You're offline
Skip to content
Question paper

IsiXhosa HL P1 Nov 2023_hlayiso.com_.pdf

Subject: Isixhosa HlGrade 12202312 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NOVEMBA 2023 AMANQAKU: 70 IXESHA: Iiyure 2 Olu viwo lunamaphepha ali-12. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2023 NSC IMIYALELO NENGCACISO 1. Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU: ICANDELO A: Uvavanyo Lokuqonda (30) ICANDELO B: Ushwankathelo (10) ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (30) 2. Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo. 3. Phendula YONKE imibuzo. 4. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA. 5. Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE. 6. Nombola iimpendulo ngokuchanekileyo ngokwendlela ekunonjolwe ngayo kwiphepha lemibuzo. 7. Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE. 8. Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi. 9. Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha: ICANDELO A: Imizuzu engama 50 ICANDELO B: Imizuzu engama 30 ICANDELO C: Imizuzu engama 40 10. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2023 NSC ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA Funda IZICATSHULWA A noB ezingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuzo. ISICATSHULWA A ITHEMBA 1 Ubomi yimfazwe apho umntu aqubisana neenzima, iintlungu, iintshutshiso neengxaki. Ehleli nje umntu usedabini nenye kwezi zinto. Ithemba liba sisixhobo sokuvika nokuthunga amanxeba omphefumlo kanti nawomzimba. Isimanga sesokuba njengokuba wonke umntu emhlabeni ethembela ngethemba nje ukuze iqobeke imingeni, alinankcaza kuviwana ngayo, lingachazeki nalula. 5 2 Esikwaziyo kodwa ngethemba kukuba wonke umntu ehleli nje unalo ithemba nongenalo uyalifuna. Alinamida yabudala, politiki, nkolo, sini, butyebi nantlupheko. Kwinkcaza yalo kuhlohlwa okuninzi okuquka ukusebenza, ubume bengqondo, iimvakalelo zabantu, abakulindelayo kwiimeko abahlangana nazo eziluzizi, iinkolelo ababanazo ngeemeko abakuzo, kanti nabakuzuza 10 ngokubanalo. 3 Utata uDesmond Tutu ulichaza athi, 'Ithemba kukubanako ukubona ulozilozi wokukhanya ngoku ukwisithokothoko sobumnyama.' Igama 'kukubanako' lityhila ukuba alisuki libekho, kufuneka ubenento oyenzayo ukuze libekho. Lisebenza ngokumsebezela umninilo ngaphakathi kuye lisithi, 'Uza kuwophula umqolo lo 15 mnqantsa uqabele ngaphezulu.' Eliza ngolu hlobo ithemba liyaqinisekisa, liphulula namanxeba engqondo ngokumkhumbuza umninilo ngomzuzu ngamnye ukuba konke kuzotshintsha kubengcono. 4 Ewe, ikho nenkolelo yokuba ithemba lihlala lihleli kodwa wakukhumbula ukuba kukhe kuthiwe umntu akanathemba, uzibuza ukuba sukuba liyephi. Lilonke likho 20 emntwini ithemba kuphela xa liphila lona ngokwalo ngaphakathi kuye. Liyafuna ukuvuselelwa kuba kusenokuthi kanti umnikazi uliyeke lafela kuye ngaphakathi. Lifuna umninilo alihlokoze ukuze livuke. 5 USnyder ongugqirha wezobume bengqondo ulichaza ithemba athi libubume bengqondo, ngumnqweno, kukuzimisela nokukholelwa ukuba ungaphumelela, 25 udlule kwiimbandezelo zethutyana zasemhlabeni. Le nkcaza ithetha ukuba ithemba lenziwa ngezinto ezintathu; inkolelo, injongo yobomi kunye nendlela yokufikelela kuloo nto. Umntu onethemba sukuba enayo into azondelele ukuyifumana kungenjalo enendawo ethile azimisele ukufika kuyo. Onethemba ukholelwa ukuba uza kuphumelela. Uyayazi indlela aza kuyithatha ukuze 30 afikelele kwayifunayo. Lona lisebenza ukumfaka endleleni. Omnye umntu angathi ithemba likunika imephu yendlela omawuyithathe. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2023 NSC 6 Ukuthi ithemba lingumthantatho – iplanga elinqumlezileyo lokuweza umntu kwiingxaki zobomi njengebhulorho, kukulichaza ithemba ngokwendlela elisebenza ngayo. Sukuba umntu walo elibona limthantamisa ngokumkhuthaza, 35 limnike amandla limnqwanqwade lide limbonise neyona ndlela. Nalapha kukho ela lizwi lisebezayo lithi, 'Khawulinge maan kwakhona, ungancami kuza kulunga.' Lithi lakutsho athi vumbululu umntu abuyele emandleni. 7 Omnye ulichaza ithemba ejonge indlela elisebenza ngayo. Kukho abathi liliyeza. Kule nkcaza liyinto enokunceda, enokusindisa kangangokuba kude kubhekiswe 40 nakumntu onokunceda. Omnye usesibhedlele umntu wakhe uyagula. Umva esithi, 'Kowu sesihleli kweli themba lolu tyando luza kwenziwa ngale njikalanga, sibuye simbone eqhathula umntu wethu.' 8 Yendele nenkolelo yokuba impilo ende nolonwabo ziziqhamo zokubanethemba. Lumka, ukuba ukhe waxhentsisa imiqobo nemingeni yobomi engqondweni 45 yakho, ithemba uligqiba, liphele nya! Kaloku ithemba linalaa nto ithi qhubeka ungene kanye kwitonela elimnyama, uye phambili ngoku ubonayo ukuba kungakho ubungozi, nemiqobo evale indlela. Umntu xa enethemba uyangena kwitonela ngoku ezibona ukuba akazazi ukuba uza kwenza njani, uza kwenza ntoni nini, engazi nokuba kuza kwenzeka njani ukuze aphumele ngaphaya. 50 9 Ithemba laziwa ngokuphilisa. Lisisixhobo sokumelana nobunzima basemhlabeni. Khumbula, alibulali, liyadanisa. Ngaphezulu alimlahli umninilo lilahlwa nguye. Akulilahla umntu uqobeka amandla, aphelelwe ngumdla wokwenza, angenwe yindyamarha okanye abenengevane. Uyangqina kumbongo ngosiba lwakhe okaMqhayi ukuba akukho kuphila xa ithemba 55 lingekho kwaye ongenathemba uyawufisa nomphefumlo wakhe. Onethemba limnika amandla lithibaze uvakalelo losizi, ligxothe ukubanda ngaphakathi nokuncama kwembala. 10 Usekho umbuzo wokuba lingaba ithemba lintonye okanye lingummelwane nembono yentsingiselo yokuphila eyaqanjwa nguVictor Frankl ngexesha 60 leHolocaust. Kulapho wayethi okhe wagula asele ezibulala okanye azinikezele abulawe. UVictor waziwa ngobuqhawe bokusinda kumngcipheko owawukwiikhempu zentshutshiso zeHolocaust. Mihla le wayesithi, 'Ukuba ndingagcinwa ndingafi kude kufike umzuzu olandelayo.' Ithemba awayenalo yayilelokuba umzuzu olandelayo ungadala icebo lokumkhupha kula ntshutshiso. 65 Xa ebalisa uthi yena wayehlala ezixelela ukuba akaguli, akananto ezicengela oku kokufumana umzuzu olandelayo. Wawufumana nangoku. Uphilisa imiphefumlo exhwalekileyo ngomzekelo wakhe nanamhlanje. [Sicatshulwe kwi- Hope From The Conversation.com saguqulelwa esiXhoseni, saze sahlelwa] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2023 NSC ISICATSHULWA B [Ucatshulwe kwi-intanethi, www.wikipedia.com waze wahlelwa] IMIBUZO: ISICATSHULWA A Jonga kumhlathi-1 1.1 Xela zibeMBINI izinto aqubisana nazo umntu ebomini ngokomhlathi wokuqala. (2) 1.2 Nika amagama okanye amabinzana amabini aqulethe intsingiselo yokuba umntu uyalwa ebomini. (2) Jonga kumhlathi-2 1.3 Caphula ibinzana elinika intsingiselo yokuba akukho mntu ungenalo ithemba. (1) 1.4 YINYANI/BUBUXOKI ukuba izityebi akukho mfuneko yokuba zibenethemba? Xhasa impendulo yakho ngokukulo mhlathi. (1) Jonga kumhlathi-3 1.5 Chaza ithemba ngokukaDesmond Tutu. (2) 1.6 Ngqina ngokukwisicatshulwa ukuba ithemba alisuki libekho. (2) Jonga kumhlathi-4 1.7 Lizisa ntsingiselo ni ngokubakho kwethemba igama, 'kuphela' elibhalwe ngqindilili kulo mhlathi? (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2023 NSC Jonga kumhlathi-5 1.8 Gqibezela isivakalisi esingezantsi; Inkcaza kaSnyder yethemba ilibona ... A lilitonela lokuphumela. B libubume bengqondo. C lingumthantatho wokuwela. D liliyeza lokuphilisa. (1) Jonga kumhlathi-6 1.9 Chaza umthantatho ngokwalo mhlathi. (2) 1.10 Nika ingcamango ephambili yalo mhlathi. (2) Jonga kumhlathi-7 1.11 Kunika ngcingani ukuthi 'liliyeza' ithemba ngokwalo mhlathi? (2) Jonga kumhlathi-8 1.12 Caphula isilumkiso esifanele abantu abajijisana nemingeni kulo mhlathi. (1) Jonga kumhlathi-9 1.13 Chasa ngokufumana kulo mhlathi uluvo lokuba umntu angafa kukuba ingenzekanga into ebenethemba layo. (2) Jonga kumhlathi-10 1.14 Chaza ifuthe lokukhankanywa kwebalana likaVictor Frankl. (1) IMIBUZO ISICATSHULWA A no B 1.15 Khankanya zibeMBINI izinto anokuzoyika umntu ongenathemba xa efuna ukuwelela ngaphesheya ngokwalo mfanekiso. (2) 1.16 Nika icebiso kumntu ofuna ukuwelela ngaphesheya ngokusebenzisa umhlathi wesi-6 kunye nomfanekiso okwisicatshulwa B. (2) 1.17 Caphula kumhlathi we-8 okungqinelana nomfanekiso okwisicatshulwa B ukukhuthaza umntu onethemba ukuba angatyhafi. (2) 1.18 Ucinga ukuba ezi zicatshulwa zibini zingabancedisa abantu abalahle ithemba ukuba balibuyisele? Xhasa impendulo yakho ngezi zicatshulwa. (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2023 NSC ICANDELO B: USHWANKATHELO UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA ISICATSHULWA C sithetha ngezithako ezithe dle kuWhatsApp kodwa zingaqondwa uncedo lwazo. Shwankathela ngeenjongo zokuxhobisa abantu ngezithako ezingaqondwayo ezikuWhatsApp kodwa ziluncedo. QAPHELA: 1. Bhala UMHLATHI ongenaziphene usebenzisa amazwi akho kangangoko unako. 2. Isishwankathelo sakho masiquke iingongoma EZISIXHENXE ungedluli kumagama angama-70. 3. AKULINDELEKANGA ukuba ubhale isihloko xa ushwankathela. 4. Bhala phantsi inani lamagama owasebenzisileyo wakugqiba. ISICATSHULWA C IZITHAKO EZIYIMFIHLELO YOBOMI KUWHATSAPP WAKHO UWhatsApp utyebile ngezithako ezikuphilisa ubomi obumnandi nangona kungafani ncam ukusebenza kweefoni. Baninzi nabantu abangaluqondiyo uncedo lwezithako zikaWhatsApp. UWhatsApp unezithako zokufomatha ezinokugqamisa umyalezo wakho ubukeke. Singabalula uphawu lokwenza umbhalo ubengqindilili (B), ukekele (I). Ungawuhombisa nangokufaka inkwenkwezi phambi komyalezo wakho uze uphinde uhombise ngenye ekugqibeleni. Konengxaki yokungabinaxesha lokujonga imiyalezo ebalulekileyo kuWhatsApp, uphawu olusisithako sokufomatha uMark as Unread lusisisombululo xa ukwazi ukulusebenzisa. Wakulufaka, lukukhumbuza ngokuyiveza ngokwahlukileyo kweminye loo miyalezo ingekafundwa sowuziphumlele ekhaya. Umyalezo ungawuphawula ngokucofa umzuzwana uze lwakuvela uphawu ulukhethe ukuze ufike uwufunde ngexesha lakho lekhefu. Kukho laa ngxolo ikruqulayo yemiyalezo enkqinkqiza oko xa ukwiqela likaWhatsApp. Isithako esiluphawu lokuthulisa ingxolo olubhalwe, Mute notifications lungayenza ingangxoli xa ingena imiyalezo. Kaloku, awunakuzikhupha kwiqela kuba uyalidinga kodwa kwingxolo ungazikhupha ngokulula. Ucofa uChat, ukhethe amaxesha emayithule ngawo ngophawu lokuphelisa ingxolo olukwalapho. Kukho amaxesha ekufuneka uthumele iifayile ezinkulu ngoWhatsApp ungena-imeyile. Zisengaquka iifoto neevidiyo. Isithako esinokukunceda yi-ayikhoni yokuncamathelisa ekule ndawo uhleli ubhala kuyo imiyalezo. Ifana ncam nesaa sipeliti sokuqhoboshela amaphepha kunye. Yicofe, uze ukhethe uDocument kuluhlu oluvelayo, ube sowuyokhetha ngqo oyithumelayo kwiifayili zakho. Ncamathisela. Ihambile. Uphumelele. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2023 NSC Xa usebenzisa ikhompyutha yahlukana nokuba sisinxadanxada phakathi kwayo neselula. Yithi qharha uWhatsApp Web kwakwikhompyutha. Umfumana ngokuya kuwww.whatsappweb.com, kwikhompyutha, uskene ikhowudi eyiQR ngefowuni. Sowuphakathi kuWhatsApp omaziyo. Uyababona nabantu onxibelelana nabo. UWhatsApp ukwazi nokukugcinisela imiyalezo yakho kuGoogle Cloud uyifumane kwakhona nokuba ibikade ilahlekile ifowuni okanye uthenge entsha. Isithako uChat backup siluncedo kuwe. Siyigcinisa lula ngokuya kuSettings ucofe uChats uye kuChat Backup, ukhethe ubude bexesha othanda igcinwe ngalo imiyalezo. Nanjengamntu oxakekileyo, kububuchule ukubahlalisa ekuqaleni kwimiyalezo abantu oxhaphake ukunxibelelana nabo bafikeleleke lula kuwe. Sisithako uPin Chat esinokukugcinela ekuqaleni abantu abathathu ubuncinane. Kulula, cofa uChat ukhethe uPin Chat ube ugqibile. Yenza ubomi bubelula. Qala namhlanje ukuziqhelanisa. Ubenohambo olumnandi lukaWhatsApp uhlaziyekile. [Sithathwe kupphttps://.media/lifehack/hidden-whats-app-tricks-you-need-to-know] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2023 NSC ICANDELO C: IZAKHI NEMIQAGO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI UMBUZO 3: ISIBHENGEZO NTENGISO Funda esi sibhengezo ntengiso (ISICATSHULWA D) singezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuso. ISICATSHULWA D [Icatshulwe ku, ngibuthenge@zip7tayi.com saze sahlelwa] 3.1 Nika isimelabizo endaweni yegama, 'nayiphi' ngokomxholo wale ntengiso. (1) 3.2 Caphula isilogani kule ntengiso. (1) 3.3 Chaza isimntwiso esiqulethwe yile ntengiso. (2) 3.4 Nika isixhobo esinokwenza abathengi bacinge ukuba inkonzo inceda izigulo zamavili. (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 10 DBE/Novemba 2023 NSC 3.5 Tyhila indlela umfanekiso wale ntengiso onokutyhafisa ngayo abantu besini esithile bangakuthatheli ngqalelo okuthengiswayo. (2) 3.6 Khetha impendulo echanekileyo ngezantsi. Isivakalisi esingamkhethisiyo umthengi ukuba uyayifuna na le mveliso. A Thina sipheth' isisombululo. B Asibizi mntu asigxothi mntu. C Thandabuza usiza sokulungiselela. D Sikuthengisele nelitsha. (1) 3.7 Ucinga ukuba inyanisile intengiso xa isithi, 'nayiphi na ingxaki' iyasonjululwa kule ndawo? Xhasa impendulo yakho. (2) [10] UMBUZO 4: IKHATHUNI Funda le khathuni (ISICATSHULWA E) ingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuyo. ISICATSHULWA E [Icatshulwe ku www.jerryscott.com saze sahlelwa] 4.1 Chonga kwisakhelo soku-1, igama elinika intsingiselo yokuba kudala uSara emvusa uZama. (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 11 DBE/Novemba 2023 NSC 4.2 Nika isizathu sokuligqamisa ngoonobumba abakhulu igama 'VUKA' kwisakhelo soku-1. (1) 4.3 Chaza intshukumo kaSara ehambelana namazwi akhe akwisakhelo sesi-2. (1) 4.4 Xela imizamo kaSara noBobo engqina ukuba bamxabisile uZama. (2) 4.5 Chaza ukuba ikhathuni ilwenze njani ubaxo kwisakhelo se-5. (2) 4.6 Inika ngcinga ni impendulo kaZama engu'K' ngobudala bakhe kwisakhelo se-5? (1) 4.7 Ngqina okanye uchase ngesizathu ukuba ufanele ukubona impoxo uZama kwicebiso elithi, 'Kungcono siye naye eKholejini' kwisakhelo se-6. (2) [10] UMBUZO 5: IPROZI Funda esi sicatshulwa (ISICATSHULWA F) singezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuso. ISICATSHULWA F HAMBA ZOOM! 1 Minazana ithile ndafumana umyalezo owandonwabisa akwehla nobuthongo. Umyalezo wawundibizela kudliwanondlebe lwesithuba somsebenzi kuZoom. Ndiqonde ukuba ikude le ndawo nanjengoko ndiqala ukuyiva, mandizilungiselele ngokucela kudadewethu imali yokukhwela. Nanko udade ecela ukuzibonela umyalezo. Ndibone ngaye sele egigitheka, wathi, 'Yhini! 5 mntakatata, kanti awukayazi nelinki le?' Kaloku le nto ibhalwe luhlaza okwesibhakabhaka inamagama antsakantsaka yilinki, sisitshixo sokuvula umnyango wentlanganiso kaZoom. Ucofa nje apha, uthi gangqa entlanganisweni, nguZoom ke lowo. 2 Ndaqala ke ngoku ndathi bexe ubuso ndinyephile, kanti ndigagaza nje uZoom 10 ndimphethe ngesandla. Mamela ke intombi kaNomagaxa, yalala yalibala. Nantso iphosa ixesha lokuvuka. Khwaphuphu, sekusele imizuzu elishumi luqale udliwanondlebe. Wangenelela phofu udade ngokube ecofa ilinki engena. Gqi! intombi kaNomagaxa, iwigi ithe gangxa ngathi uthwele imophu, ezityabeke udaka ebusweni, umlomo ubomvana, amaso eyokozela phezu kwalo bhlawuzi 15 imhlophe, wacubhuka udade. 3 Ndizibone sele ndidedwa ndibuliswa ngumntu olapha kwikhompyutha, ndaziphendulela. Basabuncoma nanamhlanje abaphathi ubuhle bam bala mini yodliwanondlebe. Hamba Zoom! [Sithathwe kuVimba wabevi] 5.1 Chonga kumgca wokuqala amagama abemaBINI atyhila ukuba izehlo zezexesha eladlulayo. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 12 DBE/Novemba 2023 NSC 5.2 Bhala imo emfutshane yegama elikrwelelwe umgca ngaphantsi. (1) 5.3 Bhala esi sivakalisi silandelayo sibekwingxelo-ntetho. Ndibone ngaye sele egigitheka, wathi: 'Yhini mntakatata, kanti awukayazi nelinki le?' (2) 5.4 Caphula igama elisisakhi sesifaniso kwisivakalisi esingezantsi. Gqi uNomagaxa, wacubhuka udade, iwigi ithe gangxa ngathi uthwele imophu ... (1) 5.5 Nika intsingiselo eziswa sisimamva u-ana kwigama 'ubomvana' kwisivakalisi esingezantsi. ... ezityabeke udaka ebusweni, umlomo ubomvana, amaso eyokozela phezu kwalo bhlawuzi imhlophe. (1) 5.6 Bhala ngokuchanekileyo isikhombisi esikwisivakalisi esilandelayo: ... amaso eyokozela phezu kwalo bhlawuzi imhlophe. (1) 5.7 Caphula kwisivakalisi esilandelayo igama elinika intsingiselo yokuba abaphathi basabukhumbula ubuhle bukaNomagaxa. Basabuncoma nanamhlanje abaphathi bam ubuhle bala mini yodliwanondlebe. (1) 5.8 YINYANI/BUBUXOKI ukuba igama 'ndaziphendulela' ngokwalo mxholo lithetha ukuguqula ibhlawuzi umphakathi ubengaphandle? Xhasa impendulo yakho. (1) [10] AMANQAKU ECANDELO C: 30 AMANQAKU EWONKE: 70 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Isixhosa Hl

Explore more published documents in this catalogue.

View all