Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBINI (P2)
2022
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 80
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha angama-23.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2022 papers 





View all




_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Memo
Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2022, 23 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2022 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 23
- File size
- 508.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 23
This exam
NSC June Exam 2022
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Uncwadi / Literature (Set Works)10 marks
- Question 3Uncwadi / Literature (Set Works)10 marks
- Question 4Uncwadi / Literature (Set Works)10 marks
- Question 5Uncwadi / Literature (Set Works)10 marks
- Question 7Uncwadi / Literature (Set Works)25 marks
- Question 9Uncwadi / Literature (Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
EMAKUQATSHELWE XA KUMAKISHWA
Le memorandam ilungiselelwe ukuba ibe sisikhokelo kubakorekishi.
Le memorandam iza kuxoxwa nesigqeba sokukorekisha phambi kokuba kuqalwe
ukukorekishwa kumaziko okukorekisha.
Iimpendulo zabaviwa kufuneka zinikwe ingqwalasela ngokokufaneleka kwazo.
IZIKHOKELO ZOKUKOREKISHA
1. Xa umviwa ebhale iimpendulo ezingaphezulu kwezilindelekileyo, makisha
impendulo esekuqaleni kuphela. (Umviwa akavumelekanga ukuba
aphendule umbuzo omde nombuzo omfutshane kudidi olunye).
2. Xa umviwa ephendule yomine imibuzo ekwiCANDELO A, (imibongo
efundisiweyo), korekisha kuphela emibini yokuqala.
3. Xa umviwa ephendule imibuzo emibini emifutshane okanye imibuzo emibini
esisincoko kwiCandelo B nakwiCANDELO C, makisha umbuzo wokuqala
kuphela ungawuhoyi owesibini. Ukuba umviwa uphendule yomithandathu
imibuzo (kwiNoveli) okanye yomine imibuzo (kwiDrama), korekisha kuphela
impendulo yokuqala kwiCANDELO ngalinye, xa kwenzekile ukuba uphendule
umbuzo omnye omfutshane nomnye osisincoko.
4. Xa umviwa enike iimpendulo ezimbini ibe eyokuqala ingachanekanga,
elandelayo ichanekile, korekisha eyokuqala ungayihoyi elandelayo.
5. Xa iimpendulo zinonjolwe ngokungachanekanga, korekisha ngokwendlela
ekunonjolwe ngayo kwimemorandam.
6. Xa upelo olugwenxa luguqula intsingiselo, yihlabe loo mpendulo. Xa
intsingiselo ingaguqukanga ngenxa yopelo olugwenxa, yimakishe loo
mpendulo.
7. Imibuzo esisincoko.
Xa impendulo yombuzo osisincoko imfutshane kunoko kulindelekileyo
ngokwenani lamagama, musa ukumohlwaya umviwa kuba sele ezohlwaye
ngokwakhe. Xa impendulo yombuzo osisincoko inde kakhulu, phicotha
ngokwempendulo ayibhalileyo wandule ukuyigqithisela kumkorekishi
ophezulu.
8. Imibuzo emifutshane.
Musa ukumohlwaya umviwa ongasebenzisanga iimpawu zocaphulo xa
ecaphula.
9. Kwimibuzo evulelekileyo, musa ukunika amanqaku ngoHAYI/EWE okanye
ngoNDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Korekisha impendulo
exhasayo.
10. Akukho manqaku abelwa uYINYANI/BUBUXOKI okanye LULUVO/YINYANI.
Makisha impendulo exhasayo.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO A: ISIHOBE
IMIHOBE YESIXHOSA – B Ngombane
IMIBONGO EFUNDISIWEYO
UMBUZO 1: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI
UKWENZIWA KOMKHONZI – JJR Jolobe
Sebenzisa la manqaku alandelayo, njengesikhokelo sokukorekisha lo mbuzo.
Iimpendulo zinokwahluka ngokuxhomekeka kwindlela umfundi awuve ngayo umbongo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-22 ukuhlola lo mbuzo.
Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:
Umxholo wengcinezelo kulo mbongo ubonakala ngesigama esityhila impathombi,
imiqondiso yobubi nobunzima, ukunikezela kwabacinezelekileyo, ukukhalaza,
ulangazelelo olunzulu lwenkululeko, ukungcungcutheka, nembulaleko engenanzuzo
kwabacinezekileyo sibe esinye isigama sibonakalisa umcinezeli ephatha umcinezelwa
ngogonyamelo.
Kwisitanza soku-1
Ubumnyama bezulu nokukhumezela ngumqondiso wobubi nobunzima abaphantsi
kwabo obutyhilwa sisifaniso esidala umfanekiso ngqondweni weliso obonisa isimo
esingesihle sezulu nesichaza ububi neenzame ezinzima zokuchasana
nengcinezelo
Kubonakala amasikizi kobukele impathombi yabantu etyhilwa lilunda elophayo
nokuthontsiza kwegazi kwiinzame abantu abaphantsi kwengcinezelo abazenzayo
zokuxhathisa kwingcinezelo ukuze bazuze inkululeko.
Ulangazelelo olunzulu lwenkululeko oluqulethwe sisigama, „ibuzisa ikhaya umzi
wenkululeko‟ bubungqina bokungayonwabeli impatho phantsi kwesandla
sengcinezelo.
Kwisitanza sesi-2
Esi sitanza sibabaza impathombi esukela ekubeni abacinezelwayo bekhalaza
okanye bevakalisa ukungathandi ngempatho abaphantsi kwayo. Isigama esithi,
„ime bhuxe‟, yatsho esikrakra ... ibhonga‟ sityhila ukuzithethela okanye ukukhalima
kwalowo ucinezelekileyo. Ngeliphandle abacinezelwa abayolelwanga yile mpatho.
Ukunyenyiswa kancinci, kubuye kuqiniswe, ibulawe umoya kubhekiswa
kumaqhinga asetyenziswa ngabacinezeli ukuze umcinezelwa avale umlomo
angathethi ngempatho. Sisigama esityhila ukungcungcuthekiswa kwabantu
kungekho bani unosizi kwizikhalo ezihlabayo ezivakalayo ngakumbi
iziphathamandla ezingenalusini.
Kwisitanza sesi-3
Esi sitanza sibeka elubala imeko apho umcinezelwa anikezelayo. Iindlela
anikezela ngazo zityhilwa sisigama , „seyaqobozeka, yathamba‟ apho kucaca
ukuba phakathi kwamaqhinga asetyenziswayo kukho nawokuba umcinezelwa
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
amanye ewavuma ukuba aluncedo engaqondi usacinezelwe. Kutyhila ukuba
uyaqhathwa aboniswe ukulunga kwempatho afakwa phantsi kwayo ukuze
asebenze nzima ecinga ukuba uyazinceda.
Ukhetho-magama ‘ikhefuzela igcuma’-sisigama esidala umfanekiso ngqondweni
wendlebe obonisa ukudinwa nokuphelelwa ngamandla, kodwa exhinile ngethemba
lokunyamezela umvambo ade azuze inkululeko.
Kwisitanza sesi-4
Esi sitanza siqaqambisa iimbulaleko neenkxwaleko zokuxelengela inyama ukuze
umcinezelwa akwazi ukubeka isonka etafileni kanti akabileli yena ubilela
oongxowankulu.
Kuqaqamba kwelinye icala ukuba ngeli xesha umsebenzi asebenza nzima kuthe
kanti akasebenzeli yena, ubilela umntu odla ukubila kwakhe engenzanga nto.
Ubungqina obukumbongo sisigama „Iludaka kubila ingenisela omnye' esidala
umfanekiso ngqondweni weliso otyhila ukusebenza nzima komntu omnyama
engazuxhamla nokuxhamla kwingeniso ayenzayo. Uyatsho ukuba kuthi ukuze
kube mnandi ukusebenza ube uyayazi into oza kuyifumana encumisayo
ngokusebenza kwakho. Kuvela ukuba oongxowankulu isivuno abathi sesabo
sisisiqhamo somsebenzi obilelwe ngabacinezelekileyo. Usebenza nzima enikwa
imisebenzi emthoba isidima kodwa ingeniso neziqhamo ezizizo zifunyanwa okanye
zibalelwa kwiziphathamandla ezingamadlagusha yena ashiyeke elikhoboka
elingenanto.
Kwisitanza sesi-5
Kwakhona indlala nobuhlwempu ziyagquba kumcinezelwa emva kwayo yonke loo
mbulaleko nokusebenza nzima phantsi kombuso wabacinezeli.
Isitanza 5 sityhila intlungu- ngesigama “Iliso iinyembezi umxhel’ujacekile”
esidala -umfanekiso ngqondweni weliso obonisa ukuba ocinezelweyo akasakwazi
ukunyamezela ngenxa yokukhathazeka emphefumlweni,
Isigama „Ibe ingasakwazi nokuchasa imbuna’ sityhila ukuphelelwa ngamandla
kukukhotyozwa, umcinezelwa ephelelwa nasisidima, engenanto kananjalo
nokukhalaza kungasancedi ushiyeke kuphela nemizamo kunye nethemba
elingapheliyo.
Isigama „… elizond’inkululeko‟ sityhila ubukho bethemba elizondeleleyo lokuzuza
inkululeko. [10]
(Nayiphi na impendulo echanekileyo)
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 2: UMBUZO OMFUTSHANE
'UMYOLELO WEXHEGO' – C Nqakula
2.1 Kukuthandwa ngenene ngabantu. √/ Kukuhlonitshwa ngabantu.√/Kukuzivula
iintliziyo zabo√/ Kukumphakamisela phezulu angaze awe.√
(Nasiphi na isibini kwezi) (2)
2.2 Umqolo wesi-3 wakhiwe ngamagama amathandathu kanti umqolo wesi-4
wakhiwe ngamagama amane.√√ (2)
2.3 Ngokomxholo walo mbongo ongomyolelo wexhego le miqolo inentsingiselo
ethi bancede abantu abasokolayo okanye abangathathi ntweni.√√ (2)
2.4 „‟Z‟ ungemi ezimbobeni ubethe imilozi.‟‟√/ „„Z‟ ungabiyongcuka iqwengayo.‟‟√/
„Ungabilulo nokhozi.‟‟√/Zube ngumkhonzi onyanisekileyo. √
(Nasiphi na isibini kwezi) (2)
2.5 Ndiyaxhasa kuba ixhego liyala unyana walo ngezinto amakazenze
nemakangazenzi ukuze aphumelele ebomini. √√
(Nawuphi na umqolo oyalayo wamkelekile) (2)
[10]
UMBUZO 3: UMBUZO OMFUTSHANE
'INGOMA KAVELAPHI' – JJR Jolobe
3.1 Kukubona isithandwa sakhe√/ inkosikazi√/ kukubuyela kwilizwe lakhe
lokuzalwa. √
(Nasiphi na isibini kwezi) (2)
3.2 Umqolo wesi-4 wakhiwe ngamagama amane kanti umqolo wesi-5 wakhiwe
ngamagama amabini.√√ (2)
3.3 Ngokomxholo walo mbongo ongefuthe lemithetho yocalucalulo, le miqolo
inentsingiselo yeenkumbulo zelizwi lenkosikazi ekhumbula umyeni wayo
nanjengokuba kwakungavumelekanga ukuba abafazi baye emigodini (2)
kubayeni. √√
3.4 “Ungandilileli. Wupheze loo mhobe.”√√ (2)
3.5 Ndiyaxhasa kuba umbongo ukhalazela isenzo samadlagusha sokunyanzela
ukuba abantu abangootata bamakhaya bangahambi okanye bahlale
neentsapho zabo kwilizwe lentsebenzo ngexesha lengcinezelo eMzantsi
Afrika.√√/ Kuba umbongo ukhalazela unyanzelo lwabantu abangamadoda
lokuba baye kusebenza emigodini beshiya iintsapho zabo ngasemva.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 4: UMBUZO OMFUTSHANE
'ITHEMBA' – S.E.K Mqhayi
4.1 Zezokuba ungalima√/ ungalili√ ungafuya√
(Nasiphi na isibini kwezi) (2)
4.2 Umqolo wesi-8 wakhiwe ngamagama amabini kanti umqolo we-9 wakhiwe
ngamagama amathathu.√√ (2)
4.3 Ngokomxholo walo mbongo ongethemba le miqolo inentsingiselo ethi xa
ungenathemba kuthi kwakufa umntu wakho kufe neyakho intliziyo.√√/ Umntu
uthi akudibana neengxaki okanye amanzithinzithi obomi anikezele angasiboni
isizathu sokuphila. √√ (2)
4.4 “Ulil‟uzenzakalise-”√ “ Nomphefumlo uwufise.”√ (2)
4.5 Ndiyaxhasa kuba umyalezo walo mbongo uyala uluntu ukuba lube nethemba
ukuze lukwazi ukuphila.√√ (2)
[10]
UMBUZO 5: UMBUZO OMFUTSHANE
UMTSHAYELO-N Mdekazi/ T Kabanyane
5.1 USokwazi unike abantu izandla zokuzenzela umtshayelo.√√ (2)
5.2 “…okomfaz‟ebhinq‟isikhaka.”√/ “… njengomtshakazi‟ efik‟ emzini.”√ (2)
5.3 Lelokuba imicinga yomtshayelo yakumanyana isebenza ngcono.√√/
Ukumanyana kwayo imicinga kuwenza uphelele umtshayelo.√√ (2)
5.4 “Emva kwexesh‟uba sisijungqu.”√√/ “Okwamaziny‟exheg‟atsheqekileyo.”√√/
“Wakutshayela uyashiyelel‟ okwevila.”√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
5.5 Umtshayelo ubalulekile ingakumbi xa imicinga yawo isebenzisana.√√/
Kubalulekile ukusebenzisana.√√/Umtshayelo omtsha ucoca ngcono
kunomdala.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI
INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula
UMBUZO 6: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-23 ukuhlola lo mbuzo.
Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo xa engqina ukuba uMfuneko
uyalingcolisa igama lesipolisa ngolu hlobo lulandelayo:
Izenzo ezibi zikaMfuneko ezingahambelani nomsebenzi awuqeshelweyo
wokugcina ucwangco nokumela umthetho kule noveli ziyalingcolisa igama
lesipolisa kuba abantu ababona uMfuneko babona ummeli womthetho zibe izenzo
zingangqini.
Ukubandakanyeka ekukhuseleni uNompumelelo ngokuthengisa ityala lokubulawa
kukaChizama ongumyeni wakhe sisenzo esimtyhila njengepolisa elaphula
umthetho.
Ukuba imipu yesipolisa ayithengisele abahlali bajike benze ulwaphulomthetho
ngayo, amele ukuba uyalulwa nako kuyaphikisana nomthetho kutsho kungcoliseke
indlela amapolisa abonwa ngayo luluntu.
Xa uMfuneko ethenga ooSixaki ukuba babulale uMsindisi ongumyeni kaThantaswa
ngeenjongo zokuba badle kunye ilifa ubonakalisa ukudela umthetho abekelwa
ukuwukhusela.
Iinzame zikaMfuneko zokuba kubulawe uMapheza ophanda ityala lokugetyengwa
kukaMsindisi eziquka ukutyisa uMapheza ityhefu, ukubeka uNqoza abe ngukhala
kwimizamo kaMapheza yokuphanda, ukumfunela ixhwele lokumtshisa ngovutha
nokusasaza ubuxoki bokuba uMapheza yimpimpi zibubungqina bokuba ulipolisa
elizenzo zihlabana nomthetho. Ezi zenzo ziqhutywa ngumona ziyabonwa
ngabantu ekuhlaleni ngako oko ubonwa njengepolisa elaphula umthetho kutsho
kurhuqeke isidima sesipolisa phantsi.
Ukuxhasa uThantaswa kumayelenqe okufumana ilifa likaMsindisi ngondlela
mnyama kungqina mhlophe ukuba ulilo ipolisa eliqhubela phambili
ulwaphulomthetho.
Ubukho bukaMfuneko kwilinge lokuba kubhatalwe uMdlambila oligqwetha ukuze
atshintshe okubhalwe kwiwili kaMsindisi ukuze uThantaswa ibe nguye ofumana
ilifa hayi uPhumlani obhalwe kuyo kubonakalisa amava okwaphula umthetho.
Ukubhaqwa nguMkhokeli kumveza njengepolisa elisebenza ngokunxamnye
nomthetho angqineke ukuba uyalihlazisa igama lamapolisa.
Izenzo zakhe ezigwenxa ezibangele ukunqunyanyiswa kwakhe emsebenzini
noNqoza ngaphandle komvuzo zingqina ukusengela phantsi igama lesipolisa. [25]
(Nayiphi na impendulo echanekileyo)
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 7: UMBUZO OMFUTSHANE
INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula
7.1 Zahluka ngovakalelo analo umbiza Mfuneko xa ethetha naye njengoyise
womntwana angamondliyo ze ambize Mfuno xa efuna ukumsebenzisela
ukufumana imali.√√ / Umbiza Mfuneko kwiimeko abangavaniyo kuzo naxa
esengxakini aze ambize Mfuno xa bonwabileyo okanye beseluthandweni.√√ (2)
7.2 Izisa intsingiselo yokuba kudala imkhathaza enqwenela ukuyithetha into
emhluphayo.√√ (2)
7.3 Kumhlanganisa ngokuthi uMfuneko ibe nguye odukisa idokethi kuphando
ngokufa kukaChizama.√√ (2)
7.4 UMsindisi ufune isithembu.√/ uThantaswa uthatha isigqibo sokuba uMsindisi
makafe.√/ Umthetho ungenelele.√
(Naziphi na iingongoma ezintathu ezichanekileyo) (3)
7.5 Ibali liqala ngokusweleka kukaMsindisi kuba ibali lolwaphulomthetho liqala
ngesehlo esiza kuba ngunobangela wophando.√√/ kuba impixano kwinoveli
yolwaphulomthetho yakhelwa kwisenzo solwaphulomthetho esehlileyo.√√ (2)
7.6 Lixesha lokhanyo√/ kuba kuhanjwa ngeenqwelomafutha√/ kusetyenziswa
imipu√/ amapolisa amnyama angabaphathi kwinkonzo yesipolisa√
abalinganiswa ooSiziwe nooThantaswa zizifundiswa.√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
7.7 Babunganyanisekanga ubuhlobo bukaThantaswa noMfuneko kuba
babuxhomekeke kwinzuzo yemali kaMsindisi ngokokude uThantaswa
akhethe ukuba bafe xa imali bengazi kuyizuza.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
7.8 Ndiyangqina wayengamthandi kuba ngokwesicatshulwa uMfuneko ufunele
uMapheza ityhefu ngeenjongo zokuba imbulale.√√/ kuba uvuyela ukufa
kukaMfezeko.√√ (2)
7.9 Ngumfanekiso ntelekelelo womntu osithelayo.√√ (2)
7.10 Wayengeyompimpi koko wayetyatyekwa nguMfuneko ngobumpimpi kuba
ethengisa ngaye.√√ (2)
7.11 Ndiyaxhasa uMfezeko ulilandele igama lakhe kuba uliphande ngokufezekileyo
ityala lokubulawa kukaMsindisi.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
7.12 Ndiyangqina iphumelele kuba ibonise uMfuneko esebenzisa uNqoza kububi
ngeenjongo zokuziphindezela kuMapheza.√√/ kuba ibonise uNqoza
okwalipolisa egalelela uMapheza ityhefu ngeenjongo zokuba afe√√/ kuba
uMfuneko uvezwe esenza amayelenqe amaninzi okubulala uMapheza.√√/
kuba uMfuneko olipolisa ebesasaza ubuxoki bokuba amanye amapolisa
aziimpimpi kodwa inguye obewampimpa.√√
(Nayiphi na impendulo kwezi) (2)
[25]
UMBUZO 8: UMBUZO OSISINCOKO
NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-23 ukuhlola lo mbuzo.
Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo xa engqina ukuba le noveli
iyakukhuthaza ukusabela ubizo. Le noveli ikukhuthaza ukusabela ubizo ngokuthi
uThole obiziweyo lumgubhulule ubizo naxa sele elahleka kwiindlela zobomi behlabathi
ade ancame alwamkele. Le noveli isebenzisa abefundisi abathe bamxhasa uThole
obiziweyo bamqeqesha wade waqaqamba elubizweni. Izehlo ezikubomi bukaThole
bale noveli ezingqinayo zichakwe ngezantsi.
Le noveli ikubonisa ukukhuthaza ubizo lobufundisi ngokuthi imane imsindisa
kwiingozi umlinganiswa obiziweyo, xa ethe wathandaza, wavuselela nesifungo
sakhe sokuba ngumfundisi. Uthi akwamkela ubufundisi agqame, kuphele zonke
iingxaki awayekhe wanazo ngaphambili, kulunge konke ade afumane nomzali
wakhe owalahlekayo.
UThole ungumzekelo womlinganiswa okule noveli othe ethathe isigqibo sokuba
ngumfundisi eseyinkwenkwana, lwaze ubizo lwamane lumnqwanqwada ngesazela
esimane simkhwebula xa ebemana ukunxaxha engaqondi kwindlela yobizo
lobufundisi kodwa wade wangumfundisi ngenene.
Ukukhuthazwa kobizo kubonakala xa enxaxha engaqondi ngokuphuma ecaleni
kwinjongo yobufundisi, asele utywala, ehamba neetshomi, lamkhwebula ibali
ngesazela esibonakele ngokuthi bungamonwabisi utywala, abhomboloze
endaweni yokuba bumonwabise. Kwakhona inoveli le ilukhuthaza ubizo
lobufundisi ngokuthi yenze uThemba, ongumhlobo kaThole, abenokholo
lwamanxila, ashumayele kude kuvuseleleke ubizo lobuKrestu olungaphakathi
kuThole.
Ukukhuthazwa kobizo kubonakala mhla uThole aya kuloNomsa aze azibone
elandela umfo wakwaSigxabhayi ngelizwi awayelishumayela elilumkisayo
angazange aliqonde wade wadlula isango lakuloNomsa, kanti lubizo lumkhwebela
kulo.
Ukukhuthazeka kubizo lwakhe kubonakala ekubeni angabi nakuzola uThole ngale
mini yale ntshumayelo kwanokuzinga kwelizwi lomfo wakwaSigxabhayi, elifana
nelikaThemba mhla ngotywala, elithi, „Unako na ukuhamba emalahleni ungatshi‟.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
EBhayi, ebumnandini bokuthandana noNomsa, obulibazisa ubizo lobufundisi,
ubethwa ngooJoe atsho akhumbule ukwenza izifungo nezibhambathiso
zokulandela iNkosi xa inokumsindisa.
Xa iNkosi imsindisa kule ngxaki kutsho kubonakale amandla obizo lobufundisi
ekumkhuseleni imlondoloze ukuze ade alwamkele ubizo.
Ukuze kuqondakale ukuba ubizo kulilizwi elinamandla ngaphakathi emntwini,
ubizo luyamkhuthaza onophawu lwenkosi ukuba alusabele ubizo lwakhe. Le noveli
yenza uThole onobizo asinde yedwa kwiingonyama ezaziqwenga abahlobo bakhe
kwihlathi laseKnysna wasindiswa ziincwadi zakwaLizwi awayeziphiwe
nguThozama ekuthe kanti uhamba nazo.
Luyamfuna ubizo sele abazali bencamile ukuba angafunda, bembonisa
ngokuthatha umfazi ngelithi kuye elokufunda liphelelwe, makathathe umfazi, suka
eme kwilizwi lokuya esikolweni kube kanti oko kumfaka kwizandla zikamfundisi
uMaqoma ophuhlise ubizo olukuye
Inkxaso ayifumana kuThozama esesikolweni ibonisa ukuba xa usendleleni yobizo
awuxakwa nto kuba isuka yalekwe ngenkxaso yokufundiswa kwasisikolo eso.
Ukufumana kukaThole inkxasomali kwisifundisi nokusiwa phesheya bubungqina
bokukhuthazelwa kubizo lobufundisi kuba isifundisi ngokwaso sima mantsantsa
ngomntu waso ukuze angabuyi mva endleleni yakhe yobizo.
Ukwamkela kukaThole ubizo esidlangalaleni kubonisa ukuba ubufundisi
awubufumani ngokubufundela kuphela koko kufuneka ude uzinikezele ngaphaya
kweencwadi ozifundileyo.
Imisebenzi kaThole yokuguqula abantu esikolweni ngeentshumayelo zakhe
ephanda, ezixhobisa ngolwazi kolu bizo, ekhuthaza iindibano zeemvaba
ezahlukileyo oko kudiza ukuba ukusabela ubizo lobufundisi kubalulekile
kunokusebenzela ibandla okanye imvaba ethile.
Ukumela ubufundisi ngokukuko eGeorge Goch, ukuze ide iGeorge Goch ibonakale
iyindawo eyixabisayo inkonzo, de kubekho umfundisi ohlalayo ibonisa ukuba
kufuneka umfundisi obiziweyo ukuze kutshintshe isimo sabantu. Inkxaso ayizuza
kuluntu lwalapho eGeorge Goch ingqina ukuba le noveli iyalukhuthaza ubizo
lobufundisi.
Ukuthatha kwakhe uyise angambuzi mvelaphi kubonisa, ukuba uThole
ungumfundisi ongengomntu nje koko ngumfundisi onoxolo. Ubukho
bukaMangaliso, nanjengoko ebesele esebenzisa eli gama, bubonakala bulivumba
elimnandi kuluntu lonke ngokuthi ngabufundisi bakhe abe ngowahlukileyo,
ulangazelelo abanalo abantu kuye eAirport, efika esibhedlele, abantu bagilane,
atsho aqaqambe umfundisi oye kubufundisi ngobizo.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 9: UMBUZO OMFUTSHANE
NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa
9.1 Zahluka ngokutshintsha kweemeko zobomi bakhe, ubizwa Tholelegqwirha xa
liqala ibali kuba ligama alithiywa akube ezelwe ngunina owayetyholwa
ngobugqwirha,aze abizwe Mangaliso ngenxa yokugqwesa ezifundweni
nakwiintshumayelo zakhe.√√ (2)
9.2 Lizisa intsingiselo yokuba ingqondo kaThole yayithatha ibeka ezibuza imibuzo
angenampendulo yayo.√√/ Wayecinga kakhulu.√√ (2)
9.3 Imhlanganise ngokuthi ngexesha emamele intshumayelo kamfundisi
uMaqoma azikise ukucinga, watsho wathatha isigqibo sokufundela (2)
ubufundisi.√√
9.4 Ukusela utywala akununuswa nguThemba kudala impixano yangaphakathi
etyhilwa kukubhomboloza.√/ Uya eKnysna engaqondanga kudaleke impixano
yangaphakathi kwixhala lokungazi apho aya khona. √/ Ubukela abahlobo
bakhe beqwengwa ziingonyama eKnysna kuze kudaleke impixano
yangaphakathi ngenxa yexhala lokuqwengwa ziingonyama √/Akuthatha
isigqibo sokuba lixhwele esiqhutywe yindlala uba nempixano yangaphakathi
ebonakala ngokuthi azingwe ngamaphupha. √
(Naziphi na iingongoma ezintathu ezichanekileyo) (3)
9.5 Sesokuba kwibali leqhawe kuqala amahlandinyuka aza kubangunobangela
wokuba atshintshe umlinganiswa aze ethubeni aye etshintsha ngokutshintsha
esiya empumelelweni.√√ (2)
9.6 Lixesha lokhanyo√ kuba kufundiwe√/ kukho izikolo√/ kuhanjwa ngeemoto
nangeenqwelomoya.√
(Nayiphi na impendulo yomfundi echanekileyo) (2)
9.7 Lwabakhona utshintsho awalwenzayo uMangaliso eGeorge Goch kuba
phambi kokufika kwakhe abantu babengayithandi inkonzo, abefundisi
bengagqobhozeli waze wathi akufika bavuseleleka, babaninzi abaguqukayo
nabathatha inxaxheba enkonzweni.√√ (2)
9.8 Ndiyangqina kuba uMangaliso umbuza igama lakhe, isiduko sakhe kunye
nekhaya lakhe.√√ (2)
9.9 Umfanekiso ntelekelelo weenyembezi eziphuma kakhulu zingalawuleki.√√ (2)
9.10 Wazichaza kuba ngokwebali wazazisa ukuba unguMkwayi wayitsho
nentsukaphi yakhe equka ukutshipha kwakhe eRhawutini.√√ (2)
9.11 Ulilandele igama lakhe uMangaliso kuba wathi engumntwana weqaba
elijongelwe phantsi, ohamba neetshomi wade wamdala suka wenza
imimangaliso waphindela esikolweni wafunda wade wayityekeza.√√ (2)
9.12 Ndiyangqina iphumelele kuba imbonise uMangaliso ebuyela esikolweni sele
emdala wafunda wangumfundisi abazali sebencamile.√√ (2)
[25]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 10: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-23 ukuhlola lo mbuzo.
Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo xa engqina ukuba uFriday
uyalingcolisa igama labalweli benkululeko kule noveli. UFriday uyalingcolisa igama
labalweli benkululeko ngezenzo, iingcinga neentetha ezithe gqolo zichasana
neenjongo zabalweli benkululeko.
UFriday uqala ngokuzibandakanya nabalweli benkululeko kanti akanamqolo ujika
athengise ngabalweli benkululeko avume ukubangungcothoza akurhaliselwa
ngenqatha. Libala elibi elo kubalweli benkululeko kuba akukho lula ukubathemba
abantu abange bayapolitika kanti bayathengisa.
UFriday ubonakalisa ukuchasana neenjongo zabalweli benkululeko kuba
usebenzisana namapolisa. Abalweli benkululeko abasebenzisani namapolisa
balwa namapolisa. Ngaphezulu ngokolwimi lwabalweli benkululeko, othe
wasebenzisana namapolisa ubizwa ngokuba uyimpimpi. Ngokungalindelekanga
kubalweli benkululeko, usuka adyobhe uMfazwe olwela inkululeko ngobumpimpi
ukuze angafunwa mntu, kungabikho uhambisana naye kuba ebizwe
njengempimpi. Esi senzo siyalingcolisa igama labalweli benkululeko ngakumbi xa
eqhiphuka ayokuba yimpimpi. Lithi eli akathethi ngazwinye nabalweli benkululeko.
UFriday ikwanguye othelekisa uMfazwe ongumlweli wenkululeko kunye nabantu
bakwaQaka lade latshiswa ikhaya likaMfazwe phantsi kwegama lokuba uyimpimpi.
Sisenzo esingalindelekanga esi sokuthengisa ngomnye wabo kwabo bazibiza
njengabalweli benkululeko. Kuthetha ukuba abathembananga bengathembekanga
kwabona.
Sesinye sezenzo zikaFriday zokungcolisa igama labalweli benkululeko ukwenza
iinzame zokutshisa nokubulala uMfazwe akuba ephumile etrongweni esahleli
kwatata uGaba.
UFriday uchukumisa kabuhlungu intliziyo kaMfazwe ngokuthana nca noNokuzola
ngenjongo zokuvisa kabuhlungu uMfazwe ukuze aphele amandla awuyeke umlo
azimanye nawo ojoliswe ekupheliseni ucalucalulo lwabamnyama.
Ukho uFriday kwiqela lolutsha nabafundi kwintlangansio apho watyhola uMfazwe
njengongcothoza wade wabethwa uMfazwe wancama wagoduka.
Uphambili ekutshisweni kwendlu kaMfundisi uHlathi ngepetrol bomb ezama
ukuphelisa amahlathi kaMfazwe nanjengoko ubaw‟uHlathi wayengumcebisi
omkhulu kaMfazwe. Abalweli benkululeko abawatshisi amahlathi wokuzimela
wabanye abalweli benkululeko. Kungeso sizathu ukuba uFriday kuthiwe noko
igama labalweli benkululeko ulithengisa kakubi, ubenza abantu abangcolelanayo
kanti nguye nje kuphela lo unesikhwasilima.
Uyabandakanyeka ekubulaweni kwamakhomrade awayesuka kwintlanganiso
ekhwele icressida waze oko wakosulela kuMfazwe, kanti yena uMfazwe
wayesondele kule cressida ngeenjongo zokunceda abantu ababhukuqa nayo.
(Nayiphi na impendulo yomfundi echanekileyo) [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
UMBUZO 11: UMBUZO OMFUTSHANE
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
11.1 Waphathwa kakubi okwempimpi ekuqaleni kwebali kodwa esiphelweni salo
wayehlonitshiwe eliqhawe.√√ (2)
11.2 Izisa intsingiselo yokuba bacinga ukuba bamfumene. √√/yokuba bambona
ekwicala labo eza kuvuma lula ukubathuthela iindaba bengekaqalisi
nokumcela.√√ (2)
11.3 Kumhlanganise ngokuba ekubonweni kwakhe nguFriday watsho wamtyhola
ngobumpimpi waza wabukulwa luluntu lwakwaQaka.√√ (2)
11.4 Ngokutyholwa ngobumpimpi nguFriday uthelekiswe nabafundi besikolo
iFunda.√/ Yakhula ingqumbo yabantu bakwaQaka kwatshiswa ikhaya lakhe.√/
Yanwenwela kulutsha olwambetha kwintlanganiso ebanjwe eholweni.√/
Yanyukela yamthelekisa nesithandwa sakhe uNokuzola.√/
Yaqaqamba akwamkelwa nzima kwindawo yaseMthontsi apho wabhacela
khona.√
(Naziphi na iingongoma ezintathu ezichanekileyo) (3)
11.5 Sesokuba kwibali leqhawe lomzabalazo kuqala amahlandinyuka aza
kubangunobangela wokuba sisigculelo kwakhe umlinganiswa aze ethubeni
ayeke ukuba sisigculelo abe liqhawe.√√ (2)
11.6 Lixesha lokhanyo√ ooMfazwe bazizifundiswa/ kuba kukho iinkundla
zamatyala. √/Ngamaxesha engcinezelo√ kuba kusekho amagwangqa abiza
abantu abamnyama ngo‟Kafile‟ no „Bhantu‟.√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
11.7 Ikhona into ebonisayo kuba, indlela awaphumelela ngayo kuqhwesho ibonisa
ubukrelekrele√√/Uthi akufika eMthontsi anikwe isikhundla sokukhathalela
nokuqeqeshela emfundweni abafana √√/Ukufunda kwakhe ade abe yijaji.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
11.8 Ndiyangqina babengavani kuba uMfazwe naye utsho kwesi sicatshulwa
ukuba bebejolise ukumcima igama naye watsho wafuna ukumcima igama
uSikhotsholo.√√ (2)
11.9 Ngumfanekiso ntelekelelo wesandi sompu odubula uthulula iimbumbulu
ungayeki.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
11.10 Wamkeleka kuba eMthontsi wenziwa umphathi wamakhwenkwe afikayo.√√ (2)
11.11 Ulilandele kuba ubomi bakhe bungamahlandinyuka kufuneka alwe nzima
ukuze aphumelele.√√ (2)
11.12 Iphumelele kuba uFriday ekubeni enziwe akamthemba uMfazwe, uMfazwe
usuke waphumelela waligqwetha elichophele ityala likaFriday.√√/ UMfazwe
ekungamthembini kwakhe uNokuzola ngenxa kaFriday kumphosanise
nokwazi ukuba unonyana okuNokuzola.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
[25]
UMBUZO 12: UMBUZO OMDE
UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-23 ukuhlola lo mbuzo.
Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo xa engqina ukuba
uNongqawuse uyalihlazisa igama lakhe kule ntsomi.
Ndiyangqina ukuba uyalihlazisa igama lakhe kwimbali ethi ukuthetha
uNongqawuse.
UNongqawuse yintombi kaMhlakaza walenza eli hlazo mhla kuphethe umalume
wakhe uSarhili owathatha iintambo zokulawula kuHintsa.
UHintsa wancanywa ngabeLungu ababefuna ukuhlutha umhlaba wamaGcaleka
bathathe nemfuyo yawo waxolela ukulwela ukufa nokubanjwa esindisa umhlaba
wamaXhosa,wakwenza ngempumelelo.
Ukuthatha iintambo kukaSarhili kwabangela ukuba abeLungu bangapheli mandla.
Babesenza zonke iinzame ezifana nokuqaphela okwenziwa ngamaXhosa ukuze
basebenzise kona ukuhlutha umhlaba.Baqaphela intombi enguNongqawuse
eyayisoloko isiya emlanjeni ifike ithethe khona nezinyanya.
Bakukopa okwenzekayo bagqibela ngokuziqaba udaka bakhwela emthini ukuze xa
uNongqawuse ethetha nezinyanya banikeze impendulo.Oku kunikezwa
kwempendulo kubangela ukuba uNongqawuse azenze umprofetikazi nalapho
kwabakho ukwahlulelana kwabantu kwakho abamkholelwayo kunye nabo
bangamkholelwayo.
Ukuqhathwa kwakhe ngabeLungu ababevathe iingubo ezimhlophe nawacinga
ukuba uthetha nezinyanya ziphendule kwamenza ukuba akholeleke kuSarhili waza
waphembelela ekubeni nabanye abantu bamkholelwe kwalithoba mpela igama
lakhe.
Ukucamagusha nokucula nokuxhentsa kwakhe kwabonakalisa ukukholelwa
kwakhe kwizinyanya ngokugqithisileyo kumenze angaqapheli ukuba uyaqhathwa,
waqiniseka ukuba uthetha nezinyanya.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
Ukukholelwa kwakhe okwakuthethwa ngabeLungu (izinyanya) kwamdiza ukuba
akanguye ncam umprofetikazi kuba kwakumele ukuba ube nomqaphela.
Ukuhambisa kwakhe udaba lokuba kubulawe izinto ezikhoyo ukuze kuzuzeke
ubutyebi obungaziwayo, nenkolelo yokuba abantu abasayi kulamba nakugula
kwamdiza ukuba wayengengomprofeti ncam.
Ukukholelwa nokuthabatheka kwenkosi ziziprofetho zikaNongqawuse kwamenzela
izothe ebantwini kuba bashiyeka abantu besifa yindlala babe abeLungu
bayangenelela.
Ukubanjwa kwakhe ze azitshintshe igama ukuze angaziwa kwakubonisa ubutsotsi
bakhe.
UNolizwe
UNolizwe Sandile waliphakamisa igama lakhe kwesi sihobe njengekumkanikazi.
Ukuphatha kwakhe kwazisa uvuyo eluntwini kuba ebonakala njengomkhuseli
welizwe.
Amazwi awayewasebenzisa athelekiswa nobusi, ambonakalisa njengomntu
oneentetho ezakhayo nozolileyo xa ebhekisa kwisizwe.
Igama lakhe laphakama kuba zonke ezi zenzo zakhe zihle zenzeka kungekho
myeni osecaleni lakhe. Oko kwabonisa ukuzithemba nokungazoyikiseli
kubukumkani bakhe.
Umyalelo wembongi kwisitanza sokugqibela usibonisa ukuba ulithemba lesizwe
makaqhubekeke esenza okuhle.
Ezi zenzo zibonisa ukuba akazange aphakamise gama lakhe kuphela,
waphakamisa nelooNyawuza nelesizwe ngokubanzi.
(Nayiphi impendulo echanekileyo) [25]
UMBUZO 13: UMBUZO OMFUTSHANE
UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI SWANA MMI nabanye
13.1 UNomaza wonwabile xa esuka ekhaya unxubile akuhlangana
negongqongqo.√√ (2)
13.2 Sizisa intsingiselo yokuncama/yokuphelelwa lithemba/yokunikezela. √√ (2)
13.3 Imhlanganisa ngokuba irhengqe awayemqononondise ngayo unina uye
wayilibala waza wanyanzeleka ukuba ayekuyilanda sekurhatyele,wahlangana
negongqongqo.√√ (2)
13.4 Ukujika kwakhe sele eyedwa kuhlwile engakhatshwa ziitshomi kwihlathi
lamagongqongqo.√/Ukuthiwa xhakamfu ligongqongqo afakwe engxoweni.√/
Ixhala lokuba uza kubulawa ligongqongqo.√/Ukwenziwa ukuba ahambe ecula
kuzo zonke ezi ndawo lihamba kuzo igongqongqo.√
(Naziphi na izehlo ezithathu kwezi) (3)
13.5 Sesokuba kwiintsomi ezingokutyeshelwa komyalelo kuqalwa kunikezelwe
umyalelo ze kubekho iziphumo ezibi nokuyaleka wakutyeshelwa umyalelo.√√ (2)
13.6 Ngumfanekiso ntelekelelo womntwana othintithayo esoyika.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
13.7 Uphumelele kuba isiphumo sikaNomaza sokutyeshela umyalelo sibe sesibi
kuba wangcungcuthekiswa ligongqongqo.√√ (2)
13.8 Kukuhlaba ikhwelo.√√/ Kukucela iindlebe.√√ (2)
13.9 Uxhokonxa izazela zolutsha √ neziphathamandla.√ (2)
13.10 Lixesha lasemva kwenkululeko yoMzantsi Afrika√ kuba umbhobho
osetyenziswa yimbongi ngokaMandela ophumileyo entolongweni.√/ kuba
ngokolwimi lwesibongo isithethi siyisusile ingcinezelo nocalucalulo. √ (2)
13.11 Imbongi ikhathazekile kukucinezelana kwabaMnyama kwabodwa√ kuba
kumqolo we-10 ithi abo ibhekisa kubo mabayeke ukucinezelana kwabodwa√/
Imbongi ikruqukile sisenzo sabantu sokucinezelana kwabodwa kuba isigama
esithi „kudala‟ singqina ukukruquka√/ xa ithi, „yhini ningazigqogqi‟ ibonakala
ikhathazeke kukuba bengathi abeva ebhekisa kubo.√
(Nayiphi impendulo exhasayo echanekileyo) (2)
13.12 Zijolise kubantu abatsha neziphathamandla√ kuba imbongi ibakhankanyile
abantu ebhekisa kubo kumqolo wesi-4 nowesi-5.√ (2)
[25]
AMANQAKU ECANDELO B: 25
ICANDELO C: IDRAMA
UMBUZO 14 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-23 ukuhlola lo mbuzo.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo xa ebonisa ukuba iimpazamo
ezenziwe ngabazali kule drama zibeneziqhamo ezibi.
Ezabazali bakaGugulethu:
UMaGaba, ongumama kaGugulethu wenze impazamo ngokuthandela uGugulethu
uThobeka, ejonge ubufazi ngokulandela igama elinguThobeka, igazi lakhe
eliphantsi bengacingi nokucinga ngothando aqamele ngalo uGugulethu kanti
isiqhamo soko siya kukuba umntwana wabo uyakuba nomphefumlo
odandathekileyo.
Ukuqweqwedisa kukaZwilakhe amaHlubi ukuba uThobeka acelelwe uGugulethu
kube nesiphumo sokuba uGugulethu azahlukanise nekhaya lakhe angafuni
kuthetha athi makubuzwe kuyise nayiphi into.
Impazamo yokutshatisa uThobeka noGugulethu ngebhaxa yenza ukuba
uGugulethu azibophe isandla, aqatshelwe esidlangalaleni ukuba akahambisani
yena nokutshatiswa ngenkani. Lo mtshato umenze ukuba uGugulethu alishiye
ikhaya anxibe impahla yenzilo ngenxa yokukhathazeka.
Impazamo yabazali yokumtshatisa ngenkani uGugulethu yenza balahlekelwe
sisimilo sikaGugulethu, ahambe ayokusebenza eMthatha ebashiya nomfazi lowo
bebembonele yena.
Kwakhona, impazamo yokutshatiswa kukaGugulethu inesiphumo sokuba
uGugulethu ufakwa kwiinkundla zamatyala nguNomaMpondomise.
Isiphumo sokuba uGugulethu ehleli eMthatha engasagoduki, kukuthumela
ooMthetho ukuba bamlande uGugulethu eMthatha. Akwala uGugulethu, uZwilakhe
wenza enye impazamo ngokulandelisa uThobeka nabantwana basiwe kuGugulethu
eMthatha. Zibazibi iziphumo kuba uGugulethu usuka ababulale bonke ngezembe.
Ukubanjwa kukaGugulethu nokugwetywa kwakhe kukwasisiphumo sempazamo
yabazali bakhe yokuthumelela uGugulethu abantwana angabaziyo. Isiphelo siba
sibi kuba uMaGaba uphela ezityisa ityhefu, afe noZwilakhe sele efuna ukuba
kugwetywe yena endaweni yonyana ezisola, ezohlwaya. Umthetho wona ubamba
umntu obuleleyo uGugulethu awubanga nalusini kwisazela sakhe.
Ezabazali bakaNomaMpondomise:
Abazali bakaNomaMpondomise uLangeni noManyawuza benze impazamo nabo
yokwendisela intombi yabo kuMcunukelwa ekuthe kanti uNomaMpondomise,
akamthandi kuba unaye umntu osenyongweni kuye. Isiphumo sale mpazamo
sesokuba uNomaMpondomise uyazikhupha iinkomo zikaMcunukelwa kanti uza
kuphoxeka.
UNomaMpondomise uzeyelisela emlanjeni kuze oko kukhokelele ekufeni
kukaManyawuza unina ngokusuka ayobe akuva ukuba uNomaMpondomise
uzibulele.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
Ezabazali bakaThobeka:
Abazali bakaThobeka nabo benza impazamo ngokunqwenela ukuba umntwana
wabo atshatele emzini ohloniphekileyo nabawaziyo. Umnqweno ujika ube yincindi
yekhala kuba zange akuxhamle ukuhlala nomyeni wakhe uGugulethu waze wabe
ubulawa kwanguye.
Abazali bakhe balahlekelwa ngumntwana wabo uThobeka nabazukulwana babo.
Ezabazali bakaMcunukelwa:
Impazamo yabazali bakaMcunukelwa uQavile nabantakwabo benza impazamo
yokuzekela unyana wabo ngokumxhasa esakufuna ukutshata nentombi
ayithandayo phofu yona ingamthandi ingenalo nolwazi lokuba iyalotyolwa kuba
yayingenabudlelwane noMcunukelwa nto leyo eyakhokelela ekukhutshweni
kweenkomo zakhe.
Uthando lwabazali kubantwana babo luye lwaneziqhamo ezibi nangona bona
abazali bebeneenjongo ezintle ngabo.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo)
[25]
UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUTSHANE)
BUZANI KUBAWO – WT Tamsanqa
15.1 Kungokuba aba bantu abawuphenduli umbuzo koko banikezelana ngawo oku
kanye kwebhola xa kudlalwa.√√
(Makuvele ububhola bombuzo) (2)
15.2 „Bayaphuma‟ √/ „uyazula uphatha kuya kungqubeka emnyango abuye
aphindele entla’. √
(Nayiphi na kwezi) (1)
15.3 Intetho ethi „Ubomi obumnandi obujike bayincindi yekhala‟ isetyenziswa xa
umntu ebekhe weva ubumnandi waze weva kabuhlungu.√ Kule drama
uGugulethu ukhe wabuva ubumnandi ngexesha avunywa
nguNomaMpondomise bayincindi yobusi ubomi ngolo hlobo.√ Uva ubukrakra
obufana nencindi yekhala akube etshatiswe ngenkani noThobeka Mcothama
ahlukane noNomaMpondomise.√ (3)
15.4 Yintlekele.√ kuba nanjengoko idrama eyintlekele inempalalo-gazi nokufa√,
nale drama inyhikityha yokufa kooGugulethu, uThobeka nabantwana iyinika
uphawu lwentlekele.√ (3)
15.5 Kukutyhila imbilini yakhe.√ (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
15.6 UMzamo ubulawa nguNimrod.√√/UNomaMpondomise umangalela
uGugulethu ngokwaphula isithembiso.√√/ UGugulethu ushiya ikhaya
lakhe.√√/ ukufa kukaMaGaba noMaNyawuza√√/ ukufa kukaThobeka
nabantwana bakhe. √√
(Nasiphi na isiganeko esichanekileyo) (2)
15.7 Libenefuthe elibi ngokuthi liphalaze iindaba zokutshata kukaGugulethu
ezamenza uNomaMpondomise waziva eshiywe enyanyeni. √√ (2)
15.8 UGugulethu uhambe wayofuna umfazi amthandayo, uNomaMpondomise,
wabe uyise ehlanganisa amaHlubi ngenjongo yokucelela amaHlubi ubulawu
kwaMcothama.√√ (2)
15.9 Ngemini amaHlubi ayequlunqa ukumcelela.√/ Ngoku axelela uMzamo
ngokunyanzelwa kwakhe nguyise ngoThobeka.√/ Ngemini uGugulethu
wayetshatiswa ngayo√/ enkundleni yamatyala.√/ Ngexesha ebeyolandwa
ngoYisekazi eMthatha kuba engasagoduki.√ (3)
15.10 Ukunyhashwa kothando lukaGugulethu noNomaMpondomise kwenze ukuba
kuphele intsebenziswano phakathi kukaGugulethu nabazali bakhe√√/ Kudale
umsantsa phakathi kwamaHlubi ewodwa.√√/ uGugulethu watshikilela ikhaya
lakhe.√√/ Ukunyhashwa kothando lukaGugulethu noNomaMpondomise
kudale impixano yangaphakathi kuGugulethu. √√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
15.11 Ndiyangqina kuba abalinganiswa abazini zahlukileyo bangene kwiingxaki
ezahlukileyo bakusombulula iingxaki ngokuthatha ubomi √√/ UGugulethu uthe
akubulala wagwetywa.√√/ Ndiyangqina, kuba uNomaMpondomise
akumncedanga ukuzibulala kudale enye ingxaki yokufa kukamama wakhe.√√ (2)
15.12 Ndingacebisa ukuba xa ulutsha lunengxaki nabazali maluthethathethane
nabo endaweni yokwenza izenzo ezingekho mthethweni.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
[25]
UMBUZO 16: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI
INDLAL'INAMANYALA – M Lamati
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-23 ukuhlola lo mbuzo.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo xa ebonisa ukuba iimpazamo
ezenziwe ngabalinganiswa kule drama zibeneziqhamo ezibi.
UMamQhinebe wenza impazamo ngokuvuma ukuba sisixhobo sikaMagrazula
sokuba iintsana ngokuthumela uDlezinye kuba azokumlukuhlela lo msebenzi nto
leyo emenze aphele ebanjwa ebalihlazo nasemntwaneni wakhe onguSiqhiwu.
UMaGatyeni wenza impazamo ngokuzifaka kumgibe wokuba iintsana xa efuna
ukuzikhupha ekuxwaxweni nguMamQhinebe efuna izinto amnkinkqise zona. Loo
nto imenze akakwazi ukuzithathela izigqibo malunga nokuba iintsana.
Umnqweno wokuba nezindlu zaseNorth Crest uba yimpazamo kuba bangena
kumgibe wokuba iintsana ngeenzame zokuzalisekisa umnqweno wabo.
UMamQhinebe noMaGatyeni benza impazamo yokunikezela ukuba ngoomama
bomthandazo kuba besithi akukho nto bayizuzayo ngokuthandaza akukho
tshintsho balubonayo kwintlupheko yabo kanti isiphumo soko iza kuba kukuvuma
ukuyokuqiniswa lixhwele uMagrazula.
Ukuchewulwa yimali abayibhatelweyo nguMagrazula ngosana lukaNoziphongo
abalubileyo kubenza bagqebhe uNomakula ngehamile kuba esala ukubanika
usana lula kube nesiqhamo sokuba usana lukhale lungayeki lwaba luphawu
lokuphawuleka emapoliseni.
Uthi uSiqhiwu xa efunda iphephandaba elimalunga nokubiwa kweentsana aze
uMamQhinebe enze impazamo yokumhewula okomshologu kanti noSiphokazi
naye uyaheshwa nguMaGatyeni xa ethetha ngokubiwa kweentsana isiphumo
kukuba banyoshoze ziintloni bakubanjwa.
Ukunyoluka kube yimpazamo kaMaqhikizane ngokufuna ukunyobisa uSiqhiwu
isiphumo ibe kukuqashwa kwabantwana abapase emva koSiqhiwu.
UMaqhikizane uphinda enze impazamo ngokungafuni ukumnyobisa uSiphokazi
kanti uhamba noSiqhiwu atsho uSiqhiwu ayiqaphele le nto aze aqulunqe iyelenqe
lokumbhabhisa uMaqhikizane esebenzisa uSiphokazi. UMaqhikizane uyabanjwa
ngenxa yokophula umthetho.
Uphinda enze impazamo yokuthatha imali esetyenziswe njengomnatha
wokumbambisa atsho abanjwe kuba le mali ibe bubungqina bokunyobisa.
USiphokazi naye wenze impazamo ngokuchewulwa yimali kaMaqhikizane batsho
ubuhlobo bakhe noSiqhiwu bahexa esoyika nakukuphela kobuhlobo bakhe
noSirhezu. [25]
UMBUZO 17 (UMBUZO OMFUTSHANE)
INDLAL'INAMANYALA – M Lamati
17.1 Sesokuba uMaqhikizane uzenza umntu obancedayo abantwana kanti iinjongo
zakhe kukubabulalela ikamva. √√
(Mabuvele ubungcuka bakhe) (2)
17.2 (Aphume)√ (1)
17.3 Intetho ethi, „ubokuthemba ilitye‟ isetyenziswa xa kukho umntu owenze isenzo
esibonakalisa ukungathembakali.√ Ngokwakule drama uSiphokazi
akathembakali akutshintsha ingqondo athi ebehamba noSiqhiwu ngenjongo
zokubhabhisa uMaqhikizane√ abonwe sele ekhala ngoDaddy ukubonisa
ukuba akasatshayi ngaloo nqawa.√ (3)
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
17.4 Yintlekele-siyoliso√ kuba idrama eyintlekele-siyoliso ibonakala ngokuthi kube
kubi ekuqaleni kwencwadi size isiphelo sibe sihle, √ nakuledrama bekukubi
kooSiqhiwu bengafumani msebenzi baze baphela bewufumana umsebenzi
akubanjwa uMaqhikizane.√ (3)
17.5 Kukutyhila imbilini yakhe.√ (1)
17.6 Kukubanjwa nokugwetywa kukaMaqhikizane.√√ (2)
17.7 Libenefuthe elibi iphephandaba kuba lithe lakuphalaza iindaba zokubiwa
kosana wanomsindo uMamQhinebe oko kwathetha ukuba livuselele isazela
sakhe yena uba iintsana. √√ (2)
17.8 USiqhiwu akakwamkeli ukunyoba kanti uMamQhinebe akaboni siphene xa
umntu enyoba kuba esenza icebo lokuzikhupha endlaleni. √√ (2)
17.9 Mhla uSiqhiwu anqanda uSiphokazi angathandani noMaqhikizane.√/Mhla
uMamQhinebe alukuhla uMaGatyeni ukuba babe iintsana.√/ Mhla uSiphokazi
ethatha icebo likaSiqhiwu lokubambisa uMaqhikizane.√/ Mhla babesiwa
etshajofisi uMaGatyeni uwathetha ngokwakhe. √ (3)
17.10 Iyiqhubele ngokuthi abalinganiswa abalambayo baxhatshazwe ngaba
bahluthayo ze naba balambayo baziphindezele ngokusebenzisa umthetho.√√ (2)
17.11 Ndiyangqina ukuba umyalezo othi ulwaphulomthetho alusosisombululo
awujoliswanga kwisini esithile kuba izaphulimthetho ezingabantu bezini
ezahlukileyo zingene ezingxakini zakwaphula umthetho xa bezizama
ukusombulula iingxaki yendlala nokunyoluka, baze abathe benazo iingxaki
abawaphula umthetho bavuzwa.√√ (2)
17.12 Ndingacebisa ukuba basebenzise iindlela ezisemthethweni rhoqo xa befuna
ukuzikhupha endlaleni kuba xa besebenzisa iindlela ezingekhomthethweni
bakuxelisa ooMaGatyeni nooMaQhikizane baphelele ejele.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
[25]
AMANQAKU ECANDELO C: 25
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUMAKISHA ISINCOKO SESIHOBE
ICANDELO A: Irubriki yesincoko soncwadi: ISIHOBE [10 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
5-6 4 3 2 0–1
UMXHOLO -Isihloko sitolikwe -Ubonisa ukuqonda -Isihloko sitolikwe -Ayanelisi indlela -Akanalwazi kwaphela
ngokunzulu nokutolika kakuhle ngokwanelisayo ekutolikwe ngayo ngesihloko
Ukuhlalutywa -Iingxoxo ezinomtsalane isihloko okanye umbuzo -Akho amanqaku axhasa isihloko/umbuzo -Impendulo ayikho
kwesihloko, ubunzulu ezixhaswe -Impendulo inazo isihloko kakuhle -Anqongophele kakhulu mxholweni wesihobe
bengxoxo, indlela ngokuvokothekileyo iinkcukacha ezanelisayo -Ezinye iingxoxo amanqaku okuxhasa -Impendulo ibonisa
azakuzela ngayo kusetyenziswa isihobe -Izimvo ezibambekayo zixhasiwe nangona isihloko ukulambatha kulwazi
ingxoxo, -Impendulo ibonisa zinikiwe nangona ingezizo zonke -Impendulo ibonisa lwesihobe
ukuwulandela ulwazi olugqwesileyo ingezizo zonke nje ezixhaswe ukuqhwalela kulwazi
kakuhle umhobe lwesihobe ezixhaswe njengoko ngokwanelisayo. lwesihobe
kufanelekile -Impendulo ibonisa
-Impendulo ibonisa ulwazi olusisiseko
6 AMANQAKU ulwazi lwesihobe lwesihobe
4 3 2 1 0–1
ISAKHIWO
-Isakhiwo siyathungelana -Isakhiwo sicacile kwaye -Bukho ubungqina -Isakhiwo sibonakalisa -Isakhiwo sife amanqe
NOLWIMI
-Ingxoxo ixonxwe kuhle ingxoxo iyathungelana besakhiwo iziphene zoyilo -Iziphene zolwimi
kwaye zikhuliswe kakuhle -Isincoko sibonakalisa -Ingxoxo ezingamkelekanga
ngokugqwesileyo -Ukuthungelana ukusilela kukuthungelana ayicwangciswanga konke konke nesimbo
nangokucacileyo kwengxoxo nokunamathelana ngokukuko esingachanekanga
-Ulwimi, ithoni nesimbo kuyalandeleka kwezimvo -Bukho ubungqina
4 AMANQAKU
sokubhala zivuthiwe, -Ulwimi, ithoni nesimbo -Iziphene zolwimi beziphene zolwimi
zinomtsalane, sokubhala zichanekile zimbalwa, ithoni nesimbo -Ithoni nesimbo
zichanekile ubukhulu becala sokubhala zichanekile sokubhala
-Igrama upelo ikakhulu azichanekanga
neziphumlisi
azinaziphene kwaphela
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/2022
SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha
ISIHLOMELO B: AMACANDELO B NO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA ISINCOKO SONCWADI- INOVELI NEDRAMA [25 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
-Impendulo igqwesile -Ubonisa ukuqonda -Impendulo iphakathi, -Buncinane ubungqina -Buncinci kakhulu
14–15 nokutolika kakuhle asiyiyo yonke imiba obubonakalisa ukusazi ubungqina obububo
-Impendulo ebalaseleyo isihloko okanye umbuzo ekungenwe kuyo nzulu isihloko yaye kunqabile ukuqonda isihloko
15 AMANQAKU 12-13 -Impendulo inazo -Akho amanqaku ukungena nzulu kwimiba -Iimpendulo zisilele
-Ukutolikwa okunzulu iinkcukacha ezanelisayo asixhasa ekubhalwa ngayo kakhulu ukuphendula
kwesihloko Izimvo ezibambekayo ngokufanelekileyo -Ambalwa amanqaku umbuzo
-Iingxoxo ezinomtsalane zinikiwe nangona isihloko axhasa isihloko -Izimvo zibekwe
ezixhaswe ingezizo zonke nje -Ezinye izimvo zixhasiwe -Iimpendulo ngendlela engacacanga
ngokuvokothekileyo ezixhaswe njengoko kodwa ubungqina ezichanekileyo zimbalwa konke konke
kusetyenziswa uncwadi kufanelekile abusoloko busamkeleka kakhulu -Alukho kwaphela ulwazi
-Ukuqonda okubalaseleyo -Impendulo ibonisa ulwazi -Ulwazi lwejenre/netekisi -Luncinane ulwazi lwejenre netekisi.
kwejenre netekisi lwejenre netekisi alugqibelelanga. ngejenre netekisi.
ISAKHIWO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
NOLWIMI -Isakhiwo siyathungelana -Isakhiwo sicacile kwaye -Bukho ubungqina -Isakhiwo sibonakalisa -Ukungabikho koyilo
-Intshayelelo nesiphelo ingxoxo iyathungelana besakhiwo iziphene zoyilo kwenza ukuba
esigqwesileyo kakuhle obungagqibelelanga -Izimvo azithungelelani kungabikho
-Ingxoxo yakheke -Intshayelelo nesiphelo -Unamathelelwano kakuhle thungelelwano lwezimvo
ngokufanelekileyo yaze kunye nemihlathi nothungelelwano -Iziphene zolwimi -Iimposiso zolwimi
yakhuliswa ngokucacileyo zicwangciswe ngendlela lwezimvo lukho, kodwa ziyabonakala nesimbo sokubhala esife
-Ulwimi, ithoni nesimbo edala uthungelwano kukho iziphene -Ithoni nesimbo sokubhala amanqe kwenza
sokubhala sivuthiwe, -Izimvo zithungelana -Zikho iziphene zolwimi asichanekanga ukungavakali
10 AMANQAKU sinomtsalane, sichanekile ngokuchanekileyo ezithile, ithoni, nesimbo -Imihlathi ineziphene kokubhaliweyo
-Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala sichanekile -Ayichanekanga ithoni
sokubhala sisetyenziswe ikakhulu nesimbo sokubhala
Ngokuchanekileyo -Imihlathi ichanekile -Ulwakhiwo lwemihlathi
ikakhulu ikakhulu ludlakadlaka
QAPHELA: Umahluko phakathi kwenqaku lomxholo nelesakhiwo nolwimi mawungawadluli amanqwanqwa amabini.
Ukuba umviwa uwutyeshele ngokupheleleyo umxholo, suka wabhala isincoko esiya sephepha lesithathu, mnike u-0.
Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2022 Question Paper

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 P2 2021 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC November Exams 2018 Memo
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata