Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
NOVEMBA 2021
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 100
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-15.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2021 papers 





View all




_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2021 Memo
Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exams 2021, 15 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exams · 2021 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2021
- Exam period
- NSC November Exams
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 15
- File size
- 415.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 15
This exam
NSC November Exams 2021
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking
- Question 1.2Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking50 marks
- Question 1.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.4Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions50 marks
- Question 1.5Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking50 marks
- Question 1.6Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting
Show all 13 questions
- Question 1.7Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 2.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.4Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.5Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting25 marks
- Question 2.6Ukuphulaphula nokuthetha / Listening and Speaking25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 2 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
IINKCUKACHA EZIYA KUBAMAKISHI
Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, le miba ilandelayo, eminye yayo icatshulwe
kwirubrikhi yokuhlola, mayithathelwe ingqalelo:
Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuyila, bokuhlaziya, bokuhlela
nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.
Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo – kwakunye nerejista, isimbo
sokubhala nethoni.
Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.
Izakhi zolwimi zibandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.
Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.
Ukubunjwa kwezivakalisi.
Ukubhalwa kwemihlathi.
Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo:
Intshayelelo, ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 3 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA
ICANDELO A: ISINCOKO
Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko ifumaneka kwiphepha le-12 ukuya
kwele-13 lesi sikhokelo sokumakisha.
IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
IMIQATHANGO AMANQAKU
UMXHOLO NOCWANGCISO 30
ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 15
ISAKHIWO 5
AMANQAKU EWONKE 50
ICANDELO B: IMIHLATHI
Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha le-14 lesi
sikhokelo sokumakisha.
IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
IMIQATHANGO AMANQAKU
UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI 15
ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA 10
AMANQAKU EWONKE 25
1. Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
neFOMATHI.
2. Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.
QAPHELA:
Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa.
Oku kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.
Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.
Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.
QAPHELA:
Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo
sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.
Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko,
nokuba iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye
iindlela asitolika ngayo ummakishi.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 4 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ICANDELO A: IZINCOKO
Kulindeleke ukuba umviwa abhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340-390 ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Umviwa angabhala naluphi na udidi
lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esixoxayo, esivelela amacala amabini,
esicamngcayo, okanye naziphi na ezidityanisiweyo kwezi ngesihloko asikhethileyo.
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo:
- Makasebenzise ixesha eladlulayo/ elidlulileyo/elimiyo.
- Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu
- Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
- Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya
kwisiphelo, mazibonakale.
- Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana
nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
- Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli
xesha.
- Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
- Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo
kofunda isincoko, lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo:
- Sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
- Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
- Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
- Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-
- ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
- Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
- Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
- Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
- Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
- Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
- Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza
ezifana nezichazi, imifanekiso – ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo
ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.)
- Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 5 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
Isincoko esixoxayo:
- Umviwa uthatha icala ngomba othile.
- Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso
ngeengongoma ezithile.
- Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo
oluthile lokuvula.
- Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani
okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.
- Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
- Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.
Kwisincoko esivelela amacala omabini:
- Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
- Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
- Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
- Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo,
kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase
ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala.
- Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani
obuxhasayo.
- Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
- Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.
UMBUZO 1
1.1 Lwaba neziganeko uhambo lwaloo veki.
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
azixube iintsingiselo zeempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Ingalibali lohambo lweveki oluneziganeko.
- Ingayinkcaza yohambo lweveki oluneziganeko.
- Ngokwentsingiselo efihlakeleyo ingayimeko ethile ayibona/ayichaza/
ayibalisa njengohambo lweveki oluneziganeko.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 6 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
1.2 Kowu! Abazali kodwa!
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
azixube iintsingiselo zeempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Abazali ababamela kwizinto ezinzima.
- Abazali abazilahlelayo ngabantwana babo.
- Abazali abathi bengabazali baphokele/ bangabingomzekelo.
- Ukonwabisa kwabo/ukunyaniseka ebuzalini nokuba abantwana
sebephuma esiporweni.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
1.3 Le tekhnoloji kwimfundo kutshanje ...
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
iintsingiselo zeempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Ukutshintsha kwetekhnoloji kwezemfundo.
- Iindidi zezixhobo zetekhnoloji ezikhoyo kwimfundo.
- Imisebenzi/uncedo/iingxaki eziza netekhnoloji kwimfundo.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 7 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
1.4 Izandla ziyahlambana.
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
iintsingiselo zeempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Ingalibali lemini enye/leemini eziliqela/isiganeko/iziganeko/imeko yabantu
abancedanayo.
- Mawucace umahluko phakathi kwesaci esithi izandla ziyahlambana nesaci
esithi isandla sihlamba esinye.
- Isincoko masithathe umxholo wokuncedana njengoko isaci sikwimo
yesixando sokwenzana.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
1.5 Uthethathethwano lungenza lukhulu.
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
iintsingiselo zeempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Ifuthe/iziphumo/iziqhamo zothethathethwano emakhaya/emisebenzini/
ezinkonzweni/ekuhlaleni.
- Uluvo neengcebiso ngothethathethwano.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 8 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
1.6 Isibonelelo sikarhulumente siluncedo kodwa ...
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
azixube iintsingiselo zeempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Ingalibali lemini enye/leemini eziliqela/isiganeko/iziganeko/imeko
engokusetyenziswa kwesibonelelo kakubi/kakuhle.
- Ukungazinzi kwamakhaya ngenxa yesibonelelo.
- Iindlela esisetyenziswa ngayo isibonelelo ngabasifumanayo.
- Imingeni ejamelene nabo sililungelo kubo.
- Uluvo/iingcebiso ngokuphuculwa kwesibonelelo.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. [50]
1.7 1.7.1 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/
xoxela icala elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo
yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Ingalibali lemini enye/isiganeko/imeko elingomdlalo/umdlali
wombhoxo.
- Ingaliballi elingenkxaso yosapho/impumelelo/umanyano
oluziswa zezemidlalo.
- Ulonwabo oluziswa zezemidlalo/oluziswa yimpumelelo/igalelo
lezemidlalo kubomi babantu/igalelo lezemidlalo kwikamva
lolutsha.
- Imitshato engenamida yobuhlanga/ubuhlanga.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
ezifanelekileyo. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 9 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
1.7.2 Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/
xoxela icala elinye.
Isincoko masicwangciswe ngokukuko.
Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/
efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo.
Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.
Umxholo:
- Ingalibali lemini enye/isiganeko esingentliziyo nemeko eba
phantsi kwazo.
- Uthando nokuba kunzima/intliziyo ibuthathaka injalo kodwa
iyakwazi ukumelana neemeko ezibuhlungu.
- Amahlandinyuka obomi/phakathi kobunzima kusekho uthando.
[Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]
Ulwimi:
Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga [50]
ezifanelekileyo.
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 10 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ICANDELO B: IMIHLATHI
UMBUZO 2
Kulindeleke ukuba umviwa abhale imihlathi emiBINI kule ibuziweyo. Ubude
bempendulo nganye mabube li-100-120 lamagama, umxholo kuphela. Ulwimi, irejista,
isimbo sokubhala nethoni mayifanelane nenjongo yobhalo.
2.1 ILETA YOBUHLOBO
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Idilesi inye yeyomntu obhala ileta.
- Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwa ngokupheleleyo.
(azisetyenziswa izifinyezI).
- Isibuliso – makabizwe ngokokwaziwa kwakhe umntu obhalelwayo.
- Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
- Ileta imalunga nesenzo sobuqhawe sikamakhulu/sikatatomkhulu.
- Umhlathi wokuqala mawunike intsusa nezizathu zokubhala.
- Umhlathi olandelayo ukhulisa umxholo.
- Umhlathi wesithathu ungangena kwiindaba gabalala ezimalunga
nobudlelwane obuphakathi kombhali nalowo ubhalelwayo.
- Isiphelo ngokufutshane sishwankathela intsusa nesizathu sembalelwano:
- Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela.
- Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo.
Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela:[10]
- Kufuneka ulwimi olungekho sesikweni ukuya kolusesikweni/
Olukhuthazayo/oluvuyisanayo nolubonisa imvakalelo.
- Izimelabizo ezibonisa ubuhlobo zingasetyenziswa.
- Ixesha malihambelene nodidi lwesincoko nomhlathi.
- Izikhuzo noburharha zingasetyenziswa. [25]
2.2 ILETA YASEBURHULUMENTENI
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Iidilesi zimbini.
- Eyombhali ibhalwa ngokupheleleyo kwikona engasekunene.
- Umhla ubhalwa ngqo phantsi kwedilesi yombhali, ze emva koko kushiywe
umgca.
- Idilesi yombhalelwa ibhalwa ithi nca kumgca ohlayo ngasekhohlo.
- Isebe elo libhalelwayo malikhankanywe.
- Emva koko makubhalwe idilesi epheleleyo ze kushiywe umgca.
- Isibuliso masihambelane nomxholo weleta.
- Umcimbi ukrwelelwa umgca ngaphantsi xa ubhalwe ngoonobumba
abancinci, uze ushiye umgca.
- Ileta mayibe yeyokuhlomla ngamaphulo kaRhulumente okuwonga
ootitshala nabafundi.
- Isiphelo sibeseseleta esesikweni size silandelwe yifani noonobumba-
magama ombhali.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 11 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]
- Ithoni nerejista isesikweni.
- Ulwimi malube lolusesikweni, luvakale, lusulungeke.
- Ubhalo maluvakale, luyondelelane, lucace lube semxholweni. [25]
2.3 INQAKU LEPHEPHANDABA
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Isihloko masazise umcimbi, siphawulwe ngeempawu zocaphulo,
sibhalwe bukekela/sikrwelelwe umgca ngaphantsi.
- Igama lombhali malibhalwe, livele ixesha, indawo nesiganeko.
- Umhlathi wokuqala mawuphuhlise oko kukwisihloko.
- Umhlathi wesibini neminye elandelayo isixelela ngonobangela
wesiganeko/intsusa yesehlo eso kubhalwa ngaso.
- Imihlathi ingalandelelaniswa ngokomtsalane/ngokudlwengula umxhelo.
- Iinkcukacha ezingabalulekanga kuyaphi zibhalwe ekugqibeleni.
- Inqaku malibe ngesiganeko senkosazana/inkosana sokuphumelela indebe
yobuhle kaZwelonke.
Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]
- Ingxelontetho ingasetyenziswa apho kuyimfuneko.
- Ixesha elisetyenziswayo lelangoku ngaphandle kwaxa kukhunjuzwa
ngokwadlulayo/okudlulileyo okanye kubhekiswa kokuseza kuhla. [25]
2.4 I-OBHITSHUWARI
Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]
- Umviwa kufuneka enze amagqabantshintshi obomi bomntu ongasekhoyo
oliqhawe lakhe.
- Ibhalwa ngohlobo lomhlathi.
- Umhlathi wokuqala unika iinkcukacha malunga: negama, umhla
wokuzalwa nowokusweleka kwakhe, indawo azalelwe kuyo, imfundo
yakhe.
- Umhlathi olandelayo: uhlomla ngegalelo lakhe, iimpembelelo zakhe,
ezixhaswa ngebalana elibubungqina besiphiwo/ iziphiwo zakhe ekuhlaleni/
emsebenzini/kwimibutho abezibandakanye nayo.
- Umhlathi wesithathu/ wokugqibela udlulisa amazwi ovelwano kwikhaya/
kusapho lomfi.
- I-obhitshuwari mayibe yeyeqhawe lakho.
Ulwimi isimbo sokubhala nokuhlela: [10]
- Luhambelane nodidi lomhlathi.
- Kusetyenziswa ulwimi oluchukumisayo/olunondileko/oluhloniphayo
noluncomayo.
- Ucaphulo kwiintetho zikamfi kungawunonga lo mhlathi.
- Ithoni yesesikweni. [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3 12 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
2.5 INGXELO ESESIKWENI
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Kwingxelo makuvele umhla, usuku nendawo ebiqhutyelwa kuyo inkomfa.
- Mayinike iinkcukacha ezichanekileyo ngesiganeko.
- Ingxelo mayibe ngokulondolozwa kwendalo.
- Mayinike isihloko, intshayelelo, isiqu, isiphelo, izindululo, izalathisi,
izihlomelo.
- Mayicwangciswe, iveze zonke iingcombolo zolwazi, kubhalwe
ngeengongoma.
- Makubhalwe igama lombhali, umhla aze ayisayine.
Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela [10]
- Makusetyenziswe ulwimi olusesikweni ukuya kolungekho sesikweni.
- Kungasetyenziswa ixesha langoku, izibizo gabalala, ibhalwe kumntu
wesithathu, ingcaciso egqibeleleyo, amagama namabinzana abhekiswe
kwimeko ethile. [25]
2.6 UDLIWANONDLEBE
Ifomathi, ucwangciso nomxholo [15]
- Udliwanondlebe malube malunga nesithuba somsebenzi wokwamkela
nokunxibelelana nabakhweli kwinqwelomoya.
- Malube phakathi komqeshi kunye noVusi malunga nesithuba somsebenzi
wokwamkela nokunxibelelana nabakhweli kwinqwelomoya.
- Ifomathi mayibe ngumbuzo olandelwa yimpendulo.
- Izithethi mazinikwe amagama kushiywe umgca phakathi kwezithethi.
- Amagama ezithethi abhalwa kwicala elisekhohlo ephepheni kubekwe
ikholoni ze kulandele intetho yesithethi.
- Kwintshayelelo unika imvelaphi yombuzi nombuzwa.
- Kwisiqu obuzayo ubuza imibuzo esemxholweni emalunga nesithuba
somsebenzi.
- Iimpendulo mazicacise ngokwaneleyo zinike izimvo neengongoma
ezifanelekileyo.
- Umntu obuzwayo uphendula imibuzo aze anike ulwazi olulindelekileyo.
- Kuvumelekile ukusebenzisa umntu wokuqala umz 'Ndi'.
Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela[10]
- Ithoni nerejista isesikweni.
- Ulwimi, isimbo sokubhala nesigama malube lolusesikweni lusulungeke. [25]
AMANQAKU ECANDELO B: 50
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3
Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU
o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, Icandelo A)
o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlula-hlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlula-hlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa
eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o Isakhiwo asichatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo igqwesile/ -Impendulo ixongxwe -Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani
inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. -Izimvo ziyathungelana ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela.
Inqwanqwa
(Impendulo koko bekulindelekile. -Izimvo zihambelana noko ziyaqinisekisa Lungqinelanayo. -Izimvo ziyabhidisa
nezimvo) -Izimvo eziqiqisisiweyo, gingci nomxholo kwaye ngokusemxholweni. -Izimvo azicacanga kwaye azingqamananga
Uyondelelwaniso ezixhokonxa iingcinga zinomdla zinobungqina -Ilungelelanisiwe noko kwaye ayizizo kwaphela nomxholo.
nezivuthiweyo. bokuvuthwa. kwaye iyathungelana ezomfundi. -Azicacanga kwaye
lwezimvo
eliphakamileyo
-Impendulo elungelelaniswe -Ilungelelaniswe kakuhle kuquka intshayelelo, -Buncinci ubungqina ziphindaphindiwe.
ngokucwangcisa kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye isiqu ukuqukumbela/ bolungelelwaniso -Azilungelelaniswanga
Ukuqonda injongo, enothungelwano iyathungelana nesiphelo. nothungelwano kwaye azithungelani.
abantu ekujoliswe (enonamathelwano) (inonamathelwano) lweengcamango.
kubo kunye nesimo ukuquka intshayelelo, isiqu, kuquka intshayelelo, isiqu
sentlalo ukuqukumbela/nesiphelo. ukuqukumbela/nesiphelo.
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
30 AMANQAKU -Impendulo egqwesileyo -Impendulo ixongxwe -Impendulo eyanelisayo -Ubukhulu becala -Akukho linge
Inqwanqwa elingezantsi
kodwa ineendawana esilela kakuhle. nangona kumana impendulo lokuphendula isihloko.
kuzo ukuba neempawu -Izimvo ziyahambelana kubakho izikhewu ayihambelani -Ayihambelani kwaphela
ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye
wesincoko esinkqenkqeza -Ilungelelaniswe kakuhle -Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga.
phambili. iyathungelana ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga
-Izimvo ezivuthiweyo (inonamathelwano) ngokwanelisayo kwaye nokubhidisa. nomxholo kwaphela
neziqiqisisiweyo. kuquka intshayelelo, isiqu ziyaqinisekisa. -Phantse bungabikho kwaye inobubhutyu-
-Izimvo zilungelelaniswe nesiphelo. -Kukho ulungelelwaniso ubungqina bhutyu.
ngobugcisa. olufumanekayo bolungelelwaniso
zinothungelwano nothungelwano nothungelwano.
(zinonamathelwano) kwintshayelelo, isiqu
kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
kunye nesiphelo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3
Downloaded from hlayiso.com 14 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo.
NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala kunye sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo
Ithoni, irejista, zifaneleke kakhulu nesigama ziqaqambe zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama
Inqwanqwa eliphakamileyo
isimbo sokubhala kwinjongo, abantu kakhulu kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela
ekujoliswe kubo nakwisimo ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu
nesigama
sentlalo. sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo
esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo.
nenjongo/nesimo ngokuzithemba, ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela -Ukusetyenziswa
sentlalo. luyachukumisa ngokufanelekileyo -Ithoni ifanelekile. ebuthathaka. kwesigama
Uchongo magama, ngokugqwesileyo. nangokuzinzileyo -Izixhobo zolwimi -Ithoni nochongo kunqongophele
ukusetyenziswa -Ithoni edlwengula umxhelo kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe magama ngokubaxekileyo de
kolwimi nemigaqo, nenobuciko. -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa azifanelekanga. ungakwazi ukuqonda
Iimpawu -Phantse kungabikho ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Isigama okubhaliweyo.
zokubhala, igrama, nasinye isiphene segrama -Sixongxwe kakuhle sinqongophele
nopelo. kakhulu. kakhulu.
nopelo.
-Sixongxwe ngobugcisa
obukhulu.
15 AMANQAKU
13 10 7 4
-Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa
kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi
Inqwanqwa
zolwimi ezibonakalisa luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga.
ubuciko ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye
akukho ukohluka –
elingezantsi
-Phantse kungabikho ichanekile. naphaya.
nasinye isiphene segrama -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi.
nopelo. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama
-Sixongxwe ngobugcisa. -Sixongxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo sinqongophele
zolwimi lunqongophele. ngokugqithisileyo.
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku
lwesincoko, ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho.
ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxholweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi
kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi
nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko lunobubhutyu-bhutyu.
nemihlathi -Isincoko sisesemxholweni -Isincoko siphume
kwezivakalisi.
kuyahambelana, sisesemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni.
5 AMANQAKU kwahluka-hlukene. iziphene.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya HL/P3
Downloaded from hlayiso.com 15 DBE/Novemba 2021
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ngaphezu koko ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi
bekulindelekile. ngeempawu zodidi ngeempawu zodidi lweempawu zolu didi ngeempawu zodidi
-Impendulo nezimvo. -Izimvo eziqiqisisiweyo lomhlathi. lomhlathi. lwetekisi. lomhlathi.
-Ulungelelwaniso nezivuthiweyo. -Ubhalo lusemxholweni. -Ayikho mxholweni -Kukho ukungqamana -Intsingiselo ilahlekile
-Ulwazi olunzulu ngeempawu -Ukuthungelana komxholo Ngokupheleleyo. okungephi okusemxholweni kwaye akakho mxholweni
lwezimvo.
zohlobo lomhlathi obhaliweyo. nezimvo, kucaciswe -Kukho ukuphambuka kodwa kukho ukuphambuka kwaphela.
nokucwangcisa -Ubhalo lusemxholweni kakuhle okungephi emxholweni. kubhalo. -Ayithungelani kumxholo
-Injongo, abantu ncakasana. kakhulu kwaye -Ubukhulu becala -Akusoloko kukho nezimvo.
ekujoliswe kubo, -Ukuthungelana komxholo neenkcukacha uyathungelana uthungelwano phakathi -Zimbalwa kakhulu
iimpawu/imigaqo nezimvo. zixhasa isihloko. umxholo nezimvo. komxholo nezimvo. iinkcukacha ezixhasa
nesimo sentlalo. -Icaciswe nzulu kwaye zonke -Ifomathi efanelekileyo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha isihloko.
iinkcukacha ziyasixhasa eneziphene ezingephi. ziyasixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. -Ayisetyenziswanga
isihloko. -Ubukhulu becala -Imigaqo eyimfuneko imigaqo eyimfuneko
-Ifomathi yamkelekile kwaye ifomathi ifanelekile yefomathi isetyenziswe yefomathi.
ichanekile. kodwa kukho iziphene ngokungacacanga.
ezingephi. -Imigaqo engundoqo
yefomathi yetekisi
15 AMANQAKU ityeshelwe.
ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo
NOKUHLELA sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama
Ithoni, irejista, isimbo ngokukodwa kwinjongo, zifaneleke kakhulu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani nenjongo,
sokubhala, injongo/ abantu ekujoliswe kubo kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo kwinjongo, abantu ekujoliswe kubo
imeko, abantu nakwisimo sentlalo. ekujoliswe kubo kunye kunye nesimo sentlalo. abantu ekujoliswe kubo kunye nesimo sentlalo.
ekujoliswe kubo nesimo -Ulwimi lusetyenziswe nakwisimo sentlalo. -Kukho iziphene nesimo sentlalo. -Izele ziziphene yaye
ngokuchanekileyo kwaye -Ubukhulu becala ulwimi ezimbalwa zolwimi. -Ukusetyenziswa kolwimi iyabhidisa.
sentlalo.
lwakhiwe ngokukuko. lusetyenziswe ngokukuko -kukho isigama ngokungachanekanga -Isigama asihambelani
Ukusetyenziswa -Phantse kungabikho nasinye nangokuchanekileyo esaneleyo. kubangela iziphene nenjongo.
kolwimi nemigaqo yalo. isiphene segrama nopelo. -Isigama sichaneke -Iziphene ezibaxekileyo. -Intsingiselo
Uchongo magama. kakuhle. aziyichaphazeli -Intsingiselo ilahlekile. ichaphazeleke
Iimpawu zokubhala -Ubukhulu becala akukho intsingiselo. ngokukodwa.
nopelo. ziphene.
10 AMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2014 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November Exams 2021 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P2 NSC November Exams 2021 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November Exams 2019 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November Exams 2018 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November Exams 2017 QP
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata