You're offline
Skip to content
Question paper

IsiXhosa HL P3 Nov 2024 MG.pdf

Subject: Isixhosa HlGrade 12202416 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) NOVEMBA 2024 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 2 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo: • Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuhlaziya, bokuhlela nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela. • Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo sokubhala nethoni. • Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo. • Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi. • Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe. • Ukubunjwa kwezivakalisi. • Ukubhalwa kwemihlathi. • Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo: Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo. • Nangona umviwa ekhuthazwa ukuba abhale inombolo nesihloko sombuzo kuyacetyiswa ukuba othe waphazama akasibhala isihloko enombole ngokuchanekileyo anganyityelwa manqaku. • Xa umviwa edlulisile kwinani lamagama amiselweyo kwimpendulo yakhe makanganyityelwa manqaku kuba irubrikhi sele iziqingqile izohlwayo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 3 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA ICANDELO A: ISINCOKO Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko ifumaneka kwiphepha le-14 ukuya kwele-15 lesi sikhokelo sokumakisha. IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO IMIQATHANGO AMANQAKU UMXHOLO NOCWANGCISO 30 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 15 ISAKHIWO 5 AMANQAKU EWONKE 50 ICANDELO B: IMIHLATHI Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha le-16 lesi sikhokelo sokumakisha. IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO IMIQATHANGO AMANQAKU UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI 15 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 10 AMANQAKU EWONKE 25 1. Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO neFOMATHI. 2. Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI, ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA. QAPHELA: • Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi. • Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo. • Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo. QAPHELA: • Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi. • Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko, nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye iindlela asitolika ngayo ummakishi. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 4 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: IZINCOKO Kulindeleke ukuba umviwa abhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama angama-340−390 ngesiNYE sezihloko azinikiweyo. Umviwa angabhala naluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo, esivelela amacala amabini, esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi ngesihloko asikhethileyo. IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo: - Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo. - Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu. - Masibonise ulwazi ngesihloko esikhethiweyo. - Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale. - Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace kwezo zingunobangela wezinye, kungenjalo sisebenzise izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela. - Sisebenzise amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha. - Sisebenzise intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa xa kufuneka njalo. - Ulwimi olusetyenzisiweyo malube loludala ifuthe nochukumiseko kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo: - Sinokusebenzisa ixesha elidlulileyo okanye elangoku. - Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo. - Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso. - Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi. - Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho. - Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo: - Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe. - Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo. - Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu. - Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso–ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.) - Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 5 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha Isincoko esixoxayo: - Umviwa uthatha icala ngomba othile. - Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile. - Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula. - Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani. - Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo. - Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Kwisincoko esivelela amacala omabini: - Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili. - Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo. - Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo. - Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni kwawo, kodwa masilunike olombhali wesincoko uluvo xa sivala. - Sikuxoxela okuthile sichasa/sivuma sikwanika ubungqina obuyinyani obuxhasayo. - Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso. - Masibonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. UMBUZO 1 1.1 Lalisenza izinto zamehlo elethu iqela Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/ azixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Singalibali lemini enye/lokhuphiswano olunye elisekwe kwiqela lomculo/lezemidlalo/lokufunda/lecawa/lengxoxompikiswano. (Naliphi na iqela lamkelekile). - Singangezinto elibalasele ngazo elo qela ezijongisayo/ezibambisa umphefumlo/ezibukekayo okanye eziqaphelekayo ezinamandla okoyisa. - Singangendlela ebelahluke ngayo eli qela kwamanye amaqela ngokubekulindelekile namandla alo okoyisa. - Singangemvakalelo yakhe malunga nendlela iqela lakhe ebeliqhuba ngayo. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 6 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.2 Indalo nezinto zayo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Singangezinto zendalo ezihlekisayo/ezimangalisayo/ezingaqhelekanga/ eziyahlula ebantwini. - Singangeendidi zendalo neempawu zazo eziyahlula kwezinye. - Singakhankanya ubuhle bendalo nobubi bayo. - Singangeziphumo ezihle nezibi zezehlo zasendalweni. - Singabalula indima edlalwa yindalo kwimpilo yoluntu nakwenye indalo. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] 1.3 Ulilandele ke wethu igama lakhe Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Masimthiye igama umntu esibhala ngaye ukuze iimpawu/izenzo zakhe zihambelane negama alithiyiweyo. Singacamngca ngezenzo, iintetho, izinto azithandayo nazixabisileyo ezenza limfanele igama. - Singayingxoxo ngendima edlalwa ligama ebomini bomntu. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 7 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.4 Kuswiti nencindi yekhala apho Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Singalibali lemini enye/leemini eziliqela/isiganeko/iziganeko/imeko yobumnandi obugqithisileyo nezibukeka zimbi zibemnandi ngenxa yendawo le ezenzeka kuyo. - Singayinkcaza ngokulindelekileyo xa ubomi buswiti nezinto ezilindelekileyo xa buyincindi yekhala. - Singangolonwabo owabuvayo iimeko zingavumi/kwindawo awazibona selekuyo. - Singayingxubevange yezinto ezenza kubemnandi kwindawo ekhangeleka ingamele kubamnandi okanye ekungamele konwatywa kuyo. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo [50] sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. 1.5 Uthando luyonwabisa lulilisa kananjalo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Singalibali apho uthando lwalusonwabisa kodwa lwalilisa/lwalulilisile kodwa lonwabisa. - Singayinkcaza/ ucamngco ngeziphumo ezililisayo nezonwabisayo zeendidi zothando, iindlela olufumaneka ngazo neendawo olufumaneka kuzo neendlela ezifumaneka ngalo. - Singangothando olonwabisayo nothando olulilisayo iindidi zezililo ezenziwa luthando. - Singaziinkumbulo ngezenzo ezihambelana nothando olonwabisayo luze lulilise/olulilisayo luze lonwabise. - Singangeziphumo zothando olonwabisayo neziphumo zothando olulilisayo. - Singangamava kunye nemvakalelo ngeendidi zothando. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 8 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] 1.6 So-o-onke sikhe sixakwe Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Singathetha ngokuba umntu ngamnye uyangena engxakini. - Singangezinto ezithi zixake abantu ebomini. - Singaphawula/sicamngce/sikhumbuze/sichaze ngokuba ukugaxeleka engxakini kuhamba namahlandinyuka obomi apho singazibona sixakiwe. - Singangokungabi namkhethe kwamahlandenyuka. - Singangokubaluleka kokungazijongeli phantsi xa ubani exakiwe, kuba wonke umntu ukhe axakwe. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] 1.7 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo. Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Singalibali lemini enye/isiganeko/semini yolonwabo/umhla wokubhiyoza. - Singangeshishini lokubhaka iikeyiki ezikumgangatho ophezulu/neliqale kancinci. - Singangemvakalelo malunga nosuku/neemeko zokusetyenziswa/ nokufuneka/ugxagxamiseko olwenziwa ngeekeyiki emakhaya. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 9 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.8 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo. Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Singabalula ukuba indlela eya ebutyebini idlula kwintlungu/ iintlungu ziyamakha umntu/ukumelana nemingeni kuyaphumelelisa. - Singaziinkumbulo ngomntu owaqala elihlwempu waze waphela esisityebi/ owaqala esisityebi waphela elihlwempu. - Singachaza intlalo yokuhleleleka/ukuhlalisana kwabantu. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 10 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: IMIHLATHI UMBUZO 2 Kulindeleke ukuba umviwa abhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude bempendulo nganye mabube li-100–120 lamagama umxholo kuphela. Ulwimi, irejista, isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo. 2.1 ILETA YOBUHLOBO Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Iidilesi inye kuphela, iqalwe kwisiqingatha sephepha ime, ingaxwesi. - Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwa ngokupheleleyo. (azisetyenziswa izifinyezi). - Umhla, inyanga nonyaka ebhalwe ngawo mawubhalwe ngasezantsi kwedilesi. (inyanga mayibhalwe ngokwamagama ingengawo amanani umz. 30 Novemba 2024). - Mayishiye umgca emva kwedilesi. - Isibuliso esibhalwe ngesiXhosa masihambelane nombuzo kunye nomntu athunywe ukuba ambhalele. - Mayishiye umgca emva kwesibuliso. - Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. - Umhlathi wokuqala mawunike intsusa nezizathu zokubhala. - Umhlathi olandelayo mawukhulise umxholo wokuvuyisana nesizalwane sakhe esifumene umsebenzi. - Umhlathi wokugqibela unamazwi okuqukumbela. - Isiphelo sibeseseleta yobuhlobo size silandelwe ligama lalowo ubhalayo. - Mayingasebenzisi izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10] - Mayisebenzise ulwimi olungekho sesikweni ukuya kolusesikweni kuba uthetha nesizalwane. - Ithoni nerejista mazihambelane nombuzo okanye nenjongo. - Ulwimi malusulungeke, luvakale. - Ubhalo maluvakale, luyondelelane, lucace lubesemxholweni. [25] 2.2 UDLIWANONDLEBE Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Intshayelelo mayibhalwe kwizibiyeli (izalathisi zeqonga) umzekelo: indawo, ixesha izithethi nomba ekuxoxwa ngawo. - Kwisiqu mayibhalwe kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu zocaphulo. - Isithethi masibhalwe ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon [:] - Mawubonakale umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi. - Ingcaciso engenye mayibhalwe kwizibiyeli ( ). Umzekelo: ingcaciso ebonisa intshukumo, iimvakalelo neemeko abakuzo aba bathethayo (umzekelo: ehleka). Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 11 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha - Mayingafikeleli esiphelweni ingakhange ifezekise injongo yodliwanondlebe yokufumana iinkcukacha malunga nendlela afumaneka ngayo amandla okuphumelela, ukukhuthazeka, ukungatyhafi, nokungazoyikiseli. - Kwisiphelo: udliwanondlebe malusongwe ngokuba lufikelele esiphelweni. - Mazivalelisane izithethi iseso sinelizwi lokubulela kuba ngabantu abahlonipheneyo. Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10] - Ithoni nerejista esesikweni ukuya kwengekho sikweni. - Kuthethwa kwixesha langoku ze kusetyenziswe elidlulileyo/eladlulayo xa kubhekiswa kwisiganeko esithile. [25] 2.3 INTETHO Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Mayibe nesihloko aza kuthetha phantsi kwaso. - Mayahlulwe ibenentshayelelo, isiqu nesiphelo. - Intshayelelo mayithengise iingcamango (ukungalungi kokucalulana phakathi kwabafundi ezikolweni.) kwabaza kuyiphulaphula. - Mayitsale umdla wabaphulaphuli (Umviwa angenza ibalana/umzekeliso/ umzekelo ozalana nentetho le aza kuyenza). - Mayikhankanye iingongoma aza kucangcatha kuzo. (Mazibe zezisukela kwisihloko sentetho/kwingcamango ephambili yentetho). - Mayinxibelelane/inxulumane nabaphulaphuleyo (unokuthetha ngamava/ ngemeko/ngesimo esaziwa ngumntu wonke, kwabo baphulaphuleyo). - Isiqu sentetho masiquke iingongoma eziphambili zomyalezo ebezikhankanyiwe xa bekusenziwa intshayelelo. - Mayigxininise ngokumana iphindaphinda ingongoma ebalulekileyo phambi kokuba igqithele kwelandelayo. - Kunokusetyenziswa amabalana ahlekisayo amafutshane/iintetho ezihlekisayo ukugxininisa oko kuthethwayo ngendlela egcina abantu benomdla. - Isiphelo masishwankathele iingongoma eziphambili ezibubethelela ukuze abaphulaphuli bahlale bezikhumbula. - Mayibe nophawu olubonisa ukuba iyaphela, ifikelele esiphelweni. Umzekelo amagama anjengo-'elokugqiba'/'ndivala ngelithi … Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10] - Ulwimi, rejista nethoni zihambelana nendawo, intetho eyenziwa kuyo kunye nodidi lwabantu eyenzelwa bona/abaphulaphuleyo. [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 12 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha 2.4 I-IMEYILE Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Ingasebenzisa ifomathi ye-imeyile esesikweni okanye eyobuhlobo. - Kunyanzelekile ivele idilesi yombhalelwa ibe neempawu zejelo alisebenzisayo. - Kolandelayo umgca kukho imigcana/imiqolwana equlethe isizathu sokubhalwa kwe-imeyile/umongo wayo ngokufutshane. - Inesibuliso esidiza ukuba kubhalelwa unogada. - Umxholo ungokubulela unogada othe walandela wade wabambisa abantu ababethengisa oosingasiselo kwingingqi yombhali. - Makusetyenziswe isimbo neefonti ezifundeka lula. - Mayingabhalwa ngoonobumba abakhulu bodwa, iifonti mazingaxutywa, makusetyenziswe uhlobo olunye. - Isiphelo ngokomxholo masibonise ukulunga kwesenzo sikanogada, ngokwefomathi sihambelane nodidi lwe-imeyile olukhethiweyo. - Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela:[10] - Isebenzisa ulwimi oluhambelana nodidi lwe-imeyile ekhethiweyo, luvakale lusulungeke. - Ithoni nerejista ngokodidi lwe-imeyile ekhethiweyo. - Ubhalo maluvakale, luyondelelane, lucace lube semxholweni. [25] 2.5 INGXOXO YABABINI Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Intshayelelo mayibhalwe kwizibiyeli (izalathisi zeqonga) umz: indawo,ixesha izithethi nomba ekuxoxwa ngawo. - Kwisiqu mayibhalwe kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu zocaphulo. - Isithethi masibhalwe ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon [:] - Makushiywe umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi. - Ingcaciso engenye ibhalwa kwizibiyeli ( ). Umzekelo: ingcaciso ebonisa intshukumo, iimvakalelo neemeko abakuzo aba bathethayo (Umzekelo: ephakamisa isandla) - Mayingafikeleli esiphelweni ingakhange ifezekise injongo yengxoxo/ isizathu sokubhalwa kwayo esimalunga nokunyanzeliswa nokunganyanzeliswa kwabafundi ukuba bathethe isiNgesi. - Kwisiphelo ingxoxo mayisongwe ngokuba kuvakale ukuba ifikelela esiphelweni. - Mazivalelisane izithethi iseso sinelizwi lokubulela kuba ngabantu abaqheleneyo nabasondeleleneyo banokuphela ngendlela ebonisa oko. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 13 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10] - Makusetyenziswe ulwimi olusesikweni ukuya kolungekho sesikweni. - Kungasetyenziswa ixesha langoku, izibizo gabalala, ibhalwe kumntu wesithathu, ingcaciso egqibeleleyo, amagama namabinzana abhekiswe kwimeko ethile. [25] 2.6 INGXELO ENGEKHO SIKWENI Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Mayinikwe isihloko, intshayelelo, isiqu, isiphelo, injongo, okufumanisekileyo, izindululo, izalathisi nezihlomelo. - Mayinike iinkcukacha ezichanekileyo nezigaba azihambileyo ukwenza amalungiselelo amalunga nezi holide. - Mayibenenjongo yokunika ingxelo ngamalungiselelo eeholide zosapho. - Mayicwangciswe iveze zonke iingcombolo zolwazi kubhalwe ngeengongoma. - Makubhalwe igama lombhali, umhla. Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10] - Ulwimi lolungekho sesikweni. - Kungasetyenziswa ixesha langoku izibizo gabalala, ibhalwe kumntu wesithathu, ingcaciso egqibeleleyo, amagama namabinzana abhekiswe kwimeko ethile. [25] AMANQAKU ECANDELO B: 50 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 14 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, Icandelo A) o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu. o Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye. o Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi. Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo igqwesile/ -Impendulo ixongxwe -Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. -Izimvo ziyathungelana ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela. Inqwanqwa (Impendulo koko bekulindelekile. -Izimvo zihambelana noko ziyaqinisekisa Lungqinelanayo. -Izimvo ziyabhidisa nezimvo) -Izimvo eziqiqisisiweyo, gingci nomxholo kwaye ngokusemxholweni. -Izimvo azicacanga kwaye azingqamananga Uyondelelwaniso ezixhokonxa iingcinga zinomdla zinobungqina -Ilungelelanisiwe noko kwaye ayizizo kwaphela nomxholo. nezivuthiweyo. bokuvuthwa. kwaye iyathungelana ezomfundi. -Azicacanga kwaye lwezimvo eliphakamileyo -Impendulo elungelelaniswe -Ilungelelaniswe kakuhle kuquka intshayelelo, -Buncinci ubungqina ziphindaphindiwe. ngokucwangcisa kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye isiqu ukuqukumbela/ bolungelelwaniso -Azilungelelaniswanga Ukuqonda injongo, enothungelwano iyathungelana nesiphelo. nothungelwano kwaye azithungelani. abantu ekujoliswe (enonamathelwano) (inonamathelwano) lweengcamango. kubo kunye nesimo ukuquka intshayelelo, isiqu, kuquka intshayelelo, isiqu sentlalo. ukuqukumbela/nesiphelo. ukuqukumbela/nesiphelo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo egqwesileyo -Impendulo ixongxwe -Impendulo eyanelisayo -Ubukhulu becala -Akukho linge Inqwanqwa elingezantsi kodwa ineendawana esilela kakuhle. nangona kumana impendulo lokuphendula isihloko. kuzo ukuba neempawu -Izimvo ziyahambelana kubakho izikhewu ayihambelani -Ayihambelani kwaphela ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye wesincoko esinkqenkqeza -Ilungelelaniswe kakuhle -Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga. phambili. iyathungelana ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga -Izimvo ezivuthiweyo (inonamathelwano) ngokwanelisayo kwaye nokubhidisa. nomxholo kwaphela neziqiqisisiweyo. kuquka intshayelelo, isiqu ziyaqinisekisa. -Phantse bungabikho kwaye inobubhutyu- -Izimvo zilungelelaniswe nesiphelo. -Kukho ulungelelwaniso ubungqina bhutyu. ngobugcisa. olufumanekayo bolungelelwaniso zinothungelwano nothungelwano nothungelwano. (zinonamathelwano) kwintshayelelo, isiqu kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. 30 AMANQAKU kunye nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 15 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo. NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala kunye sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo Ithoni, irejista, zifaneleke kakhulu nesigama ziqaqambe zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama Inqwanqwa eliphakamileyo isimbo sokubhala kwinjongo, abantu kakhulu kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela ekujoliswe kubo nakwisimo ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu nesigama sentlalo. sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo. nenjongo/nesimo ngokuzithemba, ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela -Ukusetyenziswa sentlalo. luyachukumisa ngokufanelekileyo -Ithoni ifanelekile. ebuthathaka. kwesigama Uchongo magama, ngokugqwesileyo. nangokuzinzileyo -Izixhobo zolwimi -Ithoni nochongo kunqongophele ukusetyenziswa -Ithoni edlwengula umxhelo kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe magama ngokubaxekileyo de kolwimi nemigaqo, nenobuciko. -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa azifanelekanga. ungakwazi ukuqonda Iimpawu -Phantse kungabikho ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Isigama okubhaliweyo. zokubhala, igrama, nasinye isiphene segrama -Sixongxwe kakuhle sinqongophele nopelo. kakhulu. kakhulu. nopelo. -Sixongxwe ngobugcisa obukhulu. 13 10 7 4 -Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi Inqwanqwa zolwimi ezibonakalisa luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga. ubuciko ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye akukho ukohluka – elingezantsi -Phantse kungabikho ichanekile. naphaya. nasinye isiphene segrama -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi. nopelo. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama 15 AMANQAKU -Sixongxwe ngobugcisa. -Sixongxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo sinqongophele zolwimi lunqongophele. ngokugqithisileyo. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku lwesincoko, ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho. ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxholweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko lunobubhutyubhutyu. nemihlathi -Isincoko sisemxholweni -Isincoko siphume kwezivakalisi. kuyahambelana, sisemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni. 5 AMANQAKU kwahluka-hlukene. iziphene. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 16 DBE/Novemba 2024 NSC – Isikhokelo Sokumakisha ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU] Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 UCWANGCISO -Impendulo egqwesileyo -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Impendulo inokuhambelana -Impendulo ebonakalisa NEFOMATHI ngaphezu koko ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi okungephi nombuzo ukunqongophala kolwazi bekulindelekile. ngeempawu zodidi ngeempawu zodidi Ikwabonakalisa ubunzima ngeempawu zodidi -Impendulo nezimvo. -Izimvo ziqiqisisiwe zivuthiwe. lomhlathi. lomhlathi. malunga nolwazi lweempawu lomhlathi. -Ulungelelwaniso -Ulwazi lunzulu ngeempawu Izimvo ziqiqisisiwe. Izimvo ziyanelisa. zolu didi lwetekisi. -Intsingiselo ilahlekile zohlobo lomhlathi obhaliweyo. -Ubhalo lusemxholweni. -Ayikho mxholweni -Kukho ukungqamana kwaye awukho lwezimvo. -Ubhalo lusemxholweni -Ukuthungelana komxholo ngokupheleleyo. okungephi okusemxholweni mxholweni kwaphela. nokucwangcisa ncakasana. nezimvo, kubonakala -Kukho ukuphambuka kodwa kukho ukuphambuka -Ayithungelani kumxholo -Injongo, abantu -Ukuthungelana komxholo kucace kakuhle kakhulu. okungephi emxholweni. kubhalo. nezimvo. ekujoliswe kubo, nezimvo. -Iinkcukacha -Ubukhulu becala -Akusoloko kukho -Zimbalwa kakhulu iimpawu/imigaqo -Icaciswe nzulu kwaye zonke zisixhasa ngokuqiqiweyo uyathungelana umxholo uthungelwano phakathi iinkcukacha ezixhasa nesimo sentlalo. iinkcukacha ziyasixhasa isihloko. nezimvo. komxholo nezimvo. isihloko. isihloko. -Ubukhulu becala Ifomathi -Ubukhulu becala -Zimbalwa iinkcukacha -Ayisetyenziswanga -Ifomathi yamkelekile kwaye ifanelekile ineziphene iinkcukacha ziyasixhasa ezixhasa isihloko. imigaqo eyimfuneko ichanekile. ezingephi. isihloko. -Imigaqo eyimfuneko yefomathi. -ifomathi ifanelekile yefomathi isetyenziswe kodwa kukho iziphene ngokungacacanga. ezingephi. -Imigaqo engundoqo 15 AMANQAKU yefomathi yetekisi ityeshelwe. ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo NOKUHLELA sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama Ithoni, irejista, isimbo ngokukodwa kwinjongo, zifaneleke kakhulu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani nenjongo, sokubhala, injongo/ abantu ekujoliswe kubo kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo kwinjongo, abantu ekujoliswe kubo imeko, abantu nakwisimo sentlalo. ekujoliswe kubo kunye kunye nesimo sentlalo. abantu ekujoliswe kubo kunye nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo -Ulwimi lusetyenziswe nakwisimo sentlalo. -Kukho iziphene nesimo sentlalo. -Izele ziziphene yaye ngokuchanekileyo kwaye -Ubukhulu becala ulwimi ezimbalwa zolwimi. -Ukusetyenziswa kolwimi iyabhidisa. sentlalo. lwakhiwe ngokukuko. lusetyenziswe ngokukuko -kukho isigama ngokungachanekanga -Isigama asihambelani Ukusetyenziswa -Phantse kungabikho nasinye nangokuchanekileyo esaneleyo. kubangela iziphene nenjongo. kolwimi nemigaqo yalo. isiphene segrama nopelo. -Isigama sichaneke -Iziphene ezibaxekileyo. -Intsingiselo Uchongo magama. kakuhle. aziyichaphazeli -Intsingiselo ilahlekile. ichaphazeleke Iimpawu zokubhala -Ubukhulu becala akukho intsingiselo. ngokukodwa. nopelo. ziphene. 10 AMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 12 Isixhosa Hl

Explore more published documents in this catalogue.

View all