Afrikaans HL P2 Nov 2024 MG.pdf

NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 AFRIKAANS HUISTAAL V2 NOVEMBER 2024 NASIENRIGLYNE PUNTE: 80 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 57 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 2 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne RIGLYNE VIR NASIENERS 1. Indien 'n kandidaat meer as die verlangde getal vrae gedoen het, word net die eerste antwoord/respons nagesien. (Die kandidate mag nie die opstelvraag en die kontekstuele vraag oor dieselfde genre beantwoord nie.) 2. Indien 'n kandidaat in AFDELING A al vier vrae oor die gesiene gedigte beantwoord het, word die eerste twee gedigte se antwoorde nagesien. 3. Indien 'n kandidaat in AFDELING B en C twee kontekstuele vrae of twee literêre opstelle beantwoord het, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. Indien 'n kandidaat al vier die vrae in AFDELING B en C beantwoord het, word die eerste antwoord in elke afdeling nagesien mits een kontekstuele vraag en een opstelvraag beantwoord is. 4. Indien 'n kandidaat twee antwoorde gee en die eerste antwoord is verkeerd, maar die tweede antwoord is reg, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. 5. Indien antwoorde verkeerd genommer is, word die antwoorde volgens die nasienriglyne nagesien. 6. Taalfoute by kontekstuele vrae word nie gepenaliseer nie. Indien 'n spelfout die betekenis van die antwoord beïnvloed, word dit verkeerd gemerk. Indien die spelfout nie die betekenis van die antwoord beïnvloed nie, word dit as korrek beskou. 7. Opstelvrae: Indien die literêre opstel korter as die verlangde lengte is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie omdat hy/sy hom-/haarself gepenaliseer het. Indien die literêre opstel te lank is, assesseer dit op meriete en bespreek dit met die senior nasiener. Die nasienriglyne is slegs 'n riglyn, daarom moet ander relevante inhoud as korrek beskou word. Gebruik die aangehegte rubrieke om die opstelvrae na te sien. 8. Kontekstuele vrae: Indien 'n kandidaat nie aanhalingstekens gebruik waar 'n vraag dit vereis nie, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. 9. Vir oop vrae word geen punte toegeken vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE. Die rede/motivering moet oorweeg word. 10. Geen punte word vir WAAR/ONWAAR of FEIT/MENING toegeken nie. Die rede/motivering/bewys verdien die punt. 11. Moenie woorde nasien nie; sien betekenis na. 12. Vir hierdie eksamen geld die volgende eksamenriglyne vir die opstelvraag: • Lees die opstelvraag die eerste maal en toon die reeks treffende argumente met die ooreenstemmende kode aan. • 'n Reeks treffende argumente is stellings wat met: o relevante verduideliking gemotiveer word./ o korrekte, gepaste aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word./ o geparafraseerde aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word. • 'n Treffende argument is nie noodwendig in die formaat punt, verduideliking én illustrasie nie. • Lees die opstelvraag 'n tweede maal om die struktuur en taal te assesseer. Taalfoute word met onderstreping aangedui. Die aantal kodes in die opstelvraag word nie getel om 'n bepaalde punt by inhoud toe te ken nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 3 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne AFDELING A: GEDIGTE VRAAG 1: LITERÊRE OPSTEL "Vroue van Vermeer" – TT Cloete Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LITERÊRE OPSTEL – HUISTAAL: POËSIE nagesien. KODE: LET WEL: R: retoriese middele • Dis 'n breë raamwerk van feite. W: woordgebruik • Al die feite hoef nie genoem te word nie. T: teenstellings • Nasienriglyn by Vraag 1: ❖ Vir uitsonderlike inhoud sal die kandidaat minstens 1 van elk aanbied, m.a.w. minstens 1 retoriese middel, 1 voorbeeld van woordgebruik en 1 teenstelling. ❖ Die kandidaat kan die aspekte in enige volgorde aanbied. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE BEWYS OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Retoriese middel: Herhaling Herhaling beeld die vroue Die woord “klein” wat herhaaldelik Versreël 4: klein se ingeperktheid van die gebruik word, dui op die Versreël 5: voor ‘n kleiner ... sewentiende eeu uit. leefwêreld van die vrou wat klein Versreël 21: klein afgemete ... en ingeperk is. Versreël 23: klein aardse... Die herhaling van "wêreld" wat Versreël 7: wêreld juis beklemtoon dat die vrou Versreël 8: wêreldkaart ingeperk is en nie toegang tot die wêreld het nie. Herhaling van die woord "sy" – sy Versreëls 2, 3, 12, 13, 17, 18: word as vrou (as enkeling) sy uitgesonder en ingeperk met haar take. Die herhaling van Die herhaling van "meestal" Versreël 1 en 2: Dit is meestal "meestal" dui aan dat die beklemtoon dat die figuur meestal 'n mooi jong vrou. / Meestal is spreker nie net na 'n 'n mooi, jong vrou is, maar daar is sy alleen binnenshuis, enkele skildery verwys ook skilderye waarin 'n ouer vrou nie, maar na Vermeer se uitgebeeld word. kollektiewe werk waarin jong vroue op verskillende maniere binne-in die ruimte van die huis uitgebeeld word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 4 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Die herhaling van "in" Die herhaling van "in" beklem- Versreëls 20 tot 24: En altyd is beklemtoon dat die vroue toon die binnedring van die daar lig wat áfstraal / ín in die tot die ruimte "in" die huis geslote ruimte deur die lig van liefs klein afgemete vertrek, / beperk is. buite om die vrou se beperking tot oorvloedig, uit die oop grote / die binneruimte uit te hef. universum en wat die klein aardse geslote / stilte in die onmeetlike laat asemhaal. Woordgebruik Die weglating van die Die vrouefigure in Vermeer se Titel: "Vroue van Vermeer" bepaalde lidwoord, die, in skilderye is tiperend van die die titel van die gedig dui milieu waarin hulle hul bevind: die op die universele lot van man het gaan werk en die vrou vroue in die sewentiende was tipies onderdanig en eeu. kuis./slegs 'n sieraad vir haar huis en vir haar man. Die woorde "alleen" en Die woordgebruik "alleen" en Versreël 1 en 2: Dit is meestal "binnenshuis" suggereer "binnenshuis" beklemtoon die 'n mooi jong vrou. / Meestal is die beperkte rol/plek van vrou se ingeperktheid. Sy is sy alleen binnenshuis, die vrou. meestal afgesonderd en op haar eie. Die "wit" "veraf" brief in Die brief verteenwoordig die Versreël 3: dalk met 'n wit die vrou se hand, dui op konkrete verbinding met die veraf brief wat sy vashou, kommunikasie van buite buitewêreld. Haar eggenoot is en plaas klem op die buite die binnenshuise grense afstand tussen die vroue van die vertrek waarin sy in die binneruimte en die vasgekeer is. geliefdes/mans in die buiteruimte. Die woord "veraf" Die afstand versterk die gedagte Versreël 3: dalk met 'n wit versterk die idee van van inperking van die vrou veraf brief wat sy vashou, afstand tussen die vrou teenoor die man se en die man. beweeglikheid. Die venster beklemtoon Die raam/venster is 'n skeidings- Versreël 5 en 6: voor 'n kleiner die vrou se ingeperktheid. middel tussen die buitewêreld en of groter oop / venster. die ruimte waarin die vrou haar bevind. Die vrou wat geposisioneer is voor " 'n kleiner of groter oop venster" kan moontlik dui op 'n smagting na bevryding van haar beperkende en inperkende bestaan. Die gebruik van die Die woord "daar" en die gebruik Versreël 6: Daar kom 'n ligte woorde "daar" en "kom" van "kom" dui op beweging, 'n geruis bevestig die vrou wat intrede van iets van buite af in die afgesny is van die vrou se beperkte omstandighede. invloede van buite. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 5 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Woorde soos "land-", Hierdie woorde het betrekking op Versreëls 7 tot 11: van 'n "wêreldkaart", die seevaarders wat in die wêreld aan uit 'n land- / of "seestrome" en sewentiende eeu die wêreld groter wêreldkaart / wat teen "skeepvaart" staan in deurkruis het en staan in kontras die muurvlak oorkant / hang, teenstelling tot die met die vrou se gebondenheid tot daar waar seestrome en wind beperkte, ingeslote die huis. loop / met haar land se ganse binnewêreld waarin die skeepvaart. vroulike figuur vasgekeer is. Die herhalende gebruik van "sy" – Versreël 12 tot13: "Sy staan, sy voer op haar eie, binne die sy sit, sy buk oor kant, sy inperking in die huis, bepaalde droom ..." skeppende aksies uit. Slegs sy doen hierdie aksies en is ook hier ingeperk en alleen. Die woorde wat na Die vroue in Vermeer se skilderye Versreël 16: ruimte van 'n objekte soos "skildery", is soms vasgevang in 'n skildery, skildery of spieël of in 'n "spieël" en "wynhouer" en soms sigbaar in 'n spieël of wynhouer verwys, weerspieël die dofweg in 'n wynhouer. Hierdie vrou se beperkte bestaan weerspieëlingspunte dui telkens "binnenshuis". op die vrou se teenwoordigheid binne die grense van die huis. Binne die vrou se Die woord "klavesimbaal" versterk Versreël 17: … of sy speel beperkte ruimte dui die die gedagte van 'n behoefte aan klavesimbaal woord "klavesimbaal" op ontvlugting/tydverdryf deur middel die tydverdryf van die van skeppende aktiwiteite./ vrou gedurende hierdie kreatiwiteit. tydperk. Teenstellings Die kleiner teenoor die Die "landkaart" teenoor die Versreëls 7 en 8: van 'n groter ruimte dui op die "wêreldkaart" asook die "klein wêreld aan uit 'n land- / of ingeperkte bestaan van afgemete vertrek" teenoor die oop groter wêreldkaart die vroue. "grote universum" dui op die Versreëls 21 tot 23: ín in die kontras tussen die vrou en die liefs klein afgemete vertrek, / man se leefwêrelde. oorvloedig, uit die oop grote / universum Die milieu van die vrou in Die vrou se eggenoot is buite die Versreëls 21 tot 23: ín in die 'n rustige, huislike (alleen) vertrek waarin sy haar bevind. Hy liefs klein afgemete vertrek, / atmosfeer word is waarskynlik iewers op een van oorvloedig, uit die oop grote / uitgebeeld in kontras met die plekke op die groter kaart wat universum die man se gevaarlike en teen die muurvlak hang. Die opwindende seereise. kontras tussen die vrou wat meestal binnenshuis is teenoor die man wat buitenshuis is en die buitewêreld ontdek, suggereer ook die grense/beperkings van die vrou. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 6 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Die teenstelling tussen Die verwysings na die buitewêreld Versreël 3: veraf brief wat sy die binne en buiteruimtes (bv. die "veraf brief" en die vashou, beklemtoon die "wêreldkaart") is in teenstelling Versreël 8: groter wêreldkaart verskillende leefwêrelde met die geslote, beknopte van vroue en mans in die binnewêreld waarin die vroulike sewentiende eeu. figuur vasgevang is. Die kleiner teenoor die Die venster kan beskou word as Versreël 5 en 6: voor 'n kleiner groter oop venster dui op 'n kanaal of weg na die groter of groter oop / venster. 'n smagting na bevryding buitewêreld en dui dus die van hierdie vroue se skeiding tussen die vroue se beperkende en beperkende ruimte teenoor die inperkende bestaan. vryheid van die buiteruimte aan. Die ingeperktheid van die Die gebruik van "geslote" by Versreël 23 en 24: universum aardse bestaan "klein aardse stilte" beklemtoon en wat die klein aardse kontrasteer met die die beperktheid van die aardse geslote / stilte in die onmeetlikheid van die lewe teenoor die gedagte van onmeetlike laat asemhaal. ewigheid. asemhaal wat met die ewigheid gepaard gaan. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 7 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: KONTEKSTUELE VRAAG "Die bokser" – Ernst van Heerden Vraag Antwoord Punt 2.1 "kryt" ✓ 1 2.2 "fier"/"skynhou"/"slaan"/"ritmies"/"sterk"/"fel"/"mik"/"koes"/"wieging"/"woes"/"blits"/ "liemaak"/"skerm" ✓✓✓ 3 Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 2.3 Die woord "maar" verander die fokus na die aftakeling/weerloosheid van die bokser./lig die bokser se weerstand wat verswak, uit. ✓ 1 EN Die woord "tog" versterk die tema van sterflikheid van die mens./dui aan dat die geveg eintlik 'n figuurlike geveg is wat elke mens teen sy eie sterflikheid voer. / Die woord "tog" versterk die tema van veg voort (totdat ons sterf). ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 2.4 Die beletselteken is effektief/geslaagd: Dit suggereer die dramatiese neerstort/handeling/beweging van die uitgeslaande bokser./wanneer die bokser platgeslaan word./tydsverloop wanneer die bokser platgeslaan word./beklemtoon die onsekere uitkoms/onsekerheid oor die bokser se toekoms.✓ 1 Die kandidaat kan nie aandui dat die beletselteken NIE effektief/geslaagd is NIE. 2.5 Ja Die retoriese vrae betrek die leser by die gebeure van die boksgeveg./laat die leser nadink oor die aftakeling van die bokser./is effektief omdat dit op die spreker se aftakeling/onbegrip/onvermoë om die naderende dood te aanvaar fokus./ Die retoriese vrae suggereer dat 'n buitestander nou aan die woord is./die bokser besig is om sy bewussyn te verloor./beklemtoon die anonimiteit van die bokser./dat die leser hom met die bokser se lot kan vereenselwig. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 2.6 Letterlik: (Die gebruik van rymende koeplette ondersteun) die uitbeelding van twee opponente wat in die boksgeveg betrokke is. ✓ 1 EN Figuurlik: (Die gebruik van die rymende koeplette sluit by die idee aan dat) dit nie twee boksers is nie, maar elke/enige mens wat teen sy eie sterflikheid baklei. ✓ 1 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 8 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAAG "Tsunami" – Kobus de Wet Vraag Antwoord Punt 3.1 Die gedig handel oor 'n (spesifieke) tsunami (wat Japan op 11 Maart 2022 getref het). ✓ 1 EN "woedend" ✓ 1 3.2 Alliterasie/w-alliterasie/ Assonansie/ee-assonansie ✓ 1 EN Die gebruik van die beletselteken aan die einde van versreël 5 laat die leser toe om verder te dink oor die totale magteloosheid van die mense teenoor die kragtige tsunami./skep die oorgang tussen die krag en die gevolge van die tsunami. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 3.3.1 Ja Die gebruik van enjambemente ondersteun die voortsetting van die aksie/die verwoesting/onkeerbaarheid van/deur die tsunami terwyl dit van die see na die land beweeg./beklemtoon die paniek terwyl die tsunami teen 'n baie vinnige tempo skade aanrig. ✓ 1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 3.3.2 (Die vergelyking van "duisendtalle" met "oggendmis") dui op die weerloosheid van die mens teenoor die tsunami./onkeerbaarheid van die skade wat die tsunami (sal) aanrig./die vinnige tempo waarteen die mens se lewe deur die tsunami ontwrig (sal) word. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 3.3.3 (Die tipografiese wit spasie) beklemtoon die leemte wat gelaat is nadat duisende hulle lewens verloor het./die verdwyning van duisende mense onder die water./ spasie suggereer die verdwyning van die mense. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 3.4 Ja Die tsunami/monster het "duisendtalle" slagoffers geëis./ Dit verwys na die wekelange naskokke wat op die ramp volg. ✓ 1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 9 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne 3.5 C/Assonansie ✓ 1 3.6 Ja Die monster het slegs "teruggetrek" en is nie vernietig nie (wat dus 'n volgende aanslag in die vooruitsig stel). Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. OF Nee "na die dieptes" kan die idee skep dat die monster ver weg is./nie maklik weer na die oppervlak sal terugkeer nie.✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 10 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAAG "Suiwer wiskunde" – NP van Wyk Louw Vraag Antwoord Punt 4.1 "uurwerk kantel" ✓ 1 EN Die by sou nie die blom kon bestuif nie./Die blom sou nie bevrug kon raak nie./Geen nuwe lewe sou kon voortspruit nie./Die blom sou nooit kon saadskiet nie./Die blom sou nie doodgaan/"welk" nie. ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 4.2 Die punt word gebruik om die stolling van tyd uit te hef./Die punt illustreer die stilstand./finaliteit./oomblik van stilte. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 4.3 Die voorplasing van "hang"/"hang roerloos" (versreël 2) dui op bewegingloosheid./beklemtoon dat die by nie die blom kon bereik nie. ✓ 1 EN Die vergelyking ("het stil soos ys gaan staan" in (versreël 5)) dui op verstarring/ inperking (wat 'n kontras met die vrye beweging van lug vorm). ✓ 1 4.4 D/Alliterasie ✓ 1 4.5 Die normale funksie van die enjambement is gewoonlik om beweging en vloei aan te dui, MAAR hier word dit juis gebruik om die stolling van tyd te beklemtoon./die gevolge van stolling van tyd te bind. / 'n Mens sou verwag dat 'n gedig wat oor "stolling" handel baie leestekens het wat beweging juis sou stuit, maar die gebrek aan leestekens versterk die gedagte van groei./beweging. ✓ 1 Die kandidaat moet na beide kante van die ironie vir EEN punt verwys. EN Die (kruis-)rym beklemtoon die bewegingloosheid./strakheid./plaas ekstra klem op die woord "versuim" sodat die verlies wat met die stilstand van tyd gepaard gaan, beklemtoon word./beklemtoon die einde van lewe. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoorde vir EEN punt aan. 4.6 Die afwesigheid van kleur is ook een van die gevolge van tyd wat kantel./dui daarop dat, wanneer tyd stilstaan, kleur ook verdwyn./Kleur simboliseer lewe en die afwesigheid van kleur versterk die gedagte dat alle vorme van lewe ophou. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoorde vir EEN punt aan. [10] EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 11 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne ONGESIENE GEDIG (VERPLIGTEND) VRAAG 5: KONTEKSTUELE VRAAG "november" – Bibi Slippers Vraag Antwoord Punt 5.1 "november kom soos 'n gaap (uit die oop kaak van die jaar)" ✓ 1 EN Die jaar maak amper klaar (soos iemand wat na 'n lang dag moeg is en wil gaan slaap)./Die mense is moeg na 'n lang jaar se werk (en dra hulle moegheid op die jaar oor). / (Teen die agtergrond van die konteks van die gedig) kan die vergelyking daarop dui dat die einde van die jaar 'n mens onverwags oorval. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 5.2.1 Hy/Sy het op 'n digitale toestel/rekenaar/foon gewerk./op sosiale media verkeer./ niks positiefs/standhoudends gedoen nie. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 5.2.2 Nee Woordgebruik: Die spreker voel tyd het op hom/haar "uitgeloop" (is met ander woorde verkwis)./ Hy/sy voel hy/sy het tyd "oorryp" (met ander woorde vrot) laat word./ Hy/sy voel dat sy/haar siel 'n "af yskas" is (met ander woorde nie 'n verfrissing nie). ✓ 1 Retoriese middele: Die retoriese vrae dui die spreker se mismoedigheid oor/bevraagtekening van die gebruik van sy/haar tyd aan./ Die herhaling van "hoeveel" beklemtoon dat die spreker dink dat hy/sy sy/haar tyd gemors het. ✓ 1 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie. 5.3 Die fokus verskuif van die werk na vakansie hou. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan EN Beide aktiwiteite is volgens die spreker nutteloos. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan . EN "glasstukke" ✓ 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 12 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne 5.4.1 Die enjambemente lê veral klem op die "geskarrel"/gejaagdheid van die spreker se lewe (sonder om iets te bereik)./die feit dat die spreker nooit tot stilstand kom/tyd vir hom-/haarself maak nie. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 5.4.2 Die afwesigheid van hoofletters/gebruik van die vrye vers/afwesigheid van 'n rymskema/herhaalde gebruik van voegwoorde/polisindeton ✓ 1 [10] TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 13 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne AFDELING B: ROMAN Beantwoord EEN vraag. VRAAG 6: ONDERWÊRELD – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. KODE: LET WEL: M: Modelleerders • Dis 'n breë raamwerk van feite. V: Verdagte • Al die feite hoef nie genoem te word nie ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKSTE TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Greg se keuses veroor- Greg is 'n akademiese top- Bl. 164: "Hy verwag nege saak dat hy van 'n top- presteerder van wie nege onderskeidings van my." presteerder verswak tot 'n onderskeidings in matriek akademiese sukkelaar, wat verwag word. inspekteur Cele se agterdog wek. Greg se verset teen bloot sy pa Bl. 70: "Clones, hè, almal van ons se clone te wees, lei daartoe – clones van ons pa's. Dis wat dat hy dikwels gelate is oor die hulle hier met ons doen, issit nie?" agteruitgang van sy punte. "Hulle breinspoel ons sodat ons mooi kan glimlag, die regte dinge doen en sê. En in pappa se voetspore kan volg," Bl. 73: Is hy reg? En as hy reg is, gaan my toekoms ook soos my pa s'n lyk? Daardie ewige rat race die wêreld vol, om soveel geld as moontlik te kry. Maar die ou wat die rat race wen is steeds 'n rot, is hy nie? Bl. 165: "Ja, Pa. Ek sê mos moenie worry nie." 'n Leuen, ek weet al die trein is aan die ontspoor ... Na Greg se bekendstelling aan Bl. 97: Kommer oor my skoolwerk hacking veroorsaak die op- knaag aan my gewete. Die jaar winding daarvan dat hy doel- het skaars begin en ek laat slap lê bewus sy akademie afskeep. ... Ek sal my agterent in rat moet kry ... Maar dis makliker gesê as gedaan as die onderwêreld jou naam ken en jou roep om te kom speel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 14 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Toe die skool na Greg se Bl. 178: "Ek sit hier met jou mening nie genoeg doen om skoolpunte van verlede jaar en Eckardt op te spoor nie, besluit hierdie jaar." ... "En ek moet sê, hy om self alles in die stryd te dit lyk nie vir my of daardie werp om uit te vind wat met onderskeidings binne jou bereik is Eckardt gebeur het en sy nie. ... Amper of dit nie dieselfde akademie ly verder daaronder. leerder se punte is nie." ... Sy is reg. My skoolpunte het drasties geval hierdie jaar. Ek het meer tyd aan hacking spandeer as aan skoolwerk. Greg skeep ook al hoe Greg is aan die begin van Bl. 193: "Jy's hulle hero, Greg. meer sy ander skool- matriek die hoofseun wat Veral die jong outjies." verpligtinge af wat tot leiding neem en deur sy maats Bl. 58: "Ek het hom op sy plek agterdog lei. gevolg word, maar sy keuses gesit gisteraand by die VRL- bring mee dat hy sy pligte vergadering. Dís hoekom ék kan afskeep en selfs deur sy laat lê, en hý vanoggend moet medeleerders as 'n loser sukkel om die Trappers uit hulle beskryf word. beddens te jaag." Bl. 165: Selfs Kwanele is minder op my case. Hy het al omtrent die VRL oorgeneem, dink ek. Dis in elk geval wat hy wou hê. Ek gee tog nie meer om nie. Bl. 76: Nie een van die ander ouens het saam met my gestaan teen Dok nie. Is ek dan hulle leier? Bl. 165: Loser. Daardie woord krap nog en dít voel ál nader aan die werklikheid. Greg speel aanvanklik vir die bl. 76: "… dis die kollege se plig eerstespan rugby, maar is om iets daaromtrent te doen. Nou! bereid om dit op te offer om En as julle nie nou dadelik begin Dok Pienaar te dwing om iets nie, sit ek nie my voet op 'n aan Eckardt se verdwyning te rugbyveld nie." "Ek gaan jou nie doen en om later self te dwing om te speel nie. … as jy probeer uitpluis wat met met my verskil, gaan sit dan maar Eckardt gebeur het. in jou koshuiskamer …" Bl. 179: "Jy sê die rugby hou jou onder meer vreeslik besig, maar dis nie wat ek hoor nie. Jy het Saterdag 'n groot wedstryd gemis ..." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 15 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Greg se keuse ten opsigte Greg is aan die begin die Bl. 193: "Jy's hulle hero, Greg. van sy vriendskappe gewilde vriend en leerder na Veral die jong outjies. Hulle sien veroorsaak dat hy 'n wie die ander opkyk en met wie op na jou," sê Eckardt, rustig soos verdagte word. almal tyd wil spandeer. altyd. Na Greg se aanvanklike Bl. 53: "Ek en 'n paar van my pelle vyandigheid teenoor Eckardt sal hom gou uitsort. Nes ons die vind hy in Eckardt 'n graadagts gaan uitsort." plaasvervanger vir sy broer Bl. 63: "Nee! Los hom net." Ek John en dié vriendskap bring steek my hand uit na Eckardt ... mee dat al sy skoolaktiwiteite Toe trek ek hom self uit die donker daaronder ly. gat." Bl. 119: Hy is iemand met wie ek kan praat as dinge by die skool pla. Eckardt sal luister as ek hom vertel van Nicole en hoe ek oor haar voel. Oor my pa … En my ma wat huilend gebel het … Bl. 180: "Jy raak bevriend met iemand wat baie ander mense as 'n buitestander sou bestempel ... Skielik is daar 'n groot verandering in jou skoolaktiwiteite. En dan raak hierdie ou weg." Soos Greg kies om, onder Bl. 83: "Beauty sleep," lieg ek. Ek Eckardt se invloed, toenemend kan tog nie vertel van die email by hacking betrokke te raak, wat ek gestuur het nie. vertel hy leuens vir sy vriende Bl. 161: "Net nog 'n halfuur, TJ, en skeep hulle af. asseblief." "Nee, kom! Lyk my jy en daai laptop van jou is deesdae soos 'n Siamese tweeling." Uiteindelik lei Greg se optrede Bl. 162: Dit is toe dat 'n tot 'n vertrouensbreuk in sy angswekkende gedagte by my verhouding met TJ en Plank, en posvat. Het die ander ouens nie wanneer hy wél 'n stukkie dalk iets aan Eckardt gedoen nie waarheid met TJ deel, verraai ... Dalk is dit hoekom Plank TJ hom. netnou gefrons het ... Weet Plank wat aangaan? Bl. 169: TJ bly 'n ruk lank stil, toe sê hy: Jy lieg vir my. Hoe lank nou al. Dink jy ek is stupid ..." Bl. 169 en 170: "En toe kyk ek vir TJ reg in die oë. "Belowe my jy vertel vir niemand nie." ... "Eckardt is 'n hacker, TJ." Bl. 176: TJ! Uit die manier wat hy na my kyk, weet ek: die klein vark het gaan squeal. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 16 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Sy ander skoolmaats verloor Bl. 76: Nie een van die ander vertroue in hom en noem hom ouens het saam met my gestaan selfs 'n loser. teen Dok nie. Is ek dan hulle leier? Bl. 85: "Kom ouens, vinniger!" por ek hulle aan. "Loser," kap een sag. Bl. 165: Loser. Daardie woord krap nog en dít voel ál nader aan die werklikheid. Greg se besluit om by die Greg besef gou dat hacking Bl. 78: "Maak toe die kamerdeur. onderwêreld van hacking soos 'n adrenaliensport is en Cyberspace se onderwêreld wag betrokke te raak maak van versoek Eckardt om hom te leer ..." Donker woorde, stikvol hom 'n verdagte. hack. opwinding. Bl. 81: In my broei daar nou 'n opgewondenheid. En die potensiaal van gevaar wat net skuins agter opwinding lê. "Sal jy my leer?" Greg se betrokkenheid by Bl. 89: Dit was ure terug al ligte hacking bring 'n gemaklikheid uit. So much vir my met die verbreking van reëls dissiplinepreek vir die VRL's. mee, sodat hy byvoorbeeld Bl. 127: Voor die netwerkkamer. ligte-uitreëls verontagsaam en Ek kyk weerskante af in die gang. by die netwerkkamer van die Daar is niemand ... skool inbreek. Hacking bring mee dat Greg se Bl. 169: TJ bly 'n ruk lank stil, toe optrede teenoor sy maats sê hy: Jy lieg vir my. Hoe lank nou verander, wat tot wantroue lei. al. Dink jy ek is stupid ..." Omdat Greg soveel tyd aan Bl. 103: Ek draai terug na hacking afstaan, skeep hy sy Kwanele. "Sal jy vir my skoolpligte, soos sy hoofseun- kerkdiensbeurt instaan?" skap, akademiese verpligtinge Bl. 178: Ek het meer tyd aan die en rugbyverantwoordelikhede, hacking spandeer as aan af. skoolwerk. Ek kon dit wegsteek vir my pa met 'n vervalste April- rapport. Bl. 179: "Hy was Maandag by die oefening, maar toe was sy been seer. Siestog." Omdat hacking onwettig is, kan Bl. 178: "En jy, Greg? Het jy ook Greg ook nie die waarheid rekenaars gehack?" "Nee," daaroor vertel nie en dit laat antwoord ek. "Ek stel nie juis hom nog meer skuldig lyk as sy belang in computers nie." betrokkenheid uiteindelik Bl. 178: Kan ek haar vertel openbaar word. waarmee ek besig is? Het ek al genoeg getuienis teen Dok? Nee, skree iets binne my. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 17 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Bl. 179: "Al hierdie goed," gaan sy aan, "laat my tot 'n slotsom kom wat jou nie baie goed laat lyk nie, Greg ... die ding oor die hacking wat jy eers stilgehou het totdat een van jou vriende vir ons kom vertel het." Greg se keuse om toe- Greg vertel leuens aan sy pa Bl. 165: "Ja, Pa. Ek sê mos nemend leuens te vertel, oor sy akademiese vordering moenie worry nie." 'n Leuen, ek bring mee dat hy sy en vervals selfs sy April- weet al die trein is aan die geloofwaardigheid inboet. rapport. ontspoor ... Bl. 99: En drie dae later pluk ek vir die heel eerste keer ... 'n wiskundetoets. Bl. 178: Ek kon dit wegsteek vir my pa met 'n vervalste April- rapport. Greg lieg vir sy pa, vriende, Bl. 84: Toe moet ek Nicole se meisie en die polisie oor sy oproep skielik kortknip ... "Sorry, betrokkenheid by skool- Nicole. Ek bel jou later. Ek moet verpligtinge, sodat hy meer tyd nou gaