Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2018 Memo

MemorandumisiXhosa HLGrade 1220189 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exams 2018, 9 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exams 2018

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) NOVEMBA 2018 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 2 DBE/Novemba 2018 NSC – Isikhokelo sokumakisha IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:  Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuyila, bokuhlaziya, bokuhlela nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.  Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo sokubhala nethoni.  Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.  Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.  Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.  Ukubunjwa kwezivakalisi.  Ukubhalwa kwemihlathi.  Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo: Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 3 DBE/Novemba 2018 NSC – Isikhokelo sokumakisha IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA ICANDELO A: ISINCOKO Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko efumaneka kwiphepha lesi-7 nelesi-8 lesi sikhokelo sokumakisha. IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO IMIQATHANGO AMANQAKU UMXHOLO NOCWANGCISO 30 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 15 ISAKHIWO 5 AMANQAKU EWONKE 50 ICANDELO B: IMIHLATHI Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha lesi-9 lesi sikhokelo sokumakisha. IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO IMIQATHANGO AMANQAKU UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI 15 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 10 AMANQAKU EWONKE 25 1. Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO neFOMATHI. 2. Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI, ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA. QAPHELA:  Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.  Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.  Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo. QAPHELA:  Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.  Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko, nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye iindlela asitolika ngayo ummakishi. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 4 DBE/Novemba 2018 NSC – Isikhokelo sokumakisha ICANDELO A: IZINCOKO Kulindeleke ukuba umviwa abhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama angama-340-390 (2-2½ amaphepha) ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Umviwa angabhala nangaluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo, esivelela amacala amabini, esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi. UMBUZO 1 1.1 Ndafunda ukuba abantu bakusoloko bethetha. - Umviwa makanabe ngomba abhala ngawo. - Umviwa kulindeleke ukuba anike impendulo ekwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/eyindibanisela. - Umviwa angaseka ibali elibonisa ukuba nokuba ubani angenza ntoni na abantu abaphelelwa yinto yokuthetha. [50] 1.2 Ubukhalipha kukoyisa uloyiko. - Umviwa kulindeleke ukuba avelele iziganeko ezibonisa ubukhalipha oboyise uloyiko. - Angavelela izinto ezinoloyiko nezinokuba ngumqobo kwimpumelelo yakhe. - Angavelela neendlela ezibonisa ubukhalipha. [50] 1.3 Iziphumo zokuxhoma konke ngobom bakho kumaqonga onxibelelwano. - Umviwa kulindeleke ukuba akhankanye akuxhoma kumaqonga onxibelelwano. - Umviwa kulindeleke ukuba achaphazele okubi nokuhle okuzalwa kukuxhoma. - konke ngobom bakhe kumaqonga onxibelelwano.-Makachaphazele ifuthe/iziphumo/iziqhamo zoko. [50] 1.4 Usana olungakhaliyo lufela embelekweni. - Umviwa kulindeleke ukuba anike impendulo ekwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo. - Impendulo yomviwa mayibonakalise ukuyazi intsingiselo yeli qhalo. - Umviwa angaphuhlisa eli qhalo ngebali elibonisa ukuba ukungakhali kwenza ungalufumani uncedo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 5 DBE/Novemba 2018 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.5 Ukuxhwilwa nokubulawa kweemveku nabantu basetyhini. - Umviwa makachaze ifuthe lalo mkhwa eluntwini nakwintlalo jikelele. - Angachaphazela iziphumo zokuxhwilwa nokubulawa kweemveku nabantu basetyhini. - Angachaphazela noxinzelelo ezithi iintsapho zibe phantsi kwalo ngenxa yale mikhwa. [50] 1.6 Ilizwe xa abantu benokulingana bonke. - Angaqwalasela ubom elizweni gabalala. - Makavelele nezinto ezinokuba yimiqobo okanye inzuzo elizweni xa abantu benokulingana bonke. - Makaveze ubomi kwilizwe apho abantu balingana bonke. [50] 1.7.1 - Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo. - Umviwa makaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo. - Umviwa anganika impendulo ekwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo eyindibanisela. [50] 1.7.2 - Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo. - Umviwa makaqwalasele umfanekiso ngokupheleleyo. - Umviwa anganika impendulo ekwinqanaba lentsingiselo yentsusa/ efihlakeleyo/eyindibanisela. [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 ICANDELO B: IMIHLATHI UMBUZO 2 Kulindeleke ukuba umviwa abhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude beempendulo mabube li-100-120 amagama (malunga nesi-1-1½ samaphepha) umxholo kuphela. Ulwimi, irejista, isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo. 2.1 ILETA YOBUHLOBO - Umviwa makaveze umbulelo kumhlobo wakhe ngokukwazi ukumela inyani ebunzimeni. - Ifomathi: idilesi yombhali enomhla, isibuliso, intshayelelo, isiqu nesiphelo esifanelekileyo. [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 6 DBE/Novemba 2018 NSC – Isikhokelo sokumakisha 2.2 INGXOXO YABABINI - Umviwa kulindeleke ukuba enze ingxoxo ephakathi kwababini. - Makanike umkhomba-ndlela wokuza kuthethwa ngako. - Umviwa makayibhale njengoko isenzeka, amazwi ezithethi awabhale njengoko enjalo ngaphandle kweempawu zocaphulo. - Makayahlule intetho yesithethi neyesinye ngokushiya umgca phakathi kwazo. - Makabhale isithethi ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon[:] - Makabhale ingcaciso engenye ezigweqeni ( ) [25] 2.3 INTETHO ESESIKWENI - Umviwa makaphuhlise amanqaku akhe kakuhle angatsho ngentetho ekruqulayo. - Ifomathi: Makuvele ixesha, indawo, injongo, abaphulaphuli noko baza kuthetha ngako. [25] 2.4 IRIVYU - Umviwa makaveze iimbono zakhe buqu adandalazise indlela ayibona ngayo incwadi engathathi cala lithile. - Makavelele iingongoma eziphambili ezifana negama lombhali/isihloko sencwadi/igama lompapashi. [25] 2.5 INGXELO - Umviwa makanike iinkcukacha ezichanekileyo ngesiganeko. - Makabhale isihloko, intshayelelo nesiqu, isiphelo, izindululo, izalathisi, izihlomelo. - Makasebenzise ulwimi olusesikweni ukuya kolungekho sikweni. - Makabhale igama lombhali aze ayisayine. - Umviwa makabhale umhla ebhalwe yasayinwa ngayo. [25] 2.6 ISIVI NELETA EYIKHAPHAYO - Isivi: ifomathi: Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma.zilandelayo; inkcukacha ngaye buqu, iziqinisekiso zemfundo anazo, amava anawo ngomsebenzi (xa enawo), abantu abanokwenza ingxelo ngaye. - Ileta eyikhaphayo: ifomathi: idilesi yakwaShoprite, isibuliso, umcimbi, intshayelelo, isiqu nesiphelo esifanelekileyo. - Umxholo wayo mawube ngumyalezo wokugqithisa iSivi. [25] AMANQAKU ECANDELO B: 50 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 Downloaded from hlayiso.com 7 DBE/Novemba 2018 NSC - Isikhokelo sokumakisha ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, Icandelo A) o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu. o Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye. o Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi. Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo igqwesile/ -Impendulo ixongxwe -Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. -Izimvo ziyathungelana ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela. Inqwanqwa (Impendulo koko bekulindelekile. -Izimvo zihambelana noko ziyaqinisekisa Lungqinelanayo. -Izimvo ziyabhidisa nezimvo) -Izimvo eziqiqisisiweyo, gingci nomxholo kwaye ngokusemxholweni. -Izimvo azicacanga kwaye azingqamananga Uyondelelwaniso ezixhokonxa iingcinga zinomdla zinobungqina -Ilungelelanisiwe noko kwaye ayizizo kwaphela nomxholo. nezivuthiweyo. bokuvuthwa. kwaye iyathungelana ezomfundi. -Azicacanga kwaye lwezimvo eliphakamileyo -Impendulo elungelelaniswe -Ilungelelaniswe kakuhle kuquka intshayelelo, -Buncinci ubungqina ziphindaphindiwe. ngokucwangcisa kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye isiqu ukuqukumbela/ bolungelelwaniso -Azilungelelaniswanga Ukuqonda injongo, enothungelwano iyathungelana nesiphelo. nothungelwano kwaye azithungelani. abantu ekujoliswe (enonamathelwano) (inonamathelwano) lweengcamango. kubo kunye nesimo ukuquka intshayelelo, isiqu, kuquka intshayelelo, isiqu sentlalo ukuqukumbela/nesiphelo. ukuqukumbela/nesiphelo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 30 AMANQAKU -Impendulo egqwesileyo -Impendulo ixongxwe -Impendulo eyanelisayo -Ubukhulu becala -Akukho linge Inqwanqwa elingezantsi kodwa ineendawana esilela kakuhle. nangona kumana impendulo lokuphendula isihloko. kuzo ukuba neempawu -Izimvo ziyahambelana kubakho izikhewu ayihambelani -Ayihambelani kwaphela ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye wesincoko esinkqenkqeza -Ilungelelaniswe kakuhle -Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga. phambili. iyathungelana ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga -Izimvo ezivuthiweyo (inonamathelwano) ngokwanelisayo kwaye nokubhidisa. nomxholo kwaphela neziqiqisisiweyo. kuquka intshayelelo, isiqu ziyaqinisekisa. -Phantse bungabikho kwaye inobubhutyu- -Izimvo zilungelelaniswe nesiphelo. -Kukho ulungelelwaniso ubungqina bhutyu. ngobugcisa. olufumanekayo bolungelelwaniso zinothungelwano nothungelwano nothungelwano. (zinonamathelwano) kwintshayelelo, isiqu kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. kunye nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/Novemba 2018 NSC - Isikhokelo sokumakisha ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo. NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala kunye sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo Ithoni, irejista, zifaneleke kakhulu nesigama ziqaqambe zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama Inqwanqwa eliphakamileyo isimbo sokubhala kwinjongo, abantu kakhulu kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela ekujoliswe kubo nakwisimo ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu nesigama sentlalo. sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo. nenjongo/nesimo ngokuzithemba, ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela -Ukusetyenziswa sentlalo. luyachukumisa ngokufanelekileyo -Ithoni ifanelekile. ebuthathaka. kwesigama Uchongo magama, ngokugqwesileyo. nangokuzinzileyo -Izixhobo zolwimi -Ithoni nochongo kunqongophele ukusetyenziswa -Ithoni edlwengula umxhelo kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe magama ngokubaxekileyo de kolwimi nemigaqo, nenobuciko. -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa azifanelekanga. ungakwazi ukuqonda Iimpawu -Phantse kungabikho ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Isigama okubhaliweyo. zokubhala, igrama, nasinye isiphene segrama -Sixongxwe kakuhle sinqongophele nopelo. kakhulu. kakhulu. nopelo. -Sixongxwe ngobugcisa obukhulu. 15 AMANQAKU 13 10 7 4 -Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi Inqwanqwa zolwimi ezibonakalisa luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga. ubuciko ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye akukho ukohluka – elingezantsi -Phantse kungabikho ichanekile. naphaya. nasinye isiphene segrama -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi. nopelo. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama -Sixongxwe ngobugcisa. -Sixongxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo sinqongophele zolwimi lunqongophele. ngokugqithisileyo. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku lwesincoko, ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho. ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxholweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko lunobubhutyu-bhutyu. nemihlathi -Isincoko sisesemxholweni -Isincoko siphume kwezivakalisi. kuyahambelana, sisesemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni. 5 AMANQAKU kwahluka-hlukene. iziphene. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/Novemba 2018 NSC - Isikhokelo sokumakisha ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU] Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ngaphezu koko ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi bekulindelekile. ngeempawu zodidi ngeempawu zodidi lweempawu zolu didi ngeempawu zodidi -Impendulo nezimvo. -Izimvo eziqiqisisiweyo lomhlathi. lomhlathi. lwetekisi. lomhlathi. -Ulungelelwaniso nezivuthiweyo. -Ubhalo lusemxholweni. -Ayikho mxholweni -Kukho ukungqamana -Intsingiselo ilahlekile -Ulwazi olunzulu ngeempawu -Ukuthungelana komxholo Ngokupheleleyo. okungephi okusemxholweni kwaye akakho mxholweni lwezimvo. zohlobo lomhlathi obhaliweyo. nezimvo, kucaciswe -Kukho ukuphambuka kodwa kukho ukuphambuka kwaphela. nokucwangcisa -Ubhalo lusemxholweni kakuhle okungephi emxholweni. kubhalo. -Ayithungelani kumxholo -Injongo, abantu ncakasana. kakhulu kwaye -Ubukhulu becala -Akusoloko kukho nezimvo. ekujoliswe kubo, -Ukuthungelana komxholo neenkcukacha uyathungelana uthungelwano phakathi -Zimbalwa kakhulu iimpawu/imigaqo nezimvo. zixhasa isihloko. umxholo nezimvo. komxholo nezimvo. iinkcukacha ezixhasa nesimo sentlalo. -Icaciswe nzulu kwaye zonke -Ifomathi efanelekileyo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha isihloko. iinkcukacha ziyasixhasa eneziphene ezingephi. ziyasixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. -Ayisetyenziswanga isihloko. -Ubukhulu becala -Imigaqo eyimfuneko imigaqo eyimfuneko 15 -Ifomathi yamkelekile kwaye ifomathi ifanelekile yefomathi isetyenziswe yefomathi. ichanekile. kodwa kukho iziphene ngokungacacanga. AMANQAKU ezingephi. -Imigaqo engundoqo yefomathi yetekisi ityeshelwe. ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo NOKUHLELA sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama Ithoni, irejista, isimbo ngokukodwa kwinjongo, zifaneleke kakhulu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani nenjongo, sokubhala, injongo/ abantu ekujoliswe kubo kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo kwinjongo, abantu ekujoliswe kubo imeko, abantu nakwisimo sentlalo. ekujoliswe kubo kunye kunye nesimo sentlalo. abantu ekujoliswe kubo kunye nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo -Ulwimi lusetyenziswe nakwisimo sentlalo. -Kukho iziphene nesimo sentlalo. -Izele ziziphene yaye ngokuchanekileyo kwaye -Ubukhulu becala ulwimi ezimbalwa zolwimi. -Ukusetyenziswa kolwimi iyabhidisa. sentlalo. lwakhiwe ngokukuko. lusetyenziswe ngokukuko -kukho isigama ngokungachanekanga -Isigama asihambelani Ukusetyenziswa -Phantse kungabikho nasinye nangokuchanekileyo esaneleyo. kubangela iziphene nenjongo. kolwimi nemigaqo yalo. isiphene segrama nopelo. -Isigama sichaneke -Iziphene ezibaxekileyo. -Intsingiselo Uchongo magama. kakuhle. aziyichaphazeli -Intsingiselo ilahlekile. ichaphazeleke Iimpawu zokubhala -Ubukhulu becala akukho intsingiselo. ngokukodwa. nopelo. ziphene. 10 AMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all