Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2018 Memo

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2018 AFRIKAANS HUISTAAL V2 NASIENRIGLYN PUNTE: 80 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 29 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) NASIENRIGLYNE 1. As ʼn kandidaat meer as die verlangde getal vrae gedoen het, word net die eerste antwoord/respons nagesien. (Die kandidate mag nie die opstelvraag en die kontekstuele vraag oor dieselfde genre beantwoord nie.) 2. As ʼn kandidaat in AFDELING A al vier vrae oor die gesiene gedigte gedoen het, word die eerste twee gedigte se antwoorde nagesien. 3. As ʼn kandidaat in AFDELING B en C twee kontekstuele vrae of twee literêre opstelle beantwoord het, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. As ʼn kandidaat al vier die vrae in AFDELING B en C beantwoord het, word die eerste antwoord in elke afdeling nagesien mits een kontekstuele vraag en een opstelvraag beantwoord is. 4. As ʼn kandidaat twee antwoorde gee en die eerste antwoord is verkeerd, maar die tweede antwoord is reg, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. 5. As antwoorde verkeerd genommer is, word die antwoorde volgens die nasienriglyn nagesien. 6. As ʼn spelfout die betekenis van die antwoord beïnvloed, word dit verkeerd gemerk. As die spelling nie die betekenis van die antwoord beïnvloed nie, word dit as korrek beskou. 7. Literêre opstel: As die opstel korter as die verlangde lengte is, word die kandidaat nie gepenaliseer omdat hy/sy, hom-/haarself gepenaliseer het. As die opstel te lank is, assesseer dit op meriete en bespreek dit met die senior nasiener/vakhoof. Die nasienriglyn is slegs ʼn riglyn, daarom moet ander relevante inhoud as korrek beskou word. Gebruik die aangehegte rubrieke om die literêre opstelle na te sien. 8. Kontekstuele vrae: As ʼn kandidaat nie aanhalingstekens gebruik waar ʼn vraag dit vereis nie, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. 9. Vir oop vrae word geen punte toegeken vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE. Die rede/motivering moet oorweeg word. 10. Geen punte word vir WAAR/ONWAAR of FEIT/MENING toegeken nie. Die rede/motivering/bewys verdien die punt. 11. Moenie woorde nasien nie, sien betekenis na. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 3 AFDELING A: GEDIGTE VRAAG 1: LITERÊRE OPSTEL – “eerste worp” Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LITERÊRE OPSTEL – HUISTAAL: POËSIE nagesien. LET WEL:  Dis ʼn breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. Die kandidaat bied ʼn gepaste inleiding aan.  Die riviere van ander wêrelddele is bevaarbaar, maar in Suid-Afrika is daar net droë lope. (versreël 2 en 13)  Die bevaarbare riviere van ander wêrelddele staan in kontras met die oerrivierbeddings van Suid-Afrika. (versreël 2 en 14)  In die ander wêrelddele is daar baie water, maar in Suid-Afrika is daar min. (versreël 2 en 14)  In die res van die wêreld is daar baie reën, maar in Suid-Afrika is dit net ’n uitgestrekte woestyn. (versreël 3 en 10)  Die baie reën van die wêreld staan in kontras met die droë lope en rivierbeddings met min water. (versreël 3 en 13)  Die groot metropole staan in kontras met ons woestyne. (versreël 4 en 10)  Die donkergroen woude staan in kontras met die krom grys bome. (versreël 5 en 11)  Die ander wêrelddele het baie groot name wat in kontras staan met Suid- Afrika se ou inheemse name. (versreël 6 en 14)  Dante se letterkunde staan in kontras met die stories wat van Suid-Afrika se plekname vertel. (versreël 7 en 15)  Geen in strofe 1 staan in kontras met die baie in versreël 13.  Ou in versreël 1 staan in kontras met eerste worp in versreël 17.  Die baie sagte onwerklike drome in die ander wêrelddele staan in kontras met die min sagte onwerklike drome in Suid-Afrika. (versreël 1 en 9)  Die gemakliker lewe in die ander wêrelddele staan in kontras met die harder lewe in Suid-Afrika. (strofe 1 en 7) Die kandidaat bied ʼn gepaste slot aan. Die kandidaat moet albei kante van die kontras/teenstelling noem. [10] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 2: KONTEKSTUELE VRAAG – “Twee kleuters in die Vondelpark” Vraag Antwoord Punt 2.1 Oksimoron  1 Dit is asof die oomblik waarin die twee kinders in stille verwondering die skoonheid aanskou/hande vashou, nooit gaan eindig nie./ ʼn Oneindigheid duur vir ewig en sal nie normaalweg as “klein” beskryf word nie./ Die digter suggereer dat tyd vir ʼn oomblik tot stilstand gekom het, die oomblik gestol het.  1 2.2 Dit ondersteun/die beweging/stap van die kinders deur die park. Dit dui op beweging én die kinders is aan die stap.  1 2.3 ʼn Rustige / stil / goddelike / vredevolle stemming  1 2.4. Lilliput is ʼn plek met klein mensies/dwergies wat net ʼn paar 1 sentimeter groot is.  Dit dui dus op ʼn onbeduidende/onbelangrike persoon  wat aansluit 1 by die gedagte dat die seun dink hy is belangrik, maar hy is nie. /Hy word maar slegs een van baie in ʼn kleinburgerlike gemeenskap.  1 2.5 Die retoriese vrae bevestig dat seuns en dogters hul verbeeldingskrag gaan verloor./ Die strofe bevestig dat kinders as volwassenes gaan vergeet om die mooi/skoonheid raak te sien./ Kinders gaan vergeet om die goeie dinge in die lewe te waardeer./ Die strofe bevestig dat die lewe kinders onherroeplik gaan verander./ Die strofe bevestig dat die lewe die onskuldige kinders se onskuld gaan wegneem.  2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 2.6 Die teenstrydighede tussen mens en natuur word uitgehef./ Die leser besef die skoonheid sal altyd daar wees, al kan die mens dit nie meer sien/waardeer nie./ Die leser besef nou dat die mens die skoonheid versteur in hul soeke na sukses/vasle geluk./ Die skepping bly volmaak, maar deur die optrede van die mens word dit geskend.  1 [10] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 5 VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAAG – “Vincent van Gogh” Vraag Antwoord Punt 3.1 ‘miskende’  1 ‘vergeefs’  1 3.2 Alliterasie  1 Die spreker se strydgedagte met God word beklemtoon/vererger.  1 3.3 Van Gogh moes eers ʼn skilder word om sy ware roeping in die lewe te vind.  1 3.4 Dit lyk asof dit vloei./ Beweging sodat dit lyk of iets skeef staan/wil omval./ Dit dui op die golwende effek.  1 Sinestesie  1 Die leser kan die beeld hoor, voel en sien./Die leser kan die beeld op verskeie sintuiglike maniere ervaar.  1 3.5 Tevredenheid / aanvaarding / opgewondenheid  1 3.6 Die immergroen sipresse verwys na lyding, soos Van Gogh ervaar het, maar ondersteun ook die verlossende gedagte van ʼn ewige lewe wat Van Gogh deur sy goddelike roeping gevind het.  1 [10] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAAG – “Wie’s hy?” Vraag Antwoord Punt 4.1 Die gewone mens / die mens op straat  1 4.2 ʼn Gemoedelike / speelse stemming  1 4.3 Nee Retoriese vrae is vrae waarop daar geen antwoord is nie, maar die spreker gee self sy antwoord op die vraag.  1 4.4 Kaaps/ Kaapse Afrikaans  1 Die gebruik van Engels tussendeur die Afrikaans/ Palatalisasie/ Assimilasie/Die gebruik van die ‘oe’-klank i.pv. ‘oo’/Weglating van eindklanke in woorde  1 Die gebruik van Kaaps maak die spreker geloofwaardig./pas by die milieu van die gedig.  1 4.5 Die digter moet (dadelik) onreg aanspreek.  1 Ja Digters moet deur hul skryfwerk die samelewing van onreg/verkeerde dinge bewus maak./is die spreekbuis van ʼn gemeenskap. OF Nee Digters is dit nie aan die publiek verskuldig om sosiale kwessies aan te spreek nie, maar kan eerder eie mooi gedagtes neerpen.  1 Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 4.6 Almal wat die taal speels/kreatief gebruik, is digters./ Die gewone mens kan ook skep./ Digterskap is nie slegs om formeel/amptelik te dig nie.  1 Die kandidaat formuleer ʼn eie boodskap uit die tema van die gedig, bv. Ek kan ook ʼn digter wees as ek skryf oor dinge wat verkeerd is in ons samelewing./Ek kan ook ʼn digter wees as ek my taal speels/kreatief inspan om te skep.  1 [10] EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 7 VRAAG 5: KONTEKSTUELE VRAAG – “eksamen” Vraag Antwoord Punt 5.1 ʼn Persoon wat leer vir die eksamen./ ’n Persoon wat eksamen gaan skryf.  1 5.2 ʼn Deurmekaarspul/Onordelikheid/Chaos/Wanorde  1 Eksamen veroorsaak spanning wat als deurmekaar laat voel.  1 5.3 Net soos die wyfiespringkaan haar eiers uitstoot, net so word die inligting/leerwerk in die spreker se kop ingestoot/gememoriseer.  1 5.4 Die aandagstreep beklemtoon die dopgedagte./ Die aandagstreep beklemtoon/vestig die leser se aandag op die doodgedagte.  1 5.5 Geen vaste rymskema./ Geen vaste strofebou./ Geen vaste leesteken-/skryftekengebruik.  2 Die kandidaat bied enige TWEE antwoorde vir EEN PUNT ELK aan. 5.6 Metafoor  1 Soos die suiker verkorrel om soeter te word, so sluimer die spreker in totdat sy slaap./ Soos suiker oplos, “los” die spreker “op” in die slaap.  1 Die s-alliterasie beeld die sagte klank/sussende effek van slaap uit.  1 [10] TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) AFDELING B: ROMAN Beantwoord EEN vraag. VRAAG 6: LITERÊRE OPSTEL – die kwart-voor-sewe-lelie – Eleanor Baker Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis ʼn breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. Die kandidaat bied ʼn gepaste inleiding aan.  Iris het met die plant in haar ma se tuin vereenselwig, want hoewel sy ʼn doodgewone lewe geleef het, het sy besef sy is bestem om te blom.  Iris besef dat haar blomtyd, soos die lelie s’n, nie perfek sal wees nie, maar bly hoop vir ʼn oomblik van groot geluk.  Iris besef tydens puberteit dat die iris ook deel is van die oog en beskou haarself as diepsinnig en skerpsinnig.  Sy ontdek dat Iris ’n godin in die Griekse mitologie was wat ander hoër gode gedien het en besef dat sy in diens van ander mense staan.  Hierdie godin aktiveer ook Iris se verbeeldingswêreld en laat haar op romantiese verbeeldingsvlugte gaan.  Peter sê vir Iris dat Iris ook die Griekse godin van die reënboog is en op die manier verken sy verdere moontlikhede vir haarself.  Iris se hele lewe is ʼn hunkering na die blomtyd in haar lewe, want sy glo sy moet net een perfekte oomblik beleef waarin sy sal blom.  Johanna sê vir Iris dat sy elke dag vir almal om haar blom, maar die betekenis van haar naam noop haar om te bly glo dat een groot oomblik haar bestem is.  Iris glo al van haar skooldae af dat sy die een of ander tyd moet blom, want op skool leer sy die betekenis van haar botaniese naamgenoot ken.  Sy glo sy moet altyd gereed wees, want die blomoomblik kan enige oomblik gebeur.  Iris glo ook dat sy geen geleentheid van die hand mag wys nie, want dit mag ’n potensiële blomoomblik wees.  Sy leef haar hele lewe in afwagting op ʼn grootse gebeurtenis en hierdeur veroorsaak sy baie frustrasie vir die mense om haar.  Iris reken dat elke mens so ʼn moment van volmaakte sintese moet beleef en weier om te aanvaar dat dit haar nie beskore is nie.  Iris sien die modelkontrak in Amerika as ʼn moontlike geleentheid om te blom, want dit is ʼn geleentheid om internasionaal naam te maak.  Peter meen Iris se ouers moes haar nooit so genoem het nie, want dan sou sy nie sulke spesiale verwagtinge gehad het nie.  Tydens die slottoneel sit Iris en Johanna en wag vir die verkyning van die kwart-voor-sewe-lelie wat daarop dui dat sy tevrede besef dat ʼn mens se hele lewe ʼn blomtydperk kan wees. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 9  Iris besef aan die einde van die roman dat die wonder van die lewe nie slegs tot een magiese oomblik beperk kan word nie, want ʼn mens kan elke dag blom.  Die realiteit van ʼn geroetineerde voorstedelike bestaan kan net so magies wees soos die beste fantasie. Die kandidaat bied ʼn gepaste slot aan. [25] OF VRAAG 7: KONTEKSTUELE VRAAG – Die kwart-voor-sewe-lelie – Eleanor Baker Vraag Antwoord Punt 7.1 In dokter Anders se spreekkamer  1 7.2 Hy is belese./Lees baie.  1 Hy het uiteenlopende voorkeure/interessante belangstellings.  1 Hy is perfeksionisties./hou van orde.  1 7.3 Eerstepersoonsverteller  1 Iris werk vir/by dr. Anders, dus sal sy weet hoe sy spreekkamer lyk./kan sy hom goed beskryf.  1 7.4 Iris wou ʼn beroep hê waarin sy steeds tyd gehad het om aan haar verbeeldingsvlugte aandag te gee.  1 Haar pa was nie tevrede met haar beroepskeuse nie./het gedink dat hy sy geld gemors het om haar universiteit toe te stuur./het gedink dat sy meer kan doen met haar universiteitsgraad.  1 7.5 Iris het soos ʼn buitestaander in haar familie gevoel./het nie gedink mense gee aandag aan haar nie./het gedink haar lewe is saai./wou van haar alledaagse bestaan ontsnap./werk so vir haarself emosionele vraagstukke uit.  1 Sy het hierdie karakter tydens Elsa se swangerskap geskep.  1 Sy het haar kêrel Riekie in Richard verander./ Sy het haar ’n romanse met Eduard/St. John verbeel.  1 7.6 Iris gehoorsaam nie die wette van die werklikheid nie, maar verkies om eerder in die fantasiewêreld met fantasiekarakters besig te wees.  1 Albei kante van die ironie moet vir EEN punt genoem word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) 7.7 Aangesien Iris die fiktiewe Peter se kind verwag het, het sy maklik haar maagdelikheid verloor toe sy ’n werklike Peter ontmoet.  1 7.8 Iris het ʼn kabelgram van Frederik ontvang (waarin hy haar vra om te trou).  1 Iris is in Teks A in Suid-Afrika en nou in Teks B in Amerika.  1 Frederik het saam met Iris by dokter Anders gewerk.  1 7.9 Johanna is soos ’n ma vir Iris en die dogters./vleg hul hare. Johanna organiseer die huishouding./sorg dat die sleutels in die sleutelbak is. 2 Johanna gee raad oor liefde./berispe die dogters.  Die kandidaat bied enige TWEE antwoorde aan vir EEN punt ELK 7.10 Nee Iris en Frederik het ʼn platoniese/oppervlakkige verhouding gehad./ Hoewel Iris en Frederik ʼn paar keer uitgegaan het, was hul verhouding nie ernstig nie./Iris het Frederik se soenery ‘verduur’ maar wou hom nie meer toelaat nie.  1 7.11 Iris en Peter ken mekaar nog glad nie goed nie./het nog nie ʼn hegte romatiese verhouding in hierdie stadium van die roman nie./het mekaar baie lanklaas gesien.  1 Marie  1 7.12 Die klerk was bot/nie vriendelik/nie behulpsaam met haar aankoms by die hotel nie./Die klerk maak ʼn snedige opmerking oor haar Suid- Afrikanerskap.  1 Nee Iris en Billy, die taxibestuurder in Amerika, kom gemaklik oor die weg met mekaar./ Iris verdra die fotograaf, Joe. Iris maak maklik kennis met die vuurhoutjiedosieversamelaar. Iris en haar nuwe skoonfamilie kom gemaklik oor die weg./ Iris ontferm haar oor Bettie.  3 Die kandidaat bied enige DRIE antwoorde vir EEN punt ELK aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 11 VRAAG 8: LITERêRE OPSTEL – Manaka Plek van die Horings – Pieter Pieterse Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis ʼn breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. Die kandidaat bied ʼn gepaste inleiding aan.  Nanna is ’n kunsonderwyseres en beplan om die kinders en die vrouens te help.  Sy reik dadelik uit na die mense wat hulle by Manaka leer ken en maak vriende met Grace, ouma Essie en Baas.  As Baas natreën gee sy vir hom ʼn handdoek om hom af te droog en haar man se gestreepte pajamabroek om aan te trek.  Nanna gee vir Grace droë klere om aan te trek en hul lag lekker oor die klere wat nie pas nie en maak saam kos.  As sy en Baas mekaar by die wasplek raakloop, vra sy hom om te bly, want sy het saam met broers grootgeword.  Sy vertel Baas hoe lekker sy en Grace gekuier het en meen hulle sal ’n perfekte paartjie wees – al is Grace swart.  Nanna bied aan om saam met Baas te gaan jag omdat dit miskien iets vir beter verhoudinge kan beteken.  Sy terg Baas omdat hy by die badplek so ongemaklik is omdat hy nie gewoond is daaraan om ’n leefplek met ander mense te deel nie.  Nanna wil graag weet wat in Baas se kop aangaan en hou aan om met hom te praat.  Nanna hou aan om met Baas oor Christenskap te praat omdat sy sy oortuigings wil uitdaag.  Sy hardloop saam met Baas agter die honde aan en help hom om Longwane se wond toe te werk.  Sy laat haar nie deur Baas se afsydigheid afskrik nie, maar maak eerder grappies met hom.  Sy leer Grace kitaar speel omdat sy graag iets nuuts vir nuwe mense leer.  Nanna is ontsteld oor die ou vrou wat siek is en vra Baas moet bly, want sy het nog nooit iemand gesien sterf nie.  Nanna is bekommerd oor Baas wat nie genoeg rus kry nie, want sy gee vir hom om.  Nanna gaan lê by Baas en sê sy het die vorige nag na hom verlang, en nie soos ʼn broer nie.  Toe die Du Pisani’s besluit om nie terug te gaan Manaka toe nie, het Nanna laat weet Grace kan haar kitaar en musiekstukke hou. Die kandidaat bied ʼn gepaste slot aan. [25] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 9: KONTEKSTUELE VRAAG – Manaka Plek van die Horings – Pieter Pieterse Vraag Antwoord Punt 9.1 Derdepersoonsverteller  1 Die verteller skets vir die leser die ruimte/agtergrond.  1 Die verteller was daar, daarom is sy beskrywing duidelik./presies./ken hy die ruimte.  1 9.2 Lady is na Baas se ma vernoem.  1 Brindle is na sy oupagrootjie se hond vernoem.  1 9.3 Net soos die bougainvilla dood is, het die sendinggemeente na die dood van Joseph Sitali doodgeloop./is daar geestelike doodsheid.  1 Baas is ʼn versorger/liefhebber van die natuur/gee om.  1 Net soos die bougainvilla weer uitloop, word Baas weer bewus van sy Christenskap.  1 9.4 Hy was vir hulle die baas van skryf, somme maak en lees.  1 9.5 Hy kap die horings teen die bome vas./ Hy herbou die kerk./ Hy herstel die bankies onder die worsboom./ Hy krap sy naam onder die boom uit.  1 Ja Baas en die khuta het konflik oor die vervalle geboue.  1 9.6 Die khuta verwag van Baas om vir hulle ʼn aandeel in die vleis wat hy verkoop te gee./ Die khuta verwag van Baas om aan hulle kos te verskaf./ Baas moet meer vir besigheidsregte betaal.  1 9.7 Baas vertel Grace van sy droom.  1 Die band tussen Baas en Grace raak sterker./ Baas vertrou Grace met sy drome.  1 9.8 Hy sit die goeie werk wat sy oupa gedoen het, voort. Hy het ʼn pontboot gebou./ Baas het die sendingstasie help herbou.  2 Die kandidaat bied enige TWEE antwoorde vir EEN punt ELK aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 13 9.9 Ja Met die verloop van tyd word Baas beïnvloed deur Grace wat hom help met die keuses wat hy moet maak./ Grace herinner Baas aan sy droom, want sy is in haar wese ʼn Christen wat omgee, hulp verleen en medemenslik leef./ Grace herinner hom telkens aan die goeie mens wat hy is./wys vir hom wat dit is om te vergeef. Baas word ook deur ouma Essie gehelp om antwoorde op sy vrae te kry, want sy gee vir hom die lyfband van muluti Joseph sodat hy in sy rol as geestelike leier kan ingroei.  3 Die kandidaat bied enige DRIE antwoorde vir EEN punt ELK aan. 9.10 Grace versorg vir Baas toe hy siek word. Sy tree as versorger vir ouma Essie op. Sy help die sendelinge op Manaka. Grace werk hard om Baas se innerlike konflik te help oplos.  4 Die kandidaat bied enige VIER voorbeelde uit die roman vir EEN punt elk aan. 9.11 Die mens staan in ʼn belangrike en verantwoordbare verhouding tot die natuur./ tot mekaar./die aard van ware geloof.  1 Ons moet mense volgens hul dade, en nie volgens woorde/velkleur/agter- grond nie, oordeel.  1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 14 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 10: LITERÊRE OPSTEL – Vatmaar – AMJ Scholtz Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis ʼn breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. Die kandidaat bied ʼn gepaste inleiding aan.  Oom Chai en Corporal Lewis het die buit uit die Boerehuise gevat, want dit sou in alle geval in vlamme opgegaan het en vernietig gewees het.  Die boumateriaal wat uit die plaashuise verwyder is, is as “vatmaar- goed” beskou, want dit is reeds deur die Britse soldate en nie Oom Chai- hulle nie, afgevat.  Die boumateriaal wat uit die plaashuise verwyder is, is as “vatmaar- goed” beskou, want dit het vir ʼn groepie arm mense iets gegee om ʼn bestaan mee te maak.  Hulle het die gebruik/neem van ander se goed nie gesien as steel nie, want hulle het dit net gedeel/vir ʼn wyle geneem.  Tommy Lewis vat eenvoudig Nellie se maagdelikheid van haar weg, want hy het haar net gebruik vir sy plesier en wou nie verantwoordelikheid aanvaar nie.  Anna de Bruin eien Kaatjie as haar besitting, want sy gee haar aan Mevrou Bosman as kinderopasser.  Boere het die werkers as hul eiendom beskou soos wat Piet de Bruin vir Onie-as as sy eiendom beskou het.  Die briewe van Kenny is teruggehou, want mevrou Bosman het haar die reg toegeëien om dit te doen.  Mevrou Bosman het haar die reg toegeëien om Kaatjie se baba te laat aborteer.  Met Tant Wonnie se terugkeer na haar huis na Sannah Vosloo se dood was al haar besittings uit haar huis gevat, want Vatmaar se mense het nie respek vir ander se besittings gehad nie.  Bennie O’Grady het skape gesteel, want hy het ʼn swakheid vir vleis gehad.  Reverend Cobb het oom Hendruk se Sondagpak gedra, sy sakhorlosie gevat en met sy fiets gaan huisbesoek doen, want oom Hendruk was in die tronk vir onwettige diamantbesit en het vir die predikant gesê waar sy huissleutel is.  Johnny September steel sy vrou se ring, want hy wil dit verkoop om geld te kry.  Die Septembers eien Tant Wonnie se gemmerbier vir hul toe, want hul vra net ʼn slukkie, maar drink die hele bottel leeg en gooi dit weg.  Boitjie eis Bettie en oom Chai se besittings op, want hy weet Oom Chai is ʼn vermoënde man. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 15  ʼn Treinwatertenk word deur Ta Vuurmaak vir hom toegeëien, want die Boere het ʼn Britse treinwatertenk vol gate geskiet.  Van die Boere het die grond en besittings wat aan die Griekwas behoort, geneem, want hulle wou die beste hê en het die Griekwa nie as mense beskou nie.  Die Boere se aanvanklike toeëiening van plaasgrond en stigting van Boererepublieke kan ook as ’n vorm van “vatmaar” gesien word, want nie almal het die grond van die oorspronklike swart bewoners gekoop nie.  Brittanje wou die Zuid-Afrikaansche Republiek annekseer, want die Republiek het die rykste goudriwwe ter wêreld gehad./Bl. 14: South Africa is now part of the British Empire. • Die Britte het plaaswonings en plase vernietig en afgebrand, want hulle kon nie konvensionele oorlogstegnieke teen die Boere gebruik nie./Bl.197: Die Rooinekke kon nie by die Boere kers vashou as dit by skiet kom nie. Die Engelse het dus die Boere se plase afgebrand ... • Die Griekwas het hulle kultuur verloor, want die Engelse het hulle gekersten en verwesters./Bl. 93: ... ons geleer om ons toe te maak ... • Die Engelse het eers by die Griekwas gesteel en toe tronkstraf ingebring, want hulle wou hulle leer om nie te steel nie./Bl. 93: ... het hulle ons geleer ons mag nie steel nie – na hul ons eers van steel geleer het. Die kandidaat verskaf ʼn gepaste slot. [25] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 16 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 11: KONTEKSTUELE VRAAG – Vatmaar – AMJ Scholtz Vraag Antwoord Punt 11.1 ʼn Vrou/Settie September het Tant Wonnie daarvan beskuldig dat sy haar ring gesteel het en wil ʼn klag teen haar lê.  1 11.2 Uiterlike konflik  1 Tant Wonnie was ʼn Rehoboth-baster./nie blank nie./was baie arm./was volgens die polisieman deel van die laagste deel van die bevolking.  1 11.3 Derdepersoonsverteller  1 Die verteller wys vir die leser die sersant se neerhalende houding. √ 1 Die verteller ken Tant Wonnie se geskiedenis dus is die vertelling objektief.  1 11.4 Blatant rassisties./Toon geen respek vir ander rasse/vroue nie.  1 Die vrou word gestereotipeer as sterk/vreesloos.  Die blanke vrou word gestereotipeer as rassisties.  2 11.5 Getrouheid binne ʼn verhouding./ Liefde bind twee mense aanmekaar, nie ʼn ring nie.  1 EN Jou hande moet doen wat hulle vind om te doen./ Jy moenie skaam/lui wees om te werk nie.  1 11.6 Spanning/Afwagting  1 11.7 Tant Wonnie is diensbaar./trots./vreesloos./medemensliewend. Sy laat haar nie deur armoede onderkry nie./ Sy wil altyd die regte ding doen./ Sy streef daarna om ʼn hoë statuur te handhaaf.  2 Die kandidaat bied enige TWEE karaktereienskappe vir EEN punt elk aan. Die gemeenskap buit haar goedheid uit./waardeer haar nie.  1 11.8 Beide handel oor die minderwaardige manier waarop mense behandel word.  1 11.9 Die mense dink die Engelse dink hulle is beter as ander.  1 Ja Suid-Afrika het destyds nog sterk bande met Brittanje gehad en daarom is dit deur sommige hoër geag as Afrikaans.  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 17 11.10 Hulle het gevoel hy moes eerder die diamante aan hulle verkoop het.  1 11.11 Hendruk was nie gelukkig met die uitslag van die gebed vroeër wat bepaal het die predikant moet die diamant kry nie, maar kyk nou vir oulaas na die Bybel asof hy die woord ernstig opneem.  1 Dis ironies dat hy sê die waarheid sal hom vrymaak, want hy het nie die vryheid gesmaak nie omdat hy tydens die eerste winter in die tronk oorlede is.  1 Die kandidaat moet BEIDE kante van die ironie noem vir EEN PUNT. 11.12 Vatmaar het ontstaan te danke aan goed wat maar net gevat is.  1 Sommige goed, soos in hierdie voorval, is op oneerlike wyse bekom./Die vraag ontstaan of dit wat uit die grond kom, nie maar aan almal behoort nie.  1 Hendruk se optrede was verkeerd, want hy het eintlik gesteel.  1 Dit openbaar ʼn aktuele waarheid, want baie mense dink hul is geregtig op iets wat hul optel./nie op behoorlike maniere bekom is nie.  1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 18 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 12: LITERÊRE OPSTEL – Onderwêreld – Fanie Viljoen Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis ʼn breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. Die kandidaat bied ʼn gepaste inleiding aan.  Eckardt besluit om Greg sosiaal te manipuleer, omdat hy die seun van die man is, wat ʼn aandeel aan sy pa se verdwyning het.  Eckardt misbruik Greg se adrenalienverslawing, want hy moet hom by die onderwêrels van kuberkrakery betrokke kry om sy doel te bereik.  Eckardt maak Greg ʼn werktuig van sy wraak deur sy lesse spesifiek so te ontwerp.  Eckardt meen dit sal goed vir sy kuberkraker – reputasie wees, daarom moet hy ook Greg vernietig.  Greg raak dus ʼn slagoffer, want hy verloor sy selfrespek en integriteit.  A.g.v. sy betrokkenheid by die sosiale manipulering, verloor Greg sy aansien by die skool, want die sportheld en hoofseun word nou ʼn “loser” in die oë van die kinders.  As gesin verloor hulle hul status en inkomste, want sy pa sal heel moontlik tronkstraf uitdien.  Eckardt verloor net soos Greg sy pa, want hy is die een wat sy pa aan die kaak stel en hom heel moontlik tronkstraf laat oplê.  Mnr. Owen is ook ʼn slagoffer van Eckardt, want hy verloor die respek van sy vrou en seun.  Mnr. Owen verloor sy status as sakeman en sy rykdom, want sy aandeel aan die hele saak word ontbloot.  Mnr. Owen verloor egter meer as net die materiële, want die ongenaakbare sakeman verloor ook sy selfvertroue.  Rina Owen sal nog verder vereensaam, omdat sy haar herehuis en alles wat daarmee gepaardgaan sal moet prysgee en sy verloor ʼn lewensmaat.  Dok Alec Pienaar verloor die aansien wat hy in die gemeenskap geniet het, omdat hy nie meer skoolhoof kan wees van ʼn vooraanstaande skool nie./die hoof van ʼn welvarende farmaseutiese maatskappy is nie.  Dok Alec verloor egter ook sy welvaart, aangesien hy sy maatskappy en die inkomste uit die virus verloor.  Dok Alec verloor ook sy vryheid, want hy gaan tronk toe.  TJ verloor Greg se vriendskap en respek, omdat hy hom gaan verklik het.  Tom raak ook indirek ʼn slagoffer van Eckhardt, omdat sy aandeel vir seker verreikende gevolge vir sy loopbaan sal inhou.  Eckardt word self ʼn slagoffer van sy eie sosiale manupilasie, omdat hy in Greg ʼn bondgenoot en vriend verloor het. Die kandidaat bied ʼn gepaste slot aan. OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 19 VRAAG 13: KONTEKSTUELE VRAAG – onderwêreld – Fanie Viljoen Vraag Antwoord Punt 13.1 Eckardt kuier (die eerste keer) in Greg se koshuiskamer (en lig hom in omtrent interessante rekenaarfeite).  1 13.2 Eerstepersoonsverteller  1 Die verteller laat die leser besef dat Greg se pa baie van hom verwag./hom druk om te presteer./Greg gefrustreerd is oor die druk wat sy pa op hom plaas.  1 ʼn Ander soort verteller sou nie ʼn eerlike/getroue/geloofwaardige vertelling kon aanbied nie.  1 13.3 (Ouer)druk/Prestasie/Onderwêrld van druk  1 Hy worstel innerlik met al sy probleme, bv. sy broer se dood./ Hy raak nie regtig by uiterlike konflik betrokke nie, bv. Kwanele wat sy terrein oortree.  1 13.4 r.9 – Eckardt meen die skool breinspoel die leerders om op ʼn sekere manier te dink, maar hy is besig om Greg te breinspoel om wraak te neem.  1 r. 17 – Eckardt meen Greg is besig om gevaarlik/onverantwoordelik met die rekenaar om te gaan, maar sy onderwêreldse bedrywighede/hacking is ook baie gevaarlik/onwettig.  1 Die kandidaat moet BEIDE kante van ironie aanbied vir EEN PUNT. 13.5 Greg se pa en Dok Pienaar het Eckardt se pa afgepers dat hul die omkoopinligting bekend sou maak as hy hul nie verder help nie./ Dok Pienaar en Greg se pa het bygedra tot Eckardt se pa se ‘verdwyning’./ Dok Pienaar en Greg se pa het Eckardt se gesin se lewe verwoes.  2 Eckardt onbloot sy ware identiteit in Clarens aan Greg./ Greg se pa en Dok Pienaar is ontmasker as bedrieërs/misdadigers/word vervolg vir hul onwettige dade./ Greg se gesin verbrokkel.  1 Dit is ongeregverdig omdat hy die volwassenes aan die kaak stel en so wys hy het ruggraat.  1 13.6 Teks G is ʼn ligter/gemakliker/opgewekte oomblik terwyl Teks H emosiebelaai is/gevul is met frustrasies/hartseer/hartsake/ dieperliggende emosies.  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 20 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) 13.7 Greg en Nicole se kommunikasie dui op tekens van verliefdheid/romanse, terwyl Greg se pa en ma glad nie kommunikeer nie./in ʼn liefdelose verhouding vasgevang is.  1 Aangesien Greg vermoed Eckardt was in Jeffreys laatnag in Nicole se kamer, vermoed hy Nicole het gevoelens vir Eckardt.  1 13.8 Greg is opstandig.  1 Die kandidaat bied ʼn soortgelyke karaktereienskap vir EEN punt aan. Die eienskap mag omskryf word. 13.9 Ja Greg se welvarende/gedrewe pa bedryf ʼn suksesvolle mediamaatskappy./ Greg styg akademies/op die sportveld uit en word beloon met die hoofseunskap./ Dok Pienaar is ʼn gedrewe/gesiene sakeman wat met geld ander manipuleer./ Die roman skets die idee dat geld mag is./ In Lawson Kollege sal die gemiddelde leerder nie sukses behaal nie./Die Trappers wat nie die doopritueel voltooi nie, sal nie by die skool kan aanbly nie.  3 Die kandidaat bied DRIE voorbeelde aan waar dit duidelik blyk dat ʼn mens beter as die gewone/gemiddelde moet wees om uit te styg. 13.10 Dit is Greg se skuilnaam/hacker nickname in die elektroniese onderwêreld.  1 13.11 Eggo-motief  1 Eckardt beleef sy pa se selfmoordpoging en hierdie gebeurtenis bly hom./ Wanneer Eckardt se pa verdwyn, wag Eckardt op antwoorde, maar kry net “eggo’s” uit die onderwêreld./ Eckardt raak juis ʼn kuberkraker in sy tienerjare om die gebeure rondom sy pa te vergeld.   2 13.12 Die wêreld van kuberkrakers en die manipulering van data kan verreikende gevolge inhou.  1 Kuberkrakery/Die onderwêreld sal my intrek sodat ek deel raak van ʼn netwerk van leuens en valsheid.  1 Die kandidaat formuleer ʼn eie gepaste boodskap binne konteks van die verhaal. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 21 AFDELING C: DRAMA VRAAG 14: LITERêRE OPSTEL – Krismis van Map Jacobs – Adam Small Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis ʼn breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. Die kandidaat bied ʼn gepaste inleiding aan.  Die tatoeëermerke is Map se soeke na sy identiteit dui, want dit is ’n aanduiding van hoe sy lewe verloop het.  Map kry nie geleenthede in die lewe nie en daarom wend hy hom tot bendebedrywighede waar hy met tatoeëermerke kennis maak/ ʼn merk vir elke bende kry.  Vir Map is die tatoeëermerke belangrik, want dit dui op sy herkoms/geskiedenis.  Map het tatoeëermerke van ’n kaal vrou, ’n kitaar, die vure van die hel en ’n mombakkies wat op sy bendebedrywighede dui.  Sy tatoeëermerke is sy kaart/getuigskrif van sy lewe, want dit is al wat hy het om moontlike werkgewers tydens die onderhoude te wys.  La Guma is dit jammer dat Map sy lyf ontsier het/by implikasie die bendepad geloop het, want hy noem dat Map ’n mooi lyf het en dat dit net jammer is van die tatoeëermerke.  Die tatoeëermerke dui op Map se (vorige) lewe as bendelid en -leier, want hy verwys daarna as die dinge van die hel.  La Guma noem dat die tatoeëermerke op Map se desperaatheid dui wat ontstaan as gevolg van die sosiale misdrywe in die Kaapse Vlakte.  Die tatoeëermerke dui op die soeke na iets, na identiteit, want die Kaapse Vlakte word as ʼn wasteland gesien.  Map hou op om na sy identiteit te soek nadat hy by die bendes aangesluit het en tatoeëermerke gekry het, want hy het gevoel dat hy nou êrens behoort.  Die tatoeëermerke verwys na Map se leierseienskappe, want in die bendes het Map ’n leier geword wat al die besluite geneem het.  Die tatoeëermerke impliseer die kaart van Map se lewe, soos die moord op Ivan Philander.  Die tatoeëermerke impliseer waarheen Map op pad is, want dit herinner hom aan die sleg van die verlede en die hoop vir toekoms.  Die tatoeëermerke is ’n aanduiding van Map se belydenis, want hy weet na sy bekering watter pad hy nou moet loop.  Die tatoeëermerke is dus ʼn herinnering aan die pad na heelword wat Map geloop het, want as hy daarna kyk onthou hy die verkeerde.  Map toon berou vir sy dade en sy lewe neem ’n wending/word nuut na sy bekering.  Map ontvang vergifnis van die tronkowerhede, want hy word vrygelaat op die sewende van die maand Desember wat op vergifnis dui.  Map toon berou oor sy dade, want hy vra vergifnis van sy ma/Blanchie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 22 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018)  Map is terug in die gemeenskap, maar hy is nog nie heeltemal vry nie, want die gemeenskap is nie seker dat hy verander het nie.  Map het uiteindelik vryheid bereik, want hy kniel in boetedoening voor sy ma neer en sy vergewe hom./Blanchie en Map vergewe mekaar.  Map het uiteindelik sy vryheid bereik, want na Cavernelis se dood kan hy weer sy plek in die gemeenskap soos voorheen inneem. Die kandidaat bied ʼn gepaste slot aan. [25] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 23 VRAAG 15: KONTEKSTUELE VRAAG – Krismis van Map Jacobs – Adam Small Vraag Antwoord Punt 15.1 Die toneelaanwysing laat die leser besef dat Tommy die woorde aan Map sê om reaksie uit te lok./om Map te skok.  1 15.2 Map is pas uit die tronk vrygelaat toe Tommy hom by Antie Grootmeisie se Council-huis raakloop.  1 15.3 r. 3 – dit dui Tommy se aarseling/huiwering aan./Tommy skep ʼn stilte vir dramatiese effek./om spanning te bou.  1 r.5 – Die gedagte stem die leser tot nadenke oor die ironie in Tommy se opmerking./Die leser kom tot die besef dat dit allles behalwe die waarheid is.  1 15.4 Tommy dra skindernuus aan Map oor om hom te ontstel/spanning te skep./reaksie te kry.  1 Ja, want hy is nog altyd lief Blanchie.  1 Dit suggereer dat hy werklik verander het./dat hy nie meer Map is nie, maar Johnnie.  1 15.5 Tommy is vermakerig/moedswillig/onderduims/ongevoelig./ onsensitief.  1 Tommy probeer ook snaaks/humoristies/verspot wees.  1 15.6 r.28 – Map, nie Blanchie nie, was die een wat by misdrywe betrokke geraak het, maar nou is dit Blanchie wat onbehoorlike gedrag toon./ Noudat Map uiteindelik bekeer is, is Blanchie nie op die regte pad nie.  1 r.30-31 – Tommy verklaar dat hy hom nie met ander mense se sake bemoei nie, maar hy is eintlik ʼn groot skinderbek in die gemeenskap.  1 15.7 Cavernelis wou graag sy gesin uit die township kry./ʼn beter lewe vir hom en sy gesin buite die Kaapse Vlakte verseker.  1 Nee Hy het gesterf/selfmoord gepleeg voordat hy uit die township kon ontsnap.  1 15.8 Die verteller skep spanning/afwagting sodat die leser besef iets verskrikliks het pas gebeur./skets vir die leser die veranderde atmosfeer nadat Cavernelis selfmoord gepleeg het./die agtergrond van die hartseer gebeure wat volg.  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 24 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) 15.9 Die vroueonderklere wat Cavernelis verkoop het.  1 Dit is sy pas/weg uit sy omstandighede./ Terwyl hy soft goods uit sy tas verkoop, ontsnap hy vir ʼn oomblik van die Kaapse Vlaktes.  1 15.10 Hy is ʼn selfaangestelde segsman/kommentator/uitgesprokene oor mense se doen en late. Hy is ʼn politieke aktivis./polities sensitief. Hy is gesondheidsbewus.  2 Sy optrede getuig van oordrewenheid./Sy oordrewe optrede dwing ander om met hom die spot te dryf./Sy beheptheid met politiek en fiksheid noop ander om met hom die spot te dryf.  1 15.11 In Teks J is hy ontsteld/verward/kwaad oor Blanchie se afvalligheid/, maar hier is hy beskermend/liefdevol teenoor haar.  1 Blanchie en Map het mekaar (net voor hierdie teksgedeelte) vergewe.  1 15.12 Toe Blanchie nie die modelkontrak kry nie, is alle hoop op ʼn uitkomkans vir sy gesin vernietig./Blanchie het in ʼn oomblik van waarheid geskree dat dit (die kontrak/hul ongeluk) alles Cavernelis se skuld is./Blanchie en Maud se verskriklike bakleiery het hom laat besef dat hy sy gesin verwoes het.  1 Maud kom tot inkeer/die besef dat Cavernelis sy bes probeer het./Die kledingstukke wat deur haar vingers loop, is simbolies van haar besef/insig dat sy nie sy harde werk/moeite genoeg waardeer het nie (en hom dalk deur haar vingers laat glip het omdat sy nie genoeg waardering/begrip getoon het nie).  1 Ja Hy sou enigiets vir sy gesin doen om vir hul ʼn beter lewe te verseker./Hy het baie hard gewerk om ekstra geld te verdien waarmee hy hom en sy gesin uit die township wou uitkoop./Hy het sy gesin se beste belange op die hart gedra hoewel sy optrede verkeerd was./Hy het aan ʼn beter toekoms vir sy vrou en dogter geglo. Nee Hy verkoop sy dogter as prostituut./Hy skeep sy vrou af./Hy is behep met geld./Hy gooi sy waardes oorboord in poging om sy gesin uit die township te kry.  2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 25 VRAAG 16: LITEREêRE OPSTEL – Mis – Reza de Wet Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis ʼn breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. Die kandidaat bied ʼn gepaste inleiding aan.  Miem, in ʼn mindere mate Gertie, is bewakers van ʼn enge Calvinistiese kultuur, want Meisie verbeid om die sirkus te besoek, want dit is boos.  Miem probeer Meisie aan die konstabel afsmeer en wys hom daarop dat haar heupe breed is – sal dus kinders kan baar. As sy egter so eng was, sou sy nie haar dogter so opveil nie  Sy praat ook met ʼn man, Konstabel, oor ʼn borstrok. Dit is heeltemal onvanpas vir iemand wat regtig eng is.  Hierdie skynheiligheid kom ook na vore wanneer sy gretig uitvra oor die sirkus, maar dan sê sy wil niks weet van die sirkus nie.  Sy gebruik Meisie om te hore te kom wat sy eintlik wil hoor,want sy sê sy vra hieroor uit, sodat Meisie kan ophou kla oor haar voorkoms en dat sy dankbaarheid kan leer.  Miem wat so kuis is, sit met seksuele frustrasies. En dan erken sy aan die konstabel, wat wildvreemd is, daar word “gevoelens’ by haar aangewakker deur sy teenwoordigheid.  Mens sien Miem aanvanklik as die beskermer van haar dogter, maar eintlik is sy dominerend en word Meisie ʼn gevangene in haar eie huis.  Miem is ʼn sterk vrou en sou Gabriël a.g.v. sy onttrekking as ʼn swakkeling beskou, maar dit is egter teen haar Calvinistiese grein om haar man in ʼn negatiewe lig te bekou – al dink sy anders.  Miem sê sy dra Meisie se belange op die hart, maar haar redes om Meisie getroud te kry, isselfsugtig. Gabriël sal dan afkom en so sal sy hom weer sien.  Gertie is nie eerlik nie, want haar beheptheid met LO en fisieke gesondheid en vars lug is slegs ʼn skans.  Gertie kom voor as erg konserwatief, maar in werklikheid is sy ʼn onderdrukte en seksueel gefrustreerde vrou.  Haar seksueel gemotiveerde fantasiespel as Hannie, toon ʼn totale ander persoon as wat ons leer ken.  Sy gee voor om die sirkus te haat; tog gaan sy na die sirkus kyk  Haar gunsies aan die konstabel is nie opreg nie, want sy probeer hierdeurs die konstabel vang.  Sy stuur Miem en Meisie bed toe/roep Meisie en Konstabel in die huis in, maar sy wil eintlik net alleen met Konstabel wees./onder die dekmantel dat Meisie sal siek word in die aandlug. Die kandidaat bied ʼn gepaste slot aan. OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 26 AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 17: KONTEKSTUELE VRAAG – Mis – Reza de Wet Vraag Antwoord Punt 17.1 Die slopemmer.  1 Haar pa sit al vir jare in die solder en sy moet haar afsloof om hom te versorg.  1 Sy het nie ʼn normale jongmenslewe nie.  1 17.2 jy  1 17.3 As Meisie en Konstabel trou, sal Gabriël afkom  en dan sal hy aan Miem se behoeftes kan voorsien  2 17.4 Sy wil nie verkeerde goed doen/ haar ma weer ontstel nie ,  want dan raak haar Ma weer siek.  2 17.5 Dit is geslaagd, want dit herinner die leser voortdurend aan die bonatuurlike/eksotiese/Meisie se verlange na vryheid/die teenwoordigheid van die gevaar.  1 Telkens wanneer Meisie die sirkusmusiek hoor, raak sy vreesbevange, want sy is bang sy gee toe aan die gevaar/ Telkens wanneer Meisie die musiek hoor, kyk sy verlangend na die liggies van die sirkus wat vir haar so eksoties is./ Wanneer Meisie na die sirkus wil gaan/daaroor wil praat, belet Miem haar en raak sy bewus van haar verlange na vryheid.  2 Die kandidaat bied enige TWEE bewyse vir EEN punt ELK aan 17.6 Miem het ʼn knellende houvas op Meisie en daarom smag sy na vryheid buite die huis./wil sy vry wees  1 Dit is geregverdig, want in ons eie tyd is daar steeds baie mense wat van hul huise wegloop in ʼn poging om vryheid te bekom.  1 17.7 Sodat die kontras tussen tant Hannie en Gertie baie duidelik geteken staan.  1 17.8 Daar sou nie meer ʼn magiese/ hipnotiserende/ sensuele atmosfeer gewees het nie.  1 17.9 Gertie begeer wel om ʼn man te hê , maar sy is nie mooi genoeg/ sensueel genoeg om begeer te word nie.  1 17.10 Dit is geloofwaardig, want hy raak heeltemal meegevoer. √ 1 Die neweteks praat van droomverlore.  1 17.11 Minagting.  Nee, dit is nie geloofwaardig nie. Sy het net ʼn verskoning gesoek om met Konstabel te kan praat.  Skynheiligheid  3 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) AFRIKAANS HUISTAAL V2 27 17.12 Deur sy optrede probeer hy Meisie se vertroue wen, want hy wil haar later bevry.  1 Sy optrede in Teks L bied kortstondige bevryding.  1 Meisie laat toe dat hy haar aan die einde van die drama volledig bevry.  1 Meisie kan moontlik die vriend/jongmenslewe bekom wat sy nog altyd wou gehad het.  1 [25] TOTAAL AFDELING C: 25 GROOTTOTAAL: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

28 Downloaded from hlayiso.com AFRIKAANS HUISTAAL V2 (EC/SEPTEMBER 2018) AFDELING A: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LITERÊRE OPSTEL – HUISTAAL: POËSIE [10 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 Interpretasie van ˗ Diepgaande ˗ Toon begrip van die ˗ Redelike ˗ Onbevredigende ˗ Geen begrip van die onderwerp interpretasie van onderwerp en het die interpretasie van die interpretasie van onderwerp nie. Diepte van argument, onderwerp. onderwerp goed onderwerp. die onderwerp. ˗ Geen verwysing na die verantwoordbaarheid en ˗ Reeks treffende geïnterpreteer. ˗ Enkele goeie punte ˗ Byna geen punte gedig nie. insig in teks argumente wat ˗ Respons redelik ter ondersteuning wat die onderwerp ˗ Leerder het nie die behoorlik uit die gedig gedetailleerd. van die onderwerp. ondersteun nie. genre en gedig onder 7 PUNTE gerugsteun is. ˗ Enkele deeglike ˗ Enkele argument ˗ Onvoldoende die knie nie. ˗ Uitstekende begrip argumente gegee, word ondersteun, begrip van genre van die genre en maar nie almal ewe maar bewyse nie en gedig. gedig. goed gemotiveer nie. altyd oortuigend nie. ˗ Begrip van genre en ˗ Basiese begrip van gedig duidelik. genre en gedig. STRUKTUUR EN TAAL ˗ Samehangende ˗ Duidelike struktuur en ˗ Enkele bewyse van ˗ Struktuur toon ˗ Struktuur swak. Struktuur, logiese vloei struktuur. logiese vloei van struktuur. tekens van swak ˗ Ernstige taalfoute. en aanbieding ˗ Argumente goed argument. ˗ ʼn Goed beplanning. ˗ Foutiewe styl. Taalgebruik, toon en styl gestruktureer en daar ˗ Vloei van argument gestruktureerde ˗ Argumente nie gebruik in opstel is duidelike kan gevolg word. logiese vloei en logies gerangskik ontwikkeling. ˗ Taalgebruik, toon en samehang ontbreek nie. 3 PUNTE ˗ Taalgebruik, toon en styl is grootliks korrek. in die opstel. ˗ Taalfoute styl is volwasse, dit ˗ Geringe taalfoute; beduidend. beïndruk en is korrek. toon en styl meestal ˗ Toon en styl nie ˗ Grammatika, spelling gepas. geskik nie. en punktuasie feitlik foutvry. VERSPREIDING VAN 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 PUNTE Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/SEPTEMBER 2018) Downloaded from hlayiso.com AFRIKAANS HUISTAAL V2 29 AFDELING B EN C: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LITERÊRE OPSTEL – HUISTAAL: ROMAN EN DRAMA [25 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 Interpretasie van ˗ Uitsonderlike respons: ˗ Toon begrip van die ˗ Redelike ˗ Onbevredigende ˗ Geen begrip van die onderwerp 14–15 onderwerp en het die interpretasie van die interpretasie van onderwerp nie. Diepte van argument, ˗ Uitstekende respons: onderwerp goed onderwerp; nie alle die onderwerp: ˗ -Swak poging om die verantwoordbaarheid en 12–13 geïnterpreteer. aspekte in detail byna geen aspekte vraag te beantwoord. insig in teks ˗ Diepgaande ˗ Respons redelik ondersoek nie. in detail ondersoek ˗ Argumente oortuig interpretasie van gedetailleerd. ˗ Enkele goeie punte nie. nie. 15 PUNTE onderwerp. ˗ Enkele deeglike ter ondersteuning ˗ Min punte wat die ˗ Leerder het nie die ˗ Reeks treffende argumente gegee, van die onderwerp. onderwerp genre en teks onder argumente wat maar nie almal ewe ˗ Enkele argument ondersteun. die knie nie. behoorlik uit die gedig goed gemotiveer nie. word ondersteun, ˗ Baie min relevante gerugsteun is. ˗ Begrip van genre en maar bewyse nie argumente. ˗ Uitstekende begrip van teks duidelik. altyd oortuigend nie ˗ Weinig begrip van die genre en teks. ˗ Basiese begrip van genre en teks. genre en teks. STRUKTUUR EN TAAL 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 Struktuur, logiese vloei ˗ Samehangende ˗ Duidelike struktuur. ˗ Enkele bewyse van ˗ Struktuur toon ˗ Gebrek aan en aanbieding struktuur. ˗ Logiese vloei van struktuur. tekens van swak beplande struktuur Taalgebruik, toon en styl ˗ Uitstekende inleiding argument. ˗ Logika en samehang beplanning. belemmer vloei van gebruik in opstel en slot. ˗ Inleiding, slot en ander is duidelik, maar met ˗ Argumente nie argumente. ˗ Argumente goed paragrawe foute. logies gerangskik ˗ Taalfoute en foutiewe 10 PUNTE gestruktureer en daar samehangend ˗ Enkele taalfoute; nie. styl laat hierdie is duidelike georganiseer. toon en styl meestal ˗ Taalfoute skryfstuk misluk. ontwikkeling. ˗ Taalgebruik, toon en gepas. beduidend. ˗ Styl en toon nie ˗ Taalgebruik, toon en styl is grootliks korrek. ˗ Paragrafering ˗ Toon en styl nie geskik nie. styl is volwasse, dit meestal korrek. geskik nie. ˗ Paragrafering foutief. beïndruk en is korrek. ˗ Paragrafering foutief. VERSPREIDING VAN 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4 PUNTE Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief