Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

MemorandumisiXhosa HLGrade 12202425 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 memorandum from the November 2024 NSC, 25 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November NSC 2024

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
GRAAD 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LESIBINI (P2) NOVEMBA 2024 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 80 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha angama-25. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha EMAKUQATSHELWE XA KUMAKISHWA • Esi sikhokelo sokumakisha silungiselelwe ukuba sibe sisikhokelo kubakorekishi. • Esi sikhokelo sokumakisha siza kuxoxwa nesigqeba sokukorekisha phambi kokuba kuqalwe ukukorekishwa kumaziko okukorekisha. • Iimpendulo zabaviwa kufuneka zinikwe ingqwalasela ngokokufaneleka kwazo. IZIKHOKELO ZOKUKOREKISHA 1. Xa umviwa ebhale iimpendulo ezingaphezulu kwezilindelekileyo, makisha impendulo esekuqaleni kuphela. (Umviwa akavumelekanga ukuba aphendule umbuzo omde nombuzo omfutshane kudidi olunye loncwadi). 2. Xa umviwa ephendule yomine imibuzo ekwiCANDELO A, (imibongo efundisiweyo), korekisha kuphela emibini yokuqala. 3. Xa umviwa ephendule imibuzo emibini emifutshane okanye imibuzo emibini esisincoko kwiCandelo B nakwiCANDELO C, makisha umbuzo wokuqala kuphela ungawuhoyi owesibini. Ukuba umviwa uphendule yomithandathu imibuzo (kwiNoveli) okanye yomine imibuzo (kwiDrama), korekisha kuphela impendulo yokuqala kwiCANDELO ngalinye, xa kwenzekile ukuba uphendule umbuzo omnye omfutshane nomnye osisincoko. 4. Xa umviwa enike iimpendulo ezimbini ibe eyokuqala ingachanekanga, elandelayo ichanekile, korekisha eyokuqala ungayihoyi elandelayo. 5. Xa iimpendulo zinonjolwe ngokungachanekanga, korekisha ngokwendlela ekunonjolwe ngayo kwisikhokelo sokumakisha. 6. Xa upelo olugwenxa luguqula intsingiselo, yihlabe loo mpendulo. Xa intsingiselo ingaguqukanga ngenxa yopelo olugwenxa, yimakishe loo mpendulo. 7. Imibuzo esisincoko. Xa impendulo yombuzo osisincoko imfutshane kunoko kulindelekileyo ngokwenani lamagama, musa ukumohlwaya umviwa kuba sele ezohlwaye ngokwakhe. Xa impendulo yombuzo osisincoko inde kakhulu, phicotha ngokwempendulo ayibhalileyo wandule ukuyigqithisela kumkorekishi ophezulu. 8. Imibuzo emifutshane. Musa ukumohlwaya umviwa ongasebenzisanga iimpawu zocaphulo xa ecaphula. Kwimibuzo evulelekileyo, musa ukunika amanqaku ngoHAYI/EWE okanye ngoNDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Korekisha impendulo exhasayo ehambelana nokhetho olo. Akukho manqaku abelwa uYINYANI/BUBUXOKI okanye LULUVO/YINYANI. Makisha impendulo exhasayo ehambelana nokhetho olo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha ICANDELO A: ISIHOBE IMIHOBE YESIXHOSA – B Ngombane IMIBONGO EFUNDISIWEYO UMBUZO 1: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI 'IMFECANE' – JJR Jolobe Sebenzisa la manqaku alandelayo, njengesikhokelo sokukorekisha lo mbuzo. Iimpendulo zinokwahluka ngokuxhomekeka kwindlela umfundi awuve ngayo umbongo. Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-25 ukuhlola lo mbuzo. Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo: Umbongo ‘imfecane’ uneempawu zokubayindumasiso, ngenxa yokuba ubalisa ibali ngesiganeko esasikhe senzeka. Sesinye sezixhobo neenjongo zendumasiso ukudakanca intlungu abakuyo abantu abachatshazelwa sisiganeko ekubaliswa ngaso. Kwizixhobo ezisetyenziswayo, ukucwangciseka kwezehlo nendlela ezilandelelaniswa ngayo komeleza injongo yokudakanca intlungu. Esi sincoko sicazulula ifuthe lokulandelelana nokucwangciseka kwezehlo ekuqondeni ukunyukela kwentlungu yamaHlubi ngexesha awayemfenguza ngesiganeko seMfecane. • Isehlo sokuqala sidala umfanekiso wentlungu yabantu abasabayo beshiya amakhaya abo, kusisisi nje emva kwabo. Ngokwesi sehlo bayanyanzeleka bashiye amakhaya, izixeko zingumthuthu oshushu kungasekho zindlu namakhaya bebonakala belamba nasesiswini, bengenanto, ngokukodwa bengenathemba. • Ibali livula nomfanekiso wentsabo, umbalisi ayichaza njengendimbane yentsabo ngenxa yobuninzi babantu ababandakanyekayo. • Ngokomfanekiso ozotywayo wababandakanyekayo koku kusaba, iimbacu zingamadoda nosapho. • Ngokwesi sehlo amadoda nosapho asabayo abonakala engazazi apho aya khona kodwa kucacile ukuba awasenalo okanye laaxhwithwa ithemba lokubanekhaya. • Esilandelayo isehlo kolu cwangciso, singumbono wogxagxamiso afakwa kulo amaHlubi ngamaNgwane kucaca mhlophe ukuba ayadudulwa. Ugxagxamiso luhamba nokuthiwa mbende lutshaba ukuba bawashiye amagquba. • Kulandela iinzima eziveliswa yimbali ngokuthi, bayafohleka kwiindada, bawela imisinga yamanzi, indlala ibaphethe. Usizi lubonakala luzingile de lube luthatha nendawo yokutya kubomi obuqhelekileyo. Kutsho kuqaqambe imeko yendlala ethathelwe indawo lusizi. • Ngokokucwangciseka komhobe ngoku sebephila ngamabonandenzile. Basindile abasindileyo kwiingozi zendlela eziquka amarhamncwa. • Kumzali akukho nto iba buhlungu ngaphezu kokuncwinelwa lusana ungenacebo lokulusindisa. Usana olufayo ngumqondiso wokufa kwesizwe kuba asikhuli, asibheki phambili xa lutshabalala usana. • La maMfengu eva intlungu xa ebuzwa amakhaya, kuxhokonkxwa ubuzwe bawo abangasenabo bebuzwa iinkosi zabo kube iyiyona nto bayifuna ngakumbi. Babonakaliswa bekulaa ndawo yokuba sebefuna nayiphi into enokubanceda ukuze babuye benamakhaya nobuzwe obabusebahluthwayo kubo nabo. (Nayiphi na impendulo echanekileyo) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha UMBUZO 2: UMBUZO OMFUTSHANE 'UJOHN TENGO JABAVU' – SEK Mqhayi 2.1 Njengelʹenduna√/Nqeberhʹenkulu.√ (2) 2.2 (a) AmaXhosa ayibanga ngelithi yekaNtsikana.√ (b) AbeSuthu bayibanga ngelithi yekaSotshangana.√ (2) 2.3 (a) Ziza kuziphelela iimfazwe zamakhaya√/(b) KuMaXhosa kutshabalele ikhwele.√ (2) 2.4 Silucacisa ngokulufanisa ulwazi nento exabisekileyo abantu abasele beyazi ezingqondweni zabo ekukuvela kwelanga ngaphaya kwamafu√√/Silucacisa ngokudala umbono wokukhanya okuxabisekileyo ezingqondweni zofundayo xa sele lufikile ulwazi√√/Silucacisa ngokufanisa ngokungangqalanga ukufika kolwazi novakalelo oluxabisekileyo ngemifanekiso ngqondweni enjengowesikhumba noweliso.√√/Silucacisa ngokudala ukuliqonda ifuthe lokuxabiseka kolwazi ngokulifanisa ngokungangqalanga nokuphuma kwelanga emafini okusele kusaziwa.√√ (Nayiphi na kwezi.) (2) 2.5 Yeyalelayo√ kuba isigama esiyalelayo esingoo, ʹyitsho, thobʹizandla, nqumlʹingxolo, nqumlʹintetho, uzubuyeʹ sidala uvakalelo lokuyalelwa kumfundi√/ kuba ofundayo uziva eyalelwa sisigama esinjengoo, ʹyitsho, thobʹizandla, nqumlʹingxolo, nqumlʹintetho, uzubuyeʹ√/ Yeyokuzimanya nenjongo yokuthunywa√ kuba ukusebenzisana kweziyaleli nezihlanganisi kumenza ofundayo naye azibone ezibophelela kokufanele kwenziwe.