NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
NOVEMBA 2024
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 100
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
You're offline
Skip to contentQuestion paper 



View all
IsiXhosa HL P3 Nov 2024 MG.pdf
Isixhosa Hl · Grade 12 · November 2024 NSC MG · 2024 · isixhosa. Question paper, 16 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isixhosa Hl
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2024
- Exam period
- November 2024 NSC MG
- Paper
- 3
- Pages
- 16
- File size
- 367.0 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 16
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 2 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI
Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe
kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:
• Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuhlaziya, bokuhlela nobokulungisa
iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.
• Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo
sokubhala nethoni.
• Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.
• Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.
• Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.
• Ukubunjwa kwezivakalisi.
• Ukubhalwa kwemihlathi.
• Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo:
Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.
• Nangona umviwa ekhuthazwa ukuba abhale inombolo nesihloko sombuzo
kuyacetyiswa ukuba othe waphazama akasibhala isihloko enombole
ngokuchanekileyo anganyityelwa manqaku.
• Xa umviwa edlulisile kwinani lamagama amiselweyo kwimpendulo yakhe
makanganyityelwa manqaku kuba irubrikhi sele iziqingqile izohlwayo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 3 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA
ICANDELO A: ISINCOKO
Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko ifumaneka kwiphepha le-14 ukuya
kwele-15 lesi sikhokelo sokumakisha.
IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
IMIQATHANGO AMANQAKU
UMXHOLO NOCWANGCISO 30
ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 15
ISAKHIWO 5
AMANQAKU EWONKE 50
ICANDELO B: IMIHLATHI
Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha le-16 lesi
sikhokelo sokumakisha.
IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
IMIQATHANGO AMANQAKU
UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI 15
ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 10
AMANQAKU EWONKE 25
1. Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
neFOMATHI.
2. Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.
QAPHELA:
• Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa.
Oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.
• Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.
• Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.
QAPHELA:
• Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo
sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.
• Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko,
nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono
okanye iindlela asitolika ngayo ummakishi.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 4 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: IZINCOKO
Kulindeleke ukuba umviwa abhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340−390 ngesiNYE sezihloko azinikiweyo. Umviwa angabhala naluphi na
udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo, esivelela amacala amabini,
esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi ngesihloko asikhethileyo.
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo:
- Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
- Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
- Masibonise ulwazi ngesihloko esikhethiweyo.
- Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
mazibonakale.
- Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace kwezo
zingunobangela wezinye, kungenjalo sisebenzise izixhobo ezifana nophuphelo
okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
- Sisebenzise amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
- Sisebenzise intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa xa kufuneka njalo.
- Ulwimi olusetyenzisiweyo malube loludala ifuthe nochukumiseko kofunda isincoko,
lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo:
- Sinokusebenzisa ixesha elidlulileyo okanye elangoku.
- Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
- Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
- Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
- Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
- Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
- Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
- Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
- Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
- Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana
nezichazi, imifanekiso–ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.)
- Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 5 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
Isincoko esixoxayo:
- Umviwa uthatha icala ngomba othile.
- Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
ezithile.
- Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula.
- Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
ukucaphula kumava anawo ayinyani.
- Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
- Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.
Kwisincoko esivelela amacala omabini:
- Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
- Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
- Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
- Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni kwawo,
kodwa masilunike olombhali wesincoko uluvo xa sivala.
- Sikuxoxela okuthile sichasa/sivuma sikwanika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.
- Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
- Masibonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.
UMBUZO 1
1.1 Lalisenza izinto zamehlo elethu iqela
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
azixube iintsingiselo zempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Singalibali lemini enye/lokhuphiswano olunye elisekwe kwiqela
lomculo/lezemidlalo/lokufunda/lecawa/lengxoxompikiswano. (Naliphi na
iqela lamkelekile).
- Singangezinto elibalasele ngazo elo qela ezijongisayo/ezibambisa
umphefumlo/ezibukekayo okanye eziqaphelekayo ezinamandla okoyisa.
- Singangendlela ebelahluke ngayo eli qela kwamanye amaqela
ngokubekulindelekile namandla alo okoyisa.
- Singangemvakalelo yakhe malunga nendlela iqela lakhe ebeliqhuba
ngayo.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 6 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.2 Indalo nezinto zayo
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
iintsingiselo zempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Singangezinto zendalo ezihlekisayo/ezimangalisayo/ezingaqhelekanga/
eziyahlula ebantwini.
- Singangeendidi zendalo neempawu zazo eziyahlula kwezinye.
- Singakhankanya ubuhle bendalo nobubi bayo.
- Singangeziphumo ezihle nezibi zezehlo zasendalweni.
- Singabalula indima edlalwa yindalo kwimpilo yoluntu nakwenye indalo.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
1.3 Ulilandele ke wethu igama lakhe
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
iintsingiselo zempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Masimthiye igama umntu esibhala ngaye ukuze iimpawu/izenzo zakhe
zihambelane negama alithiyiweyo.
Singacamngca ngezenzo, iintetho, izinto azithandayo nazixabisileyo
ezenza limfanele igama.
- Singayingxoxo ngendima edlalwa ligama ebomini bomntu.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 7 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.4 Kuswiti nencindi yekhala apho
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
iintsingiselo zempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Singalibali lemini enye/leemini eziliqela/isiganeko/iziganeko/imeko
yobumnandi obugqithisileyo nezibukeka zimbi zibemnandi ngenxa yendawo
le ezenzeka kuyo.
- Singayinkcaza ngokulindelekileyo xa ubomi buswiti nezinto ezilindelekileyo
xa buyincindi yekhala.
- Singangolonwabo owabuvayo iimeko zingavumi/kwindawo awazibona
selekuyo.
- Singayingxubevange yezinto ezenza kubemnandi kwindawo ekhangeleka
ingamele kubamnandi okanye ekungamele konwatywa kuyo.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo [50]
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
1.5 Uthando luyonwabisa lulilisa kananjalo
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
iintsingiselo zempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Singalibali apho uthando lwalusonwabisa kodwa lwalilisa/lwalulilisile kodwa
lonwabisa.
- Singayinkcaza/ ucamngco ngeziphumo ezililisayo nezonwabisayo zeendidi
zothando, iindlela olufumaneka ngazo neendawo olufumaneka kuzo
neendlela ezifumaneka ngalo.
- Singangothando olonwabisayo nothando olulilisayo iindidi zezililo ezenziwa
luthando.
- Singaziinkumbulo ngezenzo ezihambelana nothando olonwabisayo luze
lulilise/olulilisayo luze lonwabise.
- Singangeziphumo zothando olonwabisayo neziphumo zothando olulilisayo.
- Singangamava kunye nemvakalelo ngeendidi zothando.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 8 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
1.6 So-o-onke sikhe sixakwe
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
iintsingiselo zempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Singathetha ngokuba umntu ngamnye uyangena engxakini.
- Singangezinto ezithi zixake abantu ebomini.
- Singaphawula/sicamngce/sikhumbuze/sichaze ngokuba ukugaxeleka
engxakini kuhamba namahlandinyuka obomi apho singazibona sixakiwe.
- Singangokungabi namkhethe kwamahlandenyuka.
- Singangokubaluleka kokungazijongeli phantsi xa ubani exakiwe, kuba
wonke umntu ukhe axakwe.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
1.7 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
iintsingiselo zempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Singalibali lemini enye/isiganeko/semini yolonwabo/umhla wokubhiyoza.
- Singangeshishini lokubhaka iikeyiki ezikumgangatho ophezulu/neliqale
kancinci.
- Singangemvakalelo malunga nosuku/neemeko zokusetyenziswa/
nokufuneka/ugxagxamiseko olwenziwa ngeekeyiki emakhaya.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 9 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
1.8 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
iintsingiselo zempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Singabalula ukuba indlela eya ebutyebini idlula kwintlungu/ iintlungu
ziyamakha umntu/ukumelana nemingeni kuyaphumelelisa.
- Singaziinkumbulo ngomntu owaqala elihlwempu waze waphela esisityebi/
owaqala esisityebi waphela elihlwempu.
- Singachaza intlalo yokuhleleleka/ukuhlalisana kwabantu.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 10 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: IMIHLATHI
UMBUZO 2
Kulindeleke ukuba umviwa abhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude
bempendulo nganye mabube li-100–120 lamagama umxholo kuphela. Ulwimi, irejista,
isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo.
2.1 ILETA YOBUHLOBO
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Iidilesi inye kuphela, iqalwe kwisiqingatha sephepha ime, ingaxwesi.
- Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwa ngokupheleleyo.
(azisetyenziswa izifinyezi).
- Umhla, inyanga nonyaka ebhalwe ngawo mawubhalwe ngasezantsi
kwedilesi. (inyanga mayibhalwe ngokwamagama ingengawo amanani
umz. 30 Novemba 2024).
- Mayishiye umgca emva kwedilesi.
- Isibuliso esibhalwe ngesiXhosa masihambelane nombuzo kunye nomntu
athunywe ukuba ambhalele.
- Mayishiye umgca emva kwesibuliso.
- Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
- Umhlathi wokuqala mawunike intsusa nezizathu zokubhala.
- Umhlathi olandelayo mawukhulise umxholo wokuvuyisana nesizalwane
sakhe esifumene umsebenzi.
- Umhlathi wokugqibela unamazwi okuqukumbela.
- Isiphelo sibeseseleta yobuhlobo size silandelwe ligama lalowo ubhalayo.
- Mayingasebenzisi izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo.
Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10]
- Mayisebenzise ulwimi olungekho sesikweni ukuya kolusesikweni kuba
uthetha nesizalwane.
- Ithoni nerejista mazihambelane nombuzo okanye nenjongo.
- Ulwimi malusulungeke, luvakale.
- Ubhalo maluvakale, luyondelelane, lucace lubesemxholweni.
[25]
2.2 UDLIWANONDLEBE
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Intshayelelo mayibhalwe kwizibiyeli (izalathisi zeqonga) umzekelo: indawo,
ixesha izithethi nomba ekuxoxwa ngawo.
- Kwisiqu mayibhalwe kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu
zocaphulo.
- Isithethi masibhalwe ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon [:]
- Mawubonakale umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi.
- Ingcaciso engenye mayibhalwe kwizibiyeli ( ). Umzekelo: ingcaciso
ebonisa intshukumo, iimvakalelo neemeko abakuzo aba bathethayo
(umzekelo: ehleka).
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 11 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
- Mayingafikeleli esiphelweni ingakhange ifezekise injongo yodliwanondlebe
yokufumana iinkcukacha malunga nendlela afumaneka ngayo amandla
okuphumelela, ukukhuthazeka, ukungatyhafi, nokungazoyikiseli.
- Kwisiphelo: udliwanondlebe malusongwe ngokuba lufikelele esiphelweni.
- Mazivalelisane izithethi iseso sinelizwi lokubulela kuba ngabantu
abahlonipheneyo.
Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10]
- Ithoni nerejista esesikweni ukuya kwengekho sikweni.
- Kuthethwa kwixesha langoku ze kusetyenziswe elidlulileyo/eladlulayo xa
kubhekiswa kwisiganeko esithile. [25]
2.3 INTETHO
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Mayibe nesihloko aza kuthetha phantsi kwaso.
- Mayahlulwe ibenentshayelelo, isiqu nesiphelo.
- Intshayelelo mayithengise iingcamango (ukungalungi kokucalulana
phakathi kwabafundi ezikolweni.) kwabaza kuyiphulaphula.
- Mayitsale umdla wabaphulaphuli (Umviwa angenza ibalana/umzekeliso/
umzekelo ozalana nentetho le aza kuyenza).
- Mayikhankanye iingongoma aza kucangcatha kuzo. (Mazibe zezisukela
kwisihloko sentetho/kwingcamango ephambili yentetho).
- Mayinxibelelane/inxulumane nabaphulaphuleyo (unokuthetha ngamava/
ngemeko/ngesimo esaziwa ngumntu wonke, kwabo baphulaphuleyo).
- Isiqu sentetho masiquke iingongoma eziphambili zomyalezo
ebezikhankanyiwe xa bekusenziwa intshayelelo.
- Mayigxininise ngokumana iphindaphinda ingongoma ebalulekileyo phambi
kokuba igqithele kwelandelayo.
- Kunokusetyenziswa amabalana ahlekisayo amafutshane/iintetho
ezihlekisayo ukugxininisa oko kuthethwayo ngendlela egcina abantu
benomdla.
- Isiphelo masishwankathele iingongoma eziphambili ezibubethelela ukuze
abaphulaphuli bahlale bezikhumbula.
- Mayibe nophawu olubonisa ukuba iyaphela, ifikelele esiphelweni.
Umzekelo amagama anjengo-'elokugqiba'/'ndivala ngelithi …
Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10]
- Ulwimi, rejista nethoni zihambelana nendawo, intetho eyenziwa kuyo
kunye nodidi lwabantu eyenzelwa bona/abaphulaphuleyo. [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 12 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
2.4 I-IMEYILE
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Ingasebenzisa ifomathi ye-imeyile esesikweni okanye eyobuhlobo.
- Kunyanzelekile ivele idilesi yombhalelwa ibe neempawu zejelo
alisebenzisayo.
- Kolandelayo umgca kukho imigcana/imiqolwana equlethe isizathu
sokubhalwa kwe-imeyile/umongo wayo ngokufutshane.
- Inesibuliso esidiza ukuba kubhalelwa unogada.
- Umxholo ungokubulela unogada othe walandela wade wabambisa abantu
ababethengisa oosingasiselo kwingingqi yombhali.
- Makusetyenziswe isimbo neefonti ezifundeka lula.
- Mayingabhalwa ngoonobumba abakhulu bodwa, iifonti mazingaxutywa,
makusetyenziswe uhlobo olunye.
- Isiphelo ngokomxholo masibonise ukulunga kwesenzo sikanogada,
ngokwefomathi sihambelane nodidi lwe-imeyile olukhethiweyo.
- Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo.
Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela:[10]
- Isebenzisa ulwimi oluhambelana nodidi lwe-imeyile ekhethiweyo, luvakale
lusulungeke.
- Ithoni nerejista ngokodidi lwe-imeyile ekhethiweyo.
- Ubhalo maluvakale, luyondelelane, lucace lube semxholweni. [25]
2.5 INGXOXO YABABINI
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Intshayelelo mayibhalwe kwizibiyeli (izalathisi zeqonga) umz:
indawo,ixesha izithethi nomba ekuxoxwa ngawo.
- Kwisiqu mayibhalwe kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu
zocaphulo.
- Isithethi masibhalwe ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon [:]
- Makushiywe umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi.
- Ingcaciso engenye ibhalwa kwizibiyeli ( ). Umzekelo: ingcaciso ebonisa
intshukumo, iimvakalelo neemeko abakuzo aba bathethayo (Umzekelo:
ephakamisa isandla)
- Mayingafikeleli esiphelweni ingakhange ifezekise injongo yengxoxo/
isizathu sokubhalwa kwayo esimalunga nokunyanzeliswa
nokunganyanzeliswa kwabafundi ukuba bathethe isiNgesi.
- Kwisiphelo ingxoxo mayisongwe ngokuba kuvakale ukuba ifikelela
esiphelweni.
- Mazivalelisane izithethi iseso sinelizwi lokubulela kuba ngabantu
abaqheleneyo nabasondeleleneyo banokuphela ngendlela ebonisa oko.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 13 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]
- Makusetyenziswe ulwimi olusesikweni ukuya kolungekho sesikweni.
- Kungasetyenziswa ixesha langoku, izibizo gabalala, ibhalwe kumntu
wesithathu, ingcaciso egqibeleleyo, amagama namabinzana abhekiswe
kwimeko ethile. [25]
2.6 INGXELO ENGEKHO SIKWENI
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Mayinikwe isihloko, intshayelelo, isiqu, isiphelo, injongo,
okufumanisekileyo, izindululo, izalathisi nezihlomelo.
- Mayinike iinkcukacha ezichanekileyo nezigaba azihambileyo ukwenza
amalungiselelo amalunga nezi holide.
- Mayibenenjongo yokunika ingxelo ngamalungiselelo eeholide zosapho.
- Mayicwangciswe iveze zonke iingcombolo zolwazi kubhalwe
ngeengongoma.
- Makubhalwe igama lombhali, umhla.
Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]
- Ulwimi lolungekho sesikweni.
- Kungasetyenziswa ixesha langoku izibizo gabalala, ibhalwe kumntu
wesithathu, ingcaciso egqibeleleyo, amagama namabinzana abhekiswe
kwimeko ethile. [25]
AMANQAKU ECANDELO B: 50
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 14 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, Icandelo A)
o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo igqwesile/ -Impendulo ixongxwe -Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani
inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. -Izimvo ziyathungelana ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela.
Inqwanqwa
(Impendulo koko bekulindelekile. -Izimvo zihambelana noko ziyaqinisekisa Lungqinelanayo. -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo) -Izimvo eziqiqisisiweyo, gingci nomxholo kwaye ngokusemxholweni. -Izimvo azicacanga kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso ezixhokonxa iingcinga zinomdla zinobungqina -Ilungelelanisiwe noko kwaye ayizizo kwaphela nomxholo.
nezivuthiweyo. bokuvuthwa. kwaye iyathungelana ezomfundi. -Azicacanga kwaye
lwezimvo
eliphakamileyo
-Impendulo elungelelaniswe -Ilungelelaniswe kakuhle kuquka intshayelelo, -Buncinci ubungqina ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye isiqu ukuqukumbela/ bolungelelwaniso -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo, enothungelwano iyathungelana nesiphelo. nothungelwano kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe (enonamathelwano) (inonamathelwano) lweengcamango.
kubo kunye nesimo ukuquka intshayelelo, isiqu, kuquka intshayelelo, isiqu
sentlalo. ukuqukumbela/nesiphelo. ukuqukumbela/nesiphelo.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo egqwesileyo -Impendulo ixongxwe -Impendulo eyanelisayo -Ubukhulu becala -Akukho linge
Inqwanqwa elingezantsi
kodwa ineendawana esilela kakuhle. nangona kumana impendulo lokuphendula isihloko.
kuzo ukuba neempawu -Izimvo ziyahambelana kubakho izikhewu ayihambelani -Ayihambelani kwaphela
ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye
wesincoko esinkqenkqeza -Ilungelelaniswe kakuhle -Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga.
phambili. iyathungelana ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga
-Izimvo ezivuthiweyo (inonamathelwano) ngokwanelisayo kwaye nokubhidisa. nomxholo kwaphela
neziqiqisisiweyo. kuquka intshayelelo, isiqu ziyaqinisekisa. -Phantse bungabikho kwaye inobubhutyu-
-Izimvo zilungelelaniswe nesiphelo. -Kukho ulungelelwaniso ubungqina bhutyu.
ngobugcisa. olufumanekayo bolungelelwaniso
zinothungelwano nothungelwano nothungelwano.
(zinonamathelwano) kwintshayelelo, isiqu
kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
30 AMANQAKU kunye nesiphelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 15 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo.
NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala kunye sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo
Ithoni, irejista, zifaneleke kakhulu nesigama ziqaqambe zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama
Inqwanqwa eliphakamileyo
isimbo sokubhala kwinjongo, abantu kakhulu kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela
ekujoliswe kubo nakwisimo ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu
nesigama
sentlalo. sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo
esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo.
nenjongo/nesimo ngokuzithemba, ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela -Ukusetyenziswa
sentlalo. luyachukumisa ngokufanelekileyo -Ithoni ifanelekile. ebuthathaka. kwesigama
Uchongo magama, ngokugqwesileyo. nangokuzinzileyo -Izixhobo zolwimi -Ithoni nochongo kunqongophele
ukusetyenziswa -Ithoni edlwengula umxhelo kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe magama ngokubaxekileyo de
kolwimi nemigaqo, nenobuciko. -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa azifanelekanga. ungakwazi ukuqonda
Iimpawu -Phantse kungabikho ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Isigama okubhaliweyo.
zokubhala, igrama, nasinye isiphene segrama -Sixongxwe kakuhle sinqongophele
nopelo. kakhulu. kakhulu.
nopelo.
-Sixongxwe ngobugcisa
obukhulu.
13 10 7 4
-Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa
kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi
Inqwanqwa
zolwimi ezibonakalisa luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga.
ubuciko ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye
akukho ukohluka –
elingezantsi
-Phantse kungabikho ichanekile. naphaya.
nasinye isiphene segrama -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi.
nopelo. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama
15 AMANQAKU -Sixongxwe ngobugcisa. -Sixongxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo sinqongophele
zolwimi lunqongophele. ngokugqithisileyo.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku
lwesincoko, ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho.
ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxholweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi
kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi
nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko lunobubhutyubhutyu.
nemihlathi -Isincoko sisemxholweni -Isincoko siphume
kwezivakalisi.
kuyahambelana, sisemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni.
5 AMANQAKU kwahluka-hlukene. iziphene.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 16 DBE/Novemba 2024
NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
UCWANGCISO -Impendulo egqwesileyo -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Impendulo inokuhambelana -Impendulo ebonakalisa
NEFOMATHI ngaphezu koko ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi okungephi nombuzo ukunqongophala kolwazi
bekulindelekile. ngeempawu zodidi ngeempawu zodidi Ikwabonakalisa ubunzima ngeempawu zodidi
-Impendulo nezimvo. -Izimvo ziqiqisisiwe zivuthiwe. lomhlathi. lomhlathi. malunga nolwazi lweempawu lomhlathi.
-Ulungelelwaniso -Ulwazi lunzulu ngeempawu Izimvo ziqiqisisiwe. Izimvo ziyanelisa. zolu didi lwetekisi. -Intsingiselo ilahlekile
zohlobo lomhlathi obhaliweyo. -Ubhalo lusemxholweni. -Ayikho mxholweni -Kukho ukungqamana kwaye awukho
lwezimvo.
-Ubhalo lusemxholweni -Ukuthungelana komxholo ngokupheleleyo. okungephi okusemxholweni mxholweni kwaphela.
nokucwangcisa ncakasana. nezimvo, kubonakala -Kukho ukuphambuka kodwa kukho ukuphambuka -Ayithungelani kumxholo
-Injongo, abantu -Ukuthungelana komxholo kucace kakuhle kakhulu. okungephi emxholweni. kubhalo. nezimvo.
ekujoliswe kubo, nezimvo. -Iinkcukacha -Ubukhulu becala -Akusoloko kukho -Zimbalwa kakhulu
iimpawu/imigaqo -Icaciswe nzulu kwaye zonke zisixhasa ngokuqiqiweyo uyathungelana umxholo uthungelwano phakathi iinkcukacha ezixhasa
nesimo sentlalo. iinkcukacha ziyasixhasa isihloko. nezimvo. komxholo nezimvo. isihloko.
isihloko. -Ubukhulu becala Ifomathi -Ubukhulu becala -Zimbalwa iinkcukacha -Ayisetyenziswanga
-Ifomathi yamkelekile kwaye ifanelekile ineziphene iinkcukacha ziyasixhasa ezixhasa isihloko. imigaqo eyimfuneko
ichanekile. ezingephi. isihloko. -Imigaqo eyimfuneko yefomathi.
-ifomathi ifanelekile yefomathi isetyenziswe
kodwa kukho iziphene ngokungacacanga.
ezingephi. -Imigaqo engundoqo
15 AMANQAKU yefomathi yetekisi ityeshelwe.
ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo
NOKUHLELA sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama
Ithoni, irejista, isimbo ngokukodwa kwinjongo, zifaneleke kakhulu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani nenjongo,
sokubhala, injongo/ abantu ekujoliswe kubo kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo kwinjongo, abantu ekujoliswe kubo
imeko, abantu nakwisimo sentlalo. ekujoliswe kubo kunye kunye nesimo sentlalo. abantu ekujoliswe kubo kunye nesimo sentlalo.
ekujoliswe kubo nesimo -Ulwimi lusetyenziswe nakwisimo sentlalo. -Kukho iziphene nesimo sentlalo. -Izele ziziphene yaye
ngokuchanekileyo kwaye -Ubukhulu becala ulwimi ezimbalwa zolwimi. -Ukusetyenziswa kolwimi iyabhidisa.
sentlalo.
lwakhiwe ngokukuko. lusetyenziswe ngokukuko -kukho isigama ngokungachanekanga -Isigama asihambelani
Ukusetyenziswa -Phantse kungabikho nasinye nangokuchanekileyo esaneleyo. kubangela iziphene nenjongo.
kolwimi nemigaqo yalo. isiphene segrama nopelo. -Isigama sichaneke -Iziphene ezibaxekileyo. -Intsingiselo
Uchongo magama. kakuhle. aziyichaphazeli -Intsingiselo ilahlekile. ichaphazeleke
Iimpawu zokubhala -Ubukhulu becala akukho intsingiselo. ngokukodwa.
nopelo. ziphene.
10 AMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Question paper
IsiXhosa HL P3 May-June 2023_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiXhosa HL P3 Nov 2023_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiXhosa HL P3 Nov 2023 MG_hlayiso.com_.pdf
Question paper
IsiXhosa HL P3 May-June 2022_hlayiso.com_.pdf

Question paper
IsiXhosa HL P3 Nov 2020.pdf
Question paper
IsiXhosa HL P3 Nov 2019_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 12 Isixhosa Hl
Explore more published documents in this catalogue.







