Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Memo

Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 AFRIKAANS HUISTAAL V2 NOVEMBER 2021 NASIENRIGLYNE PUNTE: 80 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 52 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 2 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne RIGLYNE VIR NASIENERS 1. Indien 'n kandidaat meer as die verlangde getal vrae gedoen het, word net die eerste antwoord/respons nagesien. (Die kandidate mag nie die opstelvraag en die kontekstuele vraag oor dieselfde genre beantwoord nie.) 2. Indien 'n kandidaat in AFDELING A al vier vrae oor die gesiene gedigte beantwoord het, word die eerste twee gedigte se antwoorde nagesien. 3. Indien 'n kandidaat in AFDELING B en C twee kontekstuele vrae of twee literêre opstelle beantwoord het, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. Indien 'n kandidaat al vier die vrae in AFDELING B en C beantwoord het, word die eerste antwoord in elke afdeling nagesien mits een kontekstuele vraag en een opstelvraag beantwoord is. 4. Indien 'n kandidaat twee antwoorde gee en die eerste antwoord is verkeerd, maar die tweede antwoord is reg, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. 5. Indien antwoorde verkeerd genommer is, word die antwoorde volgens die nasienriglyne nagesien. 6. Taalfoute by kontekstuele vrae word nie gepenaliseer nie. Indien 'n spelfout die betekenis van die antwoord beïnvloed, word dit verkeerd gemerk. Indien die spelfout nie die betekenis van die antwoord beïnvloed nie, word dit as korrek beskou. 7. Opstelvrae: Indien die literêre opstel korter as die verlangde lengte is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie omdat hy/sy, hom-/haarself gepenaliseer het. Indien die literêre opstel te lank is, assesseer dit op meriete en bespreek dit met die senior nasiener. Die nasienriglyne is slegs 'n riglyn, daarom moet ander relevante inhoud as korrek beskou word. Gebruik die aangehegte rubrieke om die opstelvrae na te sien. 8. Kontekstuele vrae: Indien 'n kandidaat nie aanhalingstekens gebruik waar 'n vraag dit vereis nie, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. 9. Vir oop vrae word geen punte toegeken vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE. Die rede/motivering moet oorweeg word. 10. Geen punte word vir WAAR/ONWAAR of FEIT/MENING toegeken nie. Die rede/ motivering/bewys verdien die punt. 11. Moenie woorde nasien nie; sien betekenis na. 12. Vir hierdie eksamen geld die volgende eksamenriglyne vir die opstelvraag:  Lees die opstelvraag die eerste maal en toon die reeks treffende argumente met die ooreenstemmende kode aan.  'n Reeks treffende argumente is stellings wat met: o relevante verduideliking gemotiveer word./ o korrekte, gepaste aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word./ o geparafraseerde aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word.  'n Treffende argument is nie noodwendig in die formaat punt, verduideliking én illustrasie nie.  Lees die opstelvraag 'n tweede maal om die struktuur en taal te assesseer. Taalfoute word met onderstreping aangedui. Die aantal kodes in die opstelvraag word nie getel om 'n bepaalde punt by inhoud toe te ken nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 3 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne AFDELING A: GEDIGTE VRAAG 1: LITERÊRE OPSTEL "oupa Thomas Daniel Granfield" – Ronelda Kamfer Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LITERÊRE OPSTEL – HUISTAAL: POËSIE nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Nasienriglyn by Vraag 1:  Vir uitsonderlike inhoud sal die kandidaat minstens 1 van elk aanbied, m.a.w. minstens 1 herhaling en 1 wisselende strofelengtes.  Kandidaat kan die aspekte in enige volgorde aanbied.  Die kodes "H" (herhaling) en "S" (wisselende strofelengtes) word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: H S ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE BEWYS OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Herhaling: In versreëls 1 tot 8 herhaal Herhaling beklemtoon dat haar Versreël 6: die spreker dat sy in matriek oupa Thomas se dood haar toe ek in matriek was was om aan te dui hoe herinneringe aan haar matriek- Versreël 7 en 8: traumaties die oupa se dood jaar oorheers./'n emosionele dit is al wat ek regtig van in daardie jaar was. ervaring was./vir die spreker matriek kan onthou traumaties was. In versreëls 34 tot 37 word Met die "dat"-herhalings Versreëls 34 tot 37: "dat" herhaal om die spreker benadruk die spreker haar dat die aarde aanhou draai se opstand en magteloosheid frustrasie en onmag dat die het dat ek aanhou leef het te versterk. oupa se dood nie 'n effek op die dat alles wat verkeerd was res van die wêreld gehad het nog steeds verkeerd is nie./dat die wêreld doodgewoon dat ek kon slaap en wakker aangegaan het, terwyl die word ... spreker net wou huil./Dit beklemtoon ook die spreker se verdriet./hartseer./versterk die spreker se opstand en magteloosheid. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 4 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Versreëls 41 tot 46 se "ek Die spreker se onmag om oor Versreëls 41 tot 45: wou"-herhalings dien om die die oupa te rou en vergeefse en al wat ek regtig wou doen spreker se verdriet/hartseer/ behoefte om net te treur word was om te huil onmag uit te hef. by herhaling beklemtoon met ek wou dae aaneen huil "ek wou" – ten spyte van die en wou sy leeftyd uithuil normale gang van die lewe wou ek wou huil vir wie hy was ... die spreker net huil./dae aaneen huil./die oupa se leeftyd uithuil. Die "ek wou"-herhaling kry 'n Versreëls 44 en 45: verdere emosie by wanneer die Ek wou huil vir wie hy was en spreker praat oor haar onmag/ vir wie hy kon wees frustrasie oor die onreg wat sy Ek wou huil oor die aangedoen is om nie te kon onregverdigheid ... afskeid neem nie./om nie te kon groet nie./om nie te kon rou nie. Die kernemosie (liefde) in Die herhaling bevestig die liefde Versreël 20: versreël 20 word deur wat daar tussen hulle bestaan dat ek die liefste vir hom was herhaling in versreël 46 en 47 het sodat die wederkerige liefde Versreël 46 en 47: beklemtoon. as troos vir die spreker dien. en ek wou huil omdat hy regtig lief was vir my en omdat ek geweet het dat hy lief was vir my In versreël 30 word die vler- Omdat die spreker se ma juis Versreël 24: muisbeeld (versreël 24) her- stilgebly het, voel die spreker haar woorde het soos vler- haal, wat die spreker se ver- dat die vrees/angs om die muise om my gevlieg wardheid beklemtoon. waarheid te hoor soos vler- Versreël 30: muise op haar toesak./beklem- het die vlermuise aanhou vlieg toon die spreker se verward- heid. In versreël 47 word die liefde Die spreker meld sy weet die Versreël 46: van die oupa vir die kleinkind oupa was lief vir haar en dat dit en ek wou huil omdat hy regtig herhaal. al is wat sy oorgehou het van lief was vir my hom, die herinnering aan sy Versreël 47: liefde as enigste troos./Dit dien en omdat ek geweet het dat as 'n finale bevestiging van die hy lief was vir my oupa se liefde vir die kleinkind. In versreëls 41 tot 46 word Die herhaling ondersteun die Versreël 41: “huil” herhaal. spreker se hartseer oor die en al wat ek regtig wou doen, afsterwe van haar oupa. was om te huil Versreël 42: ek wou dae aaneen huil Versreël 43: ek wou sy leeftyd uithuil Versreël 44: ek wou huil vir wie hy was ... Versreël 45: ek wou huil oor die onregverdigheid Versreël 46: ek wou huil omdat hy regtg lief was vir my Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 5 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Wisselende strofelengtes: Die koeplet in versreëls 13 tot Die koeplet fokus op al die Versreëls 13 tot 14: 14 is opvallend korter as die volwassenes, almal opgenoem, al die grootmense my oupa eerste twee strofes. maar die kinders/spreker moes se kinders en hulle mans en tuisbly – iets wat sy later as vroue is hospitaal toe "onregverdig" beskryf./Dit beklemtoon die spreker se afgesonderdheid./alleenheid./ isolering./eensaamheid. Versreël 31 staan alleen in 'n Die woorde in versreël 31 skep Versreël 31: strofe./word van die res van die idee dat die aarde vir die "ja, vroeg vi-oggend" die gedig geïsoleer wat die spreker tot stilstand kom wan- nuus wat haar met ver- neer sy uiteindelik die nuus kry warring/hartseer/onmag laat, wat sy so gevrees het. beklemtoon. Versreël 31, wat alleen staan, Die direkte rede waarmee die Versreël 31: beklemtoon die direkte rede ma die tyding onsimpatiek oor- "ja, vroeg vi-oggend" wat die onsimpatieke dra, versterk die spreker se houding van die ma oordra. verwarring, onmag en frustrasie met die situasie./Dis duidelik dat hier nie deernis vir die kind se verdriet is nie. Die direkte rede beklemtoon die Versreël 31: skokkende nuus wat die spreker "ja, vroeg vi-oggend" ontvang. Die slotstrofe (versreëls 32 In dié strofe brei die spreker uit Versreëls 34 tot 37: tot 47) – in teenstelling met op die roetine van die normale dat die aarde aanhou draai versreël 31 – is 16 reëls lank gang van sake wat nie versteur het dat ek aanhou leef het wat die aandag op die spre- is deur die oupa se heengaan dat alles wat verkeerd was ker se verdriet/hartseer/rou/ nie, terwyl die spreker self net nog steeds verkeerd is onmag/frustrasie plaas. wou huil./haar verdriet uitleef./ dat ek kon slaap en wakker Die spreker beleef frustrasie word ... omdat die lewe, ook sy, bloot Versreëls 41 tot 45: normaal moes voortgaan son- en al wat ek regtig wou doen der die noodsaaklike geleent- was om te huil heid om te rou./Die spreker ek wou dae aaneen huil meld haar frustrasie met die ek wou sy leeftyd uithuil onregverdigheid omdat sy nie ek wou huil vir wie hy was ... kon afskeid neem van die oupa nie./nie kon rou nie./Die aandag word op die spreker se verdriet/hartseer/rou/onmag/fru- strasie geplaas. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 6 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne In die slot van dié besonder Versreël 46: lang strofe gee die spreker die en ek wou huil omdat hy kern van haar eie verdriet en regtig lief was vir my hartseer/frustrasie: die oupa Versreël 47: was regtig lief vir haar. en omdat ek geweet het dat hy lief was vir my Versreëls 1 tot 8, 9 tot 12, 15 tot 20 en 25 tot 30 se lengtes verskil wel, maar hulle staan nie so pertinent uit nie en fokus nie op 'n bepaalde emosie nie. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 7 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: KONTEKSTUELE VRAAG "Versagtende omstandighede" – Peter Snyders Vraag Antwoord Punt 2.1 Dis 'n hofterm./woorde wat verwys na feite wat aangevoer word om iemand se straf ligter te maak./ Die spreker bied redes aan waarom hy nie hemel toe wil gaan nie.  1 2.2 Dit dui die spreker se ernstige gesprekstrant aan./op respek./ Die spreker verkry 'n bepaalde gemeensaamheid./ Die spreker gebruik die "Oe" om sy verwondering vir die hemel te suggereer./ Die spreker probeer die Here manipuleer.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 2.3 Die spreker wil die leser laat nadink of die (hemelse) rykdom regtig waarde het.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 2.4 Eufemisme/versagting/litotes/verkleining/agterplasing (van "oek")/inversie  1 Hy dink nie sy foute is so erg nie./sy foute dui op sy menslikheid.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 2.5 Die stemming is humoristies/lighartig/speels/satiries.  1 Hy sê dat, as hy te goed is om hel toe te gaan/"gebraai te word", moet hy eerder terugkom aarde toe./ Hy dink hy het 'n talent om seks te hê.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 2.6.1 Kwatryn  1 2.6.2 Ja Die spreker beskou die aarde as 'n plek van lyding, maar tog wil hy op aarde ly in plaas daarvan om hemel toe te gaan./ Die spreker sien die hemel as 'n dooie plek/"grafstienhiemel", terwyl die aarde vol grafstene is./ Die spreker verkies aardse lyding bo die hemelse volmaaktheid, terwyl die mens eintlik na vreugde/volmaaktheid streef. / Die spreker bied versagtende omstandighede aan sodat hy op aarde kan ly/bly, terwyl 'n mens verwag dat hy pleit om beter omstandighede.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat bied albei dele van die ironie vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 8 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAAG "Wie's Hy?" – Adam Small 3.1 Die herhaling beklemtoon die kerngedagte./die vraag, wie die digter is./ Dit dui op die dringendheid van die vraag./ Dit beklemtoon die onbekendheid van wie die "poet" is./ Dit skep spanning by die leser oor presies wie die "poet" is.  1 3.2 Inhoud: Strofe 1 handel oor die wanpersepsie oor wie die digter is en in strofe 2 sê die spreker wie die ware digter is./word die wanpersepsie reggestel.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat verwys na albei strofes vir EEN punt. Tipografie: Reël 8 se alleenplasing dien as skeiding tussen die twee strofes./ Die gedig is verdeel in twee strofes./ Strofe 1 bestaan uit 7 versreëls en strofe 2 bestaan uit 8 versreëls./ Strofe 1 bestaan uit drie sinne, terwyl strofe 2 uit een sin bestaan.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat verwys na albei strofes vir EEN punt. Die twee dele (inhoud en tipografie) word onafhanklik van mekaar geassesseer. 3.3 Dit dui aan wie die spreker is.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 3.4 "(gladde) bek"  1 Ja Die "bek" verwys nie net na sy/haar mond nie, maar dat hy/sy glad met die tong is./ sy/haar idees maklik verkoop./maklik mense van sy/haar siening oortuig./altyd 'n antwoord gereed het.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 3.5.1 Die gewone mense in die straat is die digter./"poet"./ Die mense wat glad van mond is/so maklik hul slimmighede verkoop, is die ware digters./ Die digter is 'n doodgewone mens wat tussen die gewone mense leef./ Digterskap is nie ekslusief nie./ Almal wat taal speels en kreatief gebruik, is digters./ Digterskap is nie net om formeel/amptelik te dig nie./ Eintlike digters "praat" hulle gedigte, hulle skryf dit nie.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 9 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 3.5.2 Ja Die digter het die verantwoordelikheid om mense/dade dadelik aan te spreek wan- neer hy sien dat hulle/dit/iets verkeerd is./ Die spreker is van mening dat gewone mense die morele plig het om teen onreg te stry. OF Nee Nêrens in die reëls is die spreker voorskriftelik/maak die spreker dit duidelik dat 'n "poet" verkeerde goed openbaar móét maak/daaroor móét skryf nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 3.6 Ja Die spreker sê dat mense wat in die straat loop/gewone mense die digters is./die mense is wat kreatief met taal omgaan./gemaklik met taal omgaan./ Die spreker bewys dat die "poet" nie in afsondering/in sy studeerkamer/met pen en ink hoef te werk nie, omdat gewone mense met gewone taal éintlik die digters is.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 10 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAAG "Die sagte sprong" – Sheila Cussons Vraag Antwoord Punt 4.1 "aanraking van die verstand"  1 4.2 Ja Versreël 7: Die dubbelpunt aan die begin van die versreël skei die twee dele in die gedig van mekaar./ Die dubbelpunt dui aan dat 'n verdere verduideliking van die spreker se belewing (van God/van die Goddelike aanraking) volg./ Die vreemde gebruik van die dubbelpunt aan die begin van die versreël fokus die aandag op die progressie/verdieping wat plaasvind./ Die ongewone plasing van die dubbelpunt in r.7 lei die wending in die gedig in./ Die spreker beleef na die dubbelpunt God op 'n meer emosionele of geestelike vlak eerder as op ‘n intellektuele vlak./ Dit beklemtoon die feit dat die aanraking van God, onverwags is.  1 Versreël 8: Die dubbelpunt dui aan dat 'n verduideliking volg van dít wat nie verwag word nie./ Na die dubbelpunt in reël 8 volg 'n verdere verklaring van die goddelike belewing wat die spreker ervaar./van die aanraking wat nou die hele wese van die mens betrek.  1 Die kandidaat bied 'n antwoord vir versreël 7 en versreël 8 se dubbelpunte afson- derlik vir EEN punt elk aan. Die kandidaat moet telkens die spesifieke rede vir die dubbelpunt se gebruik duidelik aantoon. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 4.3.1 Versreëls 1 tot 6 maak melding van 'n intellektuele belewing./aanraking, terwyl versreëls 7 tot 11 praat van 'n geestelike/emosionele belewing/aanraking/iets wat die spreker tot in sy/haar diepste menswees tref./ In versreëls 1 tot 6 word van God/in die derdepersoon gepraat ("hoe moet sy vasvat wees?"), terwyl die spreker in versreëls 7 tot 11 direk mét God praat./die eerstepersoonaanspreekvorm gebruik ("hoe moet u vasvat wees?")/ Die aanraking in versreëls 1 tot 6 lei tot ernstige besinning./bepeinsing, maar in versreëls 7 tot 11 laat die Goddelike aanraking die mens met oorstelpte emosies./ Die spreker in versreëls 1 tot 6 is in gesprek met hom-/haarself, terwyl die spreker in versreëls 7 tot 11 'n vraag aan "u"/God self vra.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. Albei kante van die verskil word vir EEN punt aangebied. 4.3.2 Sagtheid/ligtheid/effensheid/ Die aanraking is sag./lig./effens./skaars voelbaar.  1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 11 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 4.4 Die spreker is onseker/verwonderd oor God se vasvat./ Die geestelike/mistieke aanraking is nog nie afgehandel/voltooi nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 4.5 God/Goddelikheid  1 4.6 Metafoor  1 'n Goddelike aanraking/(Mistieke) belewing van God se teenwoordigheid  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [10] EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 12 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 5: KONTEKSTUELE VRAAG "sondagmiddag ná ete" – Pieter Odendaal Vraag Antwoord Punt 5.1 "sondagmiddag" word met 'n kleinletter geskryf./ Die titel word sonder 'n lidwoord/aanwysende voornaamwoord geskryf.  1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. 5.2 Alliterasie/s-alliterasie  1 Die geluid/beweging van die wind word deur die herhalende s voorgestel./ Die alliterasie hef die weerloosheid van die swaels uit.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 5.3.1 Klanknabootsing/Onomatopee  1 5.3.2 Metafoor/personifikasie  1 5.3.3 Ja Die beeld hef die krag/geweld/onkeerbaarheid van die wolke (wat soos 'n grys trein aanstorm) uit./ Dit skep 'n visuele beeld van die naderende wolkemassa./gevaar.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 5.4 "want die werf is klein en afgekamp"/ "en ons het 'n swembad"  1 5.5.1 koeplet  1 5.5.2 Ja Die strofe bestaan uit 2 versreëls, terwyl die inhoud verwys na twee sake./die hond en die digter.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 5.6 Ek moet meer ingestel wees op die natuur./natuurelemente./ Ek moet, soos die diere, nader aan die natuur leef./ Ek moenie die natuur ignoreer asof ek dit nie nodig het nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [10] TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 13 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne AFDELING B: ROMAN Beantwoord EEN vraag. VRAAG 6: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Die kode "I" (Iris) word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: I ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Iris is van kleins af behep Sy wou by haar ouers weet Bl.10: Waarom my ma my Iris met haar naam. waar haar naam vandaan wou noem, het ek nooit uitge- kom./Volgens haar pa was sy vind nie ... Toe ek klein was het perserig van kleur met ek saamgelag. flappende arms en bene, Bl. 9: My pa het somtyds ge- vandaar die naam Iris. spot en gesê die Iris was van pas omdat ek perserig was by geboorte en my arms en bene oor die verpleegster se hande geflap het toe sy my vir hom kom wys. Iris het op skool in die woorde- Bl. 10: In die klaskamer moes ek boek nageslaan wat haar op 'n dag naslaan wat ipso facto naam beteken. beteken en uit verveling het my oog laer af met die bladsy gedraal en daar leer ek toe iets nuuts. 'n Iris was nie slegs 'n bolplant nie ... Omdat Iris glad nie hou van Die gedagte dat die iris deel Bl. 9: Die iris was tog ook deel die gedagte dat sy na 'n van die oog is, is vir Iris van die oog, en in daardie irisblom vernoem is nie, motivering vir haar diepsinnige stadium het ek myself nie slegs speel sy met ander beteke- geaardheid. as diepsinnig beskou nie, maar nismoontlikhede om vrede as ook besonder skerpsinnig. met haar naam te maak. Sy kom op die mitologiese Bl. 9: 'n Iris was nie slegs 'n verklaring "in diens van bolplant nie, maar sy was ook 'n belangriker gode" af, wat haar Griekse mitologiese godin ... minderwaardig laat voel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 14 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Iris se ma, wat glad nie Volgens Iris se ma is dit 'n baie Bl. 14: So 'n mooi blom. Ek vind beïndruk is met al die ander mooi blom en daarom het sy dit jammer dat hulle net in die betekenismoontlikhede nie, die naam aan Iris gegee. lente blom. verklaar eenvoudig dat haar naam op 'n blom dui. Die feit dat Peter die naam Behalwe vir sy naam, toon Bl. 36: Die Peter wat ek ontmoet van een van haar karakters Peter ooreenkomste met haar het, het nie veel van sy fiktiewe het/haar met haar naam fantasiekarakter, Peter. eweknie verskil nie ... hy lyk komplimenteer, dra daartoe nogal na sy prototipe, maar toe by dat sy hom in haar lewe ... ek hoor sy naam is Peter het toelaat. ek geskrik. Peter noem dat haar naam op Bl. 36: "Die Griekse godin van die Griekse godin van die die reënboog," het hy gesê en reënboog dui. vir my geknipoog. Ek was lamgeslaan. Reënboog? Peter noem dat die blom Bl. 36: "Die iris is 'n embleem waarna sy vernoem is, die iris, wat deur die eeue gebruik is," as embleem in dekoratiewe het hy vlot vertel. "Veral in die kuns voorkom. dekoratiewe kuns. Borduurwerk uit die Ooste, motiewe op Persiese erdewerk ..." Peter komplimenteer Iris se Bl. 36: " ... 'n Naam vol ryke naam as 'n betekenisvolle assosiasies." naam. Iris se beheptheid met haar Sy vertel aan Billy, die taxi- Bl. 104: "En dan is daar my naam in New York veroor- bestuurder, die verskillende naam. Iris. In die mitologie het saak haar soeke na 'n blom- betekenisse van haar naam. dit 'n paar verskillende bete- oomblik./impliseer dat sy kenisse gehad ... Maar dan is nog nie vrede met haarself daar ook die blom." gemaak het nie. Sy vertel aan Billy dat die iris- Bl. 104: "Hulle blom net een plant net een keer per jaar keer per jaar," het ek hom blom. herinner. Bl. 131: "Ek het jou al vertel van my naam ... Nou, soos ek dit sien ... wie sê dis nie nou my kans nie?" Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 15 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Joe se voorstel dat sy 'n Iris is oortuig dat sy, anders as Bl. 104: "En dis miskien ook een model kan word, laat Iris vir die irisplant wat een keer per van die redes waarom ek nie die eerste keer daaraan jaar blom, net een keer in haar altyd nee sê as ek dit behoort te dink dat sy haar blom- lewe gaan blom. doen nie. Ek glo al sedert my oomblik/selfverwesenliking skooldae dat ek, soos my kan ervaar. botaniese naamgenoot, die een of ander tyd moet blom en dat ek dus te alle tye gereed moet wees en nooit 'n nuwe aanbod van die hand mag wys of 'n potensieel opwindende situasie onbenut mag laat nie ..." In die hospitaal besef Iris Sy besef die lewe is nie 'n Bl. 187: "Tja," het die Engel dat sy eerder op haar eie storieboek nie en 'n naam is gesug. "Die lewe is nie 'n toekoms moet fokus en net 'n naam./dat 'n naam haar storieboek nie." daaroor drome moet nie definieer nie. "En 'n naam is net 'n naam." droom. Nadat sy tot hierdie insig Bl. 187: "Ek wil jou vertel van 'n gekom het, vertel sy vir die lelie in my ma se tuin. Dit was Engel van die kwart-voor- maar altyd daar, een van daardie sewe-lelie wat sy naam gekry groen plante wat jaar na jaar 'n het op grond van wat hy doen, hoek vol maak sonder om iets nie andersom nie. dramaties te doen ... en presies kwart voor sewe het die blom oopgemaak ... My lewe bestaan uit onsamehangende flardes. Iris vind vrede in haarself/ Dit is nie meer vir haar nodig Bl. 220: Dis nou laatsomer en ek met wie sy is, ongeag haar om self te probeer blom nie./ en Johanna sit saam op ons naam. Sy is vergenoegd met haarself kombuisstoeltjies in die hoek van en haar omstandighede. die skadutuin. Dis halfsewe en ons hou die lelie dop ... "Wees geduldig," sê ek. "Dis amper tyd." Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 16 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 7: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 7.1 Die roman speel binne die apartheidsera af./ Claude se anderkleurigheid skep 'n probleem in die apartheidsera.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.2 Eduard word in Claude 'n werklikheid./ Iris besef storieboekkarakters kan 'n werklikheid wees./werklike karakters kan net so mooi soos storieboekkarakters wees.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.3.1 Die kultuurverskille is te groot.  1 7.3.2 Ja Hulle het kinders saam./trou uiteindelik (ondanks die kultuurverskille)./ Iris gaan kuier vir hulle in Frankryk waar sy besef dat hulle gelukkig is. OF Nee Vanuit hulle opvoeding binne die apartheidsera is dit vir hulle bekend dat sulke verhoudings probleme veroorsaak./teen die wet is.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.3.3 Ja 'n Mens sou verwag dat Elsa wat uitsprake oor 'n ander huwelik maak, self 'n gelukkige huwelik sou hê by gebrek aan kultuurverskille tussen hulle, maar hulle ervaar juis later probleme./sy verdink Hannes van ontrouheid./ Kara en Claude se huweliksverhouding is, ten spyte van hulle kultuurverskille wat Elsa hier kritiseer, baie gelukkig.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 7.4 Onbetrokke/asosiaal/onkonvensioneel/apaties  1 Die kandidaat mag die karaktertrek omskryf. Pa gaan bly op die plaas.  1 7.5 Johanna noem vir Claude 'n "klong"/weier om vir Claude koffie in die bed te neem.  1 Sy aanvaar hom as 'n gas./iemand vir wie sy moeite wil doen./besef hy is nie sommer 'n "klong" nie./ Dit dui op haar veranderde houding teenoor hom.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 17 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 7.6.1 Versorger/ma-rol/opvoeder/vriendin  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat mag die rol omskryf. 7.6.2 Ja Iris sou sonder 'n vriendin wees./nie 'n klankbord hê nie./alleen na die kwart-voor- sewe-lelie sit en kyk./haar eie huishouding na die troue moes hanteer. OF Nee Iris sou geleer het om op haar eie klaar te kom./het nie Johanna nodig om na die kwart-voor-sewe-lelie te kyk nie./het vir Peter.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.7.1 Lig/humoristies/lighartig/komies  1 7.7.2 Ma praat met die stofsuier./glo alle elektriese toebehore is lewend./ Ma vergeet 'n kruller in haar hare die aand toe Peter daar kom eet het./ Ma werk 'n geel lappie tussen delikate pienk lappies vas./ Ma praat Nederlands met Polder./ Ma vind dit natuurlik dat Iris haar tande met as uit die kaggel borsel.  3 Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.8.1 Iris het nie geld om te betaal vir haar koffie/ontbyt nie./ Joe moet vir Iris se koffie/ontbyt betaal.  1 7.8.2 Joe dra by tot Iris se innerlike konflik oor die modelkontrak./help Iris om haarself te vind./tot insig te kom./dra by tot Iris se konflik met Peter.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.9.1 Sy sê vir hom dat sy glo sy gaan net een keer per jaar blom./nooit nee sê as sy dit behoort te doen nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.9.2 Ja Hy weet dat sy vreemd in Amerika is./ontferm hom oor haar./ Hy besef sy is naïef./beskou haar as sy kleinsussie./ Hy tree vaderlik op teenoor haar./wil haar beskerm./ Hy help Iris om sosiaal te ontwikkel.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 7.10 Iris en Peter het die eerste aand van hul ontmoeting saam geslaap./ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 18 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 7.11 Iris se huwelik is doodgewoon./nie so romanties as wat Iris gedink het dit behoort te wees nie./rok is gemaak van gordynmateriaal.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.12.1 Hulle is naïef/glo in die onskuld van mense./vertrou mense/vreemdelinge 1 maklik. Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan die karaktereienskap omskryf. 7.12.2 Iris gaan saam met Peter na sy woonstel toe die eerste aand wat sy Peter ontmoet./ Sy praat met vreemde mense soos die man wat vuurhoutjiedosies versamel./die hotelklerk./ Sy gesels met die Spaanse meisie van Honduras, Maria./ Sy vertrou Joe om foto's van haar te neem.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 19 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne MANAKA, PLEK VAN DIE HORINGS – Pieter Pieterse VRAAG 8: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Die kode "B" (Baas) word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: B ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Baas idealiseer van kleinsaf Omdat daar so baie legendes Bl. 10: Dennis Chipman, ... is lank sy oupagrootjie en naamge- oor die gestorwe Buffeljagter/ voor die jong Dennis Chipman se noot en luister oor en oor na oupagrootjie vertel word, kan geboorte dood, maar in sy die stories oor hom. Baas nie genoeg kry van die gedagtes groei die beeld van sy stories oor sy oupagrootjie se oupagrootjie geleidelik tot groter doen en late op Manaka, Plek as lewensgroot. van die horings, nie. As jong seun hou Baas hom Vakansies roei hy met sy Bl. 10: Gedurende skoolvakan- daagliks besig met aktiwi- selfgemaakte blikskuit op die sies roei hy dae lank met sy teite wat hom aan die akti- Ebenezer-dam./In die reënsei- selfgemaakte blikskuit op die witeite van die oupagrootjie soen roei hy met sy boot op Ebenezer-dam ... herinner. die Bo-Letabarivier. Hy jag dikwels saam met sy Bl. 10 en 11: Wanneer hy naweke pa./Hy word 'n uithalerskut – saam met sy pa ... gaan jag, voel soos sy oupagrootjie. hy ... dat hy ... in die spoor van sy oupagrootjie trap. As hoërskoolseun lees hy so- Bl. 11: ... wat hom voorsien van veel moontlik oor Zambië en leesstof oor Suid-Afrika se die gebiede om die Zambezi- noordelike buurlande ... rivier waar sy oupagrootjie ge- woon het. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 20 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Hy koop dieselfde soort Hy koop vir hom 'n Ierse terriër Bl.7: Hy en Brindle ... word hond wat sy oupagrootjie – na aanleiding van sy oupa- legendariese buffeljagters. gehad het. grootjie se liefde vir Ierse Bl. 12: Hy en die Ierse terriër wat terriërs./Hy noem die hond hy by 'n teler in Mutare gekoop het Brindle. ... Baas besluit om soos sy Hy volg die oupagrootjie se Bl. 14: Hy aanvaar 'n pos as oupagrootjie Manaka toe te voorbeeld om alleen as toergids toergids by 'n safarimaatskappy gaan. Botswana toe te gaan. in die noorde van Botswana. Baas bestudeer die topografie Bl. 15: Snags, en ook gedurende van Barotseland; koop 'n motor- sy af dae, bestudeer hy die boot en 'n sleepwa en bedank topografiese kaarte van Barot- uiteindelik uit sy werk as toer- seland en die ander gebiede van gids. Zambië al teen die Zambezi- rivier op. Bl. 15: Hy kan sy ongedurigheid nie langer besweer nie. Hy koop 'n tweedehandse motorboot en 'n sleepwa en bedank uit sy werk. Baas slaan 'n tydelike kamp by Bl. 15 tot 16: Hy wys die werks- Kazangula op./Terwyl Baas na aanbod vir eers van die hand ... Manaka gaan soek, los hy sy toe Baas met net die nood- besittings onder Mark James se saaklikste bagasie sy reis voort- toesig. sit, eers weswaarts tot waar die Zambezi ... draai hy ... teen die westelike oewer van die rivier op. Tydens Baas se eerste be- Baas soek bevestiging dat sy Bl. 20: Hy soek verder, maar aan soek aan Manaka soek Baas oupagrootjie op daardie spesi- geeneen van die bome in die na die buffelhorings (wat sy fieke plek gewoon het./Hy besef omgewing kry hy tekens dat oupagrootjie ingekap het) dat horings nie honderd jaar sou buffelhorings ooit aan die stam- teen die bome./na bewyse hou nie, maar soek na bewyse me vasgekap was nie. dat dit wel sy oupagrootjie dat dit wel sy oupagrootjie se Bl. 21: Toe hy onder die ander se blyplek was./is. blyplek was./is. groot bome in die omgewing begin soek, kry hy nog stukke kakebeen ... Baas begin daadwerklik om, Baas besef dat die moontlikheid Bl. 18: "Of het hy ook, soos ons, soos die oupagrootjie, 'n vir 'n toerismebesigheid – soos noordwaarts gedink en nie suid- boot op die Zambezi te kry. sy oupagrootjie beplan het – 'n waarts, terug na die beskawing moontlikheid is./Hy wonder hoe nie?" die oupagrootjie verby die Ngo- Bl. 27: "As ek dalk eendag met nyewaterval wou kom. 'n groot ferry inkom om te kom vol maak?" "Always! Always!" Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 21 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Baas ontdek die uitloopsel Baas begin die bougainvillea Bl. 34: Niemand anders as van 'n bougainvillea en versorg toe hy besef dat die bos Dennis Chipman kon hierdie vermoed dit is deur sy begin uitloop./Hy maak die ranker geplant het nie, besef hy. oupagrootjie daar op Mana- grond om die stam los./gooi die Bl. 33: Hy streel met die rugkant ka geplant. water wat in sy waterkan is, in van sy hand oor die belofte van die holte by die plant uit. kleur. Baas volg in die oupagroot- Hy gebruik sy oupagrootjie se Bl. 36 en 37: So kry hy kans om jie se voetspore op Manaka geweer om, soos destyds, vleis in oefening te bly met die Mott deur vleis te jag met die vir almal/die honde op Manaka Mauser. oupagrootjie se Mott Mau- te verseker./Gou leer die Bl. 123: Baas buk by die hopie ser. plaaslike bevolking dat hulle op bene ... Is dit een wat Baas Manaka vir vleis kan aanklop, Dennis geskiet het? nes in sy oupagrootjie se tyd. Baas vestig hom op Manaka Die armoede/omstandighede in Bl. 42: "Maar jy weet tog ek het Evangelical Mission, die plek Barotseland veroorsaak gewel- nie meer pille nie. As ek reg waar sy oupagrootjie feitlik dige spanning/konflik by Baas, onthou, is dit jy wat die laaste 100 jaar voor Baas gewoon/ want – anders as toe sy grootjie dosis gevat het!" geleef het. daar gewoon het – wil hy alleen Bl. 43: Sê vir daardie ouma gelaat word./nie deur die Lozi’s Essie van jou ... ek is vir seker lastig geval word nie. nie hier om enigiemand te kom help nie. Ek is hier om my boot op die Zambezi te kry." Hoewel Baas hoor van die As gevolg van die moord op sy Bl. 43: "Sê vir daardie ouma sendingstasie en skooltjie ouers keer Baas sy rug op sy Essie van jou ek is nie gestuur wat sy oupagrootjie op eie geloof/godsdiens; gevolglik nie ..." Manaka bedryf het, wil hy wil hy niks met godsdiens/ Bl. 43: "Wat de donder het haar niks met godsdiens te make geloof/die sendelinge op Ma- dié idee gegee?" hê nie. naka te make hê nie. Die houtbankies onder die Baas voel jammer oor die Bl. 222: Die geroeste blou Ford- worsboom op Manaka herin- beskadiging van die bankies toe son met 'n stapel planke op die ner Baas aan die feit dat die sy boot op die stellasie staan- hystoestel hou langs die oupagrootjie daar kerk/skool gemaak is./Baas vervang wel kombuisafdak stil. gehou het./laat hom senti- later die bankies nadat Whitey Bl. 244: Sy gee koperskroewe menteel daaroor voel. vir hom planke en stutpaaltjies aan. Baas skroef die eerste bring./Hy weier dat Nanna die bankie se plank op die stut- bankies vervang. paaltjies onder die worsboom vas. Baas bring in sy blyplek op Baas hang die foto van sy Bl. 75: Aan 'n stuk bastou teen Manaka ook hulde aan die oupagrootjie in sy rondawel op, die muur hang 'n foto van 'n oupagrootjie. om juis die band tussen hom, bejaarde man met hoë wang- die oupagrootjie (en Manaka) te bene ... beklemtoon. Bl. 180: "Die ou man in jou huis sê dis te min." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 22 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Baas wil nie sy oupagrootjie Baas wil niks met die sendelinge Bl. 113 en 114: "Daar word van se blyplek/Manaka met te make hê nie, want hy wil nie hierdie janrap verwag om te vreemdes deel nie. sy blyplek en vrede deel nie./wil besluit of ek jou in my huis wil niks met die sendinggedagte te hê." make hê nie./juis omdat hy, soos sy oupagrootjie, die plek alleen wil beset. Alhoewel Baas daarteen Ten spyte daarvan dat Baas sy Bl. 8: Met die jare kry hy langs baklei, word hy op Manaka Christenskap ontken, hoor hy sy hut 'n skooltjie aan die gang gekonfronteer met die werk- hoe sy oupagrootjie die plaas- ... Sondae word die ruwe kiaat- likheid van sy oupagrootjie like bevolking op Manaka laat houtbankies die kinders en som- se sendingroeping. skoolgaan het./mense gedoop mige ouers se kerk. het./hoor hy aanhoudend dat hy Bl. 176: "Ek vra maar. Ek het met 'n doel na Manaka gestuur gehoor hy het bankies ook ge- is./dat hy 'n Christen is omdat hy bou, hier onder die worsboom." aan mense goed doen./By ouma Essie, maar veral by Whitey, kry hy baie inligting oor sy oupa- grootjie. Whitey oortuig Baas dat hy, Hy hoor dat omgee en sende- Bl. 234: Is dit dalk ook hoe die net soos sy oupagrootjie, 'n lingwees deel is van die bloed familiekwaal werk waarvan groter roeping as net die wat deur sy en Whitey, 'n agter- Whitey gepraat het? bootdroom het. kleinseun van die oupagrootjie, se are loop. Uiteindelik aanvaar Baas sy Hy aanvaar sy geestelike rol: Hy Bl. 243: "Dankie, ouma Essie," rol as geestelike en sosiale gee sy oupagrootjie se Bybel vir sê hy. "Ek het dit nie meer nodig leier op Manaka./volg hy in Whitey./bid by ouma Essie se nie." sy oupagrootjie se siekbed./gee muluti Joseph se Bl. 243: "Dankie, Here. Amen." voetspore. So kom hy op lyfband terug./suggereer dat hy sê Baas. Manaka tot rus./beëindig hy die herstel van die sendingkerk Bl. 244: "Die deure en die sy soeke en swerfskap./Baas gaan doen./herstel die hout- vensters vir die kerk het gekom," betaal sim-bolies sy bankies. sê Baas. oupagrootjie se lobolaskuld. Baas aanvaar sy verantwoorde- Bl. 244: Meneer Johnnie help likheid teenoor die mense van hom die planke en die Barotseland: skiet Morena om stutpaaltjies te verf ... Johnnie se lobolaskuld te Bl. 244: By sy kamp dra Baas betaal./krap sy naam onder sy Morena se horings teen die bult oupagrootjie se naam in die uit en slaan dit bokant Manaka boomstam uit./So tree hy op se naambord teen die stutpaal soos die stigter van Manaka, vas. Plek van die Horings. Baas volg die eerste stigter Grace is Baas se versorger toe Bl. 246: Hulle loop agter mekaar van Manaka, Dennis Chip- hy siek word, sy voorsiener in 'n in 'n olifantpad teen die rivier af man, se voorbeeld deur met sterk mate en buffer teen die om na die boot ... te gaan soek. 'n Tibelelo in verhouding te khuta. Haar stamnaam, Tibelelo, tree. herinner aan die oupgrootjie se vrou. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 23 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 9: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 9.1 Grace vleg 'n lyfband vir Baas.  Sy broeke is te groot (aangesien hy so maer geword het as gevolg van die malaria).  2 9.2 Ja Grace het die khuta (wat vir Baas so kwaad gemaak het) se optrede probeer regverdig./ Grace is deel van die Lozi-stam wat vir Baas uitbuit.  OF Nee Grace is nie die skuldige party nie./ Grace was nog net altyd goed vir Baas./ Grace stem nie noodwendig saam met die khuta nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan aan. 9.3 Ouma Essie  1 9.4 Respek word met handeklap aangedui./ Respek word aangedui deur die hande teen mekaar te vryf./ Respek word aangedui deur die knieë te buig./ 'n Mens hardloop nooit na jou meerdere toe nie./ Jy staan nie regop voor jou meerdere nie./ Jy kruis nie jou bene as jy op 'n stoel sit in die meerdere se huis nie./ 'n Man loop voor in die pad, want hy is die meerdere./ Iemand wat uit die Mulambwa-familie (die opperhoofde) kom, is groter as jy./ Dit is die beste om respek te wys vir elke mens wat jy langs die pad kry (vir ingeval jy nie weet hy kom uit 'n belangrike familie nie).  3 Die kandidaat bied enige DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 9.5 Christenskap/identiteit  1 9.6.1 Baas gee sy laaste malariapille vir haar toe sy siek word./ Grace antwoord die vraag wat hy (in reël 11) aan haar stel.  1 9.6.2 Ja Grace het na die kliniek in Sioma geloop om medisyne te gaan soek./ Grace het Baas se honde versorg./ Grace het vir hom water gegee terwyl hy siek is./ Grace het vir Baas/die sendelinge/die honde kos gekook.  2  Die kandidaat bied enige TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 9.7.1 Die khuta wil nog geld hê vir die vleisverkope/gebruiksreg van die boot hê (terwyl Baas niks geld meer oor het nie).  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 24 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 9.7.2 Die sendelinge besluit om dan ook weg te gaan./ Daar gaan weer geen sendelinge vir die sendingstasie wees nie.  1 9.8.1 Onafhanklikheid/eiewysheid/hardkoppigheid/afsydigheid  2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan die karaktereienskap omskryf. 9.8.2 Baas skep die indruk dat hy sterk en onafhanklik is, maar in hierdie stadium is Baas nog swak van die malaria en kan hy juis nie dinge op sy eie doen nie./het Baas juis vir Grace nodig om hom met die basiese take te help as gevolg van die malaria.  1 Die kandidaat bied albei dele van die ironie vir EEN punt aan. 9.9 Baas is besig om aan sy boot te werk./die boot se planke reg te maak.  1 9.10 Die worsboom is die plek waar die oupagrootjie 'n skooltjie begin het.   Die worsboom is die plek waar die oupagrootjie kerk begin hou het.  2 9.11 Ja Ouma Essie is die een wat vir Baas help om antwoorde ten opsigte van Chris- tenskap/sy bootdroom te kry./ Ouma Essie is die een wat die konflik tussen Baas en die sendelinge ontlont./ Ouma Essie gee waardevolle inligting aan Baas oor Whitey./sy oupagrootjie./ Ouma Essie voorsien vir Baas en die sendelinge kos. OF Nee Ouma Essie se opvoeding van Grace sou genoegsaam gewees het dat Grace haar plek as Baas se versorger/gewete sou volstaan./'n yweraar om die sendingstasie te laat herleef, sou bly./ Onder Grace se leiding sou Baas baie moontlik sy doel op Manaka (kon) begryp./ 2 Baas sou waarskynlik deur Grace sy eie konflik (kon) oplos.  Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir een punt elk aan. 9.12.1 Terwyl Baas aanvanklik gedink het dat hy nie ander mense in sy lewe nodig het nie/dat hy alleen oor die weg kan kom, het hy besef/aanvaar dat sy lewe ryker/ voller is deur interaksie met mense./groei hy.  1 Waar Baas aanvanklik niks met Grace te make wou hê nie, aanvaar hy haar hulp omdat hy besef het dat hy nie sonder haar kan klaarkom nie./hulle verhouding groei./hy sê sy moet hom nie "meneer" noem nie.  1  Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde aan. Die kandidaat moet na die verandering/ontwikkeling in Baas verwys. 9.12.2 Baas het sy trauma/konflik met geloof verwerk. Baas het toenemend bewus geraak van sy eie alleenheid (toe Nanna en Griesel bo by die kerk gaan bly). Baas het sy ouers se dood verwerk.  2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir een punt elk aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 25 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VATMAAR – AHM Scholtz VRAAG 10: VATMAAR – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Die kodes "S" (Sus Bet), "C" (Oom Chai) en "K" (Kenneth) word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: S C K ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Sus Bet se goeie hart: Sus Bet se omgee vir die Sy gee vir hom, net nadat Stoffel Bl. 80: Sy vou die vyf pond so wildvreemde bedelaar in Jones hom wegjaag, 'n vyfpond- klein soos sy kan op en loop Vatmaar se strate verander noot – liefde en omgee wat hom agter die man aan, ... sy lewe. emosioneel en verstom laat. Bl. 81: Die man draai om en bly met oë vol trane staan. Sus Bet se liefde en sorg Sy was 'n Griekwa wat dié Bl. 82: Liefde het hulle geken vir Flip, haar man van 'n Basoetoe liefgekry en hom as en gehad, maar om as me- ander volk, gee vir hom 'n haar man aanvaar en versorg demense aanvaar te word, het holte vir sy voet in het. Dit stel hom uiteindelik vry hulle harte diep geraak. Vatmaar. van diamantwerkery. Sus Bet versorg vir Ta Toe hy siek word/te oud is om Bl. 84: Sus Bet het vir hom 'n Vuurmaak; dit maak dit vir dorp toe te gaan/reël Sus Bet dat karos gekoop by die mense wat Ta Vuurmaak moontlik om hy nie snags alleen slaap hulle in Betsjoeanaland ge- in vrede te sterf. nie/neem Sus Bet beheer van sy maak het en hy was baie opdragte oor sy dood en gelukkig daaroor. tradisionele Griekwa-begrafnis. Bl. 84: Van die tyd af dat Ta Vuurmaak glad nie meer Vat- maar toe kon loop nie, het die kinders vir hom by sy cabin gaan kuier. Bl. 84: Sy het altyd op Saterdae sy cabin aan die kant gaan maak en sy klere gewas. Bl.95: Sus Bet het toe vir Oom Chai vertel hoe die graf gemaak moes word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 26 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Sus Bet se omgee teenoor Sy leer hom, wat 'n totale vreem- Bl. 85: Sus Bet het gaasdoek Broer dra daartoe by dat deling in Vatmaar is, om bok- gekoop en vir Broer gewys hoe hy selfversorgend is nadat melkkaas en magou (van mie- om van die orige bokmelk maas Ta Vuurmaak sterf. liemeel) te maak sodat hy hom- te maak. self kan versorg. Bl. 85: Sus Bet het ook vir Broer geleer hoe om magou van mieliemeel te maak. Oom Chai se goeie hart: Oom Chai se omgee selfs Oom Chai gee die Cape-boys Bl. 8: Chai het toe vir ons boys vir iemand van die Boere, opdrag om vir die gestorwe gesê om die grawe en pikke te blyk uit sy optrede by die Boere-ouma 'n graf te grawe. bring en 'n graf te grawe net brand van die huise. langs die lyk. Oom Chai se goeie hart Hy dring aan daarop dat niemand Bl. 18: Ek het haar die geld blyk uit die feit dat hy vir weet van sy bydrae tot die troue gegee en gevra om nie vir Ruth, George Lewies se nie. George te sê nie. Sy kon maar bruid, trouklere koop. vir Ruth vertel. Na Ta Vuurmaak se dood Sus Bet gee vir Chai die opdrag Bl. 95: Sus Bet het toe vir Oom voer hy die opdrag met be- hoe hy dit moet doen; hy laat Chai vertel hoe die graf ge- trekking tot die tradisio- mense kom om hom te help. maak moet word. nele Griekwa-grafgrawery uit. Oom Chai gee vir die 'n Gekwalifiseerde onderwyseres Bl. 97: Toe onse skool kom, het gemeenskap se kinders word deur Oom Chai se toedoen Oom Chai haar aanbeveel. om, deur te sorg dat hulle aangestel. 'n skool kry. Oom Chai gee baie om vir Oom Chai leer self op Saterdae Bl. 100: Ons het Saterdae net die geesteslewe van die vir die kinders om die Onse skool toe gegaan om die Onse skoolkinders. Vader in Afrikaans te bid. Vader op te sê want, het Oom Chai gesê, dis in onse moedertaal. Oom Chai se kinderloos- Dis vir Oom Chai belangrik dat Bl. 247: Ek het besluit om heid noop hom om die die familietradisie deur sy broer Vrystaat toe te gaan en die Familiebybel na sy broer te se kinders voortgesit word. familiebybel vir hom te vat, ... neem. Hy probeer sy broer, Ste- Oom Chai laat toe dat sy familie Bl. 272: ... Oom Chai het te- ven, se reputasie beskerm hom ompraat om met Bettie te ruggekom Vatmaar toe met 'n wanneer hy met Bettie trou, want 'n ryk, ou man soos pragtige meisie, Bettie, en 'n trou. Oom Chai kan met so 'n daad sy babaseun van agtien maande. broer se reputasie beskerm. Bl. 273: ... en na hulle hom 'n gat in die kop gepraat het, het hy ingestem om Bettie en die babaseun saam met hom terug te vat. Oom Chai aanvaar die kind Oom Chai sien dat die kind van Bl. 273: Oom Chai het glo net as sy eie wat sy goeie hart hom hou./Dat die kind hom die baba opgetel en die kind bewys. aanvaar, is vir hom baie lekker. het van hom gehou, ... Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 27 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Kenneth se goeie hart: Kenneth help vir Kaaitjie Hy en Suzan ry met die fiets Bl. 153: Ek het hier iets te ete – en Suzan om hulle ma se tronk toe om vir haar kos te gaan en hy wys die bruin situasie in die tronk mak- afgee. papierkardoes – vir 'n mev. liker te maak. Wonnie Müller. Kenneth inisieer die oprig- Nadat Kenneth vir Kaaitjie verloor Bl. 296: Wat ons in Vatmaar ting van 'n kliniek in omdat sy, by gebrek aan nodig het, sê hy, is 'n kliniek. Vatmaar sodat die mense mediese sorg, dood is, besluit hy Bl. 306: Die burgermeester het versorg kan word. om iets aan die situasie te doen die deur oopgesluit en die sodat Vatmaar se inwoners nie papier afgehaal wat oor die hoef te ly nie. naambord KLINIEK KATRINA geplak was. Kenneth skryf 'n brief na- Hy weet dat Boitjie nie in staat is Bl. 303: Ek sal 'n brief aan die mens Boitjie, wat sy goeie om te skryf nie – hy help dus vir dorpsraad opstel, maar dan hart bewys. Boitjie om grond te bekom vir 'n moet jy dit oorskryf en sokkerveld. onderteken ... Kenneth se omgee vir die Hy skenk die kalk en die doelpale Bl. 302: Kenny glimlag en tel jongmense in Vatmaar vir die nuwe sokkerveld; hy besef een-pond-dertien-en-ses uit sy blyk uit sy betrokkenheid dat die sokkerveld Vatmaar- wallet af. Goed, nou het jy twee by die sokkerspan. inwoners se lewe sal verbeter. pond. Bl. 303: Ek sal die pale gee, en 'n sak kalk om die lyne mee te merk. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 28 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 11: VATMAAR – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 11.1 Oom Chai het die Familiebybel na sy broer in die Vrystaat geneem.  1 11.2. Oom Chai het besef dat hy nie by haar jeug kon byhou nie./dat hy sy aansien in die gemeenskap verloor het./ Bettie was meer in die jongmense geïnteresseerd.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.3 Daar is 'n tollie en twee skape geslag./ Daar is roosterkoek gemaak./ Daar is genoeg gemmerbier./ Daar is ook genoeg khadie. 3 Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.4.1 Hy laat die kinders op Saterdae die Onse Vader in Afrikaans opsê./maak die kinders bewus daarvan dat Afrikaans Vatmaar se taal is./ Hy sorg vir 'n Afrikaanse kerk.  1 11.4.2 Ja Hy sorg dat die kinders van Vatmaar 'n gekwalifiseerde onderwyser het./leer skryf./ Hy reël dat die kinders in die kerk skool gaan./ Hy kry 'n swartbord en kryt by die ander skool.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 11.5.1 Liefde oor grense  1 Vatmaar/Hulle mag vat wat hulle nodig het.  Deel met jou broer wat behoefte het.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.5.2 Ja Oom Chai vat vir Bettie uit die Vrystaat sodat Oom Steven se familie hulle goeie naam kan behou. OF Nee Hy trou nie met haar om die regte redes/as gevolg van liefde nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 11.6 Oom Chai het 'n werk./is 'n handlanger vir 'n landmeter./ Oom Chai kry 'n oorlogspensioen./ Oom Chai het tydens die oorlog gevat wat hy kon gebruik.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 29 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 11.7 Die mense/Vatmaar-inwoners skinder dat Oom Chai sy moestas se punte ter wille van Job afsny.  1 11.8 Die leser kom agter dat Oom Chai jaloers is./raak antagonisties teenoor Oom Chai./lag vir sy verspotte gedrag./kry Oom Chai jammer.  1 11.9 'n Mens sou verwag dat Bettie gelukkig sou wees onder die goedgemanierde behandeling/sou verkies om soos 'n dame behandel te word, maar sy verkies om soos 'n gewone mens deur Boitjie behandel te word.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 11.10 Innerlike konflik: Oom Chai weet eintlik dat hy Bettie nie gelukkig kan maak nie, maar is jaloers/besitlik op haar./is jaloers op Boitjie./die ander jongmanne van Vatmaar.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Uiterlike konflik: Oom Chai het Boitjie uit sy huis weggejaag./op Boitjie geskree toe hy hom in die huis vind, want Oom Chai wil nie hê Boitjie moet by Bettie kuier nie.  1 11.11 Ja Hy sou nie by Bettie probeer byhou het nie./ Hy sou nie die jongmanne in sy huis moes duld nie./ Hy sou sy eie manier van lewe/huisreëls kon vestig./vir Bettie by sy manier van lewe kon laat aanpas.  OF Nee Bettie sou in elk geval die jongmanne se attensies geniet/getrek het./ Oom Chai sou in elk geval gesterf het./ Die ouderdomsverskil tussen Oom Chai en Bettie sou in elk geval sy tol geëis het.  2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.12.1 Oom Chai moes Bettie by sy outydse manier van lewe laat inval het./ Oom Chai moes nie soos 'n jong man van haar ouderdom probeer lewe het nie./ Oom Chai kon Bettie nie verander nie, want sy het klaar 'n ander 2 belangstelling gehad.  Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.12.2 Bettie het die vriende ontuis laat voel./ In Bettie se geselskap het hulle nie geweet wat om met haar te praat nie./ As gevolg van haar teenwoordigheid het hulle nie meer vir Oom Chai kom kuier nie.  1 Die kandidaat bied 'n antwoord vir EEN punt aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 30 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne ONDERWÊRELD – Fanie Viljoen VRAAG 12: ONDERWÊRELD – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Die kode "G" (Greg) word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: G ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Die onderwêreld van die Die Trappers word in die Bl. 68: Jy word in die donker waterafvoerpype het 'n letterlike tonnels laat sak as tonnels losgelaat, ... letterlike betekenis wat op deel van hul inlywingsritueel die vuil, stinkende water- waar dit die hoofseun/Greg se tonnels onder die skool dui. plig is om leiding te neem. Greg verbreek die tradisie as Bl. 53: ... 'n nuweling. Hierdie ou hy Eckardt nie in die mangat soek moeilikheid ... die uitdruk- laat sak nie, maar uittrek. king in sy oë. ... net soos John. "Nee! Los hom net!" Bl. 63: Ek sien die fronse op die ander ouens se gesigte. Maar ek gee nie om nie. Ek moes ... Greg verken self die tonnels/ Bl. 69: Ek sak in die donker onderwêreld as hy die Trap- weg, my armspiere dra my pers gaan soek. liggaamsgewig maklik. Figuurlik dui die watertonnels Bl. 65: Ek wil nie hê julle moet op dit wat vir die publiek/ met die ander leerders hieroor kinders weggesteek word. praat nie, hoor julle vir my? Bl. 75: Ons hou hierdie ding eers tussen ons. Greg gee die onderwêreld Hy oortree die skoolreëls as Bl. 71: Ek weet ek is ver- van opstand teen gesag/ hy 'n bier by Eckardt aanvaar. onderstel om so iets te rappor- verbreking van reëls/mis- teer, maar ek besluit: what the daad 'n houvas op hom. hell, 4x4’s kan mos nie altyd net veilig op die teerpad bly nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 31 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Greg breek by die netwerk- Bl. 113: "Ek het lus om sy hand kamer in./kom in die versoe- weg te stamp van die laptop en king om sy eie wiskundepunt die punt te verander." te verander. Hy vervals sy skoolrapport.Bl. 178: Ek kon dit wegsteek vir my pa met 'n vervalste April- rapport. Greg word by die onderwêreld Hy gaan saam met Nicole uit Bl. 120: Stomende musiek. Flik- van klubs, dwelms, seks en na 'n nuwe nagklub met die kerende lywe en gesigte. Die girls jaloesie/wantroue betrek. naam: Secrets and Lies. sluk almal e. Hy word verblind deur sy Bl. 148: Hy het net 'n slaap-broek jaloesie oor Nicole./Hy wan- aan ... ''Wat de hel dink jy doen trou Eckardt se bedoelings jy?'' en opregtheid. Bl. 149: "Eckardt, ek is nie flip- pen blind nie. Ek sien hoe kyk sy vir jou." Greg betree die onderwêreld Greg weier om rugby te Bl. 76: "En as julle nie nou as hy in opstand teen gesag/ speel, want Dok doen niks dadelik begin nie, sit ek nie my gesagstrukture kom. aan Eckardt se verdwyning voet op 'n rugbyveld nie." nie. Hy beloof wraak teenoor Dok Bl. 126: Ek gaan vir Dok terug- as sy pa hom dwing om hom kry. Ek gaan uitvind wat hy om verskoning te vra. gedoen het. Hy ondermyn sy ouers se Bl. 165: "Ja, Pa. Ek sê mos ge-sag as hy lieg oor sy moenie worry nie." 'n Leuen, ek akade-miese prestasies. weet al die trein is aan die ont- spoor ... Hy ondermyn die skool se Bl. 99: "En drie dae later pluk ek gesag as hy sy hoofseunplig- vir die heel eerste keer in my te/skoolwerk afskeep, wan- lewe 'n wiskundetoets." neer hy hom verdiep in die Bl. 103: Ek draai terug na onderwêreld van kuber- Kwanele. "Sal jy vir my kerk- krakery. diensbeurt instaan?" Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 32 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Greg verken die onderwêreld Eckardt betrek Greg by die Bl. 78: Donker woorde, stikvol van kuberkrakery. onderwêreld./by "Cyber- opwinding. Onderwêreld. Net die space se onderwêreld". klank daarvan laat my hoen- dervleis kry. Bl. 193: Ons hackinglesse gaan voort. Eckardt dril my nou be- hoorlik. Bl. 193: Daardie tye wanneer ek deur 'n firewall breek, is awe- some. Bl. 155: Nee! skree die stem uit die onderwêreld. Nog nie ge- noeg nie. Wat het hy nóg op sy rekenaar? Bl. 155: Nee, keer die onder- wêreld se stem in my agterkop. Greg word die grootste slag- Bl. 212: "Dis reg ja. Die grootste offer van sosiale mani- social engineering attack wat jy in pulasie. jou lewe sal teëkom. En jy was die victim!" Greg kom in aanraking met Greg kom agter dat sy pa en Bl. 190: In Dok se emails was die onderwêreld van die skoolhoof/Dok Pienaar daar mos iets wat gepraat het misdaad./ korrupsie. kop in een mus is wat betref van omkoopgeld wat aan iemand die griepvirus/-medikasie./sy gegee is by hierdie maatskappy. pa asook die skoolhoof 'n So die goedkeuring vir hierdie ander instansie/persoon om- brousel sodat dit die mark koopgeld betaal het/by die ingestuur kan word, het gekom moord/verdwyning van 'n teen 'n prys. regter betrokke is. Bl. 215: "Jy weet nou dat Dok Pienaar die Butcher is, Greg." Bl 215: "... Maar die Candlestick- maker, Greg, vir hom ken jy goed ... " Hy besef dat die Bl. 191: Die wêreld van geld is boosheid/geld meer skade boser as enigiets wat 'n hacker as enige kuberkraker kan sal kan aanvang. berokken. Greg kom in aanraking met Greg sit in sy matriekjaar Bl. 66: En toe gaan doen hy 'n die dood./sukkel met die met onverwerkte emosies stupid, stupid ding ... Ambulans- onder-wêreld van sy omdat sy broer, John, deure wat stadig oopgemaak onverwerkte emosies./In die selfdood gepleeg het./Hy word by die hospitaal ... Verby. mitologie ver-wys sukkel om John se dood te Bl. 66: Ek het nie gehuil toe John "onderwêreld" na die ryk van verwerk. dood is nie. "Jy sal nie!" het my die dooies. pa beveel, sy hele houding afgetrokke asof dit iemand anders se kind was wat dood is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 33 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Greg voel John het hom Bl. 66: Ek dink hy was op 'n teleurgestel omdat hy dit nie manier my hero, maar ook my met hom bespreek het nie. beste buddy. Ek sou enigiets vir hom doen. Maar John het niks van my gevra nie. Ek het gedink dit was omdat hy alles gehad het wat hy nodig het. Maar ek was verkeerd. Greg het 'n vrees vir die Bl. 66: En nou is daar die dood./is bang Nicole/Eckardt rumours. Eckardt het selfmoord pleeg selfdood. gepleeg. Dit voel soos 'n goor fliek wat jy alreeds gesien het. Bl. 159: Nicole huil. Voor sy die foon dooddruk, laat ek haar belowe dat sy niks onverant- woordeliks gaan aanvang nie. As gevolg van hierdie onver- Bl. 205: Hoe jammer kry ek haar werkte emosies is hy fyn nie, om staande te probeer bly ... inge-stel op sy ma se Sy het haar oudste seun verloor, optrede./ emosies./lyding. maar sy bly op haar voete. Sy hou haar ken hoog as sy tussen mense kom. Greg besef die onderwêreld Dit blyk dat sy VRL- Bl. 58: "En daai badge wat jy op van geld is die regte onder- lidmaatskap gekoop is./sy jou bors vassteek is die kwitansie wêreld. verkiesing as hoofseun 'n wat jy die hele blerrie jaar gaan saketransaksie is. dra." Greg se liefde/getrouheid Bl. 152: My pa het nog geld op word deur sy pa en ma met my kredietkaart gelaai. geld gekoop. Bl. 206: "Het jy geld by jou, Greg?" vra my ma ná 'n ruk toe ek net bly staan en na hulle kyk. Ek antwoord nie. "Ag, vat sommer," sê sy en haal 'n paar note uit haar handsak. Ek steek my hand uit, al het ek dit nie nodig nie. Daar is nog geld in my sak. Haar vingers vou om myne. Sag maar koud. "Dankie, Ma." Geld in ruil vir 'n on-uitgesproke versoek dat ek net sal bly leef. Greg sê dat geld wat eintlik Bl. 222: Geld is wat ons gesin hul gesin moes maak, hul gemaak het, en geld is wat dit huisgesin se ondergang vandag gaan uitmekaar skeur. beteken. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 34 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Greg sê hulle sal hulle Bl. 173: "Ek dink ek moet eendag sakeryke bou met die geld vir my 'n huis hier bo kom bou. wat hulle pappies in die Sommer met my pa se geld." verlede geërf, verdien of gesteel het. Greg word niksvermoedend Eckardt maak Greg elke Bl. 207: "Terwyl Zeus, die betrek by die onderwêreld oggend wakker met 'n heerser van Olimpus, slapend van die Griekse mitologie. verwysing na die mitologiese gevou lê in Hipnos se vlerke, heerser Zeus (Greg se pa) strand sy seun, Herakles, se skip en sy seun Herakles (Greg) weer vandag op Kos." met die sinspeling daarop dat Herakles se skip strand. Greg staan magteloos teen- Greg besef die onderwêreld Bl. 198: 'n Ruk lank sit ek weer oor die onderwêreld. strek so ver dat dit onbeheer- alleen in die kamer. Vasgevang baar is. tussen die bo- en onderwêrelde. Bl. 196: "Nes jy reken jy het die bodem van die onderwêreld be- reik, stop iemand jou 'n graaf in die hand en moet jy dieper grawe. " Bl. 197: Waar eindig die onder- wêreld? Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 35 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 13: ONDERWÊRELD – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 13.1.1 Greg se betrokkenheid by kuberkrakery/hacking./ Greg se fanatiese soeke na leidrade om Eckardt se verdwyning op te los. 1  Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.1.2 Ja Greg het vir Eckardt gevra om hom te leer hack./ Greg het gekies om eerder te hack as om sy skoolwerk te doen./ Greg kon van die begin af oop kaarte met die polisie gespeel het./nie self die saak probeer oplos het nie. OF Nee Greg is van die begin af deur Eckardt gemanipuleer (sodat hy nie werklik 'n keuse gehad het nie).  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.1.3 Greg se pa gaan die skande beleef van 'n seun wat matriek druip./nie nege onderskeidings kry nie./geskors kan word./sy hoofseunskap verloor./ Greg se pa se eie misdadige optrede kan aan die kaak gestel word.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.2.1 Die Trappers se oriëntering vind in die stormwaterpype/waterafvoerpype plaas.  1 13.2.2 Eckardt het die skoolgrond deur die stormwaterpype/afvoerpype verlaat.  1 13.3 Kwanele dra by tot Greg se innerlike konflik./skuldgevoel./frustrasie./irritasie./ Kwanele bied sy ondersteuning aan Greg ingeval Greg 'n probleem het.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.4 Eerlikheid/ Lojaliteit/ Doelgerigtheid/ Opregtheid/integriteit/ Betroubaarheid/ Empatie/ Ondersteuning  3 Die kandidaat bied DRIE karaktereienskappe vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan die karaktereienskap omskryf. 13.5.1 Greg se ma hoop dat hy nie ook onder druk sal swig/selfdood sal pleeg nie./gelukkig sal wees.  Greg se pa hoop dat hy onderskeidings sal behaal./'n skouperd sal wees.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 36 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 13.5.2 Greg se ma het reeds 'n kind verloor wat onder prestasiedruk geswig het, daarom wil sy hom nie verloor nie./onder druk laat swig nie./ Greg se ma fokus net op hom./haar hele lewe draai om Greg se geluk omdat sy niks anders het om te doen nie./ Greg se ma gee vir hom geld om sy geluk/liefde/welsyn te verseker.  2  Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.6 Greg sê vir sy ma dat Eckardt 'n hacker is./ Greg sê vir sy ma dat Eckardt hom geleer het hoe om te hack./dat hy ook 'n hacker is./ Greg sê dat die polisie sy laptop/skootrekenaar gekonfiskeer het./ Greg vermoed dat die polisie dink hy het iets met Eckardt se verdwyning te doen.  3  Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.7 Ja Dok sou (deur Greg se pa) gewaarsku kon word./kon ontsnap./ Greg se pa sou kon ontsnap.  OF Nee Greg het sy ma herhaaldelik laat belowe om niks wat hy sê oor te vertel nie./ Dit is nie eie aan Greg se ma se karakter om haar sê te sê nie./ Dok Pienaar/Greg se pa se wandade sou in alle geval deur die polisie- ondersoek blootgelê word. 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.8 Die gastehuis/in Clarens  1 13.9.1 Ja Hy veralgemeen na aanleiding van sy eie ervarings./ Nie alle mense/maatskappye is korrup nie. OF Nee Greg se ervarings/ontnugtering oor hoe mense in beheer hul mag misbruik, laat hom so reageer.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.9.2 Korrupsie/onderwêreld van geld  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 37 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 13.10 Turret Media/Greg se pa se mediamaatskappy/ PlusUltraMed/Dok Pienaar se farmaseutiese maatskappy/Die maatskappy wat die griepvirus versprei/ Die vorige maatskappy van Greg se pa/Dok Pienaar waar hulle van binnehandel aangekla is.  2  Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.11 Ja Juis omdat sake nie meer in Greg se hande is nie/in die polisie se hande is, kan hy niks doen om sy pa te beskerm nie./word sy pa ook uitgelewer.  1  Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 13.12.1 Dok Pienaar is betrokke by die griepvirus./-medisyne.  1 13.12.2 Ja Die skoolleuse ("Lux hominum vita"/"Lig is die lewe vir die mensdom") praat van lig wat lewe bring; die waarheid met betrekking tot die griepvirus sal bydra daartoe dat meer mense leef. OF Nee Dok Pienaar leef nie die skoolleuse uit nie, want hy versprei 'n griepvirus./is geldgierig./magsbehep./korrup.  1 [25] TOTAAL AFDELING B: 25 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 38 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne AFDELING C: DRAMA Beantwoord EEN vraag. KRISMIS VAN MAP JACOBS – Adam Small VRAAG 14: KRISMIS VAN MAP JACOBS – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Hierdie antwoord kan ook anders aangebied word: die kandidaat kan eers op die karakter se siening en dan op die optrede fokus.  Die kode "C" (Cavernelis), "M" (Map) en "W" (Willy) word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: C M W ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE bewys OF aanhaling/parafrase Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Mister Cavernelis: Mister Cavernelis probeer Mister Cavernelis wil nie die Bl. 4: ... waar hy die "suitcase" om ekstra geld te maak om armoede/uitsigloosheid van die met die "soft goods" agter op na 'n beter woonbuurt te township aanvaar nie – hy die fiets vasmaak. Hy maak verhuis. doen ekstra werk/twee werke die fiets van die tralies af los, om sy inkomste aan te vul. en stoot dit half, dra dit half met die trap af na onder, waar hy dit bestyg en in die straat op wegry. Mister Cavernelis en sy ge- Hy ketting sy fiets vas – hy is Bl. 1: Hy sluit die fiets en sin leef in 'n onveilige woon- nie agtelosig nie, want hy kan ketting dit aan die traliewerk buurt wat noodsaak dat nie 'n ander fiets koop as dit vas. hulle agter slot en grendel gesteel word nie. leef. Mister Cavernelis laat selfs Hy laat o.a. Blanchie by 'n Bl. 6: Wêk toe! Sê’k nie! Lone- sy kind harder werk in 'n gesellinklub werk om vinniger ly Hearts! Massage parlour! poging om vinniger te ver- geld te maak om uit die Fancy names! huis na 'n ander, waardiger township te kom./Hy is so Bl. 18: Sy allow haar om ge- woonbuurt. desperaat dat hy selfs sy kind use te word deur daai dêrra uitlewer aan prostitusie. van haar, ou haitie-taitie van 'n Cavernelis ... Om geld te maak, geld, geld, geld ... Bl. 55: Ek het maar net my beste ... geprobeer ... al die ja- re ... vir julle ... ek meen, vir 'n ordentlike plek van ons eie ... Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 39 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Mister Cavernelis sien neer Hy vra hulle om uit sy pad te Bl. 3: Ons sake is nie hulle op leeglêers soos Cyril, bly./hy soebat hulle om sy besigheid nie ... Blanchie se Richie en Tommy wat hom gesin uit te los. sake, dit het niks met hulle te moveer/treiter; hy vermy make nie! Dis hoekom ek vir hulle meestal/probeer om jou sê ons moet uit hier ... nie met hulle praat nie./hulle Bl. 20: Maar gee tog pad, te ignoreer. asseblief ... Bl. 20: Ons meng met niemand in nie. Ons gaan net ons eie gang, so asseblief, ... Mister Cavernelis besef hy Hy verlaat die huis toe Bl. 55: (Hy kyk na hulle. kan die township nie ont- Blanchie hom beskuldig van Hulpeloos. Dan verlaat hy die snap nie (nadat Blanchie en alles wat verkeerd loop vertrek, stadig – 'n man wat die gesin se droom van die wanneer sy nie die platgeslaan is.) modelkontrak verdwyn) en modelkontrak kry nie. pleeg selfdood. Mister Cavernelis ry met sy Bl. 61: ... Maar ... O my God ... fiets voor die aankomende missies C ... ek skreeu vir hom trein in. mister C!! ... mister C!! ... en toe .... en toe ... Die trein ... die bicycle ... Mister C ... ek het niks gekan doen nie!! Map: Map soek reeds as 'n skool- Omdat hy sy ma se enigste Bl. 31: Ek wiet Ma het baie kind 'n goeie werk. hoop op 'n beter lewe is, soek gehoop op my. Maar, well, hy 'n goeie werk wat hulle daar was nie geld vir verder gesin se lewe kan verbeter. leer nie, en toe ek 'n job soek, 'n goeie werk, well, 'it was alles vir whites only ... Map (as gevolg van sy Map word 'n bendelid, want hy Bl.: 31: ... toe het ek deurme- desperate soeke na mens- kry (binne die politieke bestel) kaar geraak moet ... moet die waardigheid) besluit om by nie 'n ordentlike werk nie. elemente ... bendes aan te sluit. Map soek na alternatiewe by In sy soeke na identiteit word Bl. 32: 'it was drie gangs. Ek die besef van sy iden- hy leier van drie bendes./Map was elkeen se leader ... titeitloosheid, gebrek aan laat al drie bendes se Bl. 32: Sien die tatoos, elke erkenning en armoede. kentekens op hom tatoeëer. gang se merke ... (Wys) Die kaal vrou ... die kitaar ... hierso die vure van die hel ... Bl. 31: ... 'Cause ek wil some- where ge-belong het? Vanweë 'n gebrek aan werk/ Map en sy bendelede beroof Bl. 32: ... Maar ek sê vir julle geld soek hy en sy bende na vrouens op soek na geld. ons was daar vir geld, nét vir geld om te oorleef./raak die geld, ... bendes se optrede al ge- welddadiger. Map pleeg moord deur Ivan Bl. 34: En toe sien ek oek 'it Philander dood te steek. was vir Ivan Philander wat ek doodgestiek het ... Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 40 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Map aanvaar verantwoor- Map gaan gee homself aan die Bl. 35: Ek het vir Ivan Philander delikheid vir die moord op polisie oor./Map aanvaar die doodgestiek, nou net. Toe hou Ivan Philander soos 'n man. vonnis omdat hy skuldig is. ek my hande yt, ... In die tronk kom Map tot die Hy werk saam met Apostel Bl. 33: O God, vergewe my! insig dat jou omstandighede George en miss Africa om vir Bl. 35: (Sag): So God vergewe jou nie definieer nie, daarom hom 'n beter toekoms te my ... en Ma ... en Blanchie ... laat hy hom bekeer; in die verseker./hy word bekeer en proses verbeter hy sy eie bely sy sonde. menswees, maar nie sy omstandighede nie. Hy doen aansoek by ver- Map kry steeds nie werk nie, Bl. 44: ... Apostel George, ek skeie plekke om poste nadat ervaar steeds die gevolge van wiet jy't my ge-warn lat dit so sal hy op parool vrygelaat word. armoede/uitsigloosheid én wees. boonop tel sy tronkrekord teen hom. Op parool, terug by sy ma se Map laat hom nie deur Tommy Bl. 41: Map staar ... Map stil. huis, lei hy 'n nuwe/voor- met sy praatjies uitlok Tommy praat voort. beeldige lewe sonder enige nie./gaan nie terug na die Bl. 39 en 40: Tommy haal 'n geweld./Dis duidelik dat hy bendes toe nie. pakkie sigarette tevoorskyn, sy humeur beteuel./'n wag bied vir Map aan, maar Map voor sy mond plaas./uitein- skud sy kop – "Nee". delik vir Blanchie vergewe. Map vergewe Blanchie./raak Bl. 46: Ek mind nie wat Blanchie met Blanchie versoen. gedoen het mean-while nie, ek mind van niks, ... Willy: Ten spyte van al Willy la Hy doen niks aan sy Bl. 50: 'n Sterk tronk, sê ek ... Guma se kritiek oor die omstandighede om uit die Bl. 50: Kamma yt die tronk yt. township, praat hy net. township te ontsnap nie./lewer Na dit toe. (Hy wys, bars dan uit permanent kommentaar oor van die lag.) die township./bespreek ander Bl. 49: Of even triplicate ... Die mense se doen en late. bureaucratic swine! Willy treiter/irriteer mense met Bl. 57: TOMMY: (selfs hy vererg sy politieke praatjies. hom): Man, mind jou eie biesagheid! Willy bly draf/oefen en tou- Bl. 48: ... fitness is a ... way of spring. living ... Willy sê vir Cavernelis dat hy Bl. 50: Maar 'is 'n sterk tronk nooit uit die township sal kan dié. Kyk, die tralies! ontsnap nie – hy bevind hom ook steeds in die township. Willy weet apartheid het die Bl. 52: En dan, wanner 'n man mense se verlede/geskiedenis se history ge-destroy is, ... vernietig – steeds doen hy niks daaraan nie. Hy sê wel hulle moet oor begin, maar stel nooit 'n daadwerklike voorbeeld met kragdadige optrede nie. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 41 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 15: KRISMIS VAN MAP JACOBS – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 15.1 Map/Johnnie (Jacobs)  1 15.2 Die suggestie word geskep dat daar teen Kersfees mooi/lekker/opwin- dende/vrolike dinge in die township gaan plaasvind./ Dit gee vir die gehoor/leser agtergrondkennis van die tyd waarteen die drama afspeel./ Dit skep spanning wanneer dit bekend word dat Map ook "Krismis" gaan vry wees./ Kersfees is 'n aanduiding van die agtergrond waarteen die drama afspeel.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.3.1 Ja Dit hef die idee van "verlossing"/"bevryding" uit./ Dit dra daartoe by dat die leser/kyker verwag dat die orkeslede maklik sal kan vergewe./bevry./verlos./dat die drama verlossing/bevryding as tema het.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 15.3.2 'n Mens verwag dat die orkes(-lede) wat so 'n naam het, tot Map se bevryding/verlossing sal bydra/vir Map sal vergewe; maar hulle weier om hom 'n tweede kans in die orkes te gee./Map weer as saxofoonspeler aan te stel.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Albei kante van die ironie moet vir EEN punt gegee word. 15.4.1 Toneelaanwysings/neweteks  1 15.4.2 Die neweteks gee leiding aan die regisseur oor hoe die orkes op die verhoog moet optree./ Dis belangrike inligting vir Blanchie, want dit dui aan wanneer sy op die verhoog moet verskyn./wat sy op die verhoog moet doen./ Dat die lig moet verander, is belangrike inligting vir die tegniese span wat met behulp van die lig op Blanchie moet fokus./om aan te dui dat die karakters op die verhoog wissel./ Die orkeslede/mense wat in die straat is, kry inligting van wat van hulle op die verhoog verwag word.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.5 Maud kyk van "bo" af op die straat/"onder"-toe neer./ Blanchie antwoord nie die kerrimspelers nie./is traag om te groet.  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 42 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 15.6 Ja (Sy sarkasme/uitgesprokenheid sluit aan by) sy venynige geaardheid./ Hy is vals (omdat hy self 'n ogie op Blanchie het)./ Cyril lok mense graag tot konfrontasie uit (soos waarmee hy hier besig is).  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 15.7 Teks I gee die agtergrond oor Map Jacobs se vrylating/die orkes se oefening (wat nodig is om die drama beter te verstaan)./ Die toneel gee die gehoor inligting en agtergrond oor waar Blanchie werk en wat sy doen./ Dit lig ook die gehoor in, oor hoe die Cavernelisse voel oor die res van die gemeenskap.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 15.8 Armoede/Cavernelis is arm./moet baie hard werk om 'n bestaan te maak./wil beter omstandighede vir sy gesin hê./ Administratiewe rompslomp/Cavernelis noem vir La Guma dat die moeilik is om iets aan jou huis te verander./ Ledigheid/Leeglêers pla Cavernelis en ander mense./ Misdaad/Cavernelis sluit alles toe uit vrees vir misdaad./ Vasgevangenheid (in 'n hooplose bestaan)/In dié township is daar nie vir Cavernelis hoop op iets beters nie.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.9.1 Blanchie se verhouding met haar pa ly skipbreuk./besef dat hy haar misbruik het in sy poging om weg te kom./ 'n Rusie ontstaan./Sy beskuldig hom vir die feit dat sy nie in Parys gaan model- werk doen nie./ Haar histeriese uitbarsting dat alles sy skuld is, lei tot sy (self-)dood.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.9.2 Hy kan nie meer staatmaak op Blanchie se geldelike bydrae (om weg te trek/vir ‘n beter huis) nie./ Aangesien hy dood is,/selfdood pleeg (omdat hy ontnugter is), kan hy nie wegtrek nie.  1 Die kandidaat bied 'n antwoord vir EEN punt aan. 15.10.1 Die mens het 'n behoefte daaraan om 'n identiteit te kry./te behoort./erkenning te kry.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 15.10.2 Map se tatoeëermerke is 'n aanduiding van sy soeke na identiteit./aanvaar- ding./erkenning.  1 Die verwesenliking van Blanchie se droom om Parys toe te gaan sou beteken dat sy erkenning/'n nuwe identiteit buite die township sou kry.  1 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 43 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 15.11.1 Ja Sy wil hom tot werklikheid skok sodat hy besef hy kan nie die omstandighede ontsnap nie./ Sy soek 'n uitlaatklep vir haar eie frustrasie./ontnugtering./teleurstelling./ Maud is wreed teenoor Cavernelis, omdat hy toelaat dat Blanchie by prostitusie betrokke raak./ Haar optrede/woorde beklemtoon die milieu/omstandighede waarin hulle vasgevang is./waaruit hulle nie kan ontsnap nie. OF Nee Sy is net so skuldig soos hy omdat sy hom nooit teëgegaan het nie./ Dis onaanvaarbaar om haar frustrasie/ontnugtering op haar man uit te haal./ Hy het darem iets probeer doen om van die omstandighede te ontsnap, terwyl sy niks ekstra gedoen het nie.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.11.2 Maud verloor haar man./ Sy moet sonder Cavernelis se inkomste leef./ Sy bly alleen in die township agter waar die leeglêers haar/Blanchie tart./ Sy ontsnap nie van haar haglike omstandighede nie.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.12 Omdat Blanchie by Lonely Hearts gewerk het, voel sy sondig/vuil/sleg en daarom kan sy vir Map (vir die moord op Ivan Philander) vergewe (wat hulle versoening moontlik maak).  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 44 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne MIS – Reza de Wet VRAAG 16: MIS – Reza de Wet – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Die kode "M" (Miem), "Me" (Meisie) en "G" (Gertie) word by die argumente gebruik en omkring indien die argument 'n ondersteunende bewys/aanhaling/parafrase bevat: M Me G ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE BEWYS OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Miem en die sirkus Miem (wat die sirkus met die Volgens Miem is die sirkus 'n Bl. 7: Dis 'n euwel!! bose assosieer) veroordeel euwel./iets boos wat Meisie se Bl. 9: MIEM: (snork. Kopbewe- dit summier. siel negatief sal beïnvloed. ging na die deur) Klinkende simbale! Bl. 13: Hoe afskuwelik! Miem lewer negatiewe kom- Bl. 9: MIEM: Die aaklige musiek mentaar as die sirkusmusiek maak my skoon naar. hoorbaar is./Sy verbied selfs Bl. 42: MIEM: (kwaai) Gertie, vir Gertie om deur die venster kom weg daar by die venster ... te loer./Meisie mag nie eers Bl. 28: MEISIE: Nee! Ek mag oor musiek praat nie omdat nie daaroor praat nie. Ek mag "om te dink is om te doen". nie daaraan dink nie. Om te dink is om te doen. Miem is besonder toegewyd Miem verbied selfs vir Meisie/ Bl. 7: Miem: (staan op. Kwaai) in haar bewaking van Meisie (selfs vir Gertie) om na die Liggies! Jy weet ek het jou se sedes – daarom hou sy sirkusliggies te kyk. verbied! Meisie deurentyd dop. Bl. 42: MIEM: (kwaai) Gertie, kom weg daar by die venster ... Miem probeer op 'n eng/kon- Sy berispe Meisie dus gedurig, Bl. 7: MIEM: Het jy geen serwatiewe manier vir Meisie (want sy is die selfaangestelde skaamte nie? beskerm teen alles wat nuut/ bewaker van haar kind se Bl. 9: MIEM: (snork. Kopbe- vreemd/opwindend/avontuur- sedes.)/raas met haar./ weging na die deur) Klinkende lik is. ontneem die kind van vryheid./ simbale! identiteit./ontwikkeling. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 45 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Miem veroordeel mense wat 'n Miem probeer daarom nie net Bl. 7: Destyds het jou onge- ander siening as sy oor die vir Meisie nie, maar ook vir hoorsaamheid my diep gegrief. sirkus het./dink sy moet alle Gertie en Konstabel manipu- Jy onthou seker hoe siek ek mense (Meisie, Gertie, Kon- leer om soos sy oor die sirkus was. Ek kon vir twee weke net stabel) bekeer om soos sy te te dink./is onverbiddelik as sy gortsop eet! dink en te glo. die ander mense veroordeel. Bl. 11: Al die arme sotte wat nie die gevaar besef nie. (snork) ... Bl. 19: Die aaklige musiek. Dit hinder u seker ook, Konstabel. Miem besef haar kind is Miem toon nie begrip vir Bl. 29: Sy het haar japon gedra ontevrede, maar verbied haar Meisie se nuuskierigheid nie./ en haar hare was nog om die sirkus te besoek./speel agtervolg haar toe sy uitglip ingedraai. Sy't die tuinhekke deurentyd op haar gevoel oor na die sirkus toe. gehoor toe ek uitgaan ... haar vroeëre ongehoorsaam- Bl. 7: Destyds het jou onge- heid./manipuleer vir Meisie tot hoorsaamheid my diep gegrief. gehoorsaamheid. Jy onthou seker hoe siek ek was. Ek kon vir twee weke net gortsop eet! Omdat Miem die sirkus met die Miem praat aanhoudend oor Bl. 5: Maar jy hoef jou nie te verdwyning van die vorige twee die sirkus wat in die dorp was kwel nie, my kind. Ek sal die jaar se meisies assosieer, toe die meisies die vorige kere hele nag by jou waak. belowe sy om Meisie op te pas. verdwyn het. Bl. 13: Die sirkusgedoente was die vorige keer ook hier. Op dieselfde aand! Wie weet, miskien is hy een van hulle. Meisie en die sirkus Meisie smag na die vryheid/ek- Meisie mag nie deur die Bl. 28: Meisie (besig om te loer. sotiese/avontuurlike/opwinding venster na die sirkusliggies Opgewonde) Hier, by die ven- van die sirkus: daarom gryp sy kyk nie, maar sy gebruik elke ster. Ek kyk na die groot tent en elke kansie aan om skelm geleentheid wat sy kan om al die liggies! tussen die gordyne deur te daarna te kyk. loer. Meisie praat met Konstabel Bl. 28: MEISIE: Nee! Ek mag oor die sirkus/haar verbode nie daaroor praat nie. Ek mag besoek aan die sirkus, alhoe- nie daaraan dink nie. Om te wel sy weet haar ma het haar dink is om te doen. verbied. Bl. 28: MEISIE: Nou goed, ek sal vir u vertel en dan sal ek daarvan vergeet. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 46 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Die sirkus se polsende klank en Meisie glip uit na die sirkus./ Bl. 29: Ek sien die tent. Die kleur fassineer/betower Meisie geniet die towenaar in die groot tent en die liggies. Die wat al meer probeer uitvind oor sirkus se toertjies, alhoewel sy musiek word harder en harder. die fratse./die sirkus./optog. weet sy mag nie./vra vir Gertie Ek klim deur die venster, spring nuuskierig uit oor die sirkus. af tussen die rose ... Bl. 29: MEISIE: Hy haal die mantel af en maak die deksel oop. (Oorstelp van vreugde) Die meisie spring uit ... Bl. 11: Meisie: (opgewonde) Is daar baie liggies en is die tent groot?" Meisie is gaande oor die Meisie smag om na die Bl. 28: MEISIE: Moet tog nie vir sirkusmusiek./luister daarom sirkusmusiek te luister, maar my ma sê nie, asseblief. net wanneer sy kan skelm daar- mag dit nie sê/wys nie./Sy is Bl. 51: MEISIE: (druk haar han- na. telkens wanneer sy die de oor haar ore) Die musiek is musiek hoor, verward, want sy so hard. Ek mag dit nie hoor wil dit so graag hoor, maar sy nie. dink sy gaan gestraf word as sy daarna luister. Meisie laat toe dat die nar/ Meisie ervaar ten slotte die Bl. 29: MEISIE ... (lig haar arms hanswors/towenaar van die sirkusmusiek as bevrydend op en glimlag) ... sirkus haar verlei om saam met wanneer sy wegloop sirkus Bl. 51: Sy beweeg haar kop hom na buite te gaan om die toe./Konstabel haar met 'n effens op maat van die musiek. sirkus en die musiek in vryheid oop deur na vryheid nooi, Dan begin sy fyn danspassies te geniet. terwyl die musiek haar verlei uitvoer wat herinner aan dié om te kom deelneem. van 'n marionet. Sy begin nou deur die kamer dans. Haar dans word uitbundiger. Gertie en die sirkus Gertie gaan kyk sonder enige Gertie sien die sirkus as Bl. 11: Ek het gedink jy het wroeging na die sirkusoptog. opwindend/bevryding en gaan gaan kyk uit blote besoek die sirkus. nuuskierigheid. (Sug) Nou vertel ons van die arme skepsels. Gertie besoek die sirkus om Bl. 11: In die kleiner tent haar nuuskierigheid te bowe langsaan. Jy moet betaal om in te kom. te gaan. Gertie kyk graag na die sir- Bl. 42: MIEM: (kwaai) Gertie, kusliggies. kom weg daar by die venster ... Gertie bevraagteken Miem se Gertie glo nie dat daar 'n Bl. 13: Ag nee, Miem, dink jy siening. verband tussen die sirkus en so? die moordenaar/verkragter is nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 47 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne Gertie is vals deur voor te gee Gertie weet Miem veroor- Bl. 13: GERTIE: (druk haar hand dat sy Miem se gesindheid deel die sirkus, maar gaan voor haar oë en sidder) Ek sal dit jeens die sirkus deel, terwyl kyk tog na die fratse./vind nooit vergeet nie. sy nuuskierig is oor alles wat die fratse onvergeetlik. daar gebeur./graag die sirkus en die -optog bekyk. Gertie geniet dit om te kyk Bl. 39: MIEM: Die aaklige musiek! na die perde en die half- As ek net dink ... (gril) glo geklede vrouens, die narre towenaars en halfkaal mense wat en die dwergie wanneer sy aan toue swaai. die straat oorsteek. Bl. 39: Daar was narre wat hard op vals trompette gespeel het en 'n klein dwergie met 'n wit gesig ... Gertie lieg vir Miem oor Bl. 11: ... sodat ek my seëninge haar ware redes om die kan tel. Om ander se ongeluk te sirkus te besoek. aanskou ... maak 'n mens so innig dankbaar. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 48 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 17: MIS – Reza de Wet – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 17.1 Toneelaanwysings/Neweteks  1 17.2.1 Dit berei die leser/kyker voor op die rol/invloed van die sirkus./ Dit verleen onmiddellik 'n soort bonatuurlike/sprokiesagtige atmosfeer aan die gebeure./ Dit suggereer dat daar 'n sirkus in die nabyheid is./ Die musiek betrek die eksotiese buiteruimte/sirkus wat kontrasteer met die armoedige binneruimte.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.2.2 Miem beskou dit as boos./'n euwel, terwyl dit Meisie bekoor./Meisie daarin geïnteresseerd is./van alles wat by die sirkus gebeur, hou./ Miem wil dit nie hoor nie/verbied Meisie om daarna te luister, terwyl Meisie daarna smag./wegloop om dit te beleef./telkens oortree deur na die sirkusliggies te kyk wat haar verlange daarna uitdruk.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat bied albei kante van die verskil vir EEN punt aan. 17.3 Die neweteks/toneelaanwysings stel Miem en Meisie onmiddellik aan die gehoor/kyker/leser bekend./ Dit gee inligting oor die werk waarmee hulle besig is./ Die oopklap van die valdeur suggereer dat daar iemand bo hulle koppe/in die solder is./ Die stilte skep dadelik 'n soort afwagting./spanning./ Dit lei die verskillende verhaalelemente van "Mis" in.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.4.1 Die (wêreld-) ekonomie wat (tydens die Depressie/1929/1930) in duie gestort het. Die gesin is baie arm./het uitgeboer./moet hard werk om te oorleef./oorleef deur mis in die goiingsakke te verkoop./ Die huis het nie meer 'n broodwinner nie.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.4.2 Omdat Meisie heeldag moet werk, is sy heimlik in opstand omdat haar ma haar geen vryheid gun nie./ Meisie word tot gehoorsaamheid gemanipuleer deur haar ma wat tot Meisie se ontevredenheid lei./smag Meisie na opwinding./vryheid./ Omdat die vaderfiguur afwesig is en Miem vir Meisie oorheers, raak Meisie opstandig./ongehoorsaam./ontevrede.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoord vir EEN punt elk aan. Die antwoord verwys na Miem se bydrae en Meisie se reaksie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 49 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 17.5.1 'n Mens/Jongmense wil nie beperk/voorgeskryf word nie./het 'n behoefte aan vryheid./bevryding./die geleentheid om sy/haar/hulle eie lewe te lei.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 17.5.2 (Sy weier om die vingerhoed te gebruik, want) sy wil nie deur (die dra van) die vingerhoed ingeperk word nie.  Sy wys verset teen inperking/gedwonge voorskrifte/gevangeneskap deur haar eie kop te volg./haar eie besluite te neem./Sy wys haar behoefte aan bevryding deur haar ma se opdragte te ignoreer.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.6 Gertie  1 17.7 Ja In reël 13 dui Miem aan dat sy daarvan hou om Meisie tot gehoorsaamheid te manipuleer./haar verlekker in Meisie se seerkry./straf op ongehoorsaamheid.  1 In reël 20 is Miem die gebiedende/bevelende ma wat opdragte gee./wat verwag dat Meisie alles moet doen.  1 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 17.8 Ja Dit wys die negatiewe invloed wat haar ma se woorde op haar het./ Dit suggereer dat sy nie gelukkig is nie./deur haar ma oorheers word./uitgelewer is aan haar ma./ Dit motiveer haar latere opstand/smagting na vryheid.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 17.9 Teks K gee inligting oor Miem en Meisie se verhouding/omstandighede/die nodige agtergrondinligting oor die karakters/milieu om die drama beter te verstaan.  1 17.10.1 Hy wil graag "sien" hoe sy/jong meisies lyk (aangesien hy blind is).  1 17.10.2 'n Mens sou verwag dat Miem vir Meisie teen die vreemde man sal beskerm, maar met haar woorde (dat Meisie maar net skaam is) lewer sy Meisie aan Konstabel uit.  1 Sy behoort Meisie teen die vreemde man te beskerm, maar hier dwing sy Meisie (met haar dreigende houding) om Konstabel se attensies toe te laat.  1 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat bied albei kante van die ironie vir EEN punt elk aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 50 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 17.11 Ja Dis of Meisie met die "kniel"-houding afstand doen van haar skaamte/afsy- digheid/vrees vir die Konstabel./ Deur voor hom te kniel, onderwerp sy haar aan Konstabel (Konstabel as biegvader) se mag./ Meisie se knielende houding is vooruitwysend na haar latere belydenis teenoor Konstabel oor haar behoefte aan bevryding./ Konstabel het reeds voorheen beheer oor Meisie begin kry nadat hy haar "Juffrou"/"Margareta Johanna" genoem het. OF Nee Omdat hy (kamma) blind is, kom hy hulpeloos voor./ Konstabel laat haar kniel net sodat hy makliker by haar gesig kan bykom./ Sy voer net haar ma se wense uit./sy is bang vir Miem.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 17.12 Die feit dat Gabriël in die solder bly, veroorsaak dat: Meisie makliker saam met Konstabel wegloop, omdat daar nie 'n pa is om haar te beskerm nie./ Meisie bevry wil word omdat sy as die enigste hulp vir haar ma so hard werk./ Meisie geen kennis van mans het nie, daarom vertrou sy Konstabel om haar te bevry./ Meisie uit die ongelooflike armoede bevry wil word./sosiaal afgestomp is./ Konstabel toelaat om haar vriend te word/van Miem se onderdrukking bevry wil word.  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. [25] TOTAAL AFDELING C: 25 GROOTTOTAAL: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 Downloaded from hlayiso.com 51 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne AFDELING A: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: POËSIE [10 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 5–6 4 3 2 0–1 Diepgaande -Toon begrip van die -Redelike interpretasie -Onbevredigende -Geen begrip van die Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp. interpretasie van die onderwerp nie onderwerp onderwerp onderwerp goed -Enkele goeie punte ter onderwerp -Geen verwysing na die Diepte van argument, -Reeks treffende geïnterpreteer ondersteuning van die -Byna geen punte wat gedig nie verantwoordbaarheid en argumente wat behoorlik -Respons redelik onderwerp die onderwerp -Leerder het nie die insig in teks uit die gedig gerugsteun gedetailleerd -Enkele argumente word ondersteun nie genre en gedig onder is -Enkele deeglike ondersteun, maar -Onvoldoende begrip die knie nie 6 PUNTE -Uitstekende begrip van argumente gegee, maar bewyse nie altyd van genre en gedig die genre en gedig nie almal ewe goed oortuigend nie gemotiveer nie -Basiese begrip van -Begrip van genre en genre en gedig gedig duidelik STRUKTUUR & TAAL 4 3 2 1 0–1 -Samehangende -Duidelike struktuur en -Enkele bewyse van -Struktuur toon tekens -Struktuur swak Struktuur, logiese vloei struktuur logiese vloei van struktuur van swak beplanning -Ernstige taalfoute en aanbieding -Argumente goed argument -'n Goed gestruktureerde -Argumente nie logies -Foutiewe styl Taalgebruik, toon en styl gestruktureer en daar is -Vloei van argumente logiese vloei en gerangskik nie gebruik in opstel duidelike ontwikkeling kan gevolg word samehang ontbreek in -Taalfoute beduidend -Taalgebruik, toon en -Taalgebruik, toon en die opstel -Toon en styl nie geskik 4 PUNTE styl is volwasse, dit styl is grootliks korrek -Geringe taalfoute; toon nie beïndruk en is korrek en styl meestal gepas -Grammatika, spelling en punktuasie feitlik foutvry Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 Downloaded from hlayiso.com 52 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne AFDELING B EN C: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: ROMAN EN DRAMA [25 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 -Uitsonderlike respons: -Toon begrip van die -Redelike interpretasie -Onbevredigende -Geen begrip van die Interpretasie van 14–15 onderwerp en het die van die onderwerp; nie interpretasie van die onderwerp nie onderwerp Uitstekende respons: onderwerp goed alle aspekte in detail onderwerp: byna geen -Swak poging om die Diepte van argument, 12–13 geïnterpreteer ondersoek nie aspekte in detail vraag te beantwoord verantwoordbaarheid en -Diepgaande -Respons redelik -Enkele goeie punte ter ondersoek nie -Argumente oortuig nie insig in teks interpretasie van gedetailleerd ondersteuning van die -Min punte wat die -Leerder het nie die onderwerp -Enkele deeglike onderwerp onderwerp ondersteun genre en teks onder die 15 PUNTE -Reeks treffende argumente gegee, maar -Enkele argumente word -Baie min relevante knie nie argumente wat behoorlik nie almal ewe goed ondersteun, maar argumente uit die roman/drama gemotiveer nie bewyse nie altyd -Weinig begrip van gerugsteun is -Begrip van genre en oortuigend nie genre en teks -Uitstekende begrip van teks duidelik -Basiese begrip van die genre en teks genre en teks STRUKTUUR & TAAL 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 -Samehangende -Duidelike struktuur -Enkele bewyse van -Struktuur toon tekens -Gebrek aan beplande Struktuur, logiese vloei struktuur -Logiese vloei van struktuur van swak beplanning struktuur belemmer vloei en aanbieding -Uitstekende inleiding en argument -Logika en samehang is -Argumente nie logies van argumente Taalgebruik, toon en styl slot -Inleiding, slot en ander duidelik, maar met foute gerangskik nie -Taalfoute en foutiewe gebruik in opstel -Argumente goed paragrawe -Enkele taalfoute; toon -Taalfoute beduidend styl laat hierdie skryfstuk gestruktureer en daar is samehangend en styl meestal gepas -Toon en styl nie geskik misluk 10 PUNTE duidelike ontwikkeling georganiseer -Paragrafering meestal nie -Styl en toon nie geskik -Taalgebruik, toon en -Taalgebruik, toon en korrek -Paragrafering foutief nie styl is volwasse, dit styl is grootliks korrek -Paragrafering foutief beïndruk en is korrek VERSPREIDING VAN 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4 PUNTE Kopiereg voorbehou