Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paperisiXhosa HLGrade 12202412 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the November 2024 NSC, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November NSC 2024

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Confidential NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NOVEMBA 2024 AMANQAKU: 70 IXESHA: Iiyure 2 Olu viwo lunamaphepha ali-12. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential IMIYALELO NENGCACISO 1. Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU: ICANDELO A: Uvavanyo Lokuqonda (30) ICANDELO B: Ushwankathelo (10) ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (30) 2. Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo. 3. Phendula YONKE imibuzo. 4. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA. 5. Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE. 6. Nombola iimpendulo ngokuchanekileyo ngokwendlela ekunonjolwe ngayo kwiphepha lemibuzo. 7. Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE. 8. Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi. 9. Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha: ICANDELO A: Imizuzu engama 50 ICANDELO B: Imizuzu engama 30 ICANDELO C: Imizuzu engama 40 10. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA Funda IZICATSHULWA A noB ezingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuzo. Nov ISICATSHULWA A IKHANDLELA LIBUFANA NOMNTU 1 Alingebi liyafana ikhandlela nomntu ngenxaxheba yalo kumzi ngamnye, kuhlanga ngalunye nakwisithethe ngasinye? Nanjengoko ikhandlela linika ukukhanya, nomntu uyakunika. Yibanomfanekiso wesibane esiyititshala ethi ngokwazi isifundo sayo, ikwazi ukulumeka kumfundi ngamnye eklasini kutsho kwande uhlobo oluthile lwabantu ekuhlaleni njengoogqirha neenjineli. 5 Nanjengokuba ikhandlela lizisa ivumba elimnandi endlwini, nomntu uthi ngokwenza kwakhe kwabanye abantu kubonakale kusosulelana abantu ngezenzo ezihle, besenzelana, besenzisana okuhle. 2 Umntu unamandla okuphungula uxinzelelo lwengqondo nolomphefumlo ngobukho bakhe kulowo udinga inkxaso. Nekhandlela liyalayitwa ngenjongo 10 yokuphungula uxinzelelo. Oogqirha abasebenza ngoxinzelelo lwengqondo bacebisa ukuba umntu ova uxinzelelo lwengqondo makalayite amakhandlela. Nomntu uyaluphungula uxinzelelo lwengqondo ngokunika amazwi enkxaso nawentuthuzelo atsho athi thimbilili onoxinzelelo. 3 Kusekho umnqa wokuba kakade kuvutha yiphi phakathi komtya namafutha, 15 kuphila yiphi phakathi komzimba nomoya. Abafundi besayensi abadala nabancinci bafunise beza neempendulo ngekhandlela. Kwiklasi yebanga lesithandathu endafika umbuzo, ingu, ʹWick or wax?ʹ kwaphuma ibango elithi, ʹEwe, kutsha amafutha kodwa xa ewodwa, umtya ungekho, atsha nje umzuzwana aphele, kucime. Nangomtya kwathiwa, kutsha umtya, kodwa xa 20 amafutha engekho umtya uvutha umzuzwana utshe, kucime. Kufuneka umtya, amafutha nomlilo wokuqhwitha. Yavela ingxaki! Alihlali idangatye xa ikhandlela likwindawo evalelekileyo, umlilo ufuna umoyana. Lilonke njengam nawe, ikhandlela liyaphefumla. Lidinga i-oksijini ukuze livuthe, likwakhupha ikhabhoni-dayoksayidi njengokuba esenza umntu xa ephefumla. Usatsho na 25 ukuba likude nomntu ikhandlela ngokwenza?ʹ 4 Ichule lathi, ʹNantoni na efuna ukuzisa ukukhanya mayikunyamezele ukutsha.ʹ Umntu nekhandlela bayatsha ngenxa yokukhanyisa. Ukunyibilika kwekhandlela elitshayo kukhumbuza iinyembezi zomntu okwintlungu nonyamezelo lokudlula kwindlela yokutsha ukuze kukhanye. 30 Yibanomfanekiso womzali obila esoma ekhaya, ephekuza amaqhwa, ezama ukuba abantwana babezizinto ebomini. Nawe ke mfundi ufana ncam nekhandlela kuba akukho nto wakhe wafika ichophe efestileni, ikubiza, kwezi sele unazo. Wonke umntu kufuneka atshe njengekhandlela ukuze aphumelele. Zikhe zifuneke iinkxwaleko nobunzima endleleni ukuze umntu 35 abonwabele ubuncwane bobomi abufumanayo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 5 Ikhandlela nomntu banoxanduva lokukhanyisa. Buyimfuneko ubumnyama ukuze kuqaqambe ukukhanya. Isikhanyisi masibekwindawo emnyama ukuze avele amandla okukhanyisa. Yibanomfanekiso wetitshala efundisa izifundiswa. Sibayintoni isiphumo? Sibazizifundiswa ezifundileyo? Ofuna 40 ukukhanyisa makaye kubantu abamdinga kakhulu ukuze livakale ifuthe lakhe, abelivumba elimnandi apho. Nesityebi esihlala nezityebi kwindawo yezityebi, siphinde sincede izityebi kuba izizo esihlala nazo, asandisi nto kuba sikhanyisa ekukhanyeni. 6 Ukusebenza kwekhandlela nokomntu sekufuthele neelwimi ngezaci ezisekwe 45 kuzo. Ukucacisa iingxushungxushu zomsebenzi omkhulu ngexesha elincinci amaNgesi, athi 'Sitshisa ikhandlela macala' lo gama amaXhosa athi, ʹSibila sisomaʹ. Ezi zaci zithetha ukuba akulalwa, kusetyenzwa ubusuku nemini. Iilwimi sezisosulelana ngezaci. Isaci usigqibela sikulwimi oluthile ubone sesitshila nakolunye. AmaXhosa athathe esithi, ʹKungcono ndilayite 50 ikhandlela kunokuba ndihlalele ukushwabulela ubumnyama, obunokuba ziziphumo zokungenzi.ʹ Asisebenzisa ukuzivuselela xa esetha amandla. Sithathelwe ekubeni umlilo wekhandlela wenza umsebenzi omkhulu nokuba mncinci. AmaXhosa xa umntu engasatshayi ngaloo nqawa athi unyibilika axelʹikhandlela. Oku kubonisa ukuba umntu uyafana nekhandlela. 55 7 Kwizithethe ikhandlela nomntu ngamaphuth'ahlathinye ekusetyenzisweni kwikhaya eliphantsi kwelifu elimnyama. Ubukho bomntu nobekhandlela buyayicuntsula intlungu. Ukuvela kwabantu kukodwa kuyaphilisa, de kuthi, bakukhupha ikhandlela – eliyimalana engumkhumezelo yokuncedisana nekhaya ukuze isibane salo singacimi ngexesha usaqhuba umsebenzi 60 wokungcwaba. Nakwizithethe zokuvuya nezothando umntu nekhandlela abashiyeki. Akuvela umntu, kutshiswe ikhandlela kubamnandi. Ikhandlela litsha qho kubumnandi bokongeza unyaka womntu, ahlohlwe kulaa keyiki. Thara-a-a! Umoya weminqweno emihle. 8 Ikhandlela nomntu lifana ngokufundisa nangezenzo. Ikhandlela liyalilumeka 65 iwaka lamakhandlela ungacimanga, wacutheka umlilo welilumekayo. Nomntu owenza okuhle kwabanye utsho ngesithatha sokuhle esingapheliyo. Lisifundisa ukungaphelelwa, nokungapheli xa usenza okuhle komnye umntu. Kongezeleleka amandla, kunwenwe ubuhle. Ungabuza uvakalelo lwetitshala nganye xa ibona abantwana eyayibafundisa beziinjineli, beziiprezidenti 70 sebengaphezu kwayo. 9 Liyafana ikhandlela nomntu. Ubungqina busekusebenzisekeni kwazo zombini de kudlulwe nangaphaya kwesiphelo sazo. Zombini zikhunjulwa ngemisebenzi yazo yangokuya bezisaphila xa seziphelelwe bubomi. Imisebenzi ekhunjulwayo iquka ukukhanyisa, ivumba elimnandi, ukuzola 75 nokuphozisa. [Imithombo ithathwe ku: https://www.scottschuleit2014.com yaguqulelwa esiXhoseni yaze yahlelwa] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential ISICATSHULWA B [Uthathwe ku: https://ar.inspiredpencil.com/pictures-2023/dripping-candle- drawing] IMIBUZO: ISICATSHULWA A Jonga kumhlathi woku-1 1.1 Xela ukufana komntu nekhandlela ngokombuzo buciko okwisivakalisi sokuqala. (1) 1.2 Nika zibeziBINI izenzo ezihle ezenziwa ngumntu nekhandlela. (2) 1.3 Sizisa ntsingiselo ni isakhi esinomgca ngaphantsi kulo mhlathi? (2) Jonga kumhlathi wesi-2 1.4 Xela ukuba umntu nekhandlela baluphungula njani uxinzelelo lwengqondo nolomphefumlo kumntu odinga inkxaso. (2) Jonga kumhlathi wesi-3 1.5 Khankanya isizathu sokuxakeka kwabafundi besayensi abadala nabancinci malunga nekhandlela. (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 1.6 Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Ikhandlela lisondele emntwini ngokuphefumla ngokuba zombini zidinga ... A ikhabhoni-dayoksayidi zikhuphe i-oksijini. B i-oksijini zikhuphe ikhabhoni-dayoksayidi. C ikhabhoni-monoksayidi zikhuphe i-oksijini. D i-oksijini zikhuphe ikhabhoni-monoksayidi. (1) Jonga kumhlathi wesi-4 1.7 Xela ukuba ingasetyenziswa xa kutheni intetho ebhalwe ngqindilili kulo mhlathi. (2) Jonga kumhlathi wesi-5 1.8 Xhasa ukuchaneka kwemizekelo ekhankanywe kulo mhlathi emalunga nemfuneko yobumnyama ukuze kuqaqambe ukukhanya. (2) Jonga kumhlathi wesi-6 1.9 Chaza ukuba kulufuthela njani ulwimi ukusebenza kwekhandlela nokomntu. (1) 1.10 Nika ingcamango ephambili yalo mhlathi malunga nokukhula kolwimi. (2) 1.11 Caphula isaci esingekhandlela esibhekisa kumntu osele engafuni ukuyenza into ebethembise ngayo. (1) Jonga kumhlathi wesi-7 1.12 YINYANI/LULUVO ukuba umntu nekhandlela ngamaphuthʹahlathinye? Xhasa impendulo yakho. (2) 1.13 Tyhila iintsingiselo eziMBINI zekhandlela ngokwalo mhlathi. (2) Jonga kumhlathi wesi-8 1.14 YINYANI/BUBUXOKI ukuba umntu uyaphelelwa ngamandla ngokuya enceda abanye ngokwalo mhlathi? Xhasa impendulo yakho. (2) Jonga kumhlathi wesi-9 1.15 Chaza ukuba angakhunjulwa ngantoni umntu nekhandlela xa bengasekho ngokwalo mhlathi. (1) ISICATSHULWA B 1.16 Khankanya zibeMBINI izinto ezikumhlathi we- 4 ezibonakala kumfanekiso. (2) 1.17 Tyhila ukuba umfanekiso womeleza luphi uluvo kwezikumhlathi we-4. (2) 1.18 Nika umyalezo wezi zicatshulwa zozibini malunga nekhandlela nomntu. (2) AMANQAKU ECANDELO: A 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential ICANDELO B: USHWANKATHELO UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA ISICATSHULWA C sithetha ngomakuqwalaselwe ngumntu phambi kokuba amkele umsebenzi omtsha. Shwankathela ngenjongo yokucebisa ngomakuqwalaselwe ngumntu oza kuqala umsebenzi omtsha. QAPHELA: 1. Bhala UMHLATHI ongenaziphene usebenzisa amazwi akho kangangoko unako. 2. Isishwankathelo sakho masiquke iingongoma EZISIXHENXE ungedluli kumagama angama-70. 3. AKULINDELEKANGA ukuba ubhale isihloko xa ushwankathela. 4. Bhala phantsi inani lamagama owasebenzisileyo wakugqiba. ISICATSHULWA C OMAWUKUQWALASELE PHAMBI KOKWAMKELA UMSEBENZI OMTSHA Kuxhaphakile ukuba ukufumana umvuzo kubeyeyona nto ibalulekileyo kuye nabani na ofumana umsebenzi. Kanti zikho nezinye izinto ezibalulekileyo ezifuna ingqwalasela phambi kokuthatha isigqibo sokuwamkela umsebenzi omtsha. Makaqwalasele okulandelayo umntu ukuze angaziboni egaxeleka kwingxaki angenakubasakwazi ukubuya umva kuyo. Kuyimfuneko kofumene umsebenzi ukufumana isivumelwano esibhaliweyo asiphicothe, aqinisekise ngemo yomsebenzi awufumanayo. Kaloku usenokuthi kanti umsebenzi awufumanayo ngowethutyana, okanye usisigxina kungenjalo sisingxungxo nje. Lisolotya elinokumkhonkxa umntu elo xa engalibonanga kwangoko. Ukufumaneka kwesibonelelo sezempilo nohlobo lwaso, nemali esikunika yona kuyafuna ukuthathelwa ingqalelo emsebenzini. Kwezinye izibonelelo zezempilo umsebenzi angazibhaqa sele esebenzela ukuhlawula isibonelelo xa umsebenzi uncedisa ngemali encinci kwisibonelelo kunokuba ebelindele. Ezinye iinkampani zineenkqubo ezingahambelani nemigaqo karhulumente kwaye alifani nexesha lokuqalisa kwinkqubo yomhlalaphantsi. Ezinye umntu zimqalisa emva kweminyaka ethile. Osayina engekaqondi angazibona esithi akwaba sekukwabekile, engenakubasajika nto. Kubalulekile ukwazi inkqubo eyisebenzisayo inkampani yokubekela bucala imali yomhlalaphantsi wabasebenzi. Kunokumnceda umntu ukuphicotha iinkcukacha malunga neendidi zekhefu ezisetyenziswa kumsebenzi awujongileyo. Nobungakanani obu bekhefu, iindidi zekhefu, iinani leentsuku ezinokuthathwa ngaxeshanye zizinto ezididayo azibone exakiwe sele ilapha ikresimesi nepasika, abantu begoduka, abengathi uyaqala ukuyazi indlela elisebenza ngayo ikhefu lakhe. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential Iinkampani ezininzi zikhe zithi kanti azinantlawulo ingaphaya komvuzo abe umsebenzi ecinga ukuba imfanele imali kanti akafundisisanga isivumelwano. Ingabubuchule ukuqinisekisa kuphicotho alwenzayo agqale ulwazi olubhalwe phantsi malunga namalungelo abasebenzi aquka izibonelelo ezifana nebhonasi, nentlawulo yomsebenzi wamaxesha ongezelelweyo. Kungakuhle ukubanolwazi ngamalungelo amalunga nokudendwa, nokonzakala esemsebenzini. Ingqondo iyazula ngexesha lokudendwa, ilindele imali kube kanti isivumelwano satyikitywa nje singafundwanga. Ibayimini yezothuso, sele kukubi. Kulungile nokuqinisekisa indawo okuyo umsebenzi omtsha nokuthi uyawanika amathuba okusebenzela ekhaya ngakumbi ngamaxesha anjengelikabhubhane naxa impilo yomsebenzi okanye eyabanye isemngciphekweni. Kuyenzeka kuthi kanti ipolisi yenkampani ayikuvumeli ukusebenzela ekhaya. Indawo inganenxaxheba kwisigqibo sokuwuthatha umsebenzi xa enokuzibona esebenzela ukuhlawulela ukupakisha imoto ngenxa yendawo esikuyo isakhiwo sokusebenzela. [Sithathwe ku: www.moneyweb.co.za; sibhalwe nguCraig Torr saguqulelwa esiXhoseni, saze sahlelwa] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI UMBUZO 3: ISIBHENGEZO NTENGISO Funda esi sibhengezo ntengiso (ISICATSHULWA D) singezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuso. ISICATSHULWA D [Sithathwe kuwww.pinterest.com] 3.1 Nika amagama amaBINI athetha ukuba imveliso isebenza ngokungaqhelekanga. (2) 3.2 Khetha impendulo echanekileyo ngezantsi. Umfanekiso usebenzisa ubungakanani ukuqaqambisa ukomelela kwesutikheyisi ngokwenza ukuba ... A isutikheyisi encinci isokolise inyathi enkulu. B inyathi igobe umsila ihamba. C iimpondo zenyathi zihlabe isutikheyisi. D isutikheyisi ime phambi kwenyathi. (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 10 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 3.3 Xela zibeMBINI iimpawu umfanekiso okrobisa ngazo ukuba inyathi iyasokola ukududula isutikheyisi. (2) 3.4 Khankanya into efana ngayo inyathi nesutikheyisi ngokomfanekiso. (1) 3.5 Caphula amagama amaBINI anokuchukumisa umnqweno womthengi wokubanayo le isutikheyisi. (2) 3.6 Khetha ukuba ubaxo olukumfanekiso luyabathundeza okanye alubathundezi abantu ukuba bayithenge le mveliso. Xhasa impendulo yakho. (2) [10] UMBUZO 4: IKHATHUNI Funda le khathuni (ISICATSHULWA E) ingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuyo. ISICATSHULWA E ISAKHELO 1 ISAKHELO 2 ISAKHELO 3 [Ithathwe ku-www.zitscomics.com] 4.1 Caphula kwisakhelo soku-1, amagama amabini alandelelanayo ayenza ibelula into eza kwenziwa. (1) 4.2 Khetha kwakwisakhelo soku-1 igama elithetha ukuba abazukuyicela mntwini incwadi abayifunayo uRiya noLutho. (1) 4.3 Ngqina ukuba ngokwembonakalo yomzimba ekwisakhelo soku-1 uLutho uyayoyika into ethethwa nguRiya. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 11 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 4.4 Khetha impendulo echanekileyo yokuvala isikhewu esingezantsi; Isixhobo sokugqamisa uluvo lukaLutho esikwisakhelo sesibini sesokuba ... kwabakwezinye izakhelo. A mkhulu ngokwahlukileyo B mncinci ngokungaqhelekanga C uzisonge ngokoyikisayo D ulila ngokuqaphelekayo (1) 4.5 Nika uphawu lokuqweqwedisa (a) kokubonakala ngamehlo (b) nakumagama akwisakhelo sesithathu. (2) 4.6 Chaza ukuba lubonakala njani uxambuliswano kwiintshukumo zikaRiya noLutho ukusukela kwisakhelo 1 ukuya kwisakhelo 3. (1) 4.7 Khetha ukuba ikhathuni ibonakala idlelelela abantu abadala okanye abasetyhini. Xhasa impendulo yakho. (2) [10] UMBUZO 5: IPROZI Funda esi sicatshulwa (ISICATSHULWA F) singezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuso. ISICATSHULWA F VELA BAHLEKE 1 Ndisuka eGoli kulo nyaka uphelileyo, sihamba emva kwayo imoto eqhutywa kakubi de safika amagosa endlela evalile. Wemiswa wehliswa umqhubi, wabuzwa ukuba kutheni eqhuba ngesantya esiphezulu eqhuba amatakane. Ithi impendulo yakhe, ʹUyayibona le moto mfo wam, isantya sayo siyandivumela ukuba ndingahamba ngala makhulu mathathu anamashumi 5 amabini enasoʹ – Igosa lendlela lithi, ʹKodwa umthetho wendlela ukuvumela ukuba uhambe ngekhulu elinamashumi amabini kuphela.ʹ Indoda ebanjiweyo isafuthekile, ʹKaloku bekufanele ukuba kwenziwa iimoto ezineso santya hayi esi sikule yam.ʹ Igosa liphendule, ʹUya kuyiphendula ejele nakubantwana bakho leyo, thina siyakubamba kanye noku kucikoza kwakho.ʹ 10 2 Naanko unkabi eman’ukucholachola umhlaba apho kunyathele khona igosa lendlela. Lixakiwe igosa ukuba wenzani, umbanjwa uyaqhuba umanʹukufaka umhlaba eplastikini. Ubuyela emotweni yakhe umbanjwa, chatha ipetroli abuye athi qhuzuqhuzu. ʹUkuba akundixoleli nawe soze ukwazi ukuhamba uza kudumba ezo nyawana zakho.ʹ 15 3 Ga-ga-ga-ga-ga-! Ukuhleka sonke emotweni kuba simjongile egalela ipetroli kuloo plastikana yakhe, nkqu negosa limbonile. Kaloku sicinge ukuba uyabaleka kanti uququzelela ukwenza okuya kumatha kokucinga ukuba uza koyikwa. [Sithathwe kwiSʹolezwe. LesiXhosa sibhalwe nguSonwabo Yawa yaze yahlelwa.] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 12 DBE/Novemba 2024 NSC Confidential 5.1 Bhala isichasi segama u ʹemvaʹ obhalwe ngqindilili kwisivakalisi esilandelayo. Ndisuka eGoli apha kulo nyaka uphelileyo, sihamba emva ... (1) 5.2 Bhala imo efinyeziweyo yebinzana elinomgca ngaphantsi. ... sihamba emva kwayo imoto ... (1) 5.3 Bhala kwakhona isivakalisi esilandelayo sibekwintetho- ngqo. Wemiswa wehliswa umqhubi, wabuzwa ukuba kutheni eqhuba ngesantya esiphezulu eqhuba amatakane. (3) 5.4 Bhala isivakalisi esingezantsi sibekwisininzi. Indoda ebanjiweyo isafuthekile ... (1) 5.5 Chaza umahluko kwintsingiselo yezifanekisozwi, u'qhuzuqhuzu' ... no'Ga-ga- ga-ga-ga-!' ngokokusebenza kwabo kwisicatshulwa. (2) 5.6 Chaza okuhlekisayo ngokusetyenziswa kwegama 'plastikana' kwisicatshulwa. (2) [10] AMANQAKU ECANDELO C: 30 AMANQAKU EWONKE: 70 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all