Confidential
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
NOVEMBA 2024
AMANQAKU: 70
IXESHA: Iiyure 2
Olu viwo lunamaphepha ali-12.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2024 papers 

_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)



View all





isiXhosa HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper
Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the November 2024 NSC, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isixhosa Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · isixhosa. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2024
- Exam period
- November 2024 NSC
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 12
- File size
- 507.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 12
This exam
November NSC 2024
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)30 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
IMIYALELO NENGCACISO
1. Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU:
ICANDELO A: Uvavanyo Lokuqonda (30)
ICANDELO B: Ushwankathelo (10)
ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (30)
2. Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo.
3. Phendula YONKE imibuzo.
4. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
5. Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE.
6. Nombola iimpendulo ngokuchanekileyo ngokwendlela ekunonjolwe ngayo
kwiphepha lemibuzo.
7. Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.
8. Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.
9. Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:
ICANDELO A: Imizuzu engama 50
ICANDELO B: Imizuzu engama 30
ICANDELO C: Imizuzu engama 40
10. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA
Funda IZICATSHULWA A noB ezingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuzo. Nov
ISICATSHULWA A
IKHANDLELA LIBUFANA NOMNTU
1 Alingebi liyafana ikhandlela nomntu ngenxaxheba yalo kumzi ngamnye,
kuhlanga ngalunye nakwisithethe ngasinye? Nanjengoko ikhandlela linika
ukukhanya, nomntu uyakunika. Yibanomfanekiso wesibane esiyititshala ethi
ngokwazi isifundo sayo, ikwazi ukulumeka kumfundi ngamnye eklasini kutsho
kwande uhlobo oluthile lwabantu ekuhlaleni njengoogqirha neenjineli. 5
Nanjengokuba ikhandlela lizisa ivumba elimnandi endlwini, nomntu uthi
ngokwenza kwakhe kwabanye abantu kubonakale kusosulelana abantu
ngezenzo ezihle, besenzelana, besenzisana okuhle.
2 Umntu unamandla okuphungula uxinzelelo lwengqondo nolomphefumlo
ngobukho bakhe kulowo udinga inkxaso. Nekhandlela liyalayitwa ngenjongo 10
yokuphungula uxinzelelo. Oogqirha abasebenza ngoxinzelelo lwengqondo
bacebisa ukuba umntu ova uxinzelelo lwengqondo makalayite amakhandlela.
Nomntu uyaluphungula uxinzelelo lwengqondo ngokunika amazwi enkxaso
nawentuthuzelo atsho athi thimbilili onoxinzelelo.
3 Kusekho umnqa wokuba kakade kuvutha yiphi phakathi komtya namafutha, 15
kuphila yiphi phakathi komzimba nomoya. Abafundi besayensi abadala
nabancinci bafunise beza neempendulo ngekhandlela. Kwiklasi yebanga
lesithandathu endafika umbuzo, ingu, ʹWick or wax?ʹ kwaphuma ibango elithi,
ʹEwe, kutsha amafutha kodwa xa ewodwa, umtya ungekho, atsha nje
umzuzwana aphele, kucime. Nangomtya kwathiwa, kutsha umtya, kodwa xa 20
amafutha engekho umtya uvutha umzuzwana utshe, kucime. Kufuneka
umtya, amafutha nomlilo wokuqhwitha. Yavela ingxaki! Alihlali idangatye xa
ikhandlela likwindawo evalelekileyo, umlilo ufuna umoyana. Lilonke njengam
nawe, ikhandlela liyaphefumla. Lidinga i-oksijini ukuze livuthe, likwakhupha
ikhabhoni-dayoksayidi njengokuba esenza umntu xa ephefumla. Usatsho na 25
ukuba likude nomntu ikhandlela ngokwenza?ʹ
4 Ichule lathi, ʹNantoni na efuna ukuzisa ukukhanya mayikunyamezele
ukutsha.ʹ Umntu nekhandlela bayatsha ngenxa yokukhanyisa. Ukunyibilika
kwekhandlela elitshayo kukhumbuza iinyembezi zomntu okwintlungu
nonyamezelo lokudlula kwindlela yokutsha ukuze kukhanye. 30
Yibanomfanekiso womzali obila esoma ekhaya, ephekuza amaqhwa, ezama
ukuba abantwana babezizinto ebomini. Nawe ke mfundi ufana ncam
nekhandlela kuba akukho nto wakhe wafika ichophe efestileni, ikubiza, kwezi
sele unazo. Wonke umntu kufuneka atshe njengekhandlela ukuze
aphumelele. Zikhe zifuneke iinkxwaleko nobunzima endleleni ukuze umntu 35
abonwabele ubuncwane bobomi abufumanayo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
5 Ikhandlela nomntu banoxanduva lokukhanyisa. Buyimfuneko ubumnyama
ukuze kuqaqambe ukukhanya. Isikhanyisi masibekwindawo emnyama ukuze
avele amandla okukhanyisa. Yibanomfanekiso wetitshala efundisa
izifundiswa. Sibayintoni isiphumo? Sibazizifundiswa ezifundileyo? Ofuna 40
ukukhanyisa makaye kubantu abamdinga kakhulu ukuze livakale ifuthe lakhe,
abelivumba elimnandi apho. Nesityebi esihlala nezityebi kwindawo yezityebi,
siphinde sincede izityebi kuba izizo esihlala nazo, asandisi nto kuba
sikhanyisa ekukhanyeni.
6 Ukusebenza kwekhandlela nokomntu sekufuthele neelwimi ngezaci ezisekwe 45
kuzo. Ukucacisa iingxushungxushu zomsebenzi omkhulu ngexesha elincinci
amaNgesi, athi 'Sitshisa ikhandlela macala' lo gama amaXhosa athi, ʹSibila
sisomaʹ. Ezi zaci zithetha ukuba akulalwa, kusetyenzwa ubusuku nemini.
Iilwimi sezisosulelana ngezaci. Isaci usigqibela sikulwimi oluthile ubone
sesitshila nakolunye. AmaXhosa athathe esithi, ʹKungcono ndilayite 50
ikhandlela kunokuba ndihlalele ukushwabulela ubumnyama, obunokuba
ziziphumo zokungenzi.ʹ Asisebenzisa ukuzivuselela xa esetha amandla.
Sithathelwe ekubeni umlilo wekhandlela wenza umsebenzi omkhulu nokuba
mncinci. AmaXhosa xa umntu engasatshayi ngaloo nqawa athi unyibilika
axelʹikhandlela. Oku kubonisa ukuba umntu uyafana nekhandlela. 55
7 Kwizithethe ikhandlela nomntu ngamaphuth'ahlathinye ekusetyenzisweni
kwikhaya eliphantsi kwelifu elimnyama. Ubukho bomntu nobekhandlela
buyayicuntsula intlungu. Ukuvela kwabantu kukodwa kuyaphilisa, de kuthi,
bakukhupha ikhandlela – eliyimalana engumkhumezelo yokuncedisana
nekhaya ukuze isibane salo singacimi ngexesha usaqhuba umsebenzi 60
wokungcwaba. Nakwizithethe zokuvuya nezothando umntu nekhandlela
abashiyeki. Akuvela umntu, kutshiswe ikhandlela kubamnandi. Ikhandlela
litsha qho kubumnandi bokongeza unyaka womntu, ahlohlwe kulaa keyiki.
Thara-a-a! Umoya weminqweno emihle.
8 Ikhandlela nomntu lifana ngokufundisa nangezenzo. Ikhandlela liyalilumeka 65
iwaka lamakhandlela ungacimanga, wacutheka umlilo welilumekayo. Nomntu
owenza okuhle kwabanye utsho ngesithatha sokuhle esingapheliyo.
Lisifundisa ukungaphelelwa, nokungapheli xa usenza okuhle komnye umntu.
Kongezeleleka amandla, kunwenwe ubuhle. Ungabuza uvakalelo lwetitshala
nganye xa ibona abantwana eyayibafundisa beziinjineli, beziiprezidenti 70
sebengaphezu kwayo.
9 Liyafana ikhandlela nomntu. Ubungqina busekusebenzisekeni kwazo zombini
de kudlulwe nangaphaya kwesiphelo sazo. Zombini zikhunjulwa
ngemisebenzi yazo yangokuya bezisaphila xa seziphelelwe bubomi.
Imisebenzi ekhunjulwayo iquka ukukhanyisa, ivumba elimnandi, ukuzola 75
nokuphozisa.
[Imithombo ithathwe ku: https://www.scottschuleit2014.com yaguqulelwa esiXhoseni yaze
yahlelwa]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
ISICATSHULWA B
[Uthathwe ku: https://ar.inspiredpencil.com/pictures-2023/dripping-candle-
drawing]
IMIBUZO: ISICATSHULWA A
Jonga kumhlathi woku-1
1.1 Xela ukufana komntu nekhandlela ngokombuzo buciko okwisivakalisi
sokuqala. (1)
1.2 Nika zibeziBINI izenzo ezihle ezenziwa ngumntu nekhandlela. (2)
1.3 Sizisa ntsingiselo ni isakhi esinomgca ngaphantsi kulo mhlathi? (2)
Jonga kumhlathi wesi-2
1.4 Xela ukuba umntu nekhandlela baluphungula njani uxinzelelo lwengqondo
nolomphefumlo kumntu odinga inkxaso. (2)
Jonga kumhlathi wesi-3
1.5 Khankanya isizathu sokuxakeka kwabafundi besayensi abadala nabancinci
malunga nekhandlela. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
1.6 Khetha impendulo echanekileyo kwezi:
Ikhandlela lisondele emntwini ngokuphefumla ngokuba zombini zidinga ...
A ikhabhoni-dayoksayidi zikhuphe i-oksijini.
B i-oksijini zikhuphe ikhabhoni-dayoksayidi.
C ikhabhoni-monoksayidi zikhuphe i-oksijini.
D i-oksijini zikhuphe ikhabhoni-monoksayidi. (1)
Jonga kumhlathi wesi-4
1.7 Xela ukuba ingasetyenziswa xa kutheni intetho ebhalwe ngqindilili kulo
mhlathi. (2)
Jonga kumhlathi wesi-5
1.8 Xhasa ukuchaneka kwemizekelo ekhankanywe kulo mhlathi emalunga
nemfuneko yobumnyama ukuze kuqaqambe ukukhanya. (2)
Jonga kumhlathi wesi-6
1.9 Chaza ukuba kulufuthela njani ulwimi ukusebenza kwekhandlela nokomntu. (1)
1.10 Nika ingcamango ephambili yalo mhlathi malunga nokukhula kolwimi. (2)
1.11 Caphula isaci esingekhandlela esibhekisa kumntu osele engafuni ukuyenza
into ebethembise ngayo. (1)
Jonga kumhlathi wesi-7
1.12 YINYANI/LULUVO ukuba umntu nekhandlela ngamaphuthʹahlathinye? Xhasa
impendulo yakho. (2)
1.13 Tyhila iintsingiselo eziMBINI zekhandlela ngokwalo mhlathi. (2)
Jonga kumhlathi wesi-8
1.14 YINYANI/BUBUXOKI ukuba umntu uyaphelelwa ngamandla ngokuya enceda
abanye ngokwalo mhlathi? Xhasa impendulo yakho. (2)
Jonga kumhlathi wesi-9
1.15 Chaza ukuba angakhunjulwa ngantoni umntu nekhandlela xa bengasekho
ngokwalo mhlathi. (1)
ISICATSHULWA B
1.16 Khankanya zibeMBINI izinto ezikumhlathi we- 4 ezibonakala kumfanekiso. (2)
1.17 Tyhila ukuba umfanekiso womeleza luphi uluvo kwezikumhlathi we-4. (2)
1.18 Nika umyalezo wezi zicatshulwa zozibini malunga nekhandlela nomntu. (2)
AMANQAKU ECANDELO: A 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA
ISICATSHULWA C sithetha ngomakuqwalaselwe ngumntu phambi kokuba amkele
umsebenzi omtsha.
Shwankathela ngenjongo yokucebisa ngomakuqwalaselwe ngumntu oza kuqala
umsebenzi omtsha.
QAPHELA:
1. Bhala UMHLATHI ongenaziphene usebenzisa amazwi akho kangangoko
unako.
2. Isishwankathelo sakho masiquke iingongoma EZISIXHENXE ungedluli
kumagama angama-70.
3. AKULINDELEKANGA ukuba ubhale isihloko xa ushwankathela.
4. Bhala phantsi inani lamagama owasebenzisileyo wakugqiba.
ISICATSHULWA C
OMAWUKUQWALASELE PHAMBI KOKWAMKELA UMSEBENZI OMTSHA
Kuxhaphakile ukuba ukufumana umvuzo kubeyeyona nto ibalulekileyo kuye nabani na
ofumana umsebenzi. Kanti zikho nezinye izinto ezibalulekileyo ezifuna ingqwalasela
phambi kokuthatha isigqibo sokuwamkela umsebenzi omtsha. Makaqwalasele
okulandelayo umntu ukuze angaziboni egaxeleka kwingxaki angenakubasakwazi
ukubuya umva kuyo.
Kuyimfuneko kofumene umsebenzi ukufumana isivumelwano esibhaliweyo
asiphicothe, aqinisekise ngemo yomsebenzi awufumanayo. Kaloku usenokuthi kanti
umsebenzi awufumanayo ngowethutyana, okanye usisigxina kungenjalo sisingxungxo
nje. Lisolotya elinokumkhonkxa umntu elo xa engalibonanga kwangoko.
Ukufumaneka kwesibonelelo sezempilo nohlobo lwaso, nemali esikunika yona
kuyafuna ukuthathelwa ingqalelo emsebenzini. Kwezinye izibonelelo zezempilo
umsebenzi angazibhaqa sele esebenzela ukuhlawula isibonelelo xa umsebenzi
uncedisa ngemali encinci kwisibonelelo kunokuba ebelindele.
Ezinye iinkampani zineenkqubo ezingahambelani nemigaqo karhulumente kwaye
alifani nexesha lokuqalisa kwinkqubo yomhlalaphantsi. Ezinye umntu zimqalisa emva
kweminyaka ethile. Osayina engekaqondi angazibona esithi akwaba sekukwabekile,
engenakubasajika nto. Kubalulekile ukwazi inkqubo eyisebenzisayo inkampani
yokubekela bucala imali yomhlalaphantsi wabasebenzi.
Kunokumnceda umntu ukuphicotha iinkcukacha malunga neendidi zekhefu
ezisetyenziswa kumsebenzi awujongileyo. Nobungakanani obu bekhefu, iindidi
zekhefu, iinani leentsuku ezinokuthathwa ngaxeshanye zizinto ezididayo azibone
exakiwe sele ilapha ikresimesi nepasika, abantu begoduka, abengathi uyaqala ukuyazi
indlela elisebenza ngayo ikhefu lakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
Iinkampani ezininzi zikhe zithi kanti azinantlawulo ingaphaya komvuzo abe umsebenzi
ecinga ukuba imfanele imali kanti akafundisisanga isivumelwano. Ingabubuchule
ukuqinisekisa kuphicotho alwenzayo agqale ulwazi olubhalwe phantsi malunga
namalungelo abasebenzi aquka izibonelelo ezifana nebhonasi, nentlawulo yomsebenzi
wamaxesha ongezelelweyo.
Kungakuhle ukubanolwazi ngamalungelo amalunga nokudendwa, nokonzakala
esemsebenzini. Ingqondo iyazula ngexesha lokudendwa, ilindele imali kube kanti
isivumelwano satyikitywa nje singafundwanga. Ibayimini yezothuso, sele kukubi.
Kulungile nokuqinisekisa indawo okuyo umsebenzi omtsha nokuthi uyawanika
amathuba okusebenzela ekhaya ngakumbi ngamaxesha anjengelikabhubhane naxa
impilo yomsebenzi okanye eyabanye isemngciphekweni. Kuyenzeka kuthi kanti ipolisi
yenkampani ayikuvumeli ukusebenzela ekhaya. Indawo inganenxaxheba kwisigqibo
sokuwuthatha umsebenzi xa enokuzibona esebenzela ukuhlawulela ukupakisha imoto
ngenxa yendawo esikuyo isakhiwo sokusebenzela.
[Sithathwe ku: www.moneyweb.co.za; sibhalwe nguCraig Torr saguqulelwa esiXhoseni, saze sahlelwa]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
UMBUZO 3: ISIBHENGEZO NTENGISO
Funda esi sibhengezo ntengiso (ISICATSHULWA D) singezantsi uze uphendule
imibuzo esekwe kuso.
ISICATSHULWA D
[Sithathwe kuwww.pinterest.com]
3.1 Nika amagama amaBINI athetha ukuba imveliso isebenza
ngokungaqhelekanga. (2)
3.2 Khetha impendulo echanekileyo ngezantsi.
Umfanekiso usebenzisa ubungakanani ukuqaqambisa ukomelela
kwesutikheyisi ngokwenza ukuba ...
A isutikheyisi encinci isokolise inyathi enkulu.
B inyathi igobe umsila ihamba.
C iimpondo zenyathi zihlabe isutikheyisi.
D isutikheyisi ime phambi kwenyathi. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 10 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
3.3 Xela zibeMBINI iimpawu umfanekiso okrobisa ngazo ukuba inyathi iyasokola
ukududula isutikheyisi. (2)
3.4 Khankanya into efana ngayo inyathi nesutikheyisi ngokomfanekiso. (1)
3.5 Caphula amagama amaBINI anokuchukumisa umnqweno womthengi
wokubanayo le isutikheyisi. (2)
3.6 Khetha ukuba ubaxo olukumfanekiso luyabathundeza okanye alubathundezi
abantu ukuba bayithenge le mveliso. Xhasa impendulo yakho. (2)
[10]
UMBUZO 4: IKHATHUNI
Funda le khathuni (ISICATSHULWA E) ingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe
kuyo.
ISICATSHULWA E
ISAKHELO 1 ISAKHELO 2 ISAKHELO 3
[Ithathwe ku-www.zitscomics.com]
4.1 Caphula kwisakhelo soku-1, amagama amabini alandelelanayo ayenza
ibelula into eza kwenziwa. (1)
4.2 Khetha kwakwisakhelo soku-1 igama elithetha ukuba abazukuyicela mntwini
incwadi abayifunayo uRiya noLutho. (1)
4.3 Ngqina ukuba ngokwembonakalo yomzimba ekwisakhelo soku-1 uLutho
uyayoyika into ethethwa nguRiya. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 11 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
4.4 Khetha impendulo echanekileyo yokuvala isikhewu esingezantsi;
Isixhobo sokugqamisa uluvo lukaLutho esikwisakhelo sesibini sesokuba ...
kwabakwezinye izakhelo.
A mkhulu ngokwahlukileyo
B mncinci ngokungaqhelekanga
C uzisonge ngokoyikisayo
D ulila ngokuqaphelekayo (1)
4.5 Nika uphawu lokuqweqwedisa (a) kokubonakala ngamehlo (b) nakumagama
akwisakhelo sesithathu. (2)
4.6 Chaza ukuba lubonakala njani uxambuliswano kwiintshukumo zikaRiya
noLutho ukusukela kwisakhelo 1 ukuya kwisakhelo 3. (1)
4.7 Khetha ukuba ikhathuni ibonakala idlelelela abantu abadala okanye
abasetyhini. Xhasa impendulo yakho. (2)
[10]
UMBUZO 5: IPROZI
Funda esi sicatshulwa (ISICATSHULWA F) singezantsi uze uphendule imibuzo
esekwe kuso.
ISICATSHULWA F
VELA BAHLEKE
1 Ndisuka eGoli kulo nyaka uphelileyo, sihamba emva kwayo imoto eqhutywa
kakubi de safika amagosa endlela evalile. Wemiswa wehliswa umqhubi,
wabuzwa ukuba kutheni eqhuba ngesantya esiphezulu eqhuba amatakane.
Ithi impendulo yakhe, ʹUyayibona le moto mfo wam, isantya sayo
siyandivumela ukuba ndingahamba ngala makhulu mathathu anamashumi 5
amabini enasoʹ – Igosa lendlela lithi, ʹKodwa umthetho wendlela ukuvumela
ukuba uhambe ngekhulu elinamashumi amabini kuphela.ʹ Indoda ebanjiweyo
isafuthekile, ʹKaloku bekufanele ukuba kwenziwa iimoto ezineso santya hayi
esi sikule yam.ʹ Igosa liphendule, ʹUya kuyiphendula ejele nakubantwana
bakho leyo, thina siyakubamba kanye noku kucikoza kwakho.ʹ 10
2 Naanko unkabi eman’ukucholachola umhlaba apho kunyathele khona igosa
lendlela. Lixakiwe igosa ukuba wenzani, umbanjwa uyaqhuba umanʹukufaka
umhlaba eplastikini. Ubuyela emotweni yakhe umbanjwa, chatha ipetroli
abuye athi qhuzuqhuzu. ʹUkuba akundixoleli nawe soze ukwazi ukuhamba
uza kudumba ezo nyawana zakho.ʹ 15
3 Ga-ga-ga-ga-ga-! Ukuhleka sonke emotweni kuba simjongile egalela ipetroli
kuloo plastikana yakhe, nkqu negosa limbonile. Kaloku sicinge ukuba
uyabaleka kanti uququzelela ukwenza okuya kumatha kokucinga ukuba uza
koyikwa.
[Sithathwe kwiSʹolezwe. LesiXhosa sibhalwe nguSonwabo Yawa yaze yahlelwa.]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 12 DBE/Novemba 2024
NSC Confidential
5.1 Bhala isichasi segama u ʹemvaʹ obhalwe ngqindilili kwisivakalisi esilandelayo.
Ndisuka eGoli apha kulo nyaka uphelileyo, sihamba emva ... (1)
5.2 Bhala imo efinyeziweyo yebinzana elinomgca ngaphantsi.
... sihamba emva kwayo imoto ... (1)
5.3 Bhala kwakhona isivakalisi esilandelayo sibekwintetho- ngqo.
Wemiswa wehliswa umqhubi, wabuzwa ukuba kutheni eqhuba ngesantya
esiphezulu eqhuba amatakane. (3)
5.4 Bhala isivakalisi esingezantsi sibekwisininzi.
Indoda ebanjiweyo isafuthekile ... (1)
5.5 Chaza umahluko kwintsingiselo yezifanekisozwi, u'qhuzuqhuzu' ... no'Ga-ga-
ga-ga-ga-!' ngokokusebenza kwabo kwisicatshulwa. (2)
5.6 Chaza okuhlekisayo ngokusetyenziswa kwegama 'plastikana' kwisicatshulwa. (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO C: 30
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 November 2024 NSC Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Errata
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Question Paper
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum