Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo

MemorandumisiXhosa HLGrade 12202518 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2025, 18 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2025

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) NKANGA 2025 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-18. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 2 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo mayithathelwe ingqalelo. Eminye yayo icatshulwe kwirubrikhi yokuhlola. • Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuhlaziya, bokuhlela nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela. • Nangona umviwa ekhuthazwa ukuba abhale inombolo nesihloko sombuzo kuyacetyiswa ukuba othe waphazama akasibhala isihloko enombole ngokuchanekileyo anganyityelwa manqaku. • Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo: Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo. • Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo sokubhala nethoni. • Iimpawu zefomathi nezodidi lwetekisi mazichaneke. • Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo. • Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi. • Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe. • Ukubunjwa kwezivakalisi. • Ukubhalwa kwemihlathi. • Xa umviwa edlulisile kwinani lamagama amiselweyo kwimpendulo yakhe makanganyityelwa manqaku kuba irubrikhi sele iziqingqile izohlwayo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 3 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA ICANDELO A: ISINCOKO Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko ifumaneka kwiphepha le-16 ukuya kwele-17 lesi sikhokelo sokumakisha. IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO IMIQATHANGO AMANQAKU UMXHOLO NOCWANGCISO 30 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 15 ISAKHIWO 5 AMANQAKU EWONKE 50 ICANDELO B: IMIHLATHI Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha le-18 lesi sikhokelo sokumakisha. IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO IMIQATHANGO AMANQAKU UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI 15 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 10 AMANQAKU EWONKE 25 1. Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO neFOMATHI. 2. Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI, ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA. QAPHELA: • Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi. • Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo. • Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo. QAPHELA: • Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi. • Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko, nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye iindlela asitolika ngayo ummakishi. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 4 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: IZINCOKO Kulindeleke ukuba umviwa abhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama angama- 340−390 ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Umviwa angabhala naluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo, esivelela amacala amabini, esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi ngesihloko asikhethileyo. IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo: - Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo. - Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu. - Masibonise ulwazi ngesihloko esikhethiweyo. - Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale. - Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace kwezo zingunobangela wezinye, kungenjalo sisebenzise izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela. - Sisebenzise amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha, nezinye. - Sisebenzise intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa xa kufuneka njalo. - Ulwimi olusetyenzisiweyo malube loludala ifuthe nochukumiseko kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo: - Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo. - Sinokusebenzisa ixesha elidlulileyo okanye elangoku. - Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso. - Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, nezokuphuhlisa ezifana nezifanekisozwi. - Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho. - Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo: - Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe. - Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo. - Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu. - Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso – ntelekelelo, izihlomelo, nezokuphuhlisa ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.) - Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 5 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha Isincoko esixoxayo: - Umviwa uthatha icala ngomba othile. - Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile. - Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula. - Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani. - Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo. - Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Kwisincoko esivelela amacala omabini: - Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo. - Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo. - Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili. - Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni kwawo, kodwa masilunike olombhali wesincoko uluvo xa sivala. - Sikuxoxela okuthile sichasa/sikwavuma sikwanika ubungqina obuyinyani obuxhasayo. - Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso. - Masibonise ulwazi ngesihloko nangomba ekuxoxwa ngawo. UMBUZO 1 1.1 Sakhangela, sakhangela, uvalo lungongoza, gqi yena encumile Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxela icala elinye. (Jonga iimpawu zesincoko kwiphepha 4–5) Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/izixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. - Masicace ukuba sibhalelwa ukuba singafundwa nangubani kungabikho kurhwexa nabuntloni kokubhaliweyo. Umxholo: - Singalibali losuku olunye /lweentsuku/nyanga eziliqela zokukhangela. - Singachaza/sibalisa amahlandinyuka kuphicwa ndawo yonke. - Makuvakale inkxalabo yokukhangela kungekho mkhondo kunye novakalelo akuvela oncumileyo/encumile. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 6 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. - Amaxesha ezenzi adluleyo ngokushiyana kwezehlo.Ingxelontetho nentethongqo ziyamkeleka kwimiboniso enenjongo yokudala umfanekiso. - Ulwimi oluchukumisayo, oludala umfanekiso novakalelo. - Iimpawu zobhalo ezichanekileyo. [50] 1.2 Iitshomi Isincoko singachaza/balisa/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. (Jonga iimpawu zesincoko kwiphepha 4–5) Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/izixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. - Masicace ukuba sibhalelwa ukuba singafundwa nangubani kungabikho kurhwexa nabuntloni kokubhaliweyo. Umxholo: - Singangendlela iitshomi azibona ngayo obhalayo.(izimvo/iimbono/ imvakalelo ngazo/ukuchaphazeleka/amava) (ukulunga okanye ukungalungi/ifuthe/imbali) - Singangeendidi zazo, ubungozi nokhuseleko oluziswa ziitshomi. - Singangamacala amabini azo (ukulunga nokungalungi). [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi oluhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nodidi lwesincoko esikhethiweyo, isigama siqhube/siphembelele umyalezo wobhalayo ngesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. - Ithoni eqhuba ukuchaphazeleka kobhalayo kumba athetha ngawo. - Ulwimi oluchukumisayo, izichazi, izihlomelo, izifanekisozwi ezidala umfanekiso novakalelo. - Ingxelontetho nentethongqo ziyamkeleka kwimiboniso yokutsala iinkumbulo ngenjongo yokudala umfanekiso. - Iimpawu zobhalo ezichanekileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 7 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.3 Akuziwanga kwezo zinto apha! Umntu ... Isincoko singacamngca/balisa/chaza//xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. (Jonga iimpawu zesincoko kwiphepha 4–5) Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/izixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. - Masicace ukuba sibhalelwa ukuba singafundwa nangubani kungabikho kurhwexa nabuntloni kokubhaliweyo. Umxholo: - Singangezenzo ezingavumelekanga/ezingancedisiyo/ezingakhulisiyo/ ezingalunganga/ezinqandayo kanti nesiqhelo esifuna ukukhalinyelwa. - Sicacisa indlela eya/esa phambili kokulungileyo/kokwakhayo/ kokuncedisayo/utshintsho olufunekayo. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. - Amaxesha ezenzi adluleyo ngokushiyana kwezehlo zezenzo namaxesha ezayo. - Ingxelontetho nentethongqo ziyamkeleka kwimiboniso yokudala umfanekiso. - Ulwimi oluchukumisayo, oludala umfanekiso novakalelo. - Iimpawu zobhalo ezichanekileyo eziquka ezokukhuza isenzo. [50] 1.4 Kunyanisiwe, uvuna okulimileyo Isincoko singacamngca/balisa/chaza/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. (Jonga iimpawu zesincoko kwiphepha 4–5) Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/izixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. - Masicace ukuba sibhalelwa ukuba singafundwa nangubani kungabikho kurhwexa nabuntloni kokubhaliweyo. Umxholo: Singayimeko/ibali lemini enye/leemini eziliqela/isiganeko/iziganeko ezingeziphumo zezenzo ezihle okanye ezibi. - Singangeziphumo ezilindelekileyo xa kujongwe izenzo zobhalayo. - Singangentlungu eyehle ngenxa yokwenza kwakhe okubi. - Singangokuhle okuzayo ngenxa yezenzo zakhe ezihle. - Singayingxubevange yezinto kumhlathi nomhlathi ezidlulisa ukuba iziphumo zixhomekeke kwizenzo. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 8 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. - Amaxesha ezenzi adluleyo ngokushiyana kwezehlo. - Ingxelontetho nentethongqo ziyamkeleka kwimiboniso yokudala umfanekiso. - Ulwimi oluchukumisayo, oludala umfanekiso novakalelo. - Iimpawu zobhalo ezichanekileyo. [50] 1.5 Kuqala yiphi, kugqibele yiphi impumelelo nokuzinikela? Isincoko singaxoxela amacala amabini/sicamngce/xoxele icala elinye/ balise/chaze. (Jonga iimpawu zesincoko kwiphepha 4–5) Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/izixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. - Masicace ukuba sibhalelwa ukuba singafundwa nangubani kungabikho kurhwexa nabuntloni kokubhaliweyo. Umxholo: - Singaphawula ngokungabikho komahluko noxhomekeko olumacala phakathi kwempumelelo nokuzinikela. - Singangezixhobo ezinokuzisa impumelelo/ukuzinikela/impumelelo nokuzinikela. - Singaphawula ngokubaluleka kwempumelelo ngaphezu kokuzinikela. - Singaphawula ngokubaluleka kokuzinikela ngaphezu kwempumelelo. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. - Amaxesha ezenzi adluleyo ngokushiyana kwezehlo. - Imo yokungathiza igqamile nentethongqo apho kuyimfuneko. - Ulwimi oluchukumisayo, oludala umfanekiso novakalelo. - Iimpawu zobhalo ezichanekileyo. [50] 1.6 'Nathi yeyethu ibhajethi ... Masibandakanywe' Isincoko singaxoxela icala elinye/balisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini. (Jonga iimpawu zesincoko kwiphepha 4–5) Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/izixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 9 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha - Masicace ukuba sibhalelwa ukuba singafundwa nangubani kungabikho kurhwexa nabuntloni kokubhaliweyo. Umxholo: - Singatyhila amava okungabandakanywa kwibhajethi neziphumo ezibi zako/ imfuneko yokubandakanywa kwibhajethi ngezimvo. - Singayinkcaza/ucamngco ngeziphumo ezililisayo nezonwabisayo zendlela esetyenziswa ngayo ibhajethi/isicwangciso semali. - Singangenkqubela phambili okanye ubuyomva malunga nokusetyenziswa kwebhajethi. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. - Amaxesha ezenzi achanekileyo ngokushiyana kweemeko. - Ingxelontetho nentethongqo ziyamkeleka kwimiboniso yokudala umfanekiso. - Ulwimi oluchukumisayo, oludala umfanekiso novakalelo. - Iimpawu zobhalo ezichanekileyo. [50] 1.7 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo. Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. (Jonga iimpawu zesincoko kwiphepha 4–5) Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/izixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. - Masicace ukuba sibhalelwa ukuba singafundwa nangubani kungabikho kurhwexa nabuntloni kokubhaliweyo. Umxholo: - Singalibali lemini enye/isiganeko/semini yonyaka wama-2025/ singayinkcaza yemini/yonyaka wama -2025 - Singangeenkumbulo/iimvakalelo ezimnandi/ezimbi ezingowama-2025 eziziswa zingcinga zokwehlileyo ngalo nyaka - Singangesifundo osifunde kumahlandinyuka wonyaka wama-2025. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 10 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. - Amaxesha ezenzi adlulileyo ngokushiyana kwezehlo. - Ingxelontetho nentethongqo ziyamkeleka kwimiboniso yokudala umfanekiso. - Ulwimi oluchukumisayo, oludala umfanekiso novakalelo. - Iimpawu zobhalo ezichanekileyo. [50] 1.8 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo. Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. (Jonga iimpawu zesincoko kwiphepha 4–5) Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/izixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. - Masicace ukuba sibhalelwa ukuba singafundwa nangubani kungabikho kurhwexa nabuntloni kokubhaliweyo. Umxholo: - Singangeemeko zokuhlala ngenxa yemozulu ezisa izantyalantyala zeemvula/sibengonxunguphalo olubangelwa lutshintsho lwemozulu/ singangokunqongophala kwendawo yokuhlala kwabantu ngenxa yemfuduko yokusuka ezilalini kuleqwa imisebenzi namadlelo aluhlaza ezidolophini. - Singachaphazela iimeko ezimbi zempilo kwiindawo ekuhlalwa kuzo. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. - Amaxesha ezenzi adluleyo ngokushiyana kwezehlo. - Ingxelontetho nentethongqo ziyamkeleka kwimiboniso yokudala umfanekiso. - Ulwimi oluchukumisayo, oludala umfanekiso novakalelo. - Iimpawu zobhalo nezopelo oluchanekileyo. [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 11 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: IMIHLATHI UMBUZO 2 Kulindeleke ukuba umviwa abhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude beempendulo nganye mabube li-100-120 lamagama umxholo kuphela. Ulwimi, irejista, isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo. 2.1 ILETA ESESIKWENI Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Iidilesi zimbini eyombhali kwicala lasekunene ze eyombhalelwa ibekwicala lasekhohlo. - Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwa ngokupheleleyo. (azisetyenziswa izifinyezI). - Umhla, inyanga nonyaka ebhalwe ngawo mawubhalwe ngasezantsi kwedilesi. (inyanga mayibhalwe ngokwamagama ingengawo amanani umz. 30 Novemba 2025) - Mayishiye umgca phakathi kweedilesi. - Mazingasetyenziswa izingxi kwidilesi, isibuliso nesiphelo. - Isibuliso esibhalwe ngesiXhosa masihambelane nombuzo kunye nomntu athunywe ukuba ambhalele. - Mayishiye umgca emva kwesibuliso. - Mayilandelise ngomcimbi (ukrwelelwe umgca ngaphantsi xa ubhalwe ngoonobumba abancinane.) - Isiphelo sibeseseleta esesikweni size silandelwe yifani noonobumba- magama ombhali. - Kubhalelwa usihlalo weqela lamavolontiya uQinamhlali. - Injongo kukubulela iinzame azenzileyo amavolontiya nendlela awusingethe ngayo umsebenzi wokuseka ingxowa mali yokuncedisa kwimfuno zezifundo ezongezelelweyo. - Umhlathi wokuqala mawunike intsusa nezizathu zokubhala. - Umhlathi olandelayo mawukhulise umxholo wokubulela umzamo weqela lamavolontiya. - Umhlathi wokugqibela unamazwi okuqukumbela. - Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10] - Mayisebenzise ulwimi olusesikweni luvakale lusulungeke. - Ithoni nerejista mazihambelane nombuzo okanye nenjongo. - Ulwimi malusulungeke, luvakale. - Ubhalo maluvakale, luyondelelane, lucace lubesemxholweni. [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 12 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 2.2 I-OBHITSHUWARI Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Mayibhalwe ngohlobo lomhlathi ibenaso nesihloko. - Ibhalelwa abantu abamaziyo umfi nabazimase umngcwabo. - Injongo kukwenza isaziso ngokufa, kukunika amagqabantshintshi obomi bongasekhoyo, neempembelelo zakhe kubabukeli nokwenza uvelwano kwabaseleyo ngokushiywa ngumlinganisi omele ubulungisa kwifilimu ayithandayo. - Kumhlathi wokuqala kwenziwa isaziso malunga: nokusweleka kukamfi: igama lakhe aziwa ngalo, umhla wokusweleka kukamfi, ubudala nokunye okubalulekileyo. - Umhlathi olandelayo: uhlomle ngegalelo lakhe, iimpembelelo zakhe ezixhaswa ngebalana elibubungqina besiphiwo/iziphiwo zakhe zokukhusela ubulungisa/nemibutho neefilimu/iindima azibandakanye kuzo njengomlinganisi okhusela ubulungisa kwiifilimu. - Umhlathi wesithathu/wokugqibela udlulisa amazwi ovelwano kwabalahlekelweyo abangababukeli befilimu nakwikhaya ngokuhambelana nombuzo. Kusenokufakwa nesimemo sokuya kwisikhumbuzo ngobom bakhe. Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10] - Kusetyenziswa ulwimi oluchukumisayo/olunondileko/oluhloniphayo noluncomayo. - Ucaphulo kwiifilimu ebelinganisa kuzo umfi kungawunonga lo mhlathi. - Iimpawu zobhalo ezichanekileyo. - Izivakalisi maziphelele. [25] 2.3 INQAKU LEPHEPHANDABA Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Iphephandaba malibenegama. - Libhalwa ngokomhlathi okanye ngokwekholam. - Malibenesihloko esazisa umcimbi ngefonti enkulu. - Malibenesihlokwana ngezantsi kwesihloko negama lombhali malivele ezantsi kwesihloko. - Umhla wokupapasha mawubhalwe. - Ibhalelwa nabani na onomdla wokufunda iphephandaba. - Injongo kukwazisa/kukuncoma uMasincedane ongumbutho wabasebenzi basemakhaya ngokunceda abafundi ngebhasari. - Malibenemihlathi elandelelaniswa ngomtsalane/idlwengule umxhelo - Kowokuqala umhlathi makushwankathelwe ngokunika impendulo ka(yintoni eyenzekileyo/ngubani/nini/phi -nakuphi ukulandelelana kwamkelekile) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 13 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha - Umhlathi wesibini ucacisa intsukaphi yephulo likaMasincedane wabasebenzi basemakhaya nendlela elisebenza ngayo. - Umhlathi wesi-3 ungovakalelo lwabahlali/lwabafumana ibhasari kweli qela. - Owesine uncoma isenzo ngokufutshane unqwenelele iqela umbheka phambili kwiphulo lalo. Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10] - Maliveze iingongoma eziyinyani zingafakelwa/zingachatshazelwa ziimbono zombhali. - Izenzi, izihlomelo ezinamandla nezimelabizo ziyasetyenziswa. - Ingxelontetho/okanye intethongqo zingasetyenziswa apho kukho imfuneko. - Kusetyenziswa isigama esichukumisayo nesidala uvakalelo. Ixesha lesenzi elisetyenziswayo lelangoku ngaphandle kwaxa kukhunjuzwa ngokwadlulayo/okudlulileyo okanye kubhekiswa kokuseza kuhla. [25] 2.4 I-AJENDA NEMIZUZU YENTLANGANISO Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] I-ajenda nemizuzu luluhlu/isicwangciso semiba eza kuxoxwa kunye nemihlathi. I-Ajenda - Bhala igama lombutho wabahlali/leqela elibambe intlanganiso,umhla wentlanganiso,indawo yentlanganiso nexesha ebibanjwe ngayo. - Luluhlu/isicwangciso semiba ekuxoxwa ngayo. - Ibhalelwa abantu abamenyiweyo entlanganisweni nabanikwa ingxelo. - Injongo kukwazisa intlanganiso ngemiba eshukuxwayo. - Imiba ekwisicwangciso iyanonjolwa ngokuhambelanayo nemizuzu. - Imiba mayilandelelaniswe ngolu hlobo: Ukuvula nolwamkelo; abakhoyo; izingxengxezo zabangekhoyo; ukufundwa kwemizuzu yentlanganiso edlulileyo nolwamkelo yayo; imivuka (imiba engazange ixoxwe igqitywe kwintlanganiso edlulileyo); imiba engundoqo (imiba eza kuxoxwa nesizathu sokubizwa kwentlanganiso) isaziso sentlanganiso elandelayo ukuvala. Kwimizuzu yentlanganiso - Ngokwenkangeleko ikwimo yemihlathi enezihloko. - Kugxilwa kuphela kwizigqibo ezithatyathwe kwintlanganiso. - Iingongoma zemihlathi yemizuzu mazihambelane neengongoma ze-ajenda oku kuquka indawo ebekubanjelwe kuyo intlanganiso, ixesha ebibanjwe ngayo intlanganiso, abathathi nxaxheba abakhoyo nezingxengxezo. - Malivele ixesha ephume ngalo intlanganiso. - Bhala umqulunqi wemizuzu ngokuhambelana nombuzo (Nobhala wombutho ...) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 14 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10] - Bhala igama lombutho wabafundi obambe intlanganiso. - Kwi-ajenda ngamagama wemiba-isenokuba ligama okanye igatya elimel'isibizo. - Uvumelekile ukuba usebenzise amagama athi 'kugqitywe ekubeni... - Sebenzisa izenzi ezikwixesha elidlulileyo kwimizuzu. - Kusetyenziswa ulwimi olundilisekileyo. [25] 2.5 INTETHO ENGEKHO SIKWENI Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Mayibenesihloko aza kuthetha phantsi kwaso. - Yakhiwe ngokomhlathi. - Ibhalelwa ukuthululwa kubantu abasekliniki. - Injongo kukudlulisa ulwazi ngokubaluleka kokusela amanzi. - Umhlathi wentshayelelo mawuthengise ingcamango yokubaluleka kokusela amanzi. - Mawutsale umdla wabaphulaphuli (Umviwa angenza ibalana/umzekeliso/ umzekelo ozalana nentetho le aza kuyenza). - Mawuzikhankanye kwalapha iingongoma eza kucangcatha kuzo intetho zisukele kwisihloko sentetho/kumyalezo wentetho). - Mayinxibelelane/inxulumane nabaphulaphuleyo (inokuthetha ngamava/ ngemeko/ngesimo esaziwa ngumntu wonke, kwabo baphulaphuleyo). - Umhlathi olandelayo wentetho mawuquke iingongoma eziphambili zomyalezo ebezikhankanyiwe xa bekusenziwa intshayelelo. - Isenokugxininisa ngokumana iphindaphinda ingongoma ebalulekileyo phambi kokuba igqithele kwelandelayo. - Kunokusetyenziswa amabalana ahlekisayo amafutshane/iintetho ezihlekisayo ukugxininisa oko kuthethwayo ngendlela egcina abantu benomdla. - Umhlathi wokuvala mawushwankathele iingongoma eziphambili ezibubethelela ukuze abaphulaphuli bahlale bezikhumbula. - Mayibenophawu/ulwimi olubonisa ukuba iyaphela, ifikelele esiphelweni. Umzekelo amagama anjengo-'elokugqiba'/'ndivala ngelithi … Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10] - Kusetyenziswa irejista engekhosesikweni nethoni ngokunjalo kuba amaxesha amaninzi yenzelwa abantu abasondeleyo ingaphethe mcimbi ufuna lundiliseko. - Ithoni nesigama masihambelane nendawo, injongo nabantu intetho eyenziwa kubo/abayibhalelweyo. [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 15 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 2.6 IRIVYU Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Ibhalwa ngokomhlathi ibenezihloko. - Ibhalelwa nabani ongumthengi kwiivenkile zeempahla. - Mayibeneenjongo zokubizela abathengi beempahla kwivenkile yakwaMju. - Imihlathi iqulatha izigxekoncomo ngokulandelayo,umgaqonkqubo wevenkile, inkangeleko, amaxabiso, impatho, umgangatho weempahla nendawo ekuyo. - Mayivakalise izimvo neemvakalelo zomviwa. - Amava omrivyuwi angundoqo ekwakheni nasekudaleni umnqweno wokuthenga kule venkile yeempahla. - Mayiveze okuyinyani ingabaxi, okubi nokuhle ngendlela ehloniphayo nenika isidima. - Mayiphembelele umdla wevenkile kofundayo. - Mayibalule abantu abafanele ukundwendwela kwaMju ngenjongo yokuthenga nezizathu zoko. Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10] - Makusetyenziswe ulwimi nethoni olurhwebeshayo lungaqweqwedisi. - Kubhalwe ngezivakalisi ezipheleleyo. - Makusetyenziswe isigama sokuchaza esizoba ivenkile/nesidala umnqweno wokuthenga kule venkile. - Makusetyenziswe izenzi ezikwixesha elimiyo. [25] AMANQAKU ECANDELO B: 50 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 16 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, Icandelo A) o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu. o Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye. o Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi. Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo igqwesile/ -Impendulo ixongxwe -Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. -Izimvo ziyathungelana ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela. koko bekulindelekile. -Izimvo zihambelana noko ziyaqinisekisa Lungqinelanayo. -Izimvo ziyabhidisa Inqwanqwa (Impendulo nezimvo) -Izimvo eziqiqisisiweyo, gingci nomxholo kwaye ngokusemxholweni. -Izimvo azicacanga kwaye azingqamananga Uyondelelwaniso ezixhokonxa iingcinga zinomdla zinobungqina -Ilungelelanisiwe noko kwaye ayizizo kwaphela nomxholo. nezivuthiweyo. bokuvuthwa. kwaye iyathungelana ezomfundi. -Azicacanga kwaye eliphakamileyo lwezimvo -Impendulo elungelelaniswe -Ilungelelaniswe kakuhle kuquka intshayelelo, -Buncinci ubungqina ziphindaphindiwe. ngokucwangcisa kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye isiqu ukuqukumbela/ bolungelelwaniso -Azilungelelaniswanga Ukuqonda injongo, enothungelwano iyathungelana nesiphelo. nothungelwano kwaye azithungelani. abantu ekujoliswe (enonamathelwano) (inonamathelwano) lweengcamango. kubo kunye nesimo ukuquka intshayelelo, isiqu, kuquka intshayelelo, isiqu sentlalo. ukuqukumbela/nesiphelo. ukuqukumbela/nesiphelo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo egqwesileyo -Impendulo ixongxwe -Impendulo eyanelisayo -Ubukhulu becala -Akukho linge kodwa ineendawana esilela kakuhle. nangona kumana impendulo lokuphendula isihloko. Inqwanqwa elingezantsi kuzo ukuba neempawu -Izimvo ziyahambelana kubakho izikhewu ayihambelani -Ayihambelani kwaphela ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye wesincoko esinkqenkqeza -Ilungelelaniswe kakuhle -Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga. phambili. iyathungelana ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga -Izimvo ezivuthiweyo (inonamathelwano) ngokwanelisayo kwaye nokubhidisa. nomxholo kwaphela neziqiqisisiweyo. kuquka intshayelelo, isiqu ziyaqinisekisa. -Phantse bungabikho kwaye inobubhutyu- -Izimvo zilungelelaniswe nesiphelo. -Kukho ulungelelwaniso ubungqina bhutyu. ngobugcisa. olufumanekayo bolungelelwaniso zinothungelwano nothungelwano nothungelwano. (zinonamathelwano) kwintshayelelo, isiqu kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. 30 AMANQAKU kunye nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 17 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo. NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala kunye sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo Ithoni, irejista, zifaneleke kakhulu nesigama ziqaqambe zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama kwinjongo, abantu kakhulu kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela Inqwanqwa eliphakamileyo isimbo sokubhala ekujoliswe kubo nakwisimo ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu nesigama sentlalo. sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo. nenjongo/nesimo ngokuzithemba, ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela -Ukusetyenziswa sentlalo. luyachukumisa ngokufanelekileyo -Ithoni ifanelekile. ebuthathaka. kwesigama Uchongo magama, ngokugqwesileyo. nangokuzinzileyo -Izixhobo zolwimi -Ithoni nochongo kunqongophele ukusetyenziswa -Ithoni edlwengula umxhelo kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe magama ngokubaxekileyo de kolwimi nemigaqo, nenobuciko. -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa azifanelekanga. ungakwazi ukuqonda Iimpawu -Phantse kungabikho ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Isigama okubhaliweyo. zokubhala, igrama, nasinye isiphene segrama -Sixongxwe kakuhle sinqongophele nopelo. kakhulu. kakhulu. nopelo. -Sixongxwe ngobugcisa obukhulu. 13 10 7 4 -Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi Inqwanqwa zolwimi ezibonakalisa luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga. ubuciko ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye elingezantsi -Phantse kungabikho ichanekile. naphaya. akukho ukohluka – nasinye isiphene segrama -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi. nopelo. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama 15 AMANQAKU -Sixongxwe ngobugcisa. -Sixongxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo sinqongophele zolwimi lunqongophele. ngokugqithisileyo. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku lwesincoko, ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho. ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxholweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko lunobubhutyubhutyu. nemihlathi -Isincoko sisemxholweni -Isincoko siphume kwezivakalisi. kuyahambelana, sisemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni. 5 AMANQAKU kwahluka-hlukene. iziphene. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 18 DBE/Nkanga 2025 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU] Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 UCWANGCISO -Impendulo egqwesileyo -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Impendulo inokuhambelana -Impendulo ebonakalisa NEFOMATHI ngaphezu koko ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi okungephi nombuzo ukunqongophala kolwazi bekulindelekile. ngeempawu zodidi ngeempawu zodidi Ikwabonakalisa ubunzima ngeempawu zodidi -Impendulo nezimvo. -Izimvo ziqiqisisiwe zivuthiwe. lomhlathi. lomhlathi. malunga nolwazi lweempawu lomhlathi. -Ulungelelwaniso -Ulwazi lunzulu ngeempawu Izimvo ziqiqisisiwe. Izimvo ziyanelisa. zolu didi lwetekisi. -Intsingiselo ilahlekile zohlobo lomhlathi obhaliweyo. -Ubhalo lusemxholweni. -Ayikho mxholweni -Kukho ukungqamana kwaye awukho lwezimvo. -Ubhalo lusemxholweni -Ukuthungelana komxholo ngokupheleleyo. okungephi okusemxholweni mxholweni kwaphela. nokucwangcisa ncakasana. nezimvo, kubonakala -Kukho ukuphambuka kodwa kukho ukuphambuka -Ayithungelani kumxholo -Injongo, abantu -Ukuthungelana komxholo kucace kakuhle kakhulu. okungephi emxholweni. kubhalo. nezimvo. ekujoliswe kubo, nezimvo. -Iinkcukacha -Ubukhulu becala -Akusoloko kukho -Zimbalwa kakhulu iimpawu/imigaqo -Icaciswe nzulu kwaye zonke zisixhasa ngokuqiqiweyo uyathungelana umxholo uthungelwano phakathi iinkcukacha ezixhasa nesimo sentlalo. iinkcukacha ziyasixhasa isihloko. nezimvo. komxholo nezimvo. isihloko. isihloko. -Ubukhulu becala Ifomathi -Ubukhulu becala -Zimbalwa iinkcukacha -Ayisetyenziswanga -Ifomathi yamkelekile kwaye ifanelekile ineziphene iinkcukacha ziyasixhasa ezixhasa isihloko. imigaqo eyimfuneko ichanekile. ezingephi. isihloko. -Imigaqo eyimfuneko yefomathi. -ifomathi ifanelekile yefomathi isetyenziswe kodwa kukho iziphene ngokungacacanga. ezingephi. -Imigaqo engundoqo 15 AMANQAKU yefomathi yetekisi ityeshelwe. ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo NOKUHLELA sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama Ithoni, irejista, isimbo ngokukodwa kwinjongo, zifaneleke kakhulu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani nenjongo, sokubhala, injongo/ abantu ekujoliswe kubo kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo kwinjongo, abantu ekujoliswe kubo imeko, abantu nakwisimo sentlalo. ekujoliswe kubo kunye kunye nesimo sentlalo. abantu ekujoliswe kubo kunye nesimo sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nakwisimo sentlalo. -Kukho iziphene nesimo sentlalo. -Izele ziziphene yaye ekujoliswe kubo nesimo ngokuchanekileyo kwaye -Ubukhulu becala ulwimi ezimbalwa zolwimi. -Ukusetyenziswa kolwimi iyabhidisa. sentlalo. lwakhiwe ngokukuko. lusetyenziswe ngokukuko -kukho isigama ngokungachanekanga -Isigama asihambelani Ukusetyenziswa -Phantse kungabikho nasinye nangokuchanekileyo esaneleyo. kubangela iziphene nenjongo. kolwimi nemigaqo yalo. isiphene segrama nopelo. -Isigama sichaneke -Iziphene ezibaxekileyo. -Intsingiselo Uchongo magama. kakuhle. aziyichaphazeli -Intsingiselo ilahlekile. ichaphazeleke Iimpawu zokubhala -Ubukhulu becala akukho intsingiselo. ngokukodwa. nopelo. ziphene. 10 AMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all