Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2021 Memo

MemorandumisiXhosa HLGrade 12202115 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exams 2021, 15 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exams 2021

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LESITHATHU (P3) NOVEMBA 2021 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-15. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 2 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:  Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuyila, bokuhlaziya, bokuhlela nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.  Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo sokubhala nethoni.  Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.  Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.  Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.  Ukubunjwa kwezivakalisi.  Ukubhalwa kwemihlathi.  Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo: Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 3 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA ICANDELO A: ISINCOKO Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko ifumaneka kwiphepha le-12 ukuya kwele-13 lesi sikhokelo sokumakisha. IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO IMIQATHANGO AMANQAKU UMXHOLO NOCWANGCISO 30 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 15 ISAKHIWO 5 AMANQAKU EWONKE 50 ICANDELO B: IMIHLATHI Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha le-14 lesi sikhokelo sokumakisha. IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO IMIQATHANGO AMANQAKU UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI 15 ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 10 AMANQAKU EWONKE 25 1. Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO neFOMATHI. 2. Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI, ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA. QAPHELA:  Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.  Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.  Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo. QAPHELA:  Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.  Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko, nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye iindlela asitolika ngayo ummakishi. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 4 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha ICANDELO A: IZINCOKO Kulindeleke ukuba umviwa abhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama angama-340-390 ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Umviwa angabhala naluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo, esivelela amacala amabini, esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi ngesihloko asikhethileyo. IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo: - Makasebenzise ixesha eladlulayo/ elidlulileyo/elimiyo. - Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu - Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo. - Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale. - Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela. - Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha. - Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa. - Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo: - Sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku. - Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo. - Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso. - Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso- - ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi. - Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho. - Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo: - Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe. - Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo. - Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu. - Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso – ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.) - Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 5 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha Isincoko esixoxayo: - Umviwa uthatha icala ngomba othile. - Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile. - Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula. - Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani. - Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo. - Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Kwisincoko esivelela amacala omabini: - Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili. - Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo. - Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo. - Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala. - Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani obuxhasayo. - Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso. - Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. UMBUZO 1 1.1 Lwaba neziganeko uhambo lwaloo veki. Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/ azixube iintsingiselo zeempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Ingalibali lohambo lweveki oluneziganeko. - Ingayinkcaza yohambo lweveki oluneziganeko. - Ngokwentsingiselo efihlakeleyo ingayimeko ethile ayibona/ayichaza/ ayibalisa njengohambo lweveki oluneziganeko. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 6 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.2 Kowu! Abazali kodwa! Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/ azixube iintsingiselo zeempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Abazali ababamela kwizinto ezinzima. - Abazali abazilahlelayo ngabantwana babo. - Abazali abathi bengabazali baphokele/ bangabingomzekelo. - Ukonwabisa kwabo/ukunyaniseka ebuzalini nokuba abantwana sebephuma esiporweni. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] 1.3 Le tekhnoloji kwimfundo kutshanje ... Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Ukutshintsha kwetekhnoloji kwezemfundo. - Iindidi zezixhobo zetekhnoloji ezikhoyo kwimfundo. - Imisebenzi/uncedo/iingxaki eziza netekhnoloji kwimfundo. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 7 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.4 Izandla ziyahlambana. Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Ingalibali lemini enye/leemini eziliqela/isiganeko/iziganeko/imeko yabantu abancedanayo. - Mawucace umahluko phakathi kwesaci esithi izandla ziyahlambana nesaci esithi isandla sihlamba esinye. - Isincoko masithathe umxholo wokuncedana njengoko isaci sikwimo yesixando sokwenzana. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] 1.5 Uthethathethwano lungenza lukhulu. Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Ifuthe/iziphumo/iziqhamo zothethathethwano emakhaya/emisebenzini/ ezinkonzweni/ekuhlaleni. - Uluvo neengcebiso ngothethathethwano. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 8 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.6 Isibonelelo sikarhulumente siluncedo kodwa ... Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/ azixube iintsingiselo zeempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Ingalibali lemini enye/leemini eziliqela/isiganeko/iziganeko/imeko engokusetyenziswa kwesibonelelo kakubi/kakuhle. - Ukungazinzi kwamakhaya ngenxa yesibonelelo. - Iindlela esisetyenziswa ngayo isibonelelo ngabasifumanayo. - Imingeni ejamelene nabo sililungelo kubo. - Uluvo/iingcebiso ngokuphuculwa kwesibonelelo. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] 1.7 1.7.1 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo. Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/ xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Ingalibali lemini enye/isiganeko/imeko elingomdlalo/umdlali wombhoxo. - Ingaliballi elingenkxaso yosapho/impumelelo/umanyano oluziswa zezemidlalo. - Ulonwabo oluziswa zezemidlalo/oluziswa yimpumelelo/igalelo lezemidlalo kubomi babantu/igalelo lezemidlalo kwikamva lolutsha. - Imitshato engenamida yobuhlanga/ubuhlanga. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 9 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha 1.7.2 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo. Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/ xoxela icala elinye. Isincoko masicwangciswe ngokukuko. Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/ efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo. Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo. Umxholo: - Ingalibali lemini enye/isiganeko esingentliziyo nemeko eba phantsi kwazo. - Uthando nokuba kunzima/intliziyo ibuthathaka injalo kodwa iyakwazi ukumelana neemeko ezibuhlungu. - Amahlandinyuka obomi/phakathi kobunzima kusekho uthando. [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.] Ulwimi: Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga [50] ezifanelekileyo. AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 10 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha ICANDELO B: IMIHLATHI UMBUZO 2 Kulindeleke ukuba umviwa abhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude bempendulo nganye mabube li-100-120 lamagama, umxholo kuphela. Ulwimi, irejista, isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo. 2.1 ILETA YOBUHLOBO Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Idilesi inye yeyomntu obhala ileta. - Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwa ngokupheleleyo. (azisetyenziswa izifinyezI). - Isibuliso – makabizwe ngokokwaziwa kwakhe umntu obhalelwayo. - Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. - Ileta imalunga nesenzo sobuqhawe sikamakhulu/sikatatomkhulu. - Umhlathi wokuqala mawunike intsusa nezizathu zokubhala. - Umhlathi olandelayo ukhulisa umxholo. - Umhlathi wesithathu ungangena kwiindaba gabalala ezimalunga nobudlelwane obuphakathi kombhali nalowo ubhalelwayo. - Isiphelo ngokufutshane sishwankathela intsusa nesizathu sembalelwano: - Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela. - Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela:[10] - Kufuneka ulwimi olungekho sesikweni ukuya kolusesikweni/ Olukhuthazayo/oluvuyisanayo nolubonisa imvakalelo. - Izimelabizo ezibonisa ubuhlobo zingasetyenziswa. - Ixesha malihambelene nodidi lwesincoko nomhlathi. - Izikhuzo noburharha zingasetyenziswa. [25] 2.2 ILETA YASEBURHULUMENTENI Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Iidilesi zimbini. - Eyombhali ibhalwa ngokupheleleyo kwikona engasekunene. - Umhla ubhalwa ngqo phantsi kwedilesi yombhali, ze emva koko kushiywe umgca. - Idilesi yombhalelwa ibhalwa ithi nca kumgca ohlayo ngasekhohlo. - Isebe elo libhalelwayo malikhankanywe. - Emva koko makubhalwe idilesi epheleleyo ze kushiywe umgca. - Isibuliso masihambelane nomxholo weleta. - Umcimbi ukrwelelwa umgca ngaphantsi xa ubhalwe ngoonobumba abancinci, uze ushiye umgca. - Ileta mayibe yeyokuhlomla ngamaphulo kaRhulumente okuwonga ootitshala nabafundi. - Isiphelo sibeseseleta esesikweni size silandelwe yifani noonobumba- magama ombhali. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 11 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10] - Ithoni nerejista isesikweni. - Ulwimi malube lolusesikweni, luvakale, lusulungeke. - Ubhalo maluvakale, luyondelelane, lucace lube semxholweni. [25] 2.3 INQAKU LEPHEPHANDABA Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Isihloko masazise umcimbi, siphawulwe ngeempawu zocaphulo, sibhalwe bukekela/sikrwelelwe umgca ngaphantsi. - Igama lombhali malibhalwe, livele ixesha, indawo nesiganeko. - Umhlathi wokuqala mawuphuhlise oko kukwisihloko. - Umhlathi wesibini neminye elandelayo isixelela ngonobangela wesiganeko/intsusa yesehlo eso kubhalwa ngaso. - Imihlathi ingalandelelaniswa ngokomtsalane/ngokudlwengula umxhelo. - Iinkcukacha ezingabalulekanga kuyaphi zibhalwe ekugqibeleni. - Inqaku malibe ngesiganeko senkosazana/inkosana sokuphumelela indebe yobuhle kaZwelonke. Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10] - Ingxelontetho ingasetyenziswa apho kuyimfuneko. - Ixesha elisetyenziswayo lelangoku ngaphandle kwaxa kukhunjuzwa ngokwadlulayo/okudlulileyo okanye kubhekiswa kokuseza kuhla. [25] 2.4 I-OBHITSHUWARI Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15] - Umviwa kufuneka enze amagqabantshintshi obomi bomntu ongasekhoyo oliqhawe lakhe. - Ibhalwa ngohlobo lomhlathi. - Umhlathi wokuqala unika iinkcukacha malunga: negama, umhla wokuzalwa nowokusweleka kwakhe, indawo azalelwe kuyo, imfundo yakhe. - Umhlathi olandelayo: uhlomla ngegalelo lakhe, iimpembelelo zakhe, ezixhaswa ngebalana elibubungqina besiphiwo/ iziphiwo zakhe ekuhlaleni/ emsebenzini/kwimibutho abezibandakanye nayo. - Umhlathi wesithathu/ wokugqibela udlulisa amazwi ovelwano kwikhaya/ kusapho lomfi. - I-obhitshuwari mayibe yeyeqhawe lakho. Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10] - Luhambelane nodidi lomhlathi. - Kusetyenziswa ulwimi oluchukumisayo/olunondileko/oluhloniphayo noluncomayo. - Ucaphulo kwiintetho zikamfi kungawunonga lo mhlathi. - Ithoni yesesikweni. [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 12 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha 2.5 INGXELO ESESIKWENI Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Kwingxelo makuvele umhla, usuku nendawo ebiqhutyelwa kuyo inkomfa. - Mayinike iinkcukacha ezichanekileyo ngesiganeko. - Ingxelo mayibe ngokulondolozwa kwendalo. - Mayinike isihloko, intshayelelo, isiqu, isiphelo, izindululo, izalathisi, izihlomelo. - Mayicwangciswe, iveze zonke iingcombolo zolwazi, kubhalwe ngeengongoma. - Makubhalwe igama lombhali, umhla aze ayisayine. Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10] - Makusetyenziswe ulwimi olusesikweni ukuya kolungekho sesikweni. - Kungasetyenziswa ixesha langoku, izibizo gabalala, ibhalwe kumntu wesithathu, ingcaciso egqibeleleyo, amagama namabinzana abhekiswe kwimeko ethile. [25] 2.6 UDLIWANONDLEBE Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15] - Udliwanondlebe malube malunga nesithuba somsebenzi wokwamkela nokunxibelelana nabakhweli kwinqwelomoya. - Malube phakathi komqeshi kunye noVusi malunga nesithuba somsebenzi wokwamkela nokunxibelelana nabakhweli kwinqwelomoya. - Ifomathi mayibe ngumbuzo olandelwa yimpendulo. - Izithethi mazinikwe amagama kushiywe umgca phakathi kwezithethi. - Amagama ezithethi abhalwa kwicala elisekhohlo ephepheni kubekwe ikholoni ze kulandele intetho yesithethi. - Kwintshayelelo unika imvelaphi yombuzi nombuzwa. - Kwisiqu obuzayo ubuza imibuzo esemxholweni emalunga nesithuba somsebenzi. - Iimpendulo mazicacise ngokwaneleyo zinike izimvo neengongoma ezifanelekileyo. - Umntu obuzwayo uphendula imibuzo aze anike ulwazi olulindelekileyo. - Kuvumelekile ukusebenzisa umntu wokuqala umz 'Ndi'. Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela[10] - Ithoni nerejista isesikweni. - Ulwimi, isimbo sokubhala nesigama malube lolusesikweni lusulungeke. [25] AMANQAKU ECANDELO B: 50 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, Icandelo A) o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu. o Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye. o Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi. Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo igqwesile/ -Impendulo ixongxwe -Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. -Izimvo ziyathungelana ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela. Inqwanqwa (Impendulo koko bekulindelekile. -Izimvo zihambelana noko ziyaqinisekisa Lungqinelanayo. -Izimvo ziyabhidisa nezimvo) -Izimvo eziqiqisisiweyo, gingci nomxholo kwaye ngokusemxholweni. -Izimvo azicacanga kwaye azingqamananga Uyondelelwaniso ezixhokonxa iingcinga zinomdla zinobungqina -Ilungelelanisiwe noko kwaye ayizizo kwaphela nomxholo. nezivuthiweyo. bokuvuthwa. kwaye iyathungelana ezomfundi. -Azicacanga kwaye lwezimvo eliphakamileyo -Impendulo elungelelaniswe -Ilungelelaniswe kakuhle kuquka intshayelelo, -Buncinci ubungqina ziphindaphindiwe. ngokucwangcisa kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye isiqu ukuqukumbela/ bolungelelwaniso -Azilungelelaniswanga Ukuqonda injongo, enothungelwano iyathungelana nesiphelo. nothungelwano kwaye azithungelani. abantu ekujoliswe (enonamathelwano) (inonamathelwano) lweengcamango. kubo kunye nesimo ukuquka intshayelelo, isiqu, kuquka intshayelelo, isiqu sentlalo ukuqukumbela/nesiphelo. ukuqukumbela/nesiphelo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 30 AMANQAKU -Impendulo egqwesileyo -Impendulo ixongxwe -Impendulo eyanelisayo -Ubukhulu becala -Akukho linge Inqwanqwa elingezantsi kodwa ineendawana esilela kakuhle. nangona kumana impendulo lokuphendula isihloko. kuzo ukuba neempawu -Izimvo ziyahambelana kubakho izikhewu ayihambelani -Ayihambelani kwaphela ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye wesincoko esinkqenkqeza -Ilungelelaniswe kakuhle -Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga. phambili. iyathungelana ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga -Izimvo ezivuthiweyo (inonamathelwano) ngokwanelisayo kwaye nokubhidisa. nomxholo kwaphela neziqiqisisiweyo. kuquka intshayelelo, isiqu ziyaqinisekisa. -Phantse bungabikho kwaye inobubhutyu- -Izimvo zilungelelaniswe nesiphelo. -Kukho ulungelelwaniso ubungqina bhutyu. ngobugcisa. olufumanekayo bolungelelwaniso zinothungelwano nothungelwano nothungelwano. (zinonamathelwano) kwintshayelelo, isiqu kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. kunye nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 Downloaded from hlayiso.com 14 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo. NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala kunye sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo Ithoni, irejista, zifaneleke kakhulu nesigama ziqaqambe zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama Inqwanqwa eliphakamileyo isimbo sokubhala kwinjongo, abantu kakhulu kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela ekujoliswe kubo nakwisimo ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu nesigama sentlalo. sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo. nenjongo/nesimo ngokuzithemba, ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela -Ukusetyenziswa sentlalo. luyachukumisa ngokufanelekileyo -Ithoni ifanelekile. ebuthathaka. kwesigama Uchongo magama, ngokugqwesileyo. nangokuzinzileyo -Izixhobo zolwimi -Ithoni nochongo kunqongophele ukusetyenziswa -Ithoni edlwengula umxhelo kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe magama ngokubaxekileyo de kolwimi nemigaqo, nenobuciko. -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa azifanelekanga. ungakwazi ukuqonda Iimpawu -Phantse kungabikho ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Isigama okubhaliweyo. zokubhala, igrama, nasinye isiphene segrama -Sixongxwe kakuhle sinqongophele nopelo. kakhulu. kakhulu. nopelo. -Sixongxwe ngobugcisa obukhulu. 