 960 000 Totale veranderlike koste 10 440 000 6 360 000 Totale vaste koste 3 600 000 3 600 000 KOSTE PER PAAR: Totale veranderlike koste per paar R580 R530 Direkte materiaalkoste per paar 300 200 Direkte arbeidskoste per paar 170 210 Verkoop- en verspreidingskoste per paar 110 120 TOTALE VASTE KOSTE PER PAAR: R200 R300 Fabrieksbokoste per paar 155 220 Administrasiekoste per paar 45 80 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 9 HOU HIERDIE BLADSY OOP. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) VRAAG 3: BEGROTINGS (40 punte; 30 minute) 3.1 EC WINKELS Die volgende inligting is geneem uit die boeke van EC Winkels vir die maand September 2024. GEVRA: Gebruik die inligting om die tabel in die ANTWOORDEBOEK te voltooi, deur slegs die bedrae in die relevante kolomme in te vul. (10) INLIGTING: Bv. Diverse uitgawes van R3 200 sal konstant oor die begrotingstydperk bly. (i) Die maandelikse kommissie-inkomste beloop R4 000. Dit sal nie in September verander nie. (ii) Waardevermindering vir die finansiële jaar sal na verwagting R36 000 wees. (iii) Verwagte kontantverkope vir September 2024: R65 000 (koste van verkope R54 000) (iv) Gedurende September 2024 sal R31 860 aan krediteure betaal word; nadat ʼn verwagte korting van 10% deur krediteure toegestaan is. 3.2 KLEU TRANSPORT Zeland besit Kleu Transport, ʼn besigheid wat afleweringsdienste bied. Die gegewe inligting het betrekking op die begrotingsperiode 1 Mei 2024 tot 30 Junie 2024. GEVRA: 3.2.1 VERWYS NA INLIGTING B EN C: Voltooi die Debiteure-invorderingskedule. (6) 3.2.2 VERWYS NA INLIGTING A, B, C, D en E Bereken die volgende: • Die bedrae aangedui deur (i) tot (v) op die Kontantbegroting (9) • Die uitstaande saldo van die lening op 1 Mei 2024 (4) • Die persentasie verhoging in salarisse op 1 Junie 2024 (3) 3.2.3 Die werknemers is nie tevrede met die verhoging in salarisse nie. Gee EEN punt om hulle te ondersteun en EEN punt teen hul opinie. (2) 3.2.4 VERWYS NA INLIGTING F: Aan die einde van Mei 2024 was Zeland bekommerd oor die beheer van die invordering van debiteure en onderhoud van voertuie. Gebruik Inligting F en verskaf EEN rede vir sy kommer. Haal syfers aan. Gee EEN punt van advies in elke geval. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 11 INLIGTING: A. UITTREKSEL UIT DIE KONTANTBEGROTING VIR DIE PERIODE 1 MEI 2024 TOT 30 JUNIE 2024 KONTANTONTVANGSTES MEI JUNIE Fooi-inkomste van kontantkliënte (i) 90 000 Ontvangstes van kredietkliënte 151 320 Huurinkomste 4 400 (ii) Kommissie ontvang TOTALE ONTVANGSTE 320 000 KONTANTBETALINGS Versekering 6 000 6 800 Salarisse 48 000 49 440 Water en elektrisiteit Brandstof (iii) 63 250 Advertensies 3 000 3 000 Aankoop van nuwe voertuig - 250 000 Onderhoud van voertuie 22 000 22 000 Onttrekkings Diverse uitgawes Rente op lening (11% per jaar) 1 650 TOTALE BETALINGS 221 000 405 200 SURPLUS /TEKORT 309 000 (iv) Kontant aan die begin van die maand 8 400 Kontant aan die einde van die maand 317 400 (v) B. Afleweringsdienste word op kontant en op krediet aangebied. • Krediettransaksies maak 70% van die totale fooi-inkomste uit. • Aflewerings op krediet aan kliënte gelewer, is soos volg: April (werklik) R160 000 Mei (begroot) R154 000 Junie (begroot) ? C. Daar word verwag dat debiteure as volg sal betaal: • 40% van debiteure vereffen hul rekeninge gedurende die transaksiemaand, om voordeel uit ʼn 5%-afslag te trek. • 58% van debiteure vereffen hul rekeninge in die maand wat volg op die transaksiemaand. • 2% word as slegte skuld afgeskryf. D. Huurinkomste sal met ingang van 1 Junie 2024 met 7,5% verminder word. E. ʼn Styging van 15% in brandstofpryse word vanaf 1 Junie 2024 verwag. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 12 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) F. Mei 2024 BEGROOT WERKLIK Invorderings van debiteure R151 320 R112 650 Onderhoud van voertuie R22 000 R44 000 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 13 VRAAG 4: VASTE BATES (25 punte; 20 minute) 4.1 BATEVERKOPE Die volgende inligting het in die boeke van Sithata Handelaars vir die finansiële jaar geëindig 30 Junie 2024 verskyn. GEVRA: 4.1.1 Bereken die ontbrekende bedrae/besonderhede aangedui deur (a) tot (g) in die onvolledige grootboekrekeninge verskaf. (17) 4.1.2 Tasbare bates behoort positief by te dra tot die winsdoelwit van die onderneming. Verskaf EEN voorbeeld van hoe die voertuie van ʼn handelsonderneming tot die generering van wins sal bydra. (2) INLIGTING: A. Algemene grootboekrekeninge (onvolledig) Grond en Geboue 2023 1 Julie Saldo 1 150 000 1 Des Bank (a) 1 830 000 Voertuie 2023 2024 1 Julie Saldo 500 000 1 April (b) 180 000 2024 1 April (c) (d) Opgehoopte waardevermindering op voertuie 2024 Bate- 2023 1 April verkope (f) 1 Julie Saldo 150 000 2024 Waardever- 1 April mindering (e) Waardever- 30 Junie mindering (g) B. ʼn Nuwe administrasiegebou is gedurende die finansiële jaar gebou. C. Voertuie: • Op 1 April 2024 is ʼn ou afleweringsvoertuig, kosprys R180 000, ingeruil vir ʼn nuwe voertuig ter waarde van R460 000. Die inruilwaarde was R78 000. Die opgehoopte waardevermindering op die voertuig wat ingeruil is, was R108 000 op 1 Julie 2023. • Voertuie word teen 10% op die drawaarde gedepresieer. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 14 REKENINGKUNDE V2 (EC/SEPTEMBER 2024) 4.2 BESTUUR VAN VASTE BATES Die interne ouditeur het ʼn oudit van die bestuur van die vaste bates uitgevoer. Hy het ʼn verslag saamgestel waarin onder andere, die volgende stellings verskyn: • Die oudit het gevind dat bates uit die register weggelaat is, terwyl daar ook bates geïdentifiseer is wat op die register verskyn, maar nie meer in gebruik was nie • Bates is aangekoop sonder dat die nodige magtiging verkry is. • Die gebruik van ʼn sagtewaretoepassing vir vaste batebestuur en mobiele tegnologie, soos strepieskode skandeerders, sal help om die probleem op te los. GEVRA: 4.2.1 Beskryf EEN gevolg van die weglating van bates uit ʼn vaste bateregister. (2) 4.2.2 Verduidelik EEN punt om die belangrikheid van magtiging voor die aankoop van vaste bates te illustreer. (2) 4.2.3 Die ouditeur het die gebruik van ʼn strepieskode skandeerder aanbeveel. Verduidelik aan die direkteure hoe ʼn strepieskode skandeerder batebestuur sal verbeter. (2) 25 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) REKENINGKUNDE V2 15 GRAAD 12 REKENINGKUNDE FINANSIËLE AANWYSERS FORMULEBLAD Bruto wins x 100 Bruto wins x 100 Verkope 1 Koste van verkope 1 Netto wins voor belasting x 100 Netto wins na belasting x 100 Verkope 1 Verkope 1 Bedryfsuitgawes x 100 Bedryfswins x 100 Verkope 1 Verkope 1 Totale bates : Totale laste Bedryfsbates : Bedyfslaste (Bedryfsbates – Voorraad) : Bedryfslaste Niebedryfslaste : Aandeelhouersbelang (Handels- en ander ontvangbare bedrae + Kontant en Kontantekwivalente) : Bedryfslaste Gemiddelde handelsvoorraad x 365 Koste van verkope Koste van verkope 1 Gemiddelde handelsvoorraad Gemiddelde debiteure x 365 Gemiddelde krediteure x 365 Kredietverkope 1 Koste van verkope 1 Netto inkomste na belasting x 100 Netto inkomste na belasting x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Gemiddelde aandeelhouersbelang 1 (*Sien nota hieronder) Netto inkomste voor belasting + Rente op lenings x 100 Gemiddelde aandeelhouersbelang + Gemiddelde niebedryfslaste 1 Aandeelhouersbelang x 100 Dividende vir die jaar x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Interim dividende x 100 Finale dividende x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Dividend per aandeel x 100 Dividende vir die jaar x 100 Verdienste per aandeel 1 Netto inkomste na belasting 1 Totale vaste koste . Verkoopprys per eenheid – Veranderlike koste per eenheid LET WEL: * In hierdie geval, indien daar gedurende ʼn finansiële jaar ʼn verandering in die aantal uitgereikte aandele is, word die geweegdegemiddelde-getal aandele in die praktyk gebruik. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.