Afrikaans FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo

SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/ NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 MEI/JUNIE 2024 NASIENRIGLYNE PUNTE: 100 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 18 bladsye en 4 rubrieke. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 2 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne ALGEMEEN 1. Gebruik die rubrieke soos volg: AFDELING A: VRAAG 1 OPSTEL AFDELING B: VRAAG 2.1 INFORMELE BRIEF VRAAG 2.2 FORMELE BRIEF (Klagtebrief) VRAAG 2.3 HULDEBLYK VRAAG 2.4 DIALOOG AFDELING C: VRAAG 3.1 PLAKKAAT VRAAG 3.2 DAGBOEKINSKRYWINGS VRAAG 3.3 INSTRUKSIES 2. Bestudeer en bespreek die rubrieke baie deeglik. Let veral daarop dat beplanning, formaat, redigering en struktuur by die rubrieke ingesluit is. 3. As 'n onderwerp misgetas is, word die kandidaat se antwoordeboek na die senior nasiener verwys. Die kandidaat moet volgens die rubrieke baie laag op inhoud aangeslaan word. Indien daar twyfel oor 'n onderskeidingskandidaat se skryfstuk(ke) bestaan, moet dit ook met die senior nasiener bespreek word. 4. Indien 'n skryfstuk grootliks uit die vraestel saamgeflans word of dele van opdragte uit die vraestel net so oorgeskryf word, ontvang die kandidaat geen punte nie. Kommentaar sal wees: Nie eie werk nie/Saamgeflans. Indien dele van die skryfstuk wel die kandidaat se eie werk is, assesseer hierdie dele volgens die laagste vaardigheidsvlak. 5. Die nasiener moet die voorgeskrewe nasiensimbole (bl. 3) by die nasien van 'n skryfstuk gebruik. 6. VRAAG 1.6 – 1.8 • Die titel en die visuele prikkel behoort by mekaar aan te sluit. • Indien die titel nie by die visuele prikkel pas nie, maar die inhoud spreek steeds die visuele prikkel aan, word die titel geïgnoreer. • Die onderwerpe kan verhalend, beskrywend, bespiegelend, beredeneerd of argumenterend wees. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 3 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne SIMBOLE/TEKENS BY DIE NASIEN Die volgende simbole/tekens moet deur alle provinsies gebruik word: VERDUIDELIKING SIMBOLE/TEKENS BESKRYWING Woordorde ( ) Hakies en pyltjie Spelfout = Twee kort strepies onder 'n woord Woordkeuse / Haal met 'n streep deur Tydfoute T (in die kantlyn) Hoofletter T Woord(e) weggelaat ^ Weglaatteken Taalfoute _____ Enkelstreep onder die taalfout Paragraafindeling // Dubbele skuinsstreep Paragraaf is een lang, lomp sin [ Begin van 'n nuwe sin Woorde uit ander tale/nie- X Trek 'n X bo die verkeerde woord. funksionele/vreemde woorde: - Standaardafrikaans bly die norm. - Gebruiksafrikaans moet vermy word. - Aanvaar terminologie waarvoor Afrikaans nog nie ekwivalente het nie. Erkenning van taaljuweeltjies ✓ (bo die woord) Regmerkie bo goeie taalgebruik, idees of uitdrukkings. Herhaling hh (in die kantlyn) Dubbele hh Onduidelik/Onverstaanbaar ∫ (in die kantlyn) Kronkelstreep Saamgeflans uit vraestel Vr (in die kantlyn) Hoofletter V kleinletter r Punktuasie O Omkring NEERSKRYF VAN PUNTE 1. Gebruik die korrekte rubriek vir elke tipe skryfstuk. 2. Assesseer die kandidaat se skryfstukke na aanleiding van die vyf VAARDIGHEIDSVLAKKE volgens: AFDELING A: INHOUD en BEPLANNING (30 punte), TAAL, STYL en REDIGERING (15 punte) en STRUKTUUR (5 punte) AFDELING B: INHOUD, BEPLANNING en FORMAAT (18 punte) en TAAL, STYL en REDIGERING (12 punte) AFDELING C: INHOUD, BEPLANNING en FORMAAT (12 punte) en TAAL, STYL en REDIGERING (8 punte) 3. • Bepaal eers in watter vaardigheidsvlak die skryfstuk val, bv. KNAP. • Bepaal vervolgens of die skryfstuk in die hoë- of laevlaksubkategorie val, bv. KNAP hoog. • Assesseer dan watter punt die skryfstuk verdien. Skryf slegs een punt neer, bv. uit die kategorie (22–24) kies en skryf die nasiener 22 uit 30 vir Inhoud en Beplanning. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 4 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne • In Afdeling A word dieselfde werkswyse by Taal, Styl en Redigering sowel as Struktuur gevolg. • In Afdeling B en C word dieselfde werkswyse by Inhoud, Beplanning en Formaat sowel as Taal, Styl en Redigering gevolg. 4. Hou die puntetoekenning by die onderskeie vaardigheidsvlakke in gedagte. Dis 'n hulpmiddel. 5. Let daarop dat AFDELING B en C nie onderskei tussen hoë en lae vlakke nie. 6. Skryf die punte soos volg neer: AFDELING A Kode Punt AFDELING B Kode Punt IB Knap (K) + 22 IBF Gemiddeld (G) 9 TSR Uitsonderlik (U) - 13 TSR Elementêr (E) 5 S Knap (K) 4 TOTAAL: 14 TOTAAL: 39 AFDELING C Kode Punt IBF Gemiddeld (G) 7 TSR Elementêr (E) 3 TOTAAL: 10 TAALVAARDIGHEID: SKRYF EN AANBIED Hierdie nasienriglyne moet saam met die aangehegte Afrikaans EAT-assesserings- rubrieke vir AFDELING A, B en C gebruik word. LET WEL: Kandidate word nie addisioneel gepenaliseer vir afwykings nie, want die rubrieke maak daarvoor voorsiening. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 5 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING A: OPSTEL 1.1 EK HET MY SELFOON VERLOOR! • Hierdie onderwerp leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: o Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op 'n lewendige wyse dat hy/sy sy/haar selfoon verloor het. o Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op 'n lewendige wyse hoe hy/sy gevoel het toe hy/sy die selfoon verloor het. • Die opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.2 DIÉ PERSOON SAL EK ALTYD ONTHOU • Hierdie onderwerp leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: o Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op 'n lewendige wyse 'n persoon wat hy/sy altyd sal onthou. o Verhalende opstel: Hier kan die kandidaat ook vertel van 'n episode/situasie/ gebeurtenis waarby 'n persoon betrokke was wat gemaak het dat die kandidaat hierdie persoon altyd sal onthou. o Bespiegelende opstel: Hier bespiegel/wonder die kandidaat oor die redes waarom hy/sy 'n spesifieke persoon altyd sal onthou. • Die opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.3 EK WENS ... • Hierdie onderwerp leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: o Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op 'n lewendige wyse van dinge waarvoor hy/sy wens/nie wens nie. Die kandidaat kan ook vertel van iets wat gebeur het en dan aan die einde eers sê dat hy/sy wens dat dit nie gebeur het nie/anders was. o Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op 'n lewendige wyse waarvoor hy/sy wens. o Bespiegelende opstel: Hier bespiegel/wonder die kandidaat oor die hele gedagte van wens/hoe jou lewe anders sou wees as wense waar sou word. • Die opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 6 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 1.4 EK HET DIE REG OM TE SÊ WAT EK WIL • Hierdie onderwerp leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: o Argumenterende opstel: Hier neem die kandidaat reg van die begin af 'n standpunt in, nl. dat hy/sy die reg het om te sê wat hy/sy wil en motiveer die standpunt. o Beredeneerde opstel: Hier beredeneer die kandidaat in 'n gebalanseerde opstel of hy/sy die reg het om te sê wat hy/sy wil. Die kandidaat mag uiteindelik 'n standpunt inneem. o Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op 'n interessante wyse van 'n insident(e) waar hy/sy gesê het wat hy/sy wou en wat die gevolge daarvan was. o Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op 'n lewendige wyse 'n insident(e) waar hy/sy gesê het wat hy/sy wou en wat die gevolge daarvan was. o Bespiegelende opstel: Hier bespiegel/wonder die kandidaat oor die idee van vryheid van spraak. • Die opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.5 HELPENDE HANDE • Hierdie onderwerp leen hom die beste tot die volgende opsteltipes: o Verhalende opstel: Hier vertel die kandidaat op 'n lewendige wyse van hoe mense mekaar help. o Beskrywende opstel: Hier beskryf die kandidaat op 'n interessante wyse 'n insident(e) wat hom/haar laat besef dat ons mekaar se hulp nodig het. o Bespiegelende opstel: Hier bespiegel/wonder die kandidaat oor die waarde van mense wat mekaar help. o Beredeneerde opstel: Hier beredeneer die kandidaat in 'n gebalanseerde opstel of hulp aan ander altyd net 'n goeie ding is. Die kandidaat mag uiteindelik 'n standpunt inneem. • Die opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] VISUELE PRIKKELS • Die inhoud van die opstel moet by die visuele prikkel pas. Die nasiener moet onthou dat hierdie visuele prikkels oop is vir 'n verskeidenheid interpretasies. Die kandidaat se perspektief moet by assessering oorweeg word, maar slegs wanneer dit by die prikkel aansluit. • Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem. • 'n Opstel kan elemente van verskillende tipes opstelle bevat. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 7 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 1.6 PRENTJIE: MENS OP 'N ROTS • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Die onderwerp kan letterlik/figuurlik geïnterpreteer word, byvoorbeeld: o Letterlike interpretasie: iemand wat tot bo geklim het; bergklim vir ontspanning/as tydverdryf; goeie oefening; fisiese oorwinning/eerste gekom, ens. o Figuurlike interpretasie: 'n oorwinning na terugslae/uitdagings oorkom; die persoon sien homself as 'n wenner; my rots in die lewe; prestasie/sukses; ekstase; ek het my doel bereik, ens. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.7 PRENTJIE: BOS SLEUTELS • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Die onderwerp kan letterlik/figuurlik geïnterpreteer word, byvoorbeeld: o Letterlike interpretasie: 'n bos sleutels; ons moet deesdae alles toesluit; verskillende sleutels; hou jou sleutels bymekaar, ens. o Figuurlike interpretasie: sleutels maak deure vir jou oop/ontsluit jou toekoms; die sleutels na jou hart; ons kruip weg agter geslote deure; my hande is afgekap sonder my sleutels; dit is wat die lewe geword het om veilig te bly, ens. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] 1.8 PRENTJIE: TWEE JONGMENSE MET 'N BALLON IN DIE VORM VAN 'N HARTJIE • Die kandidaat kan enige tipe opstel aanbied. • Die onderwerp kan letterlik/figuurlik geïnterpreteer word, byvoorbeeld: o Letterlike interpretasie: jong liefde; danskompetisie; liefde; verrassing; 'n spesiale oomblik/funksie, ens. o Figuurlike interpretasie: liefde oorwin alles; ou liefde roes nie; geloof, hoop, liefde; my hart klop in my keel; bloeiende harte; liefdessimbole, ens. • Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. [50] TOTAAL AFDELING A: 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 8 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING B: LANG TRANSAKSIONELE TEKS 2.1 INFORMELE BRIEF FOKUS Die kandidaat skryf 'n informele brief aan sy/haar ouma om te vertel van die werk wat die kandidaat gekry het en waarom hy/sy so gelukkig is daaroor. KENMERKE • Die informele brief het 'n bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees. • Die aanslag is informeel. • Die doel van die brief moet duidelik wees, nl. om te vertel van die nuwe werk, hoe die kandidaat daaroor voel en hoekom. • Die inhoud moet in paragrawe aangebied word. • Die informele brief behoort 120–150 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die inhoud van die brief moet die fokus ondersteun. • 'n Verskeidenheid volwasse en intelligente idees word gegee. • Gepaste detail brei die idees uit. • 'n Gepaste groet. FORMAAT Die formaat van die brief moet korrek wees. Leestekens • Geen leestekens word in die adres, aanhef of slot gebruik nie. Die adres en datum • Die adres van die briefskrywer moet regs boaan in blokvorm geskryf word. • Daar word nie 'n reël tussen die poskode en die datum oopgelaat nie. • Die datum word voluit geskryf: 15 Mei 2024. Toegewing: 'n Reël mag tussen die datum en aanhef oopgelaat word of nie. • Let op die verskillende wyses waarop die adres geskryf kan word. Die aanhef, doel, afsluiting en slot • Aanhef: "Beste" of "Liewe" word gebruik; dit word teen die linkerkantlyn geskryf. • Groete/Liefdegroete kry 'n punt aan die einde. • Daar word nie 'n reël tussen byvoorbeeld Jou kleinkind/kleinseun/ kleindogter en die naam oopgelaat nie. • Die omskrywing, bv. Jou kleinkind/kleinseun/kleindogter voor die briefskrywer se naam is opsioneel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 9 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Die paragrawe • 'n Reël word tussen elke paragraaf oopgelaat. • Die inleidingsparagraaf stel die rede vir die brief duidelik, byvoorbeeld dat die briefskrywer met die ouma wil gesels oor die werk wat hy/sy gekry het en dat hy/sy baie gelukkig is daaroor. • Die liggaam van die brief brei uit op die rede vir die brief. Die briefskrywer vertel in detail van die werk en die redes waarom hy/sy gelukkig is. • Die slotparagraaf moet die brief saamvat en treffend wees. Let op die verskillende wyses hieronder waarop die adres geskryf kan word. Voorbeelde van die briefskrywer se adres: Kerkstraat 1 Posbus 88 Huis 342 Plot 588 Uitbreiding/Voorstad Pleknaam Pleknaam Pleknaam Pleknaam Kode Kode Kode Kode Rusthof Sewende laan 10/Sewende Laan 10/Sewendelaan 10 Pleknaam Westdene Kode Kode Let op die volgende: Kerkstraat is altyd een woord omdat dit 'n samestelling van TWEE soortname is. Arcadia Straat is 'n samestelling tussen 'n eienaam en 'n soortnaam en daarom kan dit soos volg geskryf word: Arcadiastraat, Arcadia Straat, Arcadia-straat, Arcadia-Straat. (AWS, 2017 bl. 173) Geen Engels, behalwe amptelike Engelse name, bv. Mandela Square, word aanvaar nie. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die taal en styl van die brief is informeel en gemaklik, dog hoflik. • Die toon is vriendelik. • Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat en dit pas by die toon en register wat die skryfstuk vereis. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinne word korrek gebou. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling is korrek. [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 10 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 2.2 FORMELE BRIEF FOKUS Die kandidaat skryf 'n klagtebrief aan die bestuurder van die supermark waarin hy/sy kla oor dinge by die supermark waarvan hy/sy nie hou nie. KENMERKE • Die formele brief se formaat is herkenbaar. • Die aanslag is formeel. • Die doel van hierdie formele brief is om te kla oor dinge waarvan die kandidaat nie by die supermark hou nie. • Die inhoud moet in paragrawe aangebied word. • Die formele brief behoort 120–150 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die kern van die brief handel oor dinge by die supermark waarvan die kandidaat nie hou nie. • Die inhoud van die brief moet die fokus/kern ondersteun. • 'n Verskeidenheid volwasse en intelligente idees word gegee en dit sluit aan by die feit dat sekere dinge by die supermark die kandidaat pla. • Gepaste detail brei die idees uit. FORMAAT Die formaat van die brief moet korrek wees, daar moet twee adresse wees. Leestekens • Geen leestekens word in die adres, aanhef of slot gebruik nie. Die adres en datum • Die adres van die briefskrywer moet regs boaan in blokvorm geskryf word. • Daar behoort nie 'n reël tussen die poskode en die datum oopgelaat te word nie. • Die datum word voluit geskryf: 15 Mei 2024. Toegewing: 'n Reël kan tussen die poskode en datum oopgelaat word. • Die adres van die ontvanger word links in blokvorm geskryf. • 'n Reël word tussen die adres van die briefskrywer en die ontvanger s'n oopgelaat. • 'n Reël word tussen die adres van die ontvanger en die aanhef van die brief oopgelaat. • Let op die verskillende wyses waarop die adres geskryf kan word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 11 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Die aanhef, doel, afsluiting en slot • Die aanhef word teen die linkerkantlyn geskryf en is formeel. • Die doel van die brief word in hoofletters geskryf OF dit kan in kleinletters geskryf en onderstreep word. Dit moet die essensie van die brief saamvat. • Geen leestekens word na "Die uwe" gebruik nie. • Die brief word deur die persoon wat die korrespondensie rig, onderteken. Korrespondente kan ook hul noemname en vanne gee. • Die korrespondent se voorletters en van kan onder die handtekening uitgeskryf word, indien dit onleesbaar is. • Die hoedanigheid van die briefskrywer word onder die handtekening uitgeskryf. Die paragrawe • 'n Reël word tussen paragrawe oopgelaat. • Die inleidingsparagraaf stel die rede vir die brief duidelik. • Die liggaam van die brief brei uit op die rede vir die brief. • Die slotparagraaf moet die brief saamvat en treffend wees. Let op die verskillende wyses hieronder waarop die adres geskryf kan word. Voorbeelde van die briefskrywer se adres: Kerkstraat 1 Posbus 88 Huis 342 Plot 588 Uitbreiding/Voorstad Pleknaam Pleknaam Pleknaam Pleknaam Kode Kode Kode Kode Rusthof Sewende laan 10/Sewende Laan 10/Sewendelaan 10 Pleknaam Westdene Kode Kode Let op die volgende: Kerkstraat is altyd een woord omdat dit 'n samestelling van TWEE soortname is. Arcadia Straat is 'n samestelling tussen 'n eienaam en 'n soortnaam en daarom kan dit soos volg geskryf word: Arcadiastraat, Arcadia Straat, Arcadia-straat, Arcadia-Straat. (AWS, 2017 bl. 173) Geen Engels, behalwe amptelike Engelse name, bv. Mandela Square, word aanvaar nie. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die taal en styl van die brief is formeel, bv. die bestuurder van die supermark word as ''u/jy'' aangespreek. • Die toon is saaklik, bekommerd. • Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinne word korrek gebou. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling is korrek. [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 12 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 2.3 HULDEBLYK FOKUS Die kandidaat skryf 'n huldeblyk vir 'n onderwyser wat jare lank ekstra klasse in Afrikaans by sy/haar huis aangebied het en nou aftree. KENMERKE • Die huldeblyk het 'n bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees. • Die aanslag is formeel en waarderend. • Die doel van die huldeblyk moet duidelik wees, nl. om die onderwyser se lewe te vereer en die betekenisvolle bydrae wat hy/sy gelewer het, uit te lig. • Die waardering moet in die verlede tyd geskryf word en die goeie wense in die teenwoordige of toekomende tyd. • Die mense wat die afskeidsfunksie bywoon, moet 'n geheelbeeld van die onderwyser kry. • Die huldeblyk behoort 120–150 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die inhoud van die huldeblyk moet die fokus ondersteun. • 'n Verskeidenheid volwasse en intelligente idees word gegee. • Gepaste detail brei die idees uit: o Bekendstelling van die onderwyser o Oorsig oor die jare wat hy/sy ekstra klasse aangebied het o Enkele staaltjies uit die tyd toe hy/sy baie leerders gehelp het o Waardering vir die onderwyser se bydrae oor die jare o Die onderwyser word voorspoed toegewens • Kultuurkontekste moet in ag geneem word. FORMAAT • Opskrif Die huldeblyk moet 'n opskrif hê en dit mag 'n subopskrif insluit. • Inleidende paragraaf Die inleidende sin is baie belangrik. Die huldeblyk word met die groet ingelei en die aanwesiges se aandag word vasgevang. Die spreker gee die rede vir die samekoms. • Paragraaf 2 Die volgende besonderhede van die onderwyser kan gegee word: naam en van, jare diens en oorsig oor sy/haar bydrae tot onderwys. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 13 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne • Paragraaf 3 en verder Die huldeblyk sluit verskillende hoogtepunte in wat persoonlike gebeure en staaltjies van die onderwyser se lewe bevat. Dit word in verskillende daaropvolgende paragrawe bespreek. Elke paragraaf handel (verkieslik) oor 'n nuwe feit/gedagte. Die spreker wens die onderwyser hier of in die slotparagraaf voorspoed toe met sy/haar aftrede. • Slotparagraaf In die slot kan die spreker waardering uitspreek vir die onderwyser se bydrae oor die jare. Die spreker moet die onderwyser hier of in een van die ander paragrawe voorspoed toewens. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die toon is formeel, dog vriendelik en waarderend. • Die taal en styl van die huldeblyk stem met die toon ooreen. • Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat en dit pas by die toon en register wat die huldeblyk vereis. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinne word korrek gebou. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling is korrek. [30] 2.4 DIALOOG FOKUS Die kandidaat skryf 'n dialoog tussen hom/haar en sy/haar ma oor die kandidaat se plan om sy/haar eie blyplek te kry. KENMERKE • Die dialoog het 'n bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees. • Die aanslag is informeel, dog hoflik. • Die doel van die dialoog is om te gesels oor die kandidaat se plan om sy/haar eie blyplek te kry, terwyl die ma nie baie van die idee hou nie. • Elke spreekbeurt dra by tot die doel van die dialoog. • Die taal en styl is informeel en gemaklik. • Die dialoog behoort 120–150 woorde te hê. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 14 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die inhoud van die dialoog moet die fokus ondersteun. • 'n Verskeidenheid volwasse en intelligente idees word duidelik uiteengesit. • Gepaste detail dra by tot die ontwikkeling van die gesprek: o Wat die kandidaat se plan is o Hoekom die kandidaat sy/haar eie blyplek wil kry o Die kandidaat se ma se opinie oor die saak o Die besluit waartoe die kandidaat en sy/haar ma kom • Kultuurverskille moet te alle tye in ag geneem word. FORMAAT • Die name van die sprekers word netjies onder mekaar geskryf, teenaan die linkerkantlyn. • Die kandidaat se naam kan met "Ek" vervang word. • Daar kom 'n dubbelpunt na elke naam. • Geen aanhalingstekens word gebruik nie. • Laat 'n reël na elke spreekbeurt oop. • Spreekbeurte is in blokvorm. • Die kandidaat behoort 'n konteks te skep voordat die dialoog geskryf word. • Ekstra inligting word tussen hakies en direk voor die spreker se woorde geskryf, waar dit toepaslik is. Dit word nie met hoofletters geskryf nie. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die toon getuig van eerlikheid en openhartigheid. • Die aanspreekvorm, taal en styl is informeel en gemaklik, dog hoflik. • Die woordkeuse getuig van goeie woordeskat en dit pas by die toon en register wat hierdie dialoog vereis. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinne word korrek en/of funksioneel gebou. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling is korrek. o Funksionele gebruik van leestekens verhoog die waarde van die teks. o Vermy slordige taal, sleng en sms-taal. [30] ONTLEDING VAN LANG TRANSAKSIONELE TEKS Die vrae is sό geformuleer dat 'n persoonlike inkleding van die gekose onderwerp van die kandidaat verwag word. TOTAAL AFDELING B: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 15 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING C: KORT TRANSAKSIONELE TEKS VRAAG 3 3.1 PLAKKAAT FOKUS Die kandidaat ontwerp 'n plakkaat om sy/haar dienste om mense se inkopies te doen en af te lewer, te adverteer. KENMERKE • Die plakkaat het 'n bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees. • Die aanslag is oorredend/manipulerend. • Die doel van hierdie plakkaat is om mense te oorreed om die kandidaat se dienste te gebruik. • Daar is 'n definitiewe teikenmark, nl. mense wat nie self hulle inkopies kan/wil doen nie. • Die nodige inligting word in die plakkaat gegee. • Die krag van 'n plakkaat lê in sy eenvoud. • Die leser moet die plakkaat maklik verstaan. • Hierdie plakkaat berus op die sogenaamde ABBA-beginsel: o Dit moet die leser se aandag trek deur verskillende lettertipes en lettergroottes. o Die leser se belangstelling moet gewek word deur middel van interessante inhoud en uitleg. o Hierdie plakkaat moet 'n begeerte by die leser wek om die kandidaat se dienste te gebruik. o As die plakkaat in sy doel slaag, sal die leser tot aksie oorgaan en die kandidaat se dienste gebruik. Die plakkaat moet hierdie aksie vergemaklik deur volledige inligting soos bv. kontaknommers, ens. te verskaf. • Die plakkaat behoort 80–100 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die inhoud van die plakkaat moet die fokus ondersteun. • Die volgende inligting behoort in die plakkaat gegee te word: o Wie is die teikengroep? o Wie lewer die diens? o Wat sluit die dienste in? o Wanneer is die dienste beskikbaar? o Hoeveel kos die dienste? o Kontakbesonderhede Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 16 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne FORMAAT • Die plakkaat moet die indruk van 'n advertensie skep. • Verskillende lettertipes (fonts) word gebruik. • Verskillende lettergroottes word gebruik. • Die belangrikste inligting trek dadelik die leser se aandag. • Geen omslagtige paragrawe nie. • Inligting kan puntsgewys gegee word. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die toon is oorredend en spreek die leser direk aan. • Die taal en styl is informeel en gemaklik. • Die woordkeuse, styl en register is slim en oorredend van aard en getuig van goeie woordeskat. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinsbou is funksioneel. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling is korrek. o Funksionele gebruik van leestekens verhoog die waarde van die teks. [20] 3.2 DAGBOEKINSKRYWINGS FOKUS Die kandidaat maak TWEE dagboekinskrywings oor hoe hy/sy met sy/haar ouers praat om 'n goeie vriend en sy/haar gesin/familie te help. • EEN inskrywing die aand vóór die kandidaat met die ouers gesels. • EEN inskrywing die aand nádat die kandidaat vir die ouers gevra het om die vriend se gesin/familie te help. KENMERKE • Die dagboekinskrywings het 'n bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees. • Die aanslag is informeel. • Die doel van die dagboekinskrywings moet duidelik wees, nl. om persoonlike ervarings (gedagtes en emosies) te oordink en te verwoord. • Die dagboekinskrywings behoort 80–100 woorde te hê. INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die inhoud van die dagboekinskrywings moet die fokus ondersteun. • 'n Verskeidenheid interessante idees word gegee. Dit moet spreek van die kandidaat se gevoelens/gedagtes voor- en nadat die kandidaat met die ouers oor sy/haar maat se situasie gesels het. • Gevoelens/ervarings of gedagtes wat beleef is, word beskryf. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 17 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne FORMAAT • Elke dagboekinskrywing moet die dag en/of datum hê wat boaan geskryf word. • Die kandidaat moet dagboekinskrywings vir twee dae maak. • Die kandidaat hoef nie met "Liewe Dagboek" te begin nie. • Die uiteensetting van elke inskrywing mag in paragraafvorm wees. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die toon is persoonlik: bekommerd/verlig/ontsteld/dankbaar/teleurgesteld, ens. • Die persoon skryf vir hom-/haarself. • Die styl is informeel. • Die woordkeuse getuig van die kandidaat se vermoë om sy/haar gedagtes en emosies met min woorde te beskryf. • Beskrywende woorde word fyn gekies. • Die persoon skryf in die teenwoordige/verlede tyd. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinsbou is funksioneel. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling is korrek. o Funksionele gebruik van leestekens verhoog die waarde van die teks. LET WEL: Albei inskrywings moet as EEN teks in ag geneem en dus as 'n geheel geassesseer word. [20] 3.3 INSTRUKSIES FOKUS Jy gee vir jou vriende instruksies oor wat om te doen om te verseker dat die partytjie ʹn sukses sal wees. KENMERKE • Hierdie instruksies het 'n bepaalde formaat wat herkenbaar en korrek moet wees. • Die aanslag is informeel en informatief. • Die doel van hierdie instruksies is om raad/advies/leiding te gee. • Die instruksies se doel is om te verduidelik wat gedoen moet word. • Die instruksies moet maklik verstaanbaar uiteengesit word. • In hierdie instruksies kan tipiese bevelsinne gegee word. Dit kan met stelsinne afgewissel word. • Die instruksies behoort 80–100 woorde te hê. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 18 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne INHOUD, INSLUITEND IDEES EN DETAIL • Die inhoud van die instruksies moet die fokus ondersteun. • 'n Reeks verskillende idees word gegee. • Hierdie teks leen hom nie tot uitbreiding van idees met onnodige detail nie. FORMAAT • Die instruksies kan genommer word, met kolpunte aangedui word of slegs as sinne geskryf word. • LET WEL: Deel van die opdrag by hierdie vraag is dat kandidate die instruksies puntsgewys, onder mekaar en in volsinne moet neerskryf. TAAL EN STYL, INSLUITEND TOON EN REGISTER • Die toon is verduidelikend/instruktief. • Die aanspreekvorm, taal en styl is informeel en gemaklik. • Instruksies word in die teenwoordige tyd geskryf. • Die woordkeuse getuig van die kandidaat se vermoë om met die gebruik van min woorde inligting te gee. Omdat daar nie te veel detail gegee kan word nie, moet die kandidaat hier bewys lewer dat hy/sy met gepaste bywoorde/byvoeglike naamwoorde kan werk. • Grammatika en spelling geniet aandag: o Sinne begin gewoonlik met 'n werkwoord (bevelsin) of ''Jy moet ...'' of ''Onthou om ...'' o Sinne word korrek gebou. o Persoonlike voornaamwoorde word gebruik in plaas van eiename. o Lydende vorm mag gebruik word. o Taalstrukture en -konvensies word korrek aangebied. o Spelling is korrek. [20] ONTLEDING VAN KORT TRANSAKSIONELE TEKSTE Die vrae is sό geformuleer dat 'n persoonlike inkleding van die gekose onderwerp van die kandidaat verwag word. TOTAAL AFDELING C: 20 GROOTTOTAAL: 100 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 19 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne LET WEL: • Gebruik altyd dié rubriek by die nasien van die opstel (Vraestel 3, AFDELING A). • Punte van 0–50 is in VYF vaardigheidsvlakke verdeel. • Die kriteria vir Inhoud, Taal en Styl is verder in elk van die vyf vaardigheidsvlakke in 'n hoë- en laevlaksubkategorie verdeel, met die toepaslike verspreiding van punte en die omskrywings. • Struktuur word nie deur die verdeling in 'n hoë en lae vlak beïnvloed nie. ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTEL (AFDELING A) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [50 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD EN 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 BEPLANNING -Respons is -Respons baie goed; -Respons bevredigend -Wisselvallige -Respons heeltemal uitsonderlik/treffend getuig van vaardigheid -Idees redelik samehang in respons irrelevant Respons en idees en bo verwagting -Idees heeltemal samehangend en -Idees onduidelik, nie -Idees deurmekaar en Organisering van idees -Idees is intelligent, relevant, baie oortuigend oorspronklik nie nie op onderwerp vir beplanning volwasse en interessant en lewer -Redelike organisasie -Min bewys van gefokus nie Hoë vlak Bewustheid van doel, stem leser tot bewys van en redelik organisasie en -Vaag en herhalend gehoor en konteks nadenke volwassenheid samehangend, samehang -Geen organisasie nie -Uitsonderlike -Organisasie baie insluitend inleiding, en is onsamehangend 30 PUNTE organisasie en goed en liggaam en samehang, insluitend samehangend, samevatting/slot inleiding, liggaam en insluitend inleiding, samevatting/slot liggaam en samevatting/slot 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Respons uitmuntend, -Respons goed; getuig -Respons -Respons is grootliks -Geen poging maar uitsonderlik van vaardigheid bevredigend, maar irrelevant. aangewend om in treffende eienskappe -Idees relevant, verval soms in -Idees begin los staan ooreenstemming met van 'n opstel ontbreek interessant onduidelikheid en kan verwarrend onderwerp te wees nie Lae vlak -Idees intelligent en -Organisasie goed en -Idees redelik wees -Heeltemal irrelevant en volwasse samehangend, samehangend en -Skaars 'n bewys van ontoepaslik -Knap organisasie en insluitend inleiding, oortuigend organisasie en -Deurmekaar en geen samehang, insluitend liggaam en -'n Mate van samehang fokus nie inleiding, liggaam en samevatting/slot organisasie en samevatting/slot samehang, insluitend inleiding, liggaam en samevatting/slot Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 20 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTEL (AFDELING A) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [50 PUNTE] (vervolg) Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende TAAL, STYL EN 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 REDIGERING -Toon, register, styl en -Toon, styl, register en -Toon, register, styl en -Toon, register, styl en -Toon, register, styl en woordeskat hoogs woordeskat baie woordeskat gepas vir woordeskat minder woordeskat nie gepas Toon, register, styl en gepas vir doel, gehoor gepas vir doel, gehoor doel, gehoor en gepas vir doel, gehoor vir doel, gehoor en woordeskat is geskik en konteks en konteks konteks en konteks konteks Hoë vlak vir doel/effek en -Taalgebruik getuig -Taalgebruik effektief -Gepaste taalgebruik -Taalgebruik baie -Taal onverstaanbaar konteks van vertroue, -Grammatika en om betekenis oor te basies -Woordeskat so beperk Woordkeuse indrukwekkend spelling grootliks dra -Woordkeuse skaars dat dit onmoontlik is om Taalgebruik en -Grammatika en foutvry -Retoriese middele toepaslik sin te maak konvensies, spelling feitlik foutvry -Baie goed gedoen gebruik om betekenis -Baie beperkte punktuasie, -Knap gedaan te versterk woordeskat grammatika en spelling 13 10 7 4 15 PUNTE -Toon, register, styl en -Toon gepas en -Toon oor die -Taalgebruik woordeskat is effektief effektief algemeen gepas en onvoldoende -Taalgebruik -Taalgebruik toepaslik beperkte gebruik van -Weinig indien enige Lae vlak uitstekend en oor die algemeen retoriese middele sinsverskeidenheid -Grammatika en effektief -Voldoende -Woordeskat baie spelling feitlik foutvry -Enkele foute in taalgebruik, maar beperk -Baie goed tot knap grammatika en teenstrydighede word gedaan spelling opgemerk -Goed gedoen STRUKTUUR 5 4 3 2 0–1 -Uitstekende -Logiese ontwikkeling -Relevante detail -Sommige detail -Noodsaaklike detail Kenmerke van teks ontwikkeling van van relevante detail ontwikkel relevant ontbreek Paragraafontwikkeling onderwerp -Samehangend -Sinne en paragrawe -Sommige sinne en -Sinne en paragrawe en sinskonstruksie -Uitsonderlike detail -Sinne en paragrawe goed gekonstrueer paragrawe foutief foutief gekonstrueer -Sinne en paragrawe logies en toon variasie -Opstel maak nog sin gekonstrueer -Opstel maak nie meer 5 PUNTE uitsonderlik -Opstel maak nog sin nie gekonstrueer effens sin Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 21 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LANG TRANSAKSIONELE TEKSTE (AFDELING B) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [30 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 BEPLANNING EN -Respons -Respons baie goed -Respons voldoende -Basiese respons -Respons toon geen kennis FORMAAT uitsonderlik, bo en demonstreer goeie en toon voldoende toon geringe kennis van kenmerke van die soort verwagting kennis van kenmerke kennis van kenmerke van kenmerke van die teks nie Respons en idees -Idees intelligent en van die soort teks van die soort teks soort teks -Betekenis onduidelik met Organisering van idees vir volwasse -Behou fokus – geen -Nie heeltemal -Aanduiding van groot afwyking beplanning, doel, gehoor, -Grondige kennis van afwyking nie gefokus nie – enkele fokus, maar met -Geen samehang in idees kenmerke, konvensies kenmerke van die -Samehang in inhoud afwykings afwykings en inhoud nie en konteks soort teks en idees; baie goed -Redelike samehang -Inhoud en idees nie -Baie min detail ondersteun -Skryfwerk behou uitgebrei met detail in inhoud en idees altyd samehangend die onderwerp 18 PUNTE fokus wat die onderwerp -Sommige detail nie -Nodige reëls van formaat -Samehang in inhoud ondersteun ondersteun die -Min detail nie toegepas nie en idees -Gepaste formaat met onderwerp ondersteun die -Idees behoorlik onbeduidende foute -Formaat oorwegend onderwerp uitgebrei met detail gepas, maar met -Nodige reëls van wat die onderwerp enkele foute formaat vaagweg ondersteun toegepas -Gepaste en akkurate -Kritiese foute begaan formaat TAAL, STYL EN 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 REDIGERING -Toon, register, styl -Toon, register, styl -Toon, register, styl -Toon, register, styl -Toon, register, styl en en woordeskat hoogs en woordeskat baie en woordeskat is en woordeskat woordeskat stem nie Toon, register, styl en geskik vir doel, geskik vir doel, geskik vir doel, minder geskik vir ooreen met doel, gehoor en woordeskat geskik vir doel gehoor en konteks gehoor en konteks gehoor en konteks doel, gehoor en konteks nie en konteks -Grammatika -Grammatika oor die -Enkele konteks -Besaai met foute en Taalgebruik en konvensies, akkuraat en goed algemeen korrek en grammatikafoute -Grammatika verwarrend woordkeuse, punktuasie en gekonstrueer goed gekonstrueer -Voldoende onakkuraat met etlike -Woordeskat nie geskik vir spelling -Feitlik foutloos -Baie goeie woordeskat foute doel nie woordeskat -Foute belemmer nie -Basiese woordeskat -Betekenis ernstig 12 PUNTE -Oorwegend foutloos betekenis nie -Betekenis belemmer belemmer Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V3 22 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne ASSESSERINGSRUBRIEK VIR KORT TRANSAKSIONELE TEKSTE (AFDELING C) – EERSTE ADDISIONELE TAAL [20 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 BEPLANNING EN -Respons -Respons baie goed -Respons voldoende -Basiese respons -Respons toon geen kennis FORMAAT uitsonderlik, bo en demonstreer en toon voldoende toon geringe kennis van kenmerke van die verwagting goeie kennis van kennis van kenmerke van kenmerke van soort teks nie Respons en idees -Idees intelligent en kenmerke van die van die soort teks die soort teks -Betekenis onduidelik met Organisering van idees volwasse soort teks -Nie heeltemal -Aanduiding van groot afwyking vir beplanning, doel, -Grondige kennis van -Behou fokus – geen gefokus nie – enkele fokus, maar met -Geen samehang in idees gehoor, kenmerke, kenmerke van die afwyking nie afwykings afwykings en inhoud nie konvensies soort teks -Samehang in inhoud -Redelike samehang -Inhoud en idees nie -Baie min detail ondersteun en konteks -Skryfwerk behou en idees; baie goed in inhoud en idees altyd samehangend die onderwerp fokus uitgebrei met detail -Sommige detail nie -Nodige reëls van formaat 12 PUNTE -Samehang in inhoud wat die onderwerp ondersteun die -Min detail nie toegepas nie en idees ondersteun onderwerp ondersteun die -Idees behoorlik -Gepaste formaat -Formaat oorwegend onderwerp uitgebrei met detail met onbeduidende gepas, maar met -Nodige reëls van wat die onderwerp foute. enkele foute formaat vaagweg ondersteun toegepas -Gepaste en akkurate -Kritiese foute formaat begaan TAAL, STYL EN 7–8 5–6 4 3 0–2 REDIGERING -Toon, register, styl -Toon, register, styl -Toon, register, styl en -Toon, register, styl -Toon, register, styl en en woordeskat hoogs en woordeskat baie woordeskat is geskik en woordeskat woordeskat stem nie Toon, register, styl en geskik vir doel, geskik vir doel, vir doel, gehoor en minder geskik vir ooreen met doel, gehoor woordeskat geskik vir gehoor en konteks gehoor en konteks konteks doel, gehoor en en konteks nie doel en konteks -Grammatika -Grammatika oor die -Enkele konteks -Besaai met foute en Taalgebruik en akkuraat en goed algemeen korrek en grammatikafoute -Grammatika verwarrend konvensies, gekonstrueer goed gekonstrueer -Voldoende onakkuraat met etlike -Woordeskat nie geskik vir woordkeuse, punktuasie -Feitlik foutloos -Baie goeie woordeskat foute doel nie en spelling woordeskat -Foute belemmer nie -Basiese woordeskat -Betekenis ernstig -Oorwegend foutloos betekenis nie -Betekenis belemmer belemmer 8 PUNTE Kopiereg voorbehou