Downloaded from hlayiso.com
GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS
PROVINSIALE EKSAMEN
NOVEMBER 2018
GRAAD 10
EKONOMIE
VRAESTEL 1
NASIENRIGLYNE
17 bladsye
Skip to contentAll 2018 papers %20November%202018%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--943f82a1-ceca-4d87-ada2-c09c3fab4751/v1-05699fe19dd17d5d4943/card.webp)
%20November%202022%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--f835a910-23ef-45b9-a14c-b4e387285b04/v1-45a82003ea8857196a17/card.webp)
%202020%20Exemplars%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--d0af2238-7266-42e1-af23-c2f342a3e8b4/v1-114feb56ce694adb0a24/card.webp)
%20June%202018%20Question%20Paper_hlayiso.com_--85a08651-2711-4656-ae89-9b5dd7f46278/v1-6a8310de23d28f0b04b4/card.webp)
%20November%202018%20Question%20Paper_hlayiso.com_--a7a98926-6f8d-44f2-ae7e-4dc7afed3e6c/v1-c4a9fe737b98466970a6/card.webp)
%20November%202016%20Question%20Paper_hlayiso.com_--9141a665-ad82-4539-8976-6a868a652579/v1-e9bf72adf2d960a2a8f2/card.webp)
View all

%20June%202024%20Question%20Paper_hlayiso.com_--cca5a2fb-d2a8-4291-8b77-27df39ea4aa7/v1-4c0475169b2ed69e075d/card.webp)


%20June%202023%20Question%20Paper_hlayiso.com_--beebfd9d-585c-4946-84b2-076ca337c9d0/v1-56258646d0153f729061/card.webp)
Economics Grade 10 P1 Gauteng November 2018 Memo (Afrikaans)
Grade 10 Economics Paper 1 memorandum from the Gauteng November 2018 (Afrikaans), 17 pages. Read online or download the free PDF.
Economics · Grade 10 · Gauteng November · 2018 · Afrikaans. Memorandum, 17 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Economics
- Grade
- Grade 10
- Language
- Afrikaans
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- Gauteng November
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 17
- File size
- 395.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 17
This exam
Gauteng November 2018
Questions in this paper
- Question 1.1Basic Concepts & Basic Economic Problem8 marks
- Question 1.2Basic Concepts & Basic Economic Problem16 marks
- Question 1.3Basic Concepts & Basic Economic Problem6 marks
- Question 2Business Cycles40 marks
- Question 3Population & Labour Force14 marks
- Question 4Growth, Development & Globalisation44 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS
PROVINSIALE EKSAMEN
EKONOMIE
(Vraestel 1)
AFDELING A: (VERPLIGTEND)
VRAAG 1
1.1 MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE
1.1.1 B beperkte middele
1.1.2 A skaarsheid van hulpbronne
1.1.3 D huishoudings
1.1.4 C sloerende aanwyser
1.1.5 B moderne geld
1.1.6 D geskoolde arbeid
1.1.7 C hanteerbaar
1.1.8 A immigrasie (8 x 1) (8)
1.2 PASITEMS
1.2.1 E Dit bestaan want daar is beperkte hulpbronne wat in onbeperkte
behoeftes en begeertes moet voorsien
1.2.2 F ʼn Groep mense wat saam woon en gesamentlike besluite maak
1.2.3 A Alle mense het ʼn basiese mensereg om vry van armoede, onkunde
en eienaarskap deur ʼn ander persoon te wees
1.2.4 G ʼn Tydperk wanneer daar ʼn afname in ekonomiese aktiwiteite is
tesame met ʼn styging in werkloosheid
1.2.5 D Die gebruik van gereedskap en gevorderde metodes om goedere
en dienste in die ekonomie te produseer
1.2.6 C Die kombinasie van twee verskillende produkte, wat moontlik
geproduseer kan word, indien alle beskikbare hulpbronne ten volle
en maksimaal gebruik word
2
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
1.2.7 I Is die bedrag geld wat aangebied of gevra word vir iets wat gekoop
of verkoop word
1.2.8 B Die beweging van mense oor internasionale grense van een land na
ʼn ander
(8 x 2) (16)
1.3 GEE EEN TERM
1.3.1 Openbare sektor ekonomie
1.3.2 Spaargeld
1.3.4 Ruil / Ruilhandel
1.3.4 Gemeenskaplike eiendom
1.3.5 Banke
1.3.6 Werkloosheid (6 x 1) (6)
TOTAAL VIR AFDELING A: 30
3
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
AFDELING B
Beantwoord TWEE van die drie vrae in hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK
voorsien.
VRAAG 2: MAKRO-EKONOMIE
2.1 Beantwoord die volgende vrae.
2.1.1 Noem enige TWEE produksiefaktore.
Grond
Arbeid
Kapitaal
Entrepreneurskap (Enige 2 x 1) (2)
2.1.2 Waarom is dit nodig vir verbruikers om ʼn keuse te doen te opsigte
van wat hulle koop?
Hulle het skaars hulpbronne daarom moet hulle kies hoe om hierdie
bronne te gebruik om maksimum behoeftebevrediging te
verkry.
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (1 x 2) (2)
2.2 DATARESPONS
2.2.1 Gee voorbeelde van reële vloei uit bogenoemde diagram.
Goedere en dienste
Produksiefaktore (2 x 1) (2)
2.2.2 Gee ʼn kort verduideliking van die term ekonomiese kringloop.
Die beweging van goedere en dienste, produksiefaktore en geld
(inkomste en uitgawe) in ʼn ekonomie (2)
2.2.3 Beskryf die rol van die produksiefaktormark in die ekonomiese
kringloop.
Produksiefaktormark of hulpbronmark is waar die dienste van die
produksiefaktore verhandel word.
Byvoorbeeld arbeid word in diens geneem, kapitaal word geleen,
eiendom word gehuur en entrepreneurs bied hulle dienste aan.
Hierdie produksiefaktore verdien lone, rente, huur en wins.
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (2)
4
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
2.2.4 Wat is die probleme wanneer internasionale syfers vergelyk word?
Sommige syfers moet geskat word omdat dit dalk nie beskikbaar is
nie
Wanneer lande met mekaar vergelyk word, kan sommige lande se
sosiale lone hoog wees wat lei tot ʼn hoër BBP in daardie lande
Klimaatstoestande verskil van land tot land wat dit moeilik maak
om uitsette van lande met verskillende klimaatstoestande te
vergelyk
Onbetroubare wisselkoerse kan die BBP-syfers beïnvloed
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (4)
2.3 DATARESPONS
2.3.1 Voorsien die bostaande diagram van ʼn gepaste opskrif.
Sakesiklus (1)
2.3.2 Benoem die laagste punt, C, in die bostaande diagram.
Trog (1)
2.3.3 Gee ʼn kort verduideliking van die term tendenslyn.
Dit is die lyn wat die algemene rigting van die ekonomiese
aktiwiteite aandui
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (2)
2.3.4 Beskryf die invloed van depressie op indiensnemingsvlakke.
Gedurende ʼn depressie sal baie ondernemings afskaal op hulle
produksie en uiteindelik sal baie werkers afgelê word wat tot groot
werkloosheid lei.
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord) (2)
2.3.5 Hoe word die ekonomie beïnvloed tydens die voorspoedfase?
Die ekonomie word beïnvloed as gevolg van:
Dit is ʼn tyd van algehele optimisme en verbruiksbesteding
Uitset en ekonomiese aktiwiteite neem toe en entrepreneurs brei
hulle besighede uit
Besighede stel meer werknemers aan en koop nuwe toerusting
Besighede se wins verhoog en terselfdertyd verhoog lone en
pryse
Verbruikersvraag verhoog wat tot verhoogde produksie lei
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (2 x 2) (4)
5
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
2.4 Onderskei tussen ekonomiese goedere en vry goedere
Ekonomiese goedere Vry goedere
Dit is skaars in verhouding tot die Dit is nie skaars nie en is in
vraag daarna onbeperkte hoeveelhede
beskikbaar
Mense is bereid om daarvoor te Mense is nie bereid om daarvoor te
betaal, dit behaal ʼn prys betaal nie en dit behaal nie ʼn prys
nie
Dit kan op markte verkoop word en Word nie as rykdom beskou nie
kan as rykdom beskou word
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (2 x 4) (8)
2.5 Hoe dra die owerheid by tot ekonomiese groei?
Die owerheid dra by tot ekonomiese groei omdat:
Die staat bestuur die ekonomie deur middel van verskeie beleide
Openbare goedere, waarvoor verbruikers nie wil betaal nie, word aan
verbruikers deur die staat voorsien
Basiese infrastruktuur soos paaie, elektrisiteitsvoorsiening en brûe wat
nodig is vir ekonomiese groei word deur die staat voorsien
Die regering stel reëls en regulasies in om besighede en verbruikers teen
onregverdige praktyke te beskerm
Nasionale wette, wat die ekonomie beïnvloed, soos bv die begroting, is die
regering se verantwoordelikheid
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (8)
[40]
VRAAG 3: EKONOMIESE KWESSIES
3.1 Beantwoord die volgende vrae.
3.1.1 Gee enige TWEE tipes belasting wat aan die regering betaal word.
Belasting op toegevoegde waarde (BTW)
Inkomstebelasting
Maatskappybelasting
Rykdombelasting
Kapitaalwins-belasting (Enige 2 x 1) (2)
3.1.2 Hoe lei ekonomiese groei tot ekonomiese ontwikkeling?
ʼn Land wat meer goedere en dienste produseer, het ʼn bevolking met
ʼn beter lewenstandaard omdat hierdie goedere en dienste gebruik
word om die lewenstyl van die mense te verbeter
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (1 x 2) (2)
6
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
3.2 DATARESPONS
3.2.1 Watter Afrika land, in die tabel, het in 2010 die laagste
verstedelikingsvlak getoon?
Uganda (13%) (1)
3.2.2 Wie is verantwoordelik vir die publikasie van bostaande inligting?
Die wêreld-feiteboek (1)
3.2.3 Gee ʼn kort verduideliking van die term verstedeliking.
Dit is die geleidelike verhoging in die getal mense wat in stedelike
gebiede woon, wat tot die groei van dorpe en stede lei (2)
3.2.4 Wat is die verwantskap tussen armoede en migrasie?
Wanneer mense arm is, is hulle meer geneig om na meer gegoede
gebiede te trek, sodat hulle maniere kan kry om armoede te
verminder
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (2)
3.2.5 Waarom is verstedeliking ʼn groot probleem vir die regering?
Infrastruktuur-probleme, Migrasie lei tot digbevolkte informele
nedersettings of krotbuurte wat ʼn massiewe vraag na behuising
en infrastruktuur soos grond, paaie gesondheidsklinieke vereis en
probleme met dienslewering en elektrisiteitsvoorsiening ontstaan
Stede is nie in staat om die arbeid, veral ongeskoolde arbeid , te
absorbeer nie
Werkloosheid in dorpe en stede is aan die orde van die dag, wat tot
kriminele aktiwiteite, soos geweld, roof en diefstal lei
Die regering staar ʼn onbeheerbare instroming van mense in die
gesig, wat tot behuisings- en watervoorsieningsprobleme lei
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) Enige (2 x 2) (4)
7
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
3.3 DATARESPONS
3.3.1 Na watter deel van die arbeidsmag verwys die leesstuk?
Werklose jeug (1)
3.3.2 Na watter persentasie van die bevolking verwys die leesstuk?
80% (1)
3.3.3 Gee ʼn kort verduideliking van die term arbeidsmag.
Die arbeidsmag van die land bestaan uit die ekonomiese aktiewe
bevolking
Ekonomiese aktiewe bevolking bestaan uit persone tussen die
ouderdom van 15 en 65 jaar wat werkloos is of vir hulleself werk (2)
3.3.4 Beskryf enige sosiale invloed van werkloosheid.
Werklose jeug kan moontlike onluste en geweld veroorsaak
Die grootste groep, 80%, bestaan uit gefrustreerde jeugdigdes wat tot
misdaad kan oorgaan
Die jeug kan leiers van gewelddadige openbare protesaksies word
omdat hulle nog vol energie is
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (1 x 2) (2)
3.3.5 Gee moontlike oplossings vir werkloosheid.
Die oplossing is om werk en opleiding vir die persone wat minder as
12 jaar skoolopleiding gehad te voorsien
Vakleerlingskappe, leerlingskappe, mentorskappe,
vaardigheidsontwikkeling en opleiding moet aan die werklose jeug
gebied word
Die regering kan by werkskeppingsprogramme soos die Uitgebreide
Openbare Werke Program betrokke raak
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (2 x 2) (4)
8
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
3.4 Bespreek die hoofkenmerke van geld as ʼn betaalmiddel.
Is ʼn algemeen aanvaarbare ruilmiddel Kerngeldeenhede het meer waarde
as ander Bv. VSA dollar word internasionaal beter as die Zimbawiese
dollar aanvaar
Moet duursaam wees en nie maklik oor tyd waarde verloor nie of vervals
kan word nie of roes oor tyd nie
Moet waardevol en skaars wees. Dit is hoekom geld nie in groot
hoeveelhede gedruk moet word nie, want dit sal dan waarde verloor
Moet hanteerbaar wees moet dus maklik rondgedra kan word as gevolg
van die grootte en gewig
Moet dieselfde weesen dit moet maklik wees om kleingeld te kry wanneer
verskillende betalings gedoen word
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (4 x 2) (8)
3.5 Hoe het industrialisasie tot die ontwikkeling van ʼn vervoer- en
kommunikasienetwerk gelei?
Vervoer
Spoorlyne is gebou om massaprodukte te vervoer
Paaie is verbeter
Groot hoeveelhede goedere kan nou in korter tye vervoer word
Hawens is vir seevervoer gebou
In- en uitvoere is nou moontlik
Ontwikkeling van verskeping (maks 4)
Kommunikasie
Verbeterde kommunikasienetwerke lei tot verbeterde verspreiding van
inligting
Besighede en verbruikers kan mekaar maklik kontak vir
verkoopstransaksies
In- en uitvoerbesighede floreer omdat dit nou maklik is om internasionaal
kontak te maak
Kontantbetalings en kontantgeldoordragte word makliker deur
internetbankdienste gedoen
Versekering en investering het verbeter
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (maks 4)
(8)
[40]
9
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
VRAAG 4: MAKRO-EKONOMIE EN EKONOMIESE AANGELEENTHEDE
4.1 Beantwoord die volgende vrae:
4.1.1 Noem enige TWEE benaderings om die ekonomie te bestudeer.
Mikro-ekonomie
Makro-ekonomie (2 x 1) (2)
4.1.2 Hoe was nomadiese gemeenskappe saamgestel?
Gemeenskappe het uit klein familiegroepe bestaan wat van een
gebied na ʼn ander getrek het, sodra hulle bronne opgeraak het
(1 x 2) (2)
4.2 DATARESPONS
4.2.1 Identifiseer die sektor wat die grootste persentasie bydrae tot die BBP
gemaak het.
Tersiêre sektor (1)
4.2.2 Lewer kommentaar oor die neiging van die tersiêre sektor se bydrae.
Die tersiêre sektor dra meer inkomste by tot die middel- en hoë
inkomste-verdieners (1)
4.2.3 Gee ʼn kort verduideliking van die term primêre sektor.
Hierdie sektor het te doen met die ontginning van grondstowwe, bv.
landbou, mynbou en vissery
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (2)
4.2.4 Wat kan die oorsaak van die daling in die primêre sektor se bydrae
wees?
Baie Suid-Afrikaners verkies om eerder in ander sektore, as in die
primêre sektor te werk, soos bv in die dienstesektor aangesien
meer mense nou vaardig is en hierdie vaardighede nie meer so nodig
is in die primêre sektor nie
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (2)
10
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
4.2.5 Hoe kan ekonomiese menseregte, in Suid-Afrika, aangespreek word?
Die regering het ʼn verantwoordelikheid om verbruikers teen die
uitbuiting van produsente te beskerm
Die regering kan swaar strawwe instel op produsente en besighede
wat inbreuk maak op menseregte
Die regering moet toesien dat verbruikers se regte afgedwing
word
Dit kan bereik word deur die verbruiker in te lig oor sy regte en die
organisasie wat hy mee kan skakel indien nodig
Ondersoek verbruikersklagtes en die verbod op verbruikersregte
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (Enige 2 x 2) (4)
4.3 DATARESPONS
4.3.1 Identifiseer watter voedselitms verbou word in die bostaande prent.
Mielies
Melk (2)
4.3.2 Watter stadium van ekonomiese ontwikkeling word deur die bostaande
prent uitgebeeld? Gee ʼn rede vir jou antwoord.
Veeteelt en landbou kommersiële graanboerdery en
suiwelboerdery is voorbeelde uit die prent gekry (2)
4.3.3 Gee ʼn kort beskrywing van die sekondêre sektor.
Vervaardiging of verwerking van rou materiaal vanuit die primêre
sektor
Hanteer die verandering van rou materiaal na voltooide goedere en
hulpbronne
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (2)
4.3.4 Watter faktore het die ontwikkeling van mynbou aangemoedig in Suid-
Afrika?
Buitelandse belegging in mynaktiwiteite het toegeneem
Relatief goedkoop arbeid was beskikbaar vanaf buurlande
Vervoer in die land het verbeter
Vraag vir goud as internasionale betaalmiddel was hoog
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (2 x 2) (4)
11
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
4.4 Onderskei tussen Bruto Binnelandse Produk en Bruto Nasionale Inkomste.
Bruto Binnelandse Produk Bruto Nasionale Inkomste
Is ʼn goeie maatstaf om te bepaal Is ʼn goeie maatstaf om te bepaal wat
hoe goed die ekonomie in ʼn land die materiële lewenstandaard van die
doen mense in ʼn land is
Syfers kan gebruik word om een Syfers kan gebruik word om die
land met ʼn ander land op ʼn sekere materiële lewenstaandaard van die
tyd te vergelyk mense in een land met die van ʼn
ander land te vergelyk
Bepaal watter ekonomieë die Voorsien ekonomiese aktiwiteite oor
grootste uitset produseer tyd
BBP-syfers word gebruik om die Om BNI te bepaal moet twee
sakesiklus te bepaal aanpassings ter waarde van die BBP
(maks 4) gemaak word (maks 4)
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (8)
4.5 Hoe dra ʼn stokvel by tot ʼn beter manier van spaar vir lede?
Stokvel dra by tot ʼn beter manier van spaar omdat:
Dit sosiaal is. Lede het dieselfde waardes en verstaan mekaar
Hulle het selfdissipline en toewyding
Wanneer dit by betaling kom, wil niemand hulle vriende in die steek laat
nie
Om aan ʼn stokvel te behoort gee sosiale prestige
Jy moet uitgenooi word om aan die stokvel te behoort
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (8)
TOTAAL VIR AFDELING B: 40
12
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
AFDELING C
Beantwoord enige EEN van die twee vrae in hierdie afdeling in die
ANTWOORDBOEK.
VRAAG 5: MAKRO-EKONOMIE
Gee ʼn volledige bespreking van die VIER hoofdeelnemers in die ekonomie en
die onderlinge afhanklikheid tussen hulle. (26 punte)
Gee ʼn kort bespreking van die verskillende metodes hoe om die Bruto
Binnelandse Produk te bereken. (10 punte) [40]
INLEIDING
Daar is vier hoofdeelnemers in ʼn oop-ekonomie nl: huishoudings,
sakeondernemings, die regering en die buitelandse sektor wat met mekaar verbind
is en dus ʼn verhouding met mekaar het.
(Aanvaar enige ander relevante antwoord.) (Maks 2)
INHOUD: HOOFDEEL
Huishoudings
Is ook bekend as verbruikers omdat hulle goedere en dienste gebruik
Huishoudings is die primêre ekonomiese deelnemers omdat hulle direk en indirek
besitters is van die produksiefaktore (grond, arbeid, kapitaal en
entrepreneurskap)
Verbruikers se behoeftes word bevredig deur die verbruik van goedere en dienste
wat van hulle van ondernemings af aankoop
Verbruikers se vraag na goedere en dienste stimuleer ekonomiese aktiwiteite deur
ondernemings en die regering aan te moedig om goedere en dienste te
produseer
Verbruikers verkoop hulle produksiefaktore aan ondernemings en in ruil daarvoor
ontvang hulle vergoeding (lone, huur, rente en wins)
13
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
Sakeondernemings
Is ook bekend as besighede of produsente
Hulle koop produksiefaktore op die faktormark van huishoudings aan
Hulle gebruik die produksiefaktore om goedere en dienste te produseer wat hulle
dan op die goederemark aan huishoudings verkoop
Ondernemings word deur die winsmotief aangemoedig om goedere en dienste te
produseer
Regering
Die regering voorsien goedere en dienste wat nie deur ondernemings verskaf kan
word nie
Die regering het ook sekere funksies en verantwoordelikhede in die ekonomie.
Byvoorbeeld, beskermingsdienste, sosiale dienste en ekonomiese dienste
Hulle ontvang ʼn inkomste van huishoudings en besighede in die vorm van
belasting en ontvang ʼn inkomste van staatsbeheerde ondernemings en
staatsbeheerde eiendom
Buitelandse sektor
Die buitelandse sektor verskaf goedere en dienste wat deur huishoudings en
ondernemings ingevoer word en koop goedere en dienste wat uitgevoer word
Die buitelandse sektor betaal vir die uitvoere en ontvang geld vir die invoere wat
deur ons land met die res van die wêreld gedoen word
Die buitelandse sektor voorsien ook produksiefaktore wat ingevoer word en koop
produksiefaktore wat uitgevoer word
Hulle ontvang ʼn vergoeding vir produksiefaktore wat ingevoer word na ons toe en
betaal vir produksiefaktore wat ons uitvoer na hulle toe
(Aanvaar enige ander relevante antwoord.) (Maks 26)
14
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
ADDISIONELE DEEL
Beskryf kortliks die metode wat gebruik word om die Bruto Binnelandse Produk te
bepaal.
Daar is drie verkillende maniere om die Bruto Binnelandse Produk te bepaal. Elke manier
is ʼn aanduiding van die samestelling van die Bruto Binnelandse Produk
Produksiemetode
Die BBP word bereken deur die waardes wat deur elke onderneming (primêre-,
sekondêre- en tersiêre sektore) toegevoeg word bymekaar te tel
Hierdie metode dui op die BBP teen basiese pryse .
Inkomste metode
Die BBP word bereken deur die inkomste wat die produksiefaktore binne die
grense van ʼn land verdien het, bymekaar te tel.
Hierdie metode dui op die BBP teen faktorkoste
Bestedingsmetode
Die BBP word bereken deur die totale besteding op al die finale goedere en
dienste binne die grense van ʼn land, bymekaar te tel (C + I + G + X – M)
Hierdie metode dui op die BBP teen markprys
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (Maks 10)
GEVOLGTREKKING
Die ekonomiese deelnemers is afhanklik van mekaar. ʼn Ekonomie kan nie
funksioneer as een deelnemer nie sy rol volledig speel nie.
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (Maks 2)
OF
Doeltreffende benutting van produksiefaktore deur produsente is belangrik, sodat
daar ʼn toename in die waarde van goedere en dienste in die ekonomie kan
wees.
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (Maks 2)
[40]
15
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
VRAAG 6: EKONOMIESE KWESSIES
Bespreek volledig wat die rol en funksies van Handelsbanke in die
ontwikkeling van die ekonomie in Suid-Afrika . (26 punte)
Gee ʼn kritiese evaluering van die belangrikheid van die Suid-Afrikaanse
Reserwebank (SARB) as die monetêre owerheid wat al die geldverwante sake
in ons land beheer. (10 punte) [40]
INLEIDING
Moderne bankwese word deur konstante verbetering van die funksies van banke
gekenmerk
Banke het tot die ontwikkeling van die wêreldwye ekonomie bygedra
Hoogs ekonomies-ontwikkelde lande bestaan vandag as gevolg van die goed
ontwikkelde infrastruktuur in die bankwese
Banke is die skakel na alle ekonomiese aktiwiteite
(Aanvaar enige ander relevante antwoord.) (Maks 2)
INHOUD: HOOFDEEL
Banke is die tussenganger wat uitleners (deposante) en leners van geld bymekaar
bring
Banke is die veilige bewaarders van geld
Banke voorsien fasiliteite waar mense geld veilig kan stoor
Banke ontvang en stoor deposito’s waarop rente betaal word
Hulle hou buitelandse valuta reserwes
Betalings kan van een bankrekening na ʼn ander bankrekening oorgedra word
Hulle leen geld uit in die vorm van oortrokke bankrekeninge en lenings, en die
bank dra die risiko
Banke kry wins uit twee bronne naamlik: verdien rente op lenings en oortrokke
bankrekeninge
Hulle hef bankoste op dienste aan kliënte gelewer
Banke dra by tot ekonomiese groei deur doeltreffende hulpbron-allokasie
Hulle help met nuwe besigheids-risiko’s deur geld aan entrepreneurs te leen
Banke leen geld aan besighede wat wil uitbrei
Verhoog die lewenstandaard van mense deur lenings aan mense te gee wat bates
wil koop soos bv. huise
Hulle spreek die gemeenskap se sosio-ekonomiese kwessies aan deur finansiële
onderrig te voorsien
Banke staan studielenings toe en gee so geleentheid aan mense om verdere
onderwys en opleiding te verkry
Banke verhoog die moontlikhede vir beter geleenthede deur beurse en lenings te
voorsien
Banke is betrokke by gemeenskapsprojekte bv. sport en kuns ens
(Aanvaar enige ander relevante antwoord.) (Maks 26)
16
Downloaded from hlayiso.com
EKONOMIE
NASIENRIGLYNE
(Vraestel 1) GRAAD 10
ADDISIONELE DEEL
Die Suid-Afrikaanse Reserwebank is ʼn sentrale bank wat die aktiwiteite van ander
banke beheer
Dit was in 1920 deur die Geld en Bankwet gestig
Dit het die alleenreg om banknote en munte uit te reik
Die Suid- Afrikaanse Reserwebank is die bankier vir ander banke. Ander banke
leen geld by die Suid-Afrikaanse Reserwebank
Dit is ook ʼn staatsbank omdat dit die monetêre beleid opstel
Die Suid- Afrikaanse Reserwebank is die bewaarder van goud en buitelendse
reserwes
Dit hou toesig oor die aktiwiteite van handelsbanke
Die Finansiële Dienste Raad hou toesig oor finansiële instansies soos
versekerings – en beleggingsmaatskappye
(Aanvaar enige ander relevante korrekte antwoord.) (Maks10)
GEVOLGTREKKING
Sonder bankwese sou daar nie vandag enige ekonomiese ontwikkeling gewees
het nie
Deur sekere aktiwiteite soos internetbank het ons nou toegang tot globalisering
Lande dryf internasionaal handel omdat banke die koper en verkoper bymekaar
bring
(Aanvaar enige ander relevante antwoord.) (Maks 2)
[40]
TOTAAL VIR AFDELING C: 40
TOTAAL: 150
17
Study this subject
Recommended for this subject
%20November%202018%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--943f82a1-ceca-4d87-ada2-c09c3fab4751/v1-05699fe19dd17d5d4943/card.webp)
Memorandum
Economics Grade 10 P2 Gauteng November 2018 Memo (Afrikaans)
%20November%202022%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--f835a910-23ef-45b9-a14c-b4e387285b04/v1-45a82003ea8857196a17/card.webp)
Memorandum
Economics Grade 10 P1 Gauteng November 2022 Memo (Afrikaans)
%202020%20Exemplars%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--d0af2238-7266-42e1-af23-c2f342a3e8b4/v1-114feb56ce694adb0a24/card.webp)
Memorandum
Economics Grade 10 P1 Gauteng November 2020 Memo (Afrikaans)
%20June%202018%20Question%20Paper_hlayiso.com_--85a08651-2711-4656-ae89-9b5dd7f46278/v1-6a8310de23d28f0b04b4/card.webp)
Question paper
Economics Grade 10 P1 Gauteng June 2018 Question Paper (Afr)
%20November%202018%20Question%20Paper_hlayiso.com_--a7a98926-6f8d-44f2-ae7e-4dc7afed3e6c/v1-c4a9fe737b98466970a6/card.webp)
Question paper
Economics Grade 10 P1 Gauteng November 2017 QP (Afr)
%20November%202016%20Question%20Paper_hlayiso.com_--9141a665-ad82-4539-8976-6a868a652579/v1-e9bf72adf2d960a2a8f2/card.webp)
Question paper
Economics Grade 10 P1 Gauteng November 2016 QP (Afr)
More from Grade 10 Economics

Annual teaching plan
Gr 10 Eco ATP 2023 24

Question paper and memo
Economics Grade 10 Limpopo March Test 2025 Paper & Memo
%20June%202024%20Question%20Paper_hlayiso.com_--cca5a2fb-d2a8-4291-8b77-27df39ea4aa7/v1-4c0475169b2ed69e075d/card.webp)
Question paper
Economics Grade 10 P2 Gauteng June 2024 Question Paper (Afr)

Question paper
Economics Grade 10 P1 North West June 2024 Question Paper

Question paper
Economics Grade 10 P2 North West November 2024 QP (Afr)
%20June%202023%20Question%20Paper_hlayiso.com_--beebfd9d-585c-4946-84b2-076ca337c9d0/v1-56258646d0153f729061/card.webp)
Question paper