Afrikaans FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Prelim 2024 Memo

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2024 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 NASIENRIGLYN PUNTE: 100 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 22 bladsye wat drie rubrieke insluit. Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 2 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2024) SKRYF EN AANBIED ALGEMEEN 1. Gebruik die rubrieke soos volg: AFDELING A: VRAAG 1 OPSTEL AFDELING B: VRAAG 2.1 INFORMELE BRIEF VAN GELUKWENSING VRAAG 2.2 HULDEBLYK VRAAG 2.3 INFORMELE TOEPSRAAK VRAAG 2.4 DIALOOG AFDELING C: VRAAG 3.1 ADVERTENSIE VRAAG 3.2 KORT TEKSBOODSKAP (WhatsApp) VRAAG 3.3 RIGTINGAANWYSINGS 2. Bestudeer die rubrieke baie deeglik. Let veral daarop dat beplanning, formaat, redigering en struktuur by die rubrieke ingesluit is. 3. As ʼn onderwerp misgetas is, word die kandidaat streng gepenaliseer m.b.t die inhoud (ʼn baie lae punt), maar die taal word normaalweg nagesien. 4. Indien ʼn skryfstuk grootliks uit die vraestel saamgeflans word of dele van opdragte uit die vraestel net so oorgeskryf word, ontvang die kandidaat geen punte nie. Kommentaar sal wees: Nie eie werk nie/Saamgeflans. Indien dele van die skryfstuk wel die kandidaat se eie werk is, assesseer hierdie dele volgens die laagste vaardigheidsvlak. 5. Voorgeskrewe nasiensimbole (bladsy 3) moet by die nasien van ʼn skryfstuk gebruik word. 6. Visuele tekste: VRAAG 1.6–1.8 • Die titel en die visuele prikkel behoort bymekaar aan te sluit. • Indien die titel nie by die visuele prikkel pas nie, maar die inhoud spreek steeds die visuele prikkel aan, word die titel geïgnoreer. • Die onderwerpe kan verhalend, beskrywend, bespiegelend, beredeneerd of argumenterend wees. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 3 SIMBOLE/TEKENS BY DIE NASIEN Die volgende simbole/tekens behoort gebruik te word: VERDUIDELIKING SIMBOOL BESKRYWING Woordorde ( )→ Hakies/pyltjie Spelfout = Twee strepies onder ʼn woord Woordkeuse / Haal met ʼn streep deur Tydfoute T (in kantlyn) Hoofletter T Woord(e) weggelaat Λ Weglaatteken Taalfoute _____ Enkelstreep onder die taalfout Paragraafindeling // Dubbele skuinsstreep Paragraaf is een lang, lomp [ Begin van nuwe sin sin Woorde uit ander tale/ nie- X Trek ʼn X oor die verkeerde woord funksionele / vreemde woorde • Standaardafrikaans bly die norm. • Gebruiksafrikaans moet vermy word. • Aanvaar terminologie waarvoor Afrikaans nog nie ekwivalente het nie. Erkenning van √ (bo die woord) Regmerkie bokant goeie taaljuweeltjies taalgebruik, idees of uitdrukkings. Herhaling hh (in die kantlyn) Dubbele hh Onduidelik/onverstaanbaar ∫ (in die kantlyn) Kronkelstreep Saamgeflans uit die vraestel Vr (in die kantlyn) Hoofletter V en kleinletter r Punktuasie O Omkring NEERSKRYF VAN PUNTE 1. Gebruik die korrekte rubriek vir elke tipe skryfstuk. 2. Assesseer die leerder se skryfstukke na aanleiding van die vyf VAARDIGHEIDSVLAKKE volgens: AFDELING A: INHOUD en BEPLANNING (30 punte), TAAL, STYL en REDIGERING (15 punte) en STRUKTUUR (5 punte). AFDELING B: INHOUD, BEPLANNING en FORMAAT (18 punte), TAAL, STYL en REDIGERING (12 punte). AFDELING C: INHOUD, BEPLANNING en FORMAAT (12 punte), TAAL, STYL en REDIGERING (8 punte). Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 4 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2024) 3. • Bepaal heel eers in watter hoofvlakomskrywing die skryfstuk val, byvoorbeeld KNAP. • Bepaal vervolgens of die skryfstuk in die hoë- of laevlaksubkategorie val, byvoorbeeld KNAP hoog. • Assesseer dan watter punt die skryfstuk verdien. Skryf slegs een punt neer, byvoorbeeld uit die kategorie (22–24) kies en skryf die nasiener 22 uit 30 vir Inhoud en Beplanning. • In AFDELING A word dieselfde werkswyse by Taal, Styl en Redigering sowel as Struktuur gevolg. • In AFDELING B en C word dieselfde werkswyse by Inhoud, Beplanning en Formaat sowel as Taal, Styl en redigering gevolg. 4. Hou die puntetoekenning by die onderskeie vaardigheidsvlakke in gedagte. Dis ʼn hulpmiddel. 5. Let daarop dat AFDELING B en C nie onderskei tussen hoë en lae vlakke nie. 6. Skryf die punte soos volg neer: AFDELING A Kode Punt I/B Knap + 22 T/S/R Uitsonderlik – 13 S Knap 4 TOTAAL: 39 AFDELING B Kode Punt I/B/F Gemiddeld (G) 9 T/S/R Elementêr (E) 5 TOTAAL: 14 AFDELING C KODE PUNT I/B/F Gemiddeld (G) 7 T/S/R Elementêr (E) 3 TOTAAL 10 TAALVAARDIGHEID: SKRYF EN AANBIED Hierdie nasienriglyn moet saam met die aangehegte Afrikaans EAT- assesseringsrubrieke vir AFDELINGS A, B en C gebruik word. LET WEL: Kandidate word nie addisioneel gepenaliseer vir afwykings nie, want die rubrieke maak daarvoor voorsiening. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 5 ANALISE VAN VRAESTEL AFDELING A: OPSTEL 1.1 Ek skaam my dood vir my familie • Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: ➢ Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse van dit wat hy/sy familie doen wat hom/haar skaam maak. Die kandidaat kan in sy/haar vertelling die klem laat val op wat die familie/familielid doen of hoe hy/sy oor die familie se doen en late voel. ➢ Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op ʼn lewendige wyse die dinge wat sy/haar familie doen wat hom/haar skaam laat voel. • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.2 Ek moes hom/haar nooit met my geheim vertrou het nie • Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: ➢ Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op ʼn lewendige wyse hoe iemand sy/haar geheim verklap het. Die kandidaat kan ook uitbrei oor die gevolge van die geheim wat verklap is en hoe hy/sy daaroor voel. ➢ Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante, lewendige, kreatiewe wyse ʼn storie waar iemand sy/haar geheim verklap het. Daar kan uitgebrei word oor die gevolge van die geheim wat uitgelaat is en hoe dit die kandidaat laat voel. ➢ Bespiegelende opstel: Hier dink die kandidaat oor die situasie van die geheim wat verklap is en of dit ʼn goeie ding is, al dan nie. Die kandidaat kan ook bespiegel oor of hy/sy hom/haar met die geheim moes vertrou het. • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 6 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2024) 1.3 Só ʼn kans kom net een keer • Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: ➢ Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat die eens-in-ʼn-leeftyd kans wat hy/sy gekry het en hoe hy/sy daarvan gebruik gemaak het, al dan nie. Die kandidaat kan uitbrei oor die impak van die kans wat hy aangegryp het of die negatiewe aspekte toe hy/sy tot die besef gekom dat die kans wat deur sy/haar vingers geglip het, nie weer sal kom nie. ➢ Bespiegelende opstel: Hier oordink/bespiegel die kandidaat oor kanse wat net een keer in ʼn leeftyd kom. Die kandidaat kan uitbrei oor of dit waar is dat die kans nooit weer sal kom nie, wat die betekenis van een keer in ʼn leeftyd kans is, ens. ➢ Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse ʼn storie oor ʼn kans wat hy/sy aangegryp het omdat hy/sy besef het dat die kans nie weer sal kom nie. Die kandidaat kan ook heeltemal die teenoorgestelde skryf bv. ʼn storie waar hy/sy besef het hy/sy moes die kans gegryp het, want dis verby en kom nie weer nie. ➢ Argumenterende opstel: Hier neem die kandidaat reg van die begin af standpunt in, nl. dat só ʼn kans kom net een keer en motiveer jou standpunt. ➢ Beredenerende opstel: Hier beredeneer die kandidaat in ʼn gebalanseerde opstel of só ʼn kans net een keer kom. Die kandidaat mag uiteindelik ʼn standpunt inneem. • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.4 Matriek is my paspoort tot sukses • Hierdie opstel leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: ➢ Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse ʼn storie oor hoe iemand deur matriek uit armoede gekom het en sukses in die lewe behaal het. ➢ Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op ʼn lewendige wyse die waarde van matriek en hoe dit hom/haar suksesvol in die lewe gemaak het. ➢ Beredenerende opstel: Hier beredeneer die kandidaat of matriek /opleiding die sleutel tot sukses is. Die kandidaat kan argumente en teenargumente aanvoer om sy/haar opinie te staaf. Albei kante van die saak kan genoem word. ➢ Bespiegelende opstel: Hier bespiegel die kandidaat dat matriek en of dit jou uit armoede / tot sukses kán help. Die kandidaat kan bespiegel oor of matriek wel die oplossing vir armoede / paspoort tot sukses is, al dan nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 7 ➢ Argumenterende opstel: Hier argumenteer die kandidaat dat matriek wel die paspoort tot sukses is, al dan nie. Die kandidaat kan van die begin af standpunt inneem en dan argumente aanvoer om sy/haar opinie te staaf. Die kandidaat kan ook teenargumente aanvoer, m.a.w. albei kante van die argument kan gelug word, maar die kandidaat moet tot ʼn slotsom kom. • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.5 ʼn Dag sonder sosiale media • Hierdie onderwerp leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: ➢ Verhalende opstel: In ʼn verhalende opstel vertel die kandidaat op ʼn interessante wyse wat gebeur het toe hy/sy een dag sonder sosiale media moes klaarkom. ➢ Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op ʼn lewendige wyse wat gebeur het toe hy/sy vir een dag sonder sosiale media moes klaarkom. ➢ Bespiegelende opstel: Hier bespiegel/wonder/oorweeg die kandidaat wat kan gebeur wanneer hy/sy een dag sonder sosiale media moet klaarkom. Die kandidaat kan ook bespiegel of dit ʼn goeie ding is om sonder sosiale media klaar te kom of nie. • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] VISUELE PRIKKELS • Die inhoud van die opstel moet by die visuele prikkel pas. Daar moet onthou word dat hierdie visuele prikkels oop is vir ʼn verskeidenheid interpretasies. Die kandidaat se perspektief moet by assessering oorweeg word, maar slegs wanneer dit by die prikkel aansluit. • Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem. • ʼn Opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 8 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2024) 1.6 PRENTJIE: MEISIE WAT STEM • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Letterlike interpretasie: ons almal het ʼn reg om te kies: politieke partye; sosiale lewe; geloof; die invloed van politiek op ons land, Suid-Afrika, Jy is agtien en kan uiteindelik stem, is dit die moeite werd om te stem? ens. • Figuurlike interpretasie: keuses/besluite, ens. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.7 PRENTJIE: MEISIE LEES/STUDEER BO-OP BOEKE EN MENSE WAT HAAR HELP • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Letterlike interpretasie: Boeke/studies; skool/universiteit ens. • Figuurlike interpretasie: Drome/harde werk betaal; ons het almal mense/ondersteuning nodig om ons te help waar ons wil kom, toekomsplanne, ens. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.8 PRENTJIE: DIE AARDE IN IEMAND SE HANDE • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Letterlike interpretasie: Die aarde en die mens se invloed daarop / Leef groen / Neem beheer oor die aarde. • Figuurlike interpretasie: Ek het die wêreld oorwin; Reis; Alles is in jou hande. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] TOTAAL AFDELING A: 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 9 AFDELING B: LANG TRANSAKSIONELE TEKS 2.1 INFORMELE BRIEF VAN GELUKWENSING FOKUS Die kandidaat skryf ʼn informele brief aan sy/haar maat om hom/haar met die sportprestasie en die beurs geluk te wens. Die kandidaat kan oor enige toekomsplanne uitbrei/uitvra. KENMERKE Die informele brief het ʼn bepaalde formaat wat herkenbaar moet wees. • Die aanslag is informeel. • Die doel van die brief moet duidelik wees, nl. die kandidaat moet sy/haar maat gelukwens met die besondere prestasie en oor die toekomsplanne met die beurs uitvra. • Die inhoud moet in paragrawe aangebied word. • Die brief behoort 120–150 woorde te hê. FORMAAT Die formaat van die brief moet korrek wees: Leestekens • Geen leestekens word in die adres, aanhef of slot gebruik nie. Die adres en datum • Die adres van die briefskrywer moet regs boaan in blokvorm geskryf word. • Daar behoort nie ʼn reël tussen die poskode en die datum oopgelaat te word nie. Toegewing: ʼn Reël mag tussen die poskode en datum oopgelaat word of nie. • Die datum word voluit geskryf: 28 September 2024. • ʼn Reël word tussen die adres van die sender en aanhef oopgelaat. • Let op die verskillende wyses waarop die adres geskryf kan word. Verwys na bladsy 10. Die aanhef, afsluiting en slot • Aanhef: “Beste” of “Liewe” word gebruik; dit word teen die linkerkantlyn geskryf. • Groete/liefdegroete kry ʼn punt aan die einde. • Daar word nie ʼn reël tussen Jou maat/vriend(in) en die naam oopgelaat nie. • Die omskrywing, bv. Jou maat/vriend(in), voor die briefskrywer se naam, is opsioneel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 10 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2024) Die paragrawe • ʼn Reël word tussen die paragrawe oopgelaat. • Die inleidingsparagraaf stel die rede vir die brief duidelik, byvoorbeeld dat die briefskrywer sy/haar maat gelukwens met die sportprestasie en beurs en oor die toekoms uitvra. • Die liggaam van die brief brei uit op die rede vir die brief. Die briefskrywer brei uit oor alles wat die kandidaat moes doen om die sportprestasie te behaal en wat die moontlike toekomsplanne is. • Die slotparagraaf moet die brief saamvat en treffend wees. Voorbeelde van die briefskrywer se adres: Kerkstraat 1 Posbus 88 Huis 342 Plot 588 Uitbreiding/Voorstad Pleknaam Pleknaam Pleknaam Pleknaam Kode Kode Kode Kode Rusthof Sewende Laan 10 OF Sewendelaan 10 Pleknaam Westdene Kode Kode Let op die volgende: Kerkstraat is altyd een woord omdat dit ʼn samestelling van TWEE soortname is. Arcadia Straat is ʼn samestelling tussen ʼn eienaam en ʼn soortnaam en daarom kan dit soos volg geskryf word: Arcadiastraat, Arcadia Straat, Arcadia-straat, Arcadia-Straat. (AWS, 2017 bladsy 173). Geen Engels, behalwe amptelike Engelse name, bv. Mandela Square, word aanvaar nie. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die taal en styl van die brief is informeel en gemaklik. • Die toon is vriendelik en waarderend. • Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat en dit pas by die toon en register wat die skryfstuk vereis. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinne word korrek gebou. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling is korrek. [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 11 2.2 HULDEBLYK FOKUS Die kandidaat skryf ʼn huldeblyk (oor die bekende rugbykaptein, Gatiep Willemse, wat tydens ʼn padongeluk oorlede is. KENMERKE • Die huldeblyk het ʼn bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees. • Die aanslag is formeel en waarderend. • Die doel van die huldeblyk moet duidelik wees, nl. om hulde te bring aan die bekende Gatiep Willemse wat tydens ʼn padongeluk gesterf het. • Die huldeblyk moet in die verlede tyd geskryf word en die vertroosting/bemoediging in die teenwoordige of toekomende tyd. • Die mense wat die begrafnis bywoon, moet ʼn geheelbeeld van die rugbykaptein, Gatiep Willemse kry. • Die huldeblyk behoort 120–150 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die inhoud van die huldeblyk moet die fokus ondersteun. • ʼn Verskeidenheid volwasse en intelligente idees word gegee. • Gepaste detail brei die idees uit: o Bekendstelling van die rugbyspeler, Gatiep Willemse. o Oorsig oor die jare wat hy rugby gespeel het. o Enkele staaltjies uit die tyd toe hy bekend was. o Waardering vir sy bydra tot rugby en die breë samelewing. o Die familie moet bemoedig word. • Kultuurkontekste moet in ag geneem word. FORMAAT • Opskrif Die huldeblyk moet ʼn opskrif hê en dit mag ʼn subopskrif insluit. • Inleidende paragraaf Die inleidende sin is belangrik. Die huldeblyk word met die groet ingelei en die aanwesiges se aandag word vasgevang. Die spreker gee ʼn rede vir die samekoms. • Paragraaf 2 Die volgende besonderhede van Gatiep kan gegee word: naam en van, sy gesinslewe, sy rugbyloopbaan van die begin tot einde, sy gemeenskapsbetrokkenheid. • Paragraaf 3 en verder Die huldeblyk sluit verskillende hoogtepunte in wat persoonlike gebeure en staaltjies van Gatiep se lewe bevat. Dit word in die verskillende daaropvolgende paragrawe bespreek. Elke paragraaf handel (verkieslik) oor ʼn nuwe feit/gedagte. Die spreker bemoedig hier of in die slotparagraaf Gatiep se familie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 12 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2024) • Slotparagraaf In die slot kan die spreker sy waardering uitspreek vir Gatiep se bydra tot rugby en die breë samelewing. Die spreker moet hier of in een van die ander paragrawe Gatiep se familie bemoedig. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die toon is formeel, dog vriendelik, waarderend, liefdevol, vertroostend, bemoedigend en taktvol. • Die taal en styl van die huldeblyk stem met die toon ooreen. • Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat en dit pas by die toon en register wat die huldeblyk vereis. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinne word korrek gebou. o Taalstrukture en konvensies word korrek aangebied. o Spelling is korrek. [30] 2.3 INFORMELE TOESPRAAK FOKUS Die kandidaat lewer ʼn toespraak by sy/haar beste vriend/in wat oorsee gaan au pair, se afskeidspartytjie. KENMERKE • Die informele toespraak het ʼn bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek is. • Die aanslag is informeel. • Die doel van hierdie toespraak os om ʼn afskeidsboodskap aan jou vriend/in te lewer. • Die aanspreekvorm, taal en styl is informeel en gemaklik. • Die informele toespraak behoort 120–150 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND DETAILS EN IDEES • Die inhoud van die toespraak moet die fokus ondersteun. • Die rede vir die toespraak word reg aan die begin, net na die groet, gestel, nl. om die vriendin seënwense vir die pad vorentoe toe te wens. • ʼn Verskeidenheid volwasse, gepaste en intelligente idees word gegee. • Gepaste detail dra by tot die ontwikkeling van die toespraak: o Enkele staaltjies oor die vriend/in o Dinge wat die vriende saam deurgemaak het. o Motivering en voorspoedwense word uitgespreek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 13 FORMAAT • Begin die toespraak met die groet. • Die toespraak kan in paragrawe aangebied word. • Die toespraak bestaan uit 'n inleiding, ʼn liggaam en ʼn slot TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die toon kan getuig van waardering en goeie gesindheid. • Die aanspreekvorm, taal en styl is informeel en gemaklik. • Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat en dit pas by die toon en register wat die skryfstuk vereis. • Die grammatika en spelling geniet aandag: o Sinsbou is funksioneel. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling van woorde is korrek. [30] 2.4 DIALOOG FOKUS Die kandidaat skryf die dialoog wat hy/sy met die seun/meisie net nadat hy/sy agtergekom het die persoon met wie hy/sy op sosiale media gesels het, nie is wie hy/sy voorgegee het om te wees nie. KENMERKE • Die dialoog het ʼn bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees. • Die dialoog handel oor die gesprek tussen die kandidaat en die seun/meisie wat hy/sy op sosiale media ontmoet het. • Elke spreekbeurt dra by tot die doel van die dialoog, nl. om die persoon te vra waarom hy die seun/meisie gekatvis het. • Die taal en styl is informeel. • Die dialoog behoort 120–150 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die inhoud van die dialoog moet die fokus ondersteun. • ʼn Verskeidenheid volwasse en intelligente idees word duidelik uiteengesit. • Gepaste detail dra by tot die ontwikkeling van die gesprek: o Waarom mense voorgee om te wees wie hulle nie is nie (katvis). o Wat lei daartoe om dit te doen? o Die kandidaat se opinie en hoe hy/sy hieroor voel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 14 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2024) FORMAAT • Kandidaat mag ʼn konteks skep voordat die dialoog geskryf word. • Die sprekers (kandidaat en seun/meisie) se name word netjies onder mekaar teenaan die linkerklantlyn aangedui. • Die naam van die kandidaat kan met “Ek” vervang word. • Daar kom ʼn dubbelpunt na elke naam. • Geen aanhalingstekens word gebruik nie. • Laat ʼn reël na elke spreekbeurt oop. • Spreekbeurte is in blokvorm. • Ekstra inligting word tussen hakies voor die spreker se woorde geskryf, waar dit toepaslik is. [30] TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die toon kan getuig van teleurstelling. • Die aanspreekvorm, taal en styl is informeel en gemaklik, dog hoflik. • Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat en dit pas by die toon en register wat hierdie dialoog vereis. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinne word korrek gebou. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling is korrek. o Funksionele gebruik van leestekens verhoog die waarde van die teks. o Vermy slordige taal, sleng en SMS-taal. ONTLEDING VAN LANG TRANSAKSIONELE TEKSTE Die vrae is só geformuleer dat ʼn persoonlike inkleding van die gekose onderwerp van die kandidaat verwag word. TOTAAL AFDELING B: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 15 AFDELING C: KORTER TRANSAKSIONELE TEKS VRAAG 3 3.1 ADVERTENSIE FOKUS Die kandidaat ontwerp ʼn advertensie wat leerders moet oortuig om ʼn praatjie oor geestesgesondheid by te woon. KENMERKE • Die advertensie het ʼn bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees. • Die aanslag is oorredend/ manipulerend. • Die doel van hierdie advertensie is om mense te oortuig om die praatjie by te woon. • Dit teikenmark is leerders van die skool sowel as die publiek. • Die nodige inligting word in die advertensie gegee. • Die krag van die advertensie lê in sy eenvoud. • Die leser moet die advertensie maklik verstaan. • Hierdie advertensie berus op die sogenaamde ABBA-beginsel: o Die advertensie moet die leser se aandag trek deur verskillende lettertipes en lettergroottes. o Die leser se belangstelling moet gewek word deur middel van interessante inhoud en uitleg. o Hierdie advertensie moet ʼn begeerte by die leser wek om die geleentheid by te woon. o As die advertensie in sy doel slaag, sal die leser tot aksie oorgaan en die geleentheid bywoon. o Die advertensie behoort 80–100 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die inhoud van die advertensie moet die fokus ondersteun. • Die volgende inligting behoort in die advertensie gegee te word: o Wat vind plaas? o Wie is die teikengroep? o Wie is die spreker? o Waar vind die geleentheid/praatjie plaas? o Wanneer en hoe laat is die geleentheid/praatjie? o Wat is die doel van die geleentheid/praatjie. o Kontakbesonderhede? Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 16 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2024) FORMAAT • Verskillende lettertipes (fonts) word gebruik. • Verskillende lettergroottes word gebruik. • Die belangrikste inligting trek dadelik die leser se aandag. • Geen omslagtige paragrawe nie. • Inligting kan puntsgewys gegee word. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die toon is oorredend en spreek die leser direk aan. • Die taal en styl is informeel en gemaklik. • Die woordkeuse, styl en register is slim en oorredend van aard en getuig van goeie woordeskat. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinsbou is funksioneel. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling van woorde is korrek. o Funksionele gebruik van leestekens verhoog die waarde van die teks. [20] 3.2 KORT TEKSBOODSKAP (WhatsApp) FOKUS Die kandidaat skryf ʼn kort teksboodskap aan sy/haar vriend/in op WhatsApp om die waarheid oor die onware plasing oor sy/haar skool op sosiale media op te klaar. Die kandidaat noem alle relevante bewyse dat die plasing heeltemal onwaar is. KENMERKE • Die kort teksboodskap het ʼn bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees. • Die aanslag is informeel. SMS-taal word nie aanvaar nie. • Die doel van die teksboodskap moet duidelik wees, nl. om te verduidelik waarom die plasing oor die kandidaat se skool onwaar is. • Die kort teksboodskap behoort 80–100 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die inhoud moet die fokus ondersteun. • Die inhoud is persoonlik van aard. • Die kandidaat se redes argumente/opinie moet duidelik wees. • Gevoelens en gedagtes word beskryf. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 17 FORMAAT • Dit is beleefd om eers te groet voordat jy die boodskap skryf. • Die uiteensetting mag in paragraafvorm wees. • Die tyd wanneer die boodskap gestuur is, word in die laaste reël of onderaan in die regterkantste hoek geskryf. TAAL EN STYL • Die toon is persoonlik. • Die styl is informeel. • Die woordkeuse getuig van die kandidaat se vermoë om sy/haar gedagtes en emosies met min woorde te beskryf. • Beskrywende woorde word fyn gekies. • Die persoon skryf in die teenwoordige / toekomende tyd. • Vermy SMS-taal en afkortings. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinne word korrek gebou. o Spelling is korrek. o Vermy SMS-taal en afkortings. [20] 3.3 RIGTINGAANWYSINGS FOKUS Die kandidaat gee rigtingaanwysings vir die buurman/vrou wat gevolg moet word om vanaf die huis tot by die naaste hospitaal te kom. KENMERKE • Hierdie teks het ʼn bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees. • Die aanslag is informeel en informatief. • Die doel van hierdie teks is om rigting aan te dui. • Die rigtingaanwysings moet duidelik en puntsgewys uiteengesit word. • In hierdie teks kan tipiese bevelsinne gegee word. Dit kan met bakenaanwysings in die vorm van stelsinne afgewissel word. • Die rigtingaanwysings behoort 80–100 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die inhoud van die rigtingaanwysings moet die fokus ondersteun. • ʼn Reeks verskillende rigtingaanwysings word gegee. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 18 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2024) FORMAAT • Die rigtingaanwysings kan genommer word, met kolpunte aangedui word of slegs as sinne geskryf word. LET WEL: Deel van die opdrag by hierdie vraag is dat die kandidate die aanwysings puntgewys, onder mekaar en in volsinne moet neerskryf. • Die rigtingaanwysings moet in volsinne aangebied word. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die toon is verduidelikend/instruktief. • Die aanspreekvorm, taal en styl is informeel en gemaklik. • Die rigtingaanwysings word in die teenwoordige tyd geskryf. • Die woordkeuse getuig van die kandidaat se vermoë om met die gebruik van min woorde inligting te gee. Omdat daar nie te veel detail gegee kan word nie, moet die kandidaat hier bewys lewer dat hy/sy met gepaste bywoorde/byvoeglike naamwoorde kan werk. • Die grammatika en spelling geniet aandag: o Sinne begin gewoonlik met ʼn werkwoord (bevelsin); “Jy moet ...” “Onthou om ...” o Sinne word korrek gebou. o Persoonlike voornaamwoorde word in plaas van eiename gebruik. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling is korrek ONTLEDING VAN KORT TRANSAKSIONELE TEKSTE Die vrae is só geformuleer dat ʼn persoonlike inkleding van die gekose onderwerp van die kandidaat verwag word. [20] TOTAAL AFDELING C: 20 GROOTTOTAAL: 100 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 19 LET WEL: • Gebruik altyd die rubriek by die nasien van die opstel (Vraestel 3, AFDELING A). • Punte van 0–50 is in VYF hoofvlakomskrywings verdeel. • Die kriteria vir Inhoud, Taal en Styl is verder in elk van die vyf vlakomskrywings in ʼn hoë- en laevlaksubkategorie verdeel, met die toepaslike verspreiding van punte en die omskrywings. • Struktuur word nie deur die verdeling in ʼn hoë en lae vlak beïnvloed nie. ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTEL (AFDELING A) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [50 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD EN 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 BEPLANNING - Respons is - Respons baie goed; - Respons bevredigend. - Wisselvallige - Respons heeltemal uitsonderlik/treffend en getuig van - Idees redelik samehang in irrelevant bo verwagting vaardigheid samehangend en respons. - Idees deurmekaar (Respons en idees) Organisering van - Idees is intelligent, - Idees heeltemal oortuigend - Idees onduidelik, nie en nie op volwasse en stem relevant, interessant - Redelike organisasie en oorspronklik nie. Hoë vlak idees vir beplanning; onderwerp Bewustheid van leser tot nadenke en lewer bewys van redelik samehangend, - Min bewys van gefokus nie doel, gehoor en - Uitsonderlike volwassenheid insluitend inleiding, organisasie en - Vaag en konteks organisasie en - Organisasie baie liggaam en samehang herhalend samehang, goed en samevatting/slot - Geen organisasie insluitend inleiding, samehangend, nie en is 30 PUNTE liggaam en insluitend inleiding, onsamehangend samevatting/slot liggaam en samevatting/slot 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 - Respons uitmuntend, - Respons goed; - Respons - Respons is - Geen poging maar uitsonderlik getuig van bevredigend, maar grootliks aangewend om in treffende eienskappe vaardigheid verval soms in irrelevant ooreenstemming van ’n opstel ontbreek - Idees relevant, onduidelikheid - Idees begin los met onderwerp te - Idees intelligent en - Idees redelik staan en kan Lae vlak interessant wees nie volwasse - Organisasie goed en - samehangend en verwarrend wees - Heeltemal - Knap organisasie en samehangend, oortuigend - Skaars ’n bewys irrelevant en samehang, insluitend insluitend inleiding, - ’n Mate van van organisasie ontoepaslik inleiding, liggaam en liggaam en organisasie en en samehang - Deurmekaar en samevatting/slot samevatting/slot samehang, geen fokus nie insluitend inleiding, liggaam en samevatting/slot Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 20 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2024) ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTEL (AFDELING A) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [50 PUNTE] (vervolg) Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende TAAL, STYL EN 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 REDIGERING - Toon, register, styl en - Toon, styl, register - Toon, register, styl en - Toon, register, styl - Taal woordeskat hoogs en woordeskat baie woordeskat gepas vir en woordeskat nie onverstaanbaar. Toon, register, styl en gepas vir doel, gehoor gepas vir doel, doel, gehoor en gepas vir doel, - Toon, register, woordeskat is geskik en konteks gehoor en konteks konteks gehoor en konteks styl en Hoë vlak vir doel/effek en - Taalgebruik getuig - Taalgebruik effektief - Gepaste taalgebruik nie woordeskat konteks; van vertroue, en ’n deurlopende om betekenis oor te - Taalgebruik baie minder gepas indrukwekkend gepaste toon word dra basies vir doel, gehoor Woordkeuse; - Toon retories treffend gebruik - Toon is gepas. - Toon en en konteks Taalgebruik en en effektief - Grammatika en - Retoriese middele woordkeuse - Woordeskat so konvensies, - Grammatika en spelling grootliks gebruik om betekenis skaars toepaslik beperk dat dit punktuasie, spelling feitlik foutvry foutvry. te versterk - Baie beperkte onmoontlik is grammatika, spelling - Knap gedaan - Baie goed gedoen woordeskat om sin te maak 13 10 7 4 15 PUNTE - Taalgebruik - Taalgebruik - Voldoende taalgebruik, - Taalgebruik uitstekend en toon is toepaslik en oor die maar teenstrydighede onvoldoende retories effektief algemeen effektief word opgemerk - Weinig indien enige Lae vlak - Grammatika en - Toon gepas en - Toon oor die algemeen sinsverskeidenheid. spelling feitlik foutvry effektief gepas en beperkte - Woordeskat baie - Baie goed tot knap - Enkele foute in gebruik van retoriese beperk gedaan grammatika en middele spelling. - Goed gedoen STRUKTUUR 5 4 3 2 0–1 - Uitstekende - Logiese - Relevante detail - Sommige punte - Noodsaaklike Kenmerke van teks; ontwikkeling van ontwikkeling van ontwikkel geldig punte ontbreek Paragraafontwikkeling onderwerp details - Sinne en paragrawe - Sinne en - Sinne en - Uitsonderlike detail - Samehangend goed gekonstrueer paragrawe foutief paragrawe foutief en sinskonstruksie - Sinne en paragrawe - Sinne en - Opstel maak nog - Opstel maak nog - Opstel maak nie uitsonderlik paragrawe logies effens sin sin. sin nie 5 PUNTE gekonstrueer en toon variasie VERSPREIDING VAN 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 PUNTE Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 21 ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LANG TRANSAKSIONELE TEKSTE (AFDELING B) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [30 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 BEPLANNING EN - Respons - Respons baie goed - Respons voldoende - Basiese respons - Respons toon geen FORMAAT uitsonderlik, bo en demonstreer goeie en toon voldoende toon geringe kennis kennis van verwagting kennis van kenmerke kennis van van kenmerke van kenmerke van die - Idees intelligent en van die soort teks kenmerke van die die soort teks soort teks nie Respons en idees; volwasse - Behou fokus – geen soort teks - Aanduiding van - Betekenis onduidelik Organisering van idees vir - Grondige kennis afwyking nie - Nie heeltemal fokus, maar met met groot afwyking. beplanning; doel, van kenmerke van - Samehang in inhoud gefokus nie – afwykings - Geen samehang in gehoor, kenmerke, die soort teks en idees; baie goed enkele afwykings - Inhoud en idees nie idees en inhoud nie konvensies en konteks - Skryfwerk behou uitgebrei met detail - Redelike samehang altyd samehangend - Baie min detail fokus wat die onderwerp in inhoud en idees nie ondersteun die - Samehang in ondersteun - Sommige detail - Min detail onderwerp inhoud en idees. - Gepaste formaat met ondersteun die ondersteun die - Nodige reëls van 18 PUNTE - Idees behoorlik onbeduidende foute onderwerp onderwerp formaat nie uitgebrei met detail - Formaat oorwegend - Nodige reëls van toegepas nie wat die onderwerp gepas, maar met formaat vaagweg ondersteun enkele foute toegepas - Gepaste en - Kritiese foute akkurate formaat begaan TAAL, STYL EN 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 REDIGERING - Toon, register, - Toon, register, styl - Toon, register, styl - Toon, register, styl - Toon, register, styl styl en en woordeskat baie en woordeskat is en woordeskat en woordeskat stem Toon, register, styl en woordeskat geskik vir doel, geskik vir doel, minder geskik vir nie ooreen met doel, woordeskat geskik vir doel hoogs geskik gehoor en konteks gehoor en konteks doel, gehoor en gehoor en konteks en konteks. vir doel, gehoor - Grammatika oor - Enkele konteks. nie en konteks die algemeen grammatikafoute - Grammatika - Besaai met foute en Taalgebruik en konvensies; - Grammatika korrek en goed - Voldoende onakkuraat met verward woordkeuse; punktuasie en akkuraat en gekonstrueer woordeskat etlike foute. - Woordeskat nie spelling goed - Baie goeie - Foute belemmer nie - Basiese geskik vir doel nie gekonstrueer woordeskat betekenis nie woordeskat - Betekenis ernstig 12 PUNTE - Feitlik foutloos - Oorwegend - Betekenis belemmer foutloos belemmer VERSPREIDING VAN PUNTE 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Downloaded from hlayiso.com 18 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/SEPTEMBER 2024) ASSESSERINGSRUBRIEK VIR KORTER TRANSAKSIONELE TEKSTE (AFDELING C) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [20 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 BEPLANNING EN - Respons uitsonderlik, - Respons baie goed en - Respons voldoende en - Basiese respons - Respons toon geen FORMAAT bo verwagting. demonstreer goeie toon voldoende kennis toon geringe kennis kennis van - Idees intelligent en kennis van kenmerke van kenmerke van die van kenmerke van kenmerke van die Respons en idees; volwasse van die soort teks soort teks die soort teks soort teks nie - Behou fokus – geen - Nie heeltemal gefokus - Aanduiding van - Betekenis onduidelik Organisering van idees - Grondige kennis van afwyking nie nie – enkele afwykings fokus, maar met met groot afwyking vir beplanning, doel, kenmerke van die soort teks - -Samehang in inhoud - Redelike samehang in afwykings - Geen samehang in gehoor, kenmerke/ - Skryfwerk behou fokus en idees; baie goed inhoud en idees - Inhoud en idees nie idees en inhoud nie konvensies en uitgebrei met detail wat - Sommige detail altyd samehangend - Baie min detail konteks. - Samehang in inhoud die onderwerp ondersteun die nie ondersteun die en idees ondersteun onderwerp - Min detail onderwerp - Idees behoorlik - Gepaste formaat met - Formaat oorwegend ondersteun die - Nodige reëls van 12 PUNTE uitgebrei met detail onbeduidende foute gepas, maar met enkele onderwerp formaat nie toegepas wat die onderwerp foute - Nodige reëls van nie ondersteun formaat vaagweg - Gepaste en akkurate toegepas formaat - Kritiese foute begaan TAAL, STYL EN 7–8 5–6 4 3 0–2 REDIGERING - Toon, register, styl en - Toon, register, styl en - Toon, register, styl en - Toon, register, styl - Toon, register, styl woordeskat hoogs woordeskat baie geskik woordeskat is geskik vir en woordeskat en woordeskat stem Toon, register, styl en geskik vir doel, gehoor vir doel, gehoor en doel, gehoor en konteks minder geskik vir nie ooreen met doel, woordeskat geskik vir en konteks konteks - Enkele grammatika- doel, gehoor en gehoor en konteks doel en konteks, - Grammatika akkuraat - Grammatika oor die foute konteks nie taalgebruik en en goed gekonstrueer. algemeen korrek en - Voldoende woordeskat - Grammatika - Besaai met foute en - Feitlik foutloos goed gekonstrueer - Foute belemmer nie onakkuraat met verward konvensies, - Baie goeie woordeskat. betekenis nie etlike foute - Woordeskat nie woordkeuse, - Oorwegend foutloos - Basiese woordeskat geskik vir doel nie punktuasie en spelling - Betekenis belemmer - Betekenis ernstig 8 PUNTE belemmer VERSPREIDING VAN 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 PUNTE Kopiereg voorbehou Hosted by www.ecexams.co.za.