√ (Nayiphi na kwezi.) (2) [10] UMBUZO 3: UMBUZO OMFUTSHANE 'MHELA MFONDINI' – GV Mona 3.1 Inkwenkwe iyazihlanganisela.√/ Kwelakowethu ukuzuma lityala√/ Khawuthobʹiqulo mfondini-ndini √/Mhela mfondini.√/ /Ndiphuthum’elam’ikhohlombe.√ (2) 3.2 (a) Xa ephuza umhlaba√/xa egevezela amadolo.√/ Xa ulwimi luyinkabankaba√/ xa ewile ngobuso√/ xa ewile√ (b) Ewileyo ayibhuqwa.√ (2) 3.3 (a) Kunqandwa umkhwa wokuxhaphaza√/wokuvuyelela.√ (b) kukhuthazwa ukulindana√/ukuhloniphana√/ ukuxabisana√/ ukuhlonelana.√ (2) 3.4 Ukuphindaphindwa kwezilanduli ezikwisixando sokwenzana komeleza/kubethelela imfuneko yokungamxhaphazi omnye.√√/ Ukuphindaphindwa kwesimamva sesixando sokwenzana kunqanda ngokubethelela/ngokugxininisa ukubandakanyeka kwamacala omabini ekubeni umntu ngamnye angaxhaphazi omnye, angavuyeleli omnye koko axabise ahloniphe omnye.√√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha 3.5 Yenqonqozisayo√/yebethelelayo√ kuba isitanza sisebenzisa amanqanaba okuhlonelana; kwamakhwenkwe ukubethelela imfuneko yokuhlonelana/ isitanza sibalula amanqanaba okuhlonelana njengooʹ amancinane, oonongena, amakhulu, noonosala ngokuhambelana noxanduva lomnye komnye.√/isigama sisebenzisa uphindaphindo lwegama 'hlonela' ngokuhambelana nenqanaba lokukhula komhloniphi nomhlonitshwa.√ [Nayiphi na impendulo echanekileyo] (2) [10] UMBUZO 4: UMBUZO OMFUTSHANE 'USANA' – ZS Qangule 4.1 Zinkxwaleko zodwa endlwini.√/Yincwina yodwa egumbini.√/Bubushushu bodwa emzini.√ (2) 4.2 (a) Luthetha ngokulila.√ (b) Luyazisa ngokugxwala.√ (2) 4.3 (a) sisenzo sokuncuma.√ (b) kukukhohlela ebusuku.√ (2) 4.4 Sikucacisa ngokulufanisa ngokungangqalanga usana nembewu kwikhaya yona kujongwa kuyo iziqhamo zokondla usapho.√√/Sikucacisa ngokufanisa ngokungangqalanga usana nento eyaziwa ngokwandisa eyimbewu kutsho kukhanye nakobengawazi umsebenzi wosana kwikhaya/obengakwazi okulindeleke kusana ekhaya.√√ (2) 4.5 Yeyenkxalabo√ kuba uchasaniso olugqamileyo olulubiza ikhwezi lomso luphinde lulibone lulilifu elilengalengayo ludiza inkxalabo√ kuba indlela isithethi esikhetha ngayo amagama adiza ukoyika nethemba elingaphelelanga kudiza kwa-inkxalabo.√ [Nayiphi na kwezi] (2) [10] KUNYE UMBONGO ONGAFUNDISWANGA (UNYANZELEKILE UKUBA UPHENDULWE) UMBUZO 5: UMBUZO OMFUTSHANE 'UKUTHETHA' – SE Landau 5.1 (a) Kuhlanga kumiselwe ukuthetha.√ (b) Kwiintlanga kwazinziswa ukuthetha.√ (2) 5.2 (a) Yindlebe.√ (b) Ngumlomo√/lulwimi.√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha 5.3 Kukuyiloza okuvakala kwakuthethwa√/kukucikoza okuvela kwakuthethwa√nokuqonda okudaleka ngenxa yokuthetha.√/umlomo uxhaphazel’amagwebu.√ (2) (Nasiphi isibini kwezi.) 5.4 Kusetyenziswe ukulingana kwenani lemiqolo kwisitanza ngasinye.√√/ Isitanza ngasinye sakhiwe ngemiqolo emine.√√ (2) 5.5 Ukuthetha kunamacala amabini kuba xa kuthethwa kamnandi kuyathamsanqelisa kanti xa kunyhukrulwa kuyaqalekisa./Kuyathamsanqelisa okumnandi kanti okunyhukrulayo kuyaqalekisa.√√/ Kukho ukuthetha ngenzolo kanti nokunkqangaza kananjalo.√√ (2) [10] AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula UMBUZO 6: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI • Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo kuphela. • Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo. • Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabaviwa. • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-26 ukuhlola lo mbuzo. Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo: Iindidi zabantu ahlangana nazo uThantaswa endleleni yobomi bakhe bale noveli zibenegalelo ekuweni nasekuphumeleleni kwakhe; • Kwindlela yobomi uThantaswa uhlangana nabalinganiswa abahlukeneyo abathe ngabanye benza umqela kubomi bakhe bale noveli. Abanye babanegalelo ekuweni bambi banegalelo ekuphumeleleni nangona ubukhulu becala bejonge ngasekuweni nje. • Ekukhuleni uThantaswa uhlangana noMfuneko afumane isiwo ngokuthi abe nomntwana eseyintombi. • Ukwahlukana kukaThantaswa noMfuneko ngezobutsha babo bekungathatheka njengelahleko kubo bobabini kuba iluthando lokuqala kubo kodwa ukufumana kukaThantaswa umtyhi wokuzibandakanya noMsindisi kungabuya kuthatheke njengempumelelo kaThantaswa. • Ukuhlangana kukaThantaswa noMsindisi ongusomashishini owaziwayo waseGcuwa, aze azimanye naye ngothando de kuye ekuzimanyeni ngeqhina lomtshato kukhokelela kwimpumelelo. Ukwendela kwindoda enemali kumabhinqa amaninzi kwayanyaniswa nempumelelo. • Ukuhlangana kukaThantaswa noMfuneko okwesibini, kukuqala kwendlela kaThantaswa ebheka kwisiwo sakhe, nangona yena ezibona ngathi uyaphumelela nje. Uhlangana noMfuneko elipolisa elinamava wezinto zasesipoliseni ezimbi nezintle abe uThantaswa enengxaki yokungaphathani kakuhle noMsindisi ngenxa yokuba kufumaniseke ukuba emtshatweni akanakuphinda ambone umntwana. Iingcebiso namava kaMfuneko zenza ukuba bazibone zingamkhupha uThantaswa engxakini. Ngoko nangoko uThantaswa uyatshintsha ubangumfazi otakayo, etakela uMfuneko. Eso senzo sibalinqanaba lokuqala lokuhlelwa nasisidima somtshato de kuthi kube kuhle nendlela abonwa ngayo ngumntu oncedisayo. • Ukuhlangana kukaThantaswa noMfuneko kumnika elinye icebo lokumncedisa uThantaswa asuse uMsindisi endleleni ngokuthi abulawe. Ukusebenza kweli cebo kumsusa kumgangatho wokuhamba noosomashishini ehlele kumgangatho wokuhamba noorhunta abangooSixaki, abangababulali basematyotyombeni aseZamokuhle. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha • Utshintsha ngoko nangoko abenegama lokubangumbulali kubafundi bencwadi, abengumtyholwa kwisipolisa esijongene nokukhuselwa komthetho njengoMapheza ophethe ityala lokubulawa kukaMsindisi. Omnye umntu angathi sele lirhuqa phantsi igama lakhe kodwa yena uThantaswa akakayiqondi loo nto, yimpumelelo kuye leyo. • Xa ephephaphepha uphando kuvakala Thantaswa wumbi, uThantaswa ofukame inzondo, onqwenela ukuba angafa ngala mzuzu uMapheza. Uguqukile ngokwebali, unguntliziyombi, umbulali onqwenelela yena kuphela okuhle. Ugqobha, engusebekho kumayelenqe ngamayelenqe aquka ukudliswa kukaMapheza ityhefu, ukuthuthwa kukaMapheza esibhedlele ukuze atshiswe ngovutha. Usebenzisana nooSiphongo abathembisa ngokubulala ukuze bazuze imali. Le ndlela yakhe noSiphongo noMfuneko imenza abalwe ngabafundi bencwadi kuluhlu lwabantu abangababulali, abantliziyo-mbi ekhokelela kwisiwo sakhe. Ngokwakuncwadi kungathiwa uliqhawe lentlekele. • Ngokuhlangana kwakhe uThantaswa noMfuneko uhlangana noosomaqhinga abangooMdlambila abangxangele kwale mali athe kanti naye ufuna yona. Uye esetha amandla xa liphanza nelikaMdlambila icebo. Isidima sakhe simka namanzi kuba uyadula ubunje bakhe. • Uyanikezela xa kuvalwa ibhanki yakhe ukuze angafumani mali, aziqonde ukuba ufana nongasekhoyo. Udubula uMfuno, azidubule naye afe ngenxa yokuba ezibona ukuba akusekho yakhe xa engasenayo nemali. Isisu abesikhawulwe ufa naso abe njalo ulahlekene nendlela eya empumelelweni kuba abantu abebemxhasa kuthe kanti bayamlahlekisa nje. (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) [25] UMBUZO 7: UMBUZO OMFUTSHANE INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula 7.1 Badityaniswa kukubanenjongo yokusokolisa uMapheza kuphando alwenzayo lwetyala lokugwintwa kukaYangaphi.√√/Badityaniswa yinto yokuba befuna ukuba afe uMapheza angakwazi ukuliphanda ityala lokugwintwa kukaYangaphi.√√ (Nayiphi na kwezi.) (2) 7.2 UMapheza noMnenga bayinyoka nesele kuba basoloko befungelana ukubethana.√/UMfuneko ubekela uMapheza izabatha ukuze angaphumeleli emsebenzini wakhe.√/UMfuneko umfuna efile uMapheza√/UMapheza uvala indlela yokuba uMfuneko afumane ilifa likaMsindisi√/Bakhombana ngemipu noMapheza besenza ibango likaHlengiwe.√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2) 7.3 Ngokomxholo wesicatshulwa le ntetho ithetha ukuba babeziva bedanile bephoxekile kukuba kanti lo Mapheza beze kukhuza ukufa kwakhe abakuxelelweyo, uyaphila.√√ (2) 7.4 Luphawu lokubalixoki/lwesimo sokungcola/noburhalarhume√ kuba ingxoxo ithi uxokise isipolisa wathi uMapheza ubhubhile kanti akunjalo.√√/ kuba ecingela ububi uMapheza ngokuthi ubhubhile engabhubhanga.√√ Ungumlinganiswa onobungozi/onamanyundululu liphixi/ umxabanisi√ kuba ngokwengxoxo uyawampimpa amanye amapolisa/wazi izinto ezingaziwayo ngamanye amapolisa ezinobungozi.√√ (3) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha 7.5 Ndiyangqina ukuba umbhali uchasene nolwaphulomthetho kuba kule noveli wenze ukuba zonke izaphulimthetho zifumane izohlwayo ngezenzo zazo zokwaphula umthetho ngeli xesha abaxhasi bomthetho bona bephumelela.√√ (2) 7.6 Bobabini banqunyanyiswa emsebenzini.√√ (2) 7.7 Anyanisile kuba kude kwangala mini yencoko kungekabikho luphando luze kufika kuBhanqo noMbuzeli abanebango lokubanolwazi ngezigwinta nokugwintwa kukaMsindisi.√√ (2) 7.8 Ifuthe lokufihlwa kolwazi nguBhanqo noMbuzeli ngezaphulimthetho lilukhulisile ulwaphulomthetho ngokuthi ngeli xesha basabambe ulwazi, lube lukhula ulwaphulomthetho ngokuthi uMapheza obeya kulufumana abe esazanywa ukubulawa, ebekelwa nezabatha ezahlukeneyo.√√/Kwelinye icala belukhula ngokuthi izaphulimthetho zithubelezise izixhobo, zithengiselane izinto zikaMfi, nemipu yasesipoliseni kwaze kwanda ulwaphulomthetho.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2) 7.9 Ngokwesi sicatshulwa uMapheza ongumcuphi, uphula umthetho ngokuthi angazichazi ukuba ungumcuphi ozokufuna ulwazi ngezigwinta.√√ Waqhatha umzala wakhe ngelithi uza kufumana ibhaso elincumisayo emapoliseni ngokuwancedisa ekubanjweni kwezigwinta zikaYangaphi ekudala zizingelwa.√√/ Wadlula kwindawo yentselo ngexesha lomsebenzi.√√ (2) 7.10 Incedisile ukulukhulisa ulwaphulomthetho kuba ngokophando kufumaniseka ukuba ooSixaki bazithengisa kule thaveni izinto ezibiweyo.√/izaphulimthetho zifumaneka kwithaveni kaMbuzeli.√/ UMbuzeli ongusothaveni nguye osoloko esibanemali okanye onemali yokuthenga izinto ezibiweyo aphinde azisebenzise kwakule thaveni yakhe, zibonwa baze ngolo hlobo baye besomelela abophulimthetho.√ Isisombululo esiza nethaveni sibonakala xa uMapheza efumana ulwazi kuMbuzeli ongusothaveni malunga nezigwinta zikaMsindisi.√/ Ithaveni ivuleleke kumntu wonke kangangokuba umcuphi onguMapheza ungena engacelanga mvume atsho abone newotshi kaMsindisi inxitywe ngusothaveni.√/Ukungeneka kwethaveni kusisisombululo solwaphulomthetho kuMapheza kuba kumnceda ancokole noBhanqo ozonwabeleyo ade abe ukhupha neendaba zokuba yena wazi konke ngokufa kukaMsindisi.√ (Nayiphi na impendulo kwezi.) (4) 7.11 Uthando olukule noveli luyahanahanisa. UMfuneko umthandela ilifa likaMsindisi uThantaswa, kanti uThantaswa naye umthandela kwa-eli lifa aza kuncedwa nguMfuneko alifumane. Luthando olunjongo - mbi olwenza ukuba xa uThantaswa ebona imali yelifa isiya isithi qelele kuye, asuke adubule uMfuneko afe naye azidubule afe sitsho isiphelo senoveli nesabo sibeyintlekele.√√ (2) (Nayiphi na kwezi) [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha UMBUZO 8: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa • Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo kuphela. • Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo. • Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo. • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-26 ukuhlola lo mbuzo. Iindidi zabantu ahlangana nazo umlinganiswa zinegalelo ekuweni nasekuphumeleleni kwakhe. Kwindlela yobomi uThole uhlangana nabalinganiswa abahlukeneyo abathe ngabanye benza umqela kubomi bakhe bale noveli. Abanye bamncedise ekuweni bambi bamncedisa ekuphumeleleni nangona ubukhulu becala bejonge empumelelweni. • Ekukhuleni kukaThole ibali lihlangana naye endwendwela kwisikolo afikele kutitshala uZolile onegalelo ekuphumeleleni kukaThole. UZolile ubenegalelo kuba ukhulise umoya wethemba kubomi bukaThole. • UThole ngokwebali wazana noThozama obenesandla kwimpumelelo kaThole. Ubengumhlobo osenyongweni kuThole ebubini nasebumnandini. Uye wamxhasa uThole ngomoya nangezenzo. Umxhasile nangemali ngeli xesha ebuyela esikolweni emdala. UThozama ubekho ebomini bukaThole kukuhle kukubi emkhuthaza bade baba bayatshata. Ukutshata kwabo kungathatyathwa njengempumelelo kuba umncede uThole de wafumana uyise awayengamazi ukuba kanti usaphila. • Ubukho babazali abaneenjongo eziphezulu ngokuphumelela kukaThole buncedisile ngemithandazo neminqweno yabo kwimpumelelo kaThole yokubangumfundisi. • Kukho abanye abalinganiswa ababeneenjongo zokuchitha iinjongo zikaThole. Iinzame zikaSonwabo noThemba bezingayilahleko kodwa zaphanza kuba ibali likaThole liphele sele engumfundisi onemimangaliso. Abahlobo bakaThole, ooSonwabo babenefuthe elibi kuThole kodwa abazange baphumelela ekumwiseni uThole. Ukuhlukana kwakhe nezi nqeberhu ikamva lakhe liyaphuhla. • Ukubethwa nguJoe amgrogrise ngokumbulala kunceda ukuba azikhumbuze ngesifungo sakhe noThixo enze isithembiso sokusebenzela inkosi esihleli njengesazela kwiingcinga nezenzo zakhe. Oku kungabonakala njengokunyusela isazela kwinqanaba lesifungo. • Abefundisi badlala indima enkulu ekuxonxeni ikamva likaThole ebufundisini. UThole uphela engumfundisi ophume izandla ngenxa yembewu ehlwayelwe ngabefundisi abathile esemtsha. Kukwasekuqaleni kwebali apho abona umfundisi olamla abantwana abalwayo watsho wazenzela isifungo sobomi sokubanjengaye abengumfundisi naye ebudaleni. Sele engulo chwenene womfundisi, imbewu yobufundisi iye yaqanduselwa ngumfundisi uShepherd owayemnika amathuba athathe iqonga lokushumayela kubafundi basesinaleni. Yena umfundisi uMaqoma uye wayiphuhlisa le talente waze uThole wamkela ubizo oluye lwakhula wenza imimangaliso kubufundisi. Ukuba uThole Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha abengumfundisi ophume izandla ngenxa yefuthe laba bafundisi ingathathwa njengempumelelo Inene abantu ahlangene nabo uThole kwindlela yabo bamsondeze kubizo lwakhe lobufundisi ngeendlela ezibuhlungu ezingaqondakalanga lula. (Nayiphi na impendulo echanekileyo). [25] UMBUZO 9: UMBUZO OMFUTSHANE NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa 9.1 Badityaniswa ziinkumbulo zangexesha uMangaliso awayesemncinci lingekabikho themba lokuba angaze abengumfundisi wakwaLizwi njengokuba enguye ngale mini.√√ (2) 9.2 Ebehamba etyhutyha ilizwe engenzi zinzame zokubangumfundisi engekagqibi nokufunda esikolweni√/Wayegqityelwe ehamba noThemba noSonwabo abaqwengwa ziingonyama√/ubeselekhe waligqirha elinemali eninzi eKnysna. √√/ Imibuzo katitshala ethi waba ngumfundisi ngenene na idiza ukuba ebengalindelekanga ukuba anganguye. (Nasiphi na isibini kwezi.) (2) 9.3 Ngokomxholo wesicatshulwa le ntetho ithetha ukuba uza kumnyanzela arhole nokuba yintoni yokucela uxolo kuba selayekwa igama likaThole.√√ (2) 9.4 Luphawu lokomelela√ kuba ngokwesicatshulwa woyisa imiqobo eyayimbangela abe litshijolo waguquka wangumfundisi ngokungalindelekanga.√√/ Lobukhalipha√ kuba kwakucingwa waqwengwa ziingonyama kanti wasinda kuzo.√√/ Uphawu lwesimo sokunganikezeli√ kuba nangona iindlela zakhe zazingalunganga zange anikezele de wayinto awayeyinqwenela.√√ (3) 9.5 Ndiyakungqina ukuchasa kombhali ubutshijolo kuba abantu abanezenzo zobutshijolo njengoSonwabo noThemba bafumana isohlwayo sokudliwa ziingonyama.√√ (2) 9.6 Waphela engumfundisi.√√ (2) 9.7 Anyanisile la mazwi kuba ehlathini laseKnysna uThole wasindiswa kukuqamela ngezixhobo awayezinikwe nguThozama eziziincwadi ezineBhayibhile. √√/Anyanisile kuba ukuze akwazi ukuphumelela wakhuthazwa nguThozama ukuba aye esikolweni waza wamana emxhasa ngemali. (Nayiphi na kwezi.) (2) 9.8 Ifuthe lokuhamba kwiindlela zobutshijolo liwukhulisile umxholo wokuthatha izigqibo ezizizo kule noveli kuba uThole uhambe iindlela zobutshijolo, wabetheka kodwa wangumfundisi oyimbalasane akuzithathela izigqibo zokuphinda alande ubufundisi.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha 9.9 Ndiyaxhasa kuba intshisakalo kuThole izibonakalise ngokumnqwanqwada qho ehamba indlela engayiyo ebufundisini njengokubhomboloza xa sela utywala, abethelwe luvalo xa ehamba iindlela zobutshijolo wade wathi akwamkela ubizo wabangumfundisi ongawiyo sele eseGeorge Goch eyaziwa ngokuwisa abefundisi.√√ (2) 9.10 UThemba noSonwabo bancedisile kubutshijolo bamtyhoba walahleka endleleni.√/UThemba noSonwabo bakhe bamtyhoba wayokusinda cebetshu ekufeni ehlathini eKnysna apho wabasemngciphekweni wokuqwengwa ziingonyama√/UFikizolo umncedisile ngokumnika ikhaya wathi akubuya efuna ukuphindela esikolweni wamvumela waphindela ngoku ungumfundisi√/ UThozama ngezipho nangenkxaso umncedisile uThole ukumkhapha ukuya kwilizwe lokucinga ngokuba- ngumfundisi√/uJoe awambona kuloNomsa umncede ngokumbetha ade azikhumbule ukuba uqatshulwe ngelizwi leNkosi watsho wenza izifungo zokusebenzela iNkosi. √ (Nasiphi na isine esichanekileyo.) (4) 9.11 Umxholwana wothando kule noveli ovela ngokuthandana kukaThole noThozama ubenenxaxheba kwisiphelo esimnandi sale noveli kuba uThozama umkhuthaze ukuba abuyele esikolweni, wamxhasa wade wangumfundisi apho ade wabe ubenesandla ekuhlanganeni kukaThole noyise.√√ (Nayi phi na impendulo echanekileyo.) (2) [25] UMBUZO 10: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule • Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo kuphela. • Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo. • Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo. • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-26 ukuhlola lo mbuzo. Iindidi zabantu ahlangana nazo uMfazwe endleleni yobomi bakhe bale noveli zibenegalelo ekuweni nasekuphumeleleni kwakhe. Kwindlela yobomi uMfazwe uhlangana nabalinganiswa abahlukeneyo abathe ngabanye benza umqela kubomi bakhe bale noveli. Abanye bamncedise ekuweni bambi bamncedisa ekuphumeleleni nangona ubukhulu becala bejonge ngasekuphumeleleni nje ngokwesiphelo sakhe kule noveli. • Ekukhuleni uMfazwe uhlangana noFriday abasele besazana kuba babefunda kunye into leyo ebonisa ukuba baphumelele ebomini ngoku kulindeleke igalelo lomntu ngamnye ekuhlaleni nasekutshintsheni iimpilo zabanye abantu. • Xa ibali liqhubeka uMfazwe uhlangana noNokuzola othe wafumana umntwana kuye, waze ke ngolo hlobo waba unomntwana amfumene phambi kokuya elubhacweni. Leyo ingathatyathwa njengempumelelo xa kujongwa ubomi bomntu olitshantliziyo ongazange aphinde abenamntwana ebomini bakhe, noNokuzola ongazange aphinde abenomntwana ebomini bakhe. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha • Ukuhlangana kukaMfazwe noMfundisi uHlathi owaziwa ngokuxhasa amatshantliziyo omzabalazo wakwaQaka, kumnceda akwazi ukutsiba imida yeli eyokuqeqeshelwa ukulwela inkululeko. UMfundisi uHlathi usindisa ubomi bukaMfazwe xa uFriday namahlakani akhe ezama ukumbulala kuba bemtyhola ngobumpimpi, waze wafihlwa kwaMfundisi uHlathi. • Ukungahambisani kwezimvo zikaMfazwe nezikaFriday kubangela ukuba uMfazwe angcungcutheke kude kuduke abazali bakhe abaphela sebesweleka kungekho mntu uyaziyo indlela abasweleke ngayo ibeyilahleko kuMfazwe leyo. • Ukudibana kukaMfazwe noNtsipho kumncedile ukuba aqhubeke nezifundo zakhe kuba wammela eYunivesithi wade utata kaMfazwe wathengisa inkomo ukuze abhatalele izifundo zakhe. Ufundile uMfazwe wabangutitshala. • Utshintsha ngoko nangoko abe negama lokuba yimpimpi kubafundi awayebafundisa kwaQaka nasekuhlaleni abengumtyholwa kwisipolisa esijongene nokukhuselwa kocalucalulo apho azibona esentolongweni ngezityholo zobumpimpi kanti yindlela yokumsondezela iingcinga zabo zokumguqula abeyimpimpi. Kungalula ukuthi ziziqalela zokuphakamisa igama lakhe ngokwala izithembiso ezingamenza aphile ngaphandle kokungcungcuthekiswa kwaye afume nepokotho. • Ukuphephaphepha ugqogqo lwakhe ngamapolisa ekhatshwa lungcungcuthekiso oluza ngoFriday othi uyimpimpi, uhlangana nemingeni ebeka ubomi bakhe esichengeni. Yonke le nquleqhu ibimsondeza kwimpumelelo yakhe njengeqhawe lamatshantliziyo. • eyayimqhubela. • Indlela esingisa elubhacweni imhlanganisa nomzingeli omnika zonke izixhobo zokumkhusela kuhambo lwakhe, ezifana namafutha enyoka, amaqwili, imiqwayito • Amapolisa adibana nawo endleleni ngobuthathaka bawo amncedile ukuba indlela yakhe eya elubhacweni ingabinamagingxigingxi, ngokusuka alibale zizinto ezingenamsebenzi xa kufuneka embambile njengokuhleka ubufutshane bendoda • ngathi uyabazi ubude bendlela azakuyihamba. Umzingeli umsondeza kwiqela leNtsimbebomvu kuba zamnceda wakwazi ukungalambi endleleni, akhuseleke nakwimiqobo ebibekwe endleleni yakhe enjengokubonwa njengentlola ezekusenga ulwazi ize iyokuxelela amabhulu, nokulwa abaThwa kodwa aphumelele. • Kwakhona ukuhlangana noFriday emva kwenkululeko kwiinkundla zamatyala kuphakamise igama lakhe nesidima sakhe xa echophele ityala likaFriday emgweba njengeJaji echophe kwisitulo esiphezulu kuneso wayechophe kuso yena uFriday owayemngcungcuthekisa. Inene uMfazwe udibene nabantu abamsondeze kwinkululeko yakhe. (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) [25] UMBUZO 11: UMBUZO OMFUTSHANE UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule 11.1 Badityaniswa luthando.√√ (2) 11.2 Ndiyangqina kuba uFriday uphazamisana neenjongo zenkululeko ngokuba yimpimpi yombuso wamadlagusha√ nokuthengisa ngoMfazwe.√ (Nayiphi impendulo echanekileyo) (2) 11.3 Ngokomxholo wesicatshulwa ingcinga kaMfazwe ithetha ukuba uNokuzola zonke izinto ebezenza kuye ebezenza ezazi ukuba akenzi zona ncam.√√/ Ingcinga ithetha ukuba uNokuzola ebengathandi uMfazwe ethanda uFriday ngalo lonke eli xesha azenza ngathi uyathanda uMfazwe.√√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha 11.4 Luphawu lokunganyaniseki kuthando lwakhe noMfazwe√ kuba iingcinga ezithi uyachwechwisa ecaleni√/intombi idla isula√/zibonakala zimenza umntu osondelelene noFriday olutshaba lukaMfazwe othandana noNokuzola√ kuba iingcinga zikhankanya izenzo zokunganyaniseki.√√ (Nayiphi impendulo echanekileyo.) (3) 11.5 Ndiyangqina kuba umbhali uchasene nengcinezelo kuba amatshijolo afana noFriday uwenze awavuna nto kwizenzo zawo asuka angamaxhoba.√√/ UFriday obetshutshisa uMfazwe ityala lakhe lichotshelwe nguMfazwe abemtshutshisa kwakufika inkululeko ingcinezelo iye yoyiswa kwazuzeka inkululeko.√√ (2) 11.6 UMfazwe uye walitshantliziyo lomzabalazo/wabaliqhawe lomzabalazo.√√ (2) 11.7 Anyanisile amazwi kaMfazwe kuba ugezo lwawo amapolisa ayelubonakalisa ngokukhaba izindlu zabantu zivuleke ngeenjongo zokubabamba.√√/ Agxagxamisa uMfazwe embamba, amfaka ingxowa enomchamo entloko.√√/ Amapolisa ayeleqa adubule abantwana besikolo.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2) 11.8 Ukungcungcuthekisa uMfazwe kukaFriday ngokumnyoka emapoliseni nakubantu bakwaQaka zibenefuthe ekukhuleni kwengcinezelo kuba kukhokelele ekubeni uMfazwe abanjwe ade aleqwe ngamapolisa nabahlali engenzanga nto.√√ (Nayiphi impendulo echanekileyo.) (2) 11.9 Ngokwebali uMfazwe namanye amatshantliziyo bancame babhaca bayokujoyina umbutho oyiNtsimbi ebomvu, babuya bephethe intshinga, ilizwe likhululekile.√√ (2) 11.10 Akuncedisile ukukhula kwengcinezelo kuba ebengamagosa engcinezelo esetyenziselwa ukuqinisekisa ukuba abantu benza kuphela izinto ezifunwa ngamadlagusha.√/Ebesebenzisa neemeko zendlala ukuthengisa ngabantu batsho babengamaxhoba engcinezelo abanye njengoko bebebaziimpimpi zawo baze abangavumanga baphathwe kakubi.√/Ancedisile ekusombululekeni kwengcinezelo ngeempazamo zawo ezifana nokuthathwa ingqondo zizinto ezincinci agqibele uMfazwe ephuncuka.√/Kwelinye icala ebekhe alibale kukuhleka nokuhlekisa ngobufutshane bomntu emke okanye asinde ekubanjweni kwangawo uMfazwe.√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (4) 11.11 Umxholwana wothando uzise ubumnandi kwisiphelo sale noveli ngokuthi uMfazwe afumanise ukuba kanti unomntwana ogama linguZubuye noNokuzola ongasekhoyo.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) [25] OKANYE Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha UNCWADI LWEMVELI UMBUZO 12: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye • Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo kuphela. • Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo. • Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo. • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-26 ukuhlola lo mbuzo. Iindidi zabalinganiswa abazizilwanyana ahlangana nazo uFudwazana endleleni yobomi bakhe kule ntsomi yeenyamakazana, zibenegalelo ekujongelweni kwakhe phantsi nasekuphumeleleni kwakhe. Kwindlela yobomi uFudwazana uhlangana nabalinganiswa abazizilwanyana abahlukeneyo nabancedisileyo kwimpumelelo yakhe. • Ukufika komlinganiswa ongukaMaginyi’inyathi oneempondo entsimini wayenza eyakhe ebasa nomlilo ngeenjongo zokuzojela umbona, kuzisa uloyiko kwizilwanyana ngaphandle kukaFudwazana. • UFudwazana uhlanganiswa nezilwanyana ezimdelelayo ezimnika amagama adelelayo afana noFudwazana omncinci, ezinye zimsizela ngelithi uza kuzenzakalisa kanti ngolo hlobo kuye ngaphakathi kukhula ikhwele lokufuna ukuzibonakalisa nendzondelelo. Yindlela eya empumelelweni leyo. • UFudwazana udibana buqu nomlinganiswa uMaginy’inyathi oneempondo angabonakalisi loyiko. Xa uMaginyinyathi neempondo emoyikisa ngelizwi elikhulu uFudwazana akabuyi ngamva. Uyarhoqoza akhwele kuye, bajijisane amkhame de afe. Ukugqiba kwakhe uvuma ingoma yoloyiso, ezinye izilwanyana ebezimdelela azisakholelwa. Ezinye ezivileyo zibaleka ziye entsimini zimbulele uFudwazana ngobugorha bakhe abubonakalisileyo zimncome. • Le mpumelelo ize noFudwazana yabutshintsha ubomi bakhe waphela engumlinganiswa ohlonitshwayo zizilwanyana ebezikade zimdelela. Izilwanyana adibene nazo uFudwazana ebomini bakhe zibe nefuthe ekudelelweni nasekujongelweni phantsi kwakhe kanti ukudibana kwakhe nomlinganiswa ongumaginyinyathi neempondo kuzise elinye icala lobugorha nobuqhawe kuFudwazana waphela engumntu ohloniphekileyo phakathi kwezilwanyana. USteve Biko • Kwesi sibongo uSteve Biko uthatyathwa njengophumeleleyo ngenxa yobukho babantu ababenegalelo lokumwisa okanye ukumphakamisa ebomini bakhe • Kwindlela yobomi bukaSteve Biko uhlangana nabantu abahlukeneyo abathe benza umzila kubomi bakhe. Bakho abantu ababesilwa naye abanjengoRhulumente wengcinezelo ngeenjongo zokuba ingcinezelo nocalucalulo luhlale lukhona eMzantsi Afrika. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha • Aba bantu ngokwesibongo benze zonke iinzame zokumwisa bemvalela ezintolongweni bemngcungcuthekisa ngeenjongo zokumthoba amandla, khange aphele mandla uqhubekekile esilwa ingcinezelo. Ukuzuzwa kwenkululeko kuthatyathwa njengempumelelo kaSteve Biko kumlo wengcinezelo nethe yabayimpumelelo yesizwe siphela soMzantsi Afrika. • Kwesi sibongo isininzi esisetyenziswa kwimiqolo efana nethi, ʹNamhlanje sithi yeyethu kuba asilwele amathandazweʹ. Amanye amathandazwe nabanye abanjongo yokunceda uMzantsi Afrika ukuya enkululekweni ebekhona enegalelo lenkxaso nokukhuthazana kule ndlela yomzabalazo. Kuphela kukhululeka ilizwe ngenxa yobambiswano lwesininzi. Wabe ke inkululeko yoMzantsi Afrika ithathwa njengempumelelo kaSteve Biko. • URhulumente wocalucalulo ube negalelo ekuncediseni kwimpumelelo kaSteve Biko. Ezi ziqhamo zenkululeko zibonakala engasekho uSteve Biko kushiyeke imisebenzi yakhe kuphela. Iziphumo ziphinda zibonakale kwisizwe esiNtsundu ngemfundo engenamkhethe, ukuncedeka koluntu olufana neenkendama kunye nabahlolokazi. (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) [25] UMBUZO 13: UMBUZO OMFUTSHANE UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye 13.1 UNxele uthetha into kumaNdlambe athi uyive ngoNyengane, abe amaNdlambe athile ekuthandabuza ukuhambelana kwale nto ayithethayo uNxele nebithethwa nguNyengane.√√/Zizenzo neentetho zikaNxele athi yena zihambisana nezikaNyengane abe amaNdlambe ekuva ukuba akukho ukuhambisana.√√ (2) 13.2 Uzifanisa ngokuthi uNxele afune abantu banqule njengokuba noNyengane wayefuna banqule.√/Ngokuthi afune bavume izono balahle nezinto ezimbi ababezenza.√/Ngokuxelela abantu abangafuni ukumlandela ukuba baza kwehlelwa zizinto ezimbi njengomgwebo owawushunyayelwa nguNyengane.√ (Nasiphi isibini kwezi.) (2) 13.3 Ngokomxholo wesicatshulwa ukubula kukuhlambulula uxele izinto ezimbi owakha wazenza.√√ (2) 13.4 Luphawu lokubalixoki√/lokubangumlahlekisi√ kuba ngokwengxoxo ekwisicatshulwa kuvela ukuba izinto azenzisa amaNdlambe azaziwa sisiNdlambe.√√ (3) 13.5 Ndiyangqina ukuba umbalisi wentsomi uchasene nabaprofethi bobuxoki kuba imbali iphela kubhubha umprofeti wobuxoki onguNxele kungazange kubekho nasinye isiprofetho sakhe esazalisekayo.√√/Ndiyangqina kuba umbalisi kucwangciso lwakhe lweziganeko umenza asweleke uNxele ongumprofethi wobuxoki ngemini ekuzalwa ngayo uYesu Krestu owaziwa njengomprofethi oyinyani.√√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha 13.6 Iyayinika impendulo kuba njengokuba esi saci sibhekiselele kwinto engasoze yenzeke ngokokusetyenziswa kwaso, sizalwa sisenzo sikaNxele sokwenza iziprofetho ezalindwa zancanywa azade zizaliseke ngokwale ntsomi.√√ (2) 13.7 Iyintsomi engemvelaphi yezinto kuba isinika imvelaphi yesaci ngokusebenzisa imbali kaNxele.√√ OKANYE Ingembali kuba ngokwesakhiwo ibalisa imbali kaNxele kudala.√√ (2) 13.8 (a) Ngabalandeli bakaRharhabe mhla wayeqephuka kwelakubo kwaPhalo√ (b) nguRharhabe.√ (2) 13.9 Ngokomxholo wesibongo yimini athe uRharhabe wahlangana nengqumbo yamaLawu awathi kanti nawo ayincwasile le ndawo amisa kuyo.√√ (2) 13.10 Ngumfanekiso ntelekelelo wobuzaza bemfazwe.√√ (2) 13.11 AmaLawu√ AbaThwa.√ (2) 13.12 Yimbongi yomthonyama√ kuba yazi imvelaphi yesizwe.√ (Nayiphi impendulo echanekileyo) (2) [25] AMANQAKU ECANDELO B: 25 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha UMBUZO 14: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa • Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo kuphela. • Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo. • Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo. • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-26 ukuhlola lo mbuzo. Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo xa aphuhlisa ukuhambelana kwesohlwayo sikaNomaMpondomise nesikaGugulethu nezenzo zabo. UNOMAMPONDOMISE Le drama imbonisa uNomaMpondomise efumana isohlwayo sokuba uGugulethu atshate noThobeka yena esamlindile kunye nesokuzeyelisela emlanjeni emva kwezenzo zakhe zokungabathobeli abazali nokuphoxisa ngoMcunukelwa. • UNomaMpondomise wamkela uthando lukaGugulethu avume nokumtshata ekubeni sele elotyolwe nguMcunukelwa. • Uthatha isigqibo sokukhupha iinkomo zikaMcunukelwa enqandwa ngunina uMaNyawuza noyise uLangeni. • Uthembisa abazali bakhe ukuba zikho iinkomo ezizayo eziza kungena endaweni yezi zikaMcunukelwa zisuke zinganeni. • Abazali bayavuma kodwa bemlumkisile ngokulahla imbo yakhe ngophoyiyana. • Wala uMcunukelwa akakhathalele nezicengo neentshwabulo zakhe. • Ufumana iindaba kwiphephandaba zokubulawa kukaMzamo kumtshato kukaGugulethu. • Uyazisola ngokuphoxa abazali bakhe kuba ebenethemba lokutshatwa nguGugulethu. • Akakwazi ukumelana neentloni nentlungu abeke kuyo abazali bakhe. • Umangalela uGugulethu ngokumphoxa atshate enye intombi ekubeni ebemthembisile ngomtshato. • Akalindi nokuva iziphumo zesimangalo sakhe, uyazibulala ngokuzeyelisela emlanjeni. Isohlwayo sakhe sikhulu kuba ngesiXhosa uzenzile akakhalelwa. UGUGULETHU Le drama imbonisa uGugulethu efumana isohlwayo sokuhlawula ngesithembiso esingazalisekanga nesokugwetywa intambo ngokubulala. • UGugulethu ngokucela umtshato kuNomaMpondomise avunywe, angakulandeli okanye angasizalisekisi isithembiso ngenene ufanelwe sisohlwayo. Inkundla yamatyala isebenzisa umthetho welo xesha ukumgweba ngesenzo sakhe. • Eyona ngxaki ibonakalayo neyenza isohlwayo simfanele kukuthula anganiki ngcaciso kuNomaMpondomise phambi kokuba uNomaMpondomise ade alahlekiswe ziingcinga ngenxa yokuzifumanela iindaba zokutshata kukaGugulethu ebezijoliswe ekwaziseni ngokufa kukaMzamo. • Nangona abazali bakaGugulethu uZwilakhe noMaGaba bemnyanzele Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha ngokutshata intombi ethandwa ngabo enguThobeka, ibiseluxanduva lukaGugulethu ukudlulisa unxunguphalo lwakhe kuNomaMpondomise baluphathe kunye ngoku uvela enolwazi yedwa nangona luyintlungu nje. • Ubuqatha besigwebo senkundla ngokophula isithembiso somtshato, esiziinyanga ezintandathu esebenza nzima okanye amashumi amahlanu eeponti sifanele ukuthotyelwa kuphela kwaye sithathwe nguye kuba akukho bungqina phambi kwenkundla bokuba asinguye otshatileyo. • Sesinye isohlwayo kuye ukushiywa nguNomaMpondimise kabuhlungu ngokuthi azeyelisele emlanjeni ngenxa yokungakwazi kwakhe ukuzilamlela ngokumazisa kwangoko ngengxaki akuyo. • Ukuzahlukanisa nekhaya kukuzohlwaya kuye uGugulethu kuba ubalikheswa elinxiba impahla emnyama eMthatha, iminyaka elishumi elinesibini, elingenakhaya. • Ukohlwaywa ngokulandeliswa ngoThobeka osele enabantwana nguyise uZwilakhe kunye nabo bantwana bakhe kumenza axolele ukufa kodwa aqinisekise igama lakhe liyacima emhlabeni. • Ngenxa yokona uGugulethu ufumana isohlwayo sokushiya iphakade sekungasekho nempunde egameni lakhe nonina lowo owayeyiqalile injece. Siyamfanela nesi isigwebo (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) [25] UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUTSHANE) BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa 15.1 Sisenzo sokuzeyelisela emlanjeni.√ (1) 15.2 Abalinganiswa bayazithethela ngokwabo.√/Kukho izalathisi zeqonga.√/ Igama lomlinganiswa lisekhohlo lilandelwe yintetho yakhe.√/ Kukho ikholoni emva kwegama lesithethi.√ (2) 15.3 Sihambelana ngokuba isihloko esithi, ‘Buzani Kubawo’ sikrobisa kumntu ongafuni kuthatha uxanduva lwesenzo sakhe kanti kwisicatshulwa siyambona ukuba nguGugulethu ongafuni kuthatha uxanduva.√√ (Impendulo mayiqulathe icala lesihloko kunye necala lesicatshulwa.) (2) 15.4 Ndiyaxhasa uZwilakhe uyazohlwaya ngokuthi abone ukuba isohlwayo esiya kuGugulethu sifanele ukuba size kuye.√√/ Ndiyaxhasa kuba uyazohlwaya ngokubhatalela uGugulethu imali enkundleni.√√ OKANYE Ndiyachasa akazohlwayi udlala indima yakhe njengomzali okhupha umntwana wakhe engxakini njengaye nawuphi umzali.√√ (2) 15.5 Isigwebo senkundla sihambelana nemithetho yelo xesha elizweni. Ngokuqinisekileyo isigwebo esinikwa uGugulethu sisisohlwayo esinikwa nabani ophula isithembiso sokutshata umntu.√√ [Nayiphi na impendulo echanekileyo.] (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha 15.6 UGugulethu unxibe iimpahla ezimnyama ishumi elinesibini leminyaka.√/ Uyala ukugoduka utshipha eMthatha.√/Unqwenela ukuzibulala.√ Ubulala uThobeka nabantwana bakhe bakuthunyelwa kuye eMthatha.√ (Nasiphi na isibini esichanekileyo.) (2) 15.7 Achanekile kuba intetho ethi 'liyaduduma lidlula nemiphefumlo' ichaza ngokufanisa ngokungangqalanga imeko yoloyiko abazibona bekuyo kunye nezulu eloyikekayo ngenxa yokufa nokudandatheka kwemiphefumlo yabantu.√√ (2) 15.8 Ngokwamazwi kaGugulethu igama 'kugqityiweʹ lithetha ukuba yena uzibona etshatile noNomaMpondomise kunjalonje akakho omnye umntu owobuya atshatwe nguGugulethu.√√ (2) 15.9 Ubuthathaka abenabo uZwilakhe bobokufuna ukunyanzelisa ilizwi lakhe.√ bukhokelele ekubeni bubenobungozi kuGugulethu nakwabanye abasondeleyo.√ (2) 15.10 Ukwahlulelana kwamaxesha kudale iyantlukwano phakathi kwabatsha nabantu abadala abasadla ngendebe endala kwaze oko kwenza uthanda kwiingcinga, izimvo nezenzo zabo.√√ (2) 15.11 (a) Kukuthunyelwa kukaThobeka nabantwana bakhe kuGugulethu aze uGugulethu ababulale ngezembe.√ (b) Yeyokuba uGugulethu ubengumbulali, nebanjwa.√ (2) 15.12 Ngowokuba abantu mabaziqhelise ukukhupha imbilini yabo, bayilwele into abangayithandiyo nabanyanzelwa ukuba bayenze nanjengoko uThobeka ethe ngokungazilweli kwakhe waphulukana nobomi bakhe.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2) 15.13 Ngabantu ekufuneka bazi okanye balumkele ukunyhashwa kwelungelo labo lokuzikhethela undofa naye√ kuba kufuneka balumke babenolwazi ngeendlela anyhasheka ngazo amalungelo√ kuba kufuneka bazi ngeengozi abanokuzifaka kuzo ngokungawaboni amalungelo abo anyhashekayo.√ (Nayiphi impendulo echanekileyo.) (2) [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha UMBUZO 16: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI INDLAL' INAMANYALA – M Lamati • Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo kuphela. • Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo. • Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo. • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-26 ukuhlola lo mbuzo. Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo xa aphuhlisa ukuhambelana kwesohlwayo sikaMaqhikizane nesikaMamQhinebe ngezenzo zabo. UMAQHIKIZANE Kule drama uMaqhikizane ufumana isohlwayo sokuphulukana nesidima sokubangumqeshi abelibanjwa • UMaqhikizane ngumqeshi wakwarhulumente. Isikhundla sakhe usisebenzisele ukuxhaphaza abantu abahluphekileyo abadinga umsebenzi. • Akabaphathi kakuhle abantu xa beze kwiofisi yakhe, umzekelo; uthetha kakubi noSiqhiwu xa eze kuqonda ngemiba yomsebenzi ude amthuke ngokuthi unyabile, usisanya-mtya. • Ufuna izinyobo ukuze anike umsebenzi umntu owudingayo. Uthi abantu abangeni nje eofisini yakhe bengaphethe nto xa befuna umsebenzi ude acacise ngelithi umntu uthenga emithiyo ngenethole. • Ufuna ikhulu leerandi kuSiqhiwu ukuze amnike umsebenzi. • Kumantombazana uwaxhaphaza ngesondo ukuze awalungiselele izithuba zomsebenzi. Uwaqhatha ngokuthi uza kuwatshata, engathethi loo nto. Uloba uSiphokazi ngokuthi uza kumnika umsebenzi, imali nobunewunewu. • UMaqhikizane uthiyiselwa nguSiqhiwu noSiphokazi ngoncedo lwabakwantsasana. • UMaqhikizane uyabanjwa aze agwetywe iminyaka esibhozo esebenza nzima entolongweni. UMAMQHINEBE Kule drama uMamQhinebe ufumana isohlwayo sokuphoxeka kuSiqhiwu ongumntwana wakhe nesokuphulukana nesidima sokubangumama wekhaya abengumtyholwa kwityala lokuba iintsana. Kanti ke nokungabisaya eNorth Crest kusisohlwayo. Umntu unokucinga ukuba uphoxeka kwakuMaGatyeni lo amrhwebesha ngokusebenzisa ubuhlwempu bakhe kanti umzisa kobunye. Uluhlu lwezinto ezenza isohlwayo asifumanayo samkeleke zezilandelayo; • Ukungakwazi ukuzeyisa nokungakwazi ukuzazelelela afune ukufumana izinto lula emva kokuba ephumelele ukufundisa uSiqhiwu. • Ukungamameli kwakhe uSiqhiwu emcebisa, emnqanda ngemiba ehambelana nezinyobo norhwaphilizo • Uthi gabhu kurhwaphilizo ehamba noDlezinye noMagrazula abahambela kude nokubanjwa. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha • Ude azincame ayokuqiniswa nguMagrazula olixhwele ukuze abenesibindi sokwenza umsebenzi wokuba iintsana ezifunwa leli xhwele. • Ukugxagxamisa uMaGatyeni ukuba amncedise kumkhuba wokuba iintsana ngokumqobisela ngokuthi abuyise yonke into ebemnceda ngayo akwala ukuba iintsana kumbeka kwindawo engumngcipheko kuba uyatyholeka. • Ukuba iintsana zabantu, engumama wekhaya, ekwangumama webhatyi, eyazi intlungu yokungabinamntwana imenza afanelwe sesiqatha isohlwayo. • Ubangumama ozimisele ukubanamaqhinga okuxokisa abantwana ngokuthi uya eMzamba apho kungcakazwa khona, umntu onethamsanqa afumane imali ekhawulezileyo. Oku kumenza afanelwe sesiqatha kuba ngoku sekufuneka abantwana bamhunyamhunyane nesazela somzali oba abantwana. Isohlwayo asifumeneyo uMaqhikizane sokugwetywa iminyaka esibhozo esebenza nzima entolongweni sihambelana kakuhle nezenzo zakhe zokuxhaphaza nokunyhasha amalungelo abantu abadinga imisebenzi. UMamQhinebe naye ufumene isohlwayo esihambelana nezenzo zakhe ngokuthi abanjwe ngokwenza okumasikizi okukubela abanye oomama iintsana zabo akugqiba ukuba engumama ozeleyo naye. (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) [25] INDLALʹ INAMANYALA – M Lamati Umbuzo 17: UMBUZO OMFUTSHANE 17.1 Kukwenza iimpazamo kulo msebenzi wabo wokuba iintloko.√ (1) 17.2 Abalinganiswa bayazithethela ngokwabo.√/. Abalinganiswa abasekhohlo ze kusetyenziswe ikholon ukwahlula kwintetho.√/ Ingxoxo ephakathi kwabalinganiswa.√ (2) 17.3 Sihambelana ngokuba isihloko xa sisithi, ʹIndlalʹinamanyalaʹ sithetha ukuba umntu ogutyungelwe yindlala angenza nantoni na ukuzikhupha endlaleni. Kwisicatshulwa kuvela uMagrazula noDlezinye bengabantu abathenga iintloko zabantu ngeenjongo zokuzikhupha endlaleni.√√/Kwabona babenza izisulu abantu abasendlaleni ngokubafaka kumgibe wokuba iintloko baphinde bababone beziziyatha xa bebanjwa ngumthetho.√√ (Impendulo mayiqulathe icala lesihloko kunye necala lesicatshulwa.) (2) 17.4 Ndiyaxhasa uyadlisela uMagrazula kuba ukhangeleka ebeka imali phambili ngaphezu komngcipheko abakuwo abantu abazizithunywa zakhe kanti naba bangamaxhoba akhe.√√ Okanye Ndiyachasa kuba uMagrazula ukubahlawula kukuzalisekisa isivumelwano (2) esiphakathi kwabo njengomqeshi wabo. √√ 17.5 Ukubanjwa kwezithunywa akusiso isisombululo sengxaki yobiwo lweentloko nentsana xa engade abanjwe uMagrazula noDlezinye abaziinkintsela zobiwo lwazo. [Nayiphi impendulo echanekileyo.] (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha 17.6 Bahlala ngokungathembani kwabodwa√/abaqondani nabantwana babo√/ baphila ubomi obufuna isibindi sokuzingela iintsana zabantu√/bahlala ngokuthandazela ukwenza ubumdaka ngempumelelo√/behleli nje bayila amacebo okuzingela iintsana.√/bayabanjwa bavalelwe.√ (Nasiphi na isibini kwezi.) (2) 17.7 Lichanekile kuba umqa yinto emonyeneyo engasombululekiyo, ngoko ke bakwimeko abangakwazi ukuzikhupha kuyo kuba babanjwe, batwela bengekayi nasejele babe bezibonda kwangokwabo. √√/ kungumqa ukuba umnqweno wokubanomzi eNorth Crest ebebeyisebenzela ijike yayijele.√√ (2) 17.8 Ngokwamazwi kaMaqhikizane, ibinzana elithi 'icuba lam' liqulethe intsingiselo yokuba icuba sisihlonipho semali yokunyoba ukuze bafumane umsebenzi abafuna ukufumana umsebenzi.√√ (2) 17.9 Ubuthathaka abenabo uMaqhikizane bobokunyoluka√ bukhokelele ekuhleni kwesidima ngokuthi abanjwe ngenxa yokunyobisa abantu abafuna umsebenzi.√ (2) 17.10 Indlala igqamise iyantlukwano phakathi kwabanemali nabangenamali (2) ngokuthi abanayo baxhaphaze abangenayo .√√. 17.11 (a)Sesokubanjwa kukaMaqhikizane abekwe izityholo.√ (b)Uyagwetywa abe libanjwa angabisaba ngumntu karhulumente ohloniphekileyo.√ (2) 17.12 Ngowokuba abantu mabaziqhelise ukukwazi ukuthi, ‘hayi’ bangade babezizisulu zokuxhatshazwa okanye bafune ukuthethelelwa ngabanye.√√/ Ngowokuba masikulwele okulungileyo senze okulungileyo singabi ngamaxhoba eemeko esizifumana sikuzo.√√ (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.) (2) 17.13 Ngabantu abaswele umsebenzi√ ukuze bazi ukuba xa umntu ethwaxwa yindlala kufuneka abenomonde azi ukuba uza kukhululeka ngenye imini angalukuhleki enze amacebo anobungozi kuba amenza umntu aphelele ejele.√ (2) (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.) [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUMAKISHA ISINCOKO SESIHOBE ICANDELO A: Irubriki yesincoko soncwadi: ISIHOBE [10 AMANQAKU] Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo 5–6 4 3 2 0–1 UMXHOLO -Isihloko sitolikwe -Ibonisa ukuqonda -Isihloko sitolikwe -Ayanelisi indlela -Akanalwazi kwaphela ngokunzulu nokutolika kakuhle ngokwanelisayo ekutolikwe ngayo ngesihloko Ukuhlalutywa -Iingxoxo ezinomtsalane isihloko okanye umbuzo -Akho amanqaku axhasa isihloko/ umbuzo -Impendulo ayikho kwesihloko, ubunzulu ezixhaswe -Impendulo inazo isihloko kakuhle -Anqongophele kakhulu mxholweni wesihobe bengxoxo, indlela ngokuvokothekileyo iinkcukacha ezanelisayo -Ezinye iingxoxo amanqaku okuxhasa -Impendulo ibonisa azakuzela ngayo kusetyenziswa isihobe -Izimvo ezibambekayo zixhasiwe nangona isihloko ukulambatha kulwazi ingxoxo, -Impendulo ibonisa zinikiwe nangona ingezizo zonke -Impendulo ibonisa lwesihobe nokuwulandela ulwazi olugqwesileyo ingezizo zonke nje ezixhaswe ukuqhwalela kulwazi kakuhle umhobe lwesihobe ezixhaswe njengoko ngokwanelisayo. lwesihobe kufanelekile -Impendulo ibonisa -Impendulo ibonisa ulwazi olusisiseko 6 AMANQAKU ulwazi lwesihobe lwesihobe -Isakhiwo siyathungelana -Isakhiwo sicacile kwaye -Bukho ubungqina -Isakhiwo sibonakalisa -Isakhiwo sife amanqe ISAKHIWO -Ingxoxo ixongxwe kuhle ingxoxo iyathungelana besakhiwo iziphene zoyilo -Iziphene zolwimi NOLWIMI kwaye izimvo zikhuliswe kakuhle -Isincoko sibonakalisa -Ingxoxo azamkelekanga konke- ngokugqwesileyo -Ukuthungelana ukusilela kukuthungelana ayicwangciswanga konke nesimbo nangokucacileyo kwengxoxo nokunamathelana ngokukuko asichanekanga 4 AMANQAKU -Ulwimi, ithoni nesimbo kuyalandeleka kwezimvo -Bukho ubungqina sokubhala zivuthiwe, -Ulwimi, ithoni nesimbo -Iziphene zolwimi beziphene zolwimi zinomtsalane, zichanekile sokubhala zichanekile zimbalwa, ithoni nesimbo -Ithoni nesimbo -Igrama upelo ubukhulu becala sokubhala zichanekile sokubhala neziphumlisi ikakhulu azichanekanga azinaziphene kwaphela AMANQAKU 4 3 2 1 0-1 QAPHELA: Ukuba umviwa uwutyeshele ngokupheleleyo umxholo, suka wabhala isincoko esiya sephepha lesithathu, mnike u-0 kumxholo nakwisakhiwo nolwimi. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 25 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo sokumakisha ISIHLOMELO B: AMACANDELO B NO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA ISINCOKO SONCWADI – INOVELI NEDRAMA [25 AMANQAKU] Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo nefanelekileyo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo UMXHOLO 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 -Impendulo igqwesile -Ubonisa ukuqonda -Impendulo iphakathi, asiyiyo -Buncinane ubungqina -Buncinci kakhulu 14-15 nokutolika kakuhle isihloko yonke imiba ekungenwe kuyo obubonakalisa ukusazi ubungqina obububo -Impendulo ebalaseleyo okanye umbuzo nzulu isihloko yaye kunqabile ukuqonda isihloko 15 AMANQAKU 12-13 -Impendulo inazo -Akho amanqaku asixhasa ukungena nzulu kwimiba -Iimpendulo zisilele kakhulu -Ukutolikwa okunzulu iinkcukacha ezanelisayo - ngokufanelekileyo isihloko ekubhalwa ngayo ukuphendula umbuzo kwesihloko Izimvo ezibambekayo -Ezinye izimvo zixhasiwe -Ambalwa amanqaku -Izimvo zibekwe ngendlela -Iingxoxo ezinomtsalane zinikiwe nangona ingezizo kodwa ubungqina abusoloko axhasa isihloko engacacanga konke-konke ezixhaswe zonke nje ezixhaswe busamkeleka -Iimpendulo -Alukho kwaphela ulwazi ngokuvokothekileyo njengoko kufanelekile -Ulwazi lwejenre/netekisi ezichanekileyo zimbalwa lwejenre netekisi kusetyenziswa uncwadi -Impendulo ibonisa ulwazi alugqibelelanga kakhulu -Ukuqonda okubalaseleyo lwejenre netekisi -Luncinane ulwazi kwejenre netekisi ngejenre netekisi ISAKHIWO 9–10 7–8 5-6 3–4 0–2 NOLWIMI -Isakhiwo siyathungelana -Isakhiwo sicacile kwaye -Bukho ubungqina besakhiwo -Isakhiwo sibonakalisa -Ukungabikho koyilo -Intshayelelo nesipheloingxoxo iyathungelana obungagqibelelanga iziphene zoyilo kwenza ukuba kungabikho 10 AMANQAKU esigqwesileyo kakuhle -Unamathelelwano -Izimvo azithungelelani thungelelwano lwezimvo -Ingxoxo yakheke -Intshayelelo nesiphelo nothungelelwano lwezimvo kakuhle -Iimposiso zolwimi nesimbo ngokufanelekileyo yaze kunye nemihlathi lukho, kodwa kukho iziphene -Iziphene zolwimi sokubhala esife amanqe yakhuliswa ngokucacileyo zicwangciswe ngendlela -Zikho iziphene zolwimi ziyabonakala zenza ukungavakali -Ulwimi, ithoni nesimboedala uthungelwano ezithile, ithoni, nesimbo -Ithoni nesimbo kokubhaliweyo sokubhala sivuthiwe, -Izimvo zithungelana sokubhala sichanekile sokubhala -Ayichanekanga ithoni sinomtsalane, sichanekile ngokuchanekileyo ikakhulu asichanekanga nesimbo sokubhala -Ulwimi, ithoni nesimbo -Imihlathi ichanekile ikakhulu -Imihlathi ineziphene -Ulwakhiwo lwemihlathi sokubhala sisetyenziswe ludlakadlaka ngokuchanekileyo ikakhulu QAPHELA: Makungabikho kwahluka kudlula kwisibini samabakala phakathi kwamanqaku wesakhiwo nolwimi kunye nawomxholo. Ukuba umviwa ubhale isincoko sephepha lesithathu mnike u-0 kumxholo no-0 kulwimi nesakhiwo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all