15 AMANQAKU 13 10 7 4 -Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi Inqwanqwa zolwimi ezibonakalisa luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga. ubuciko ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye akukho ukohluka – elingezantsi -Phantse kungabikho ichanekile. naphaya. nasinye isiphene segrama -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi. nopelo. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama -Sixongxwe ngobugcisa. -Sixongxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo sinqongophele zolwimi lunqongophele. ngokugqithisileyo. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku lwesincoko, ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho. ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxholweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko lunobubhutyu-bhutyu. nemihlathi -Isincoko sisesemxholweni -Isincoko siphume kwezivakalisi. kuyahambelana, sisesemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni. 5 AMANQAKU kwahluka-hlukene. iziphene. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 Downloaded from hlayiso.com 15 DBE/Novemba 2021 NSC – Isikhokelo sokumakisha ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU] Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ngaphezu koko ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi bekulindelekile. ngeempawu zodidi ngeempawu zodidi lweempawu zolu didi ngeempawu zodidi -Impendulo nezimvo. -Izimvo eziqiqisisiweyo lomhlathi. lomhlathi. lwetekisi. lomhlathi. -Ulungelelwaniso nezivuthiweyo. -Ubhalo lusemxholweni. -Ayikho mxholweni -Kukho ukungqamana -Intsingiselo ilahlekile -Ulwazi olunzulu ngeempawu -Ukuthungelana komxholo Ngokupheleleyo. okungephi okusemxholweni kwaye akakho mxholweni lwezimvo. zohlobo lomhlathi obhaliweyo. nezimvo, kucaciswe -Kukho ukuphambuka kodwa kukho ukuphambuka kwaphela. nokucwangcisa -Ubhalo lusemxholweni kakuhle okungephi emxholweni. kubhalo. -Ayithungelani kumxholo -Injongo, abantu ncakasana. kakhulu kwaye -Ubukhulu becala -Akusoloko kukho nezimvo. ekujoliswe kubo, -Ukuthungelana komxholo neenkcukacha uyathungelana uthungelwano phakathi -Zimbalwa kakhulu iimpawu/imigaqo nezimvo. zixhasa isihloko. umxholo nezimvo. komxholo nezimvo. iinkcukacha ezixhasa nesimo sentlalo. -Icaciswe nzulu kwaye zonke -Ifomathi efanelekileyo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha isihloko. iinkcukacha ziyasixhasa eneziphene ezingephi. ziyasixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. -Ayisetyenziswanga isihloko. -Ubukhulu becala -Imigaqo eyimfuneko imigaqo eyimfuneko -Ifomathi yamkelekile kwaye ifomathi ifanelekile yefomathi isetyenziswe yefomathi. ichanekile. kodwa kukho iziphene ngokungacacanga. ezingephi. -Imigaqo engundoqo yefomathi yetekisi 15 AMANQAKU ityeshelwe. ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo NOKUHLELA sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama Ithoni, irejista, isimbo ngokukodwa kwinjongo, zifaneleke kakhulu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani nenjongo, sokubhala, injongo/ abantu ekujoliswe kubo kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo kwinjongo, abantu ekujoliswe kubo imeko, abantu nakwisimo sentlalo. ekujoliswe kubo kunye kunye nesimo sentlalo. abantu ekujoliswe kubo kunye nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo -Ulwimi lusetyenziswe nakwisimo sentlalo. -Kukho iziphene nesimo sentlalo. -Izele ziziphene yaye ngokuchanekileyo kwaye -Ubukhulu becala ulwimi ezimbalwa zolwimi. -Ukusetyenziswa kolwimi iyabhidisa. sentlalo. lwakhiwe ngokukuko. lusetyenziswe ngokukuko -kukho isigama ngokungachanekanga -Isigama asihambelani Ukusetyenziswa -Phantse kungabikho nasinye nangokuchanekileyo esaneleyo. kubangela iziphene nenjongo. kolwimi nemigaqo yalo. isiphene segrama nopelo. -Isigama sichaneke -Iziphene ezibaxekileyo. -Intsingiselo Uchongo magama. kakuhle. aziyichaphazeli -Intsingiselo ilahlekile. ichaphazeleke Iimpawu zokubhala -Ubukhulu becala akukho intsingiselo. ngokukodwa. nopelo. ziphene. 10 AMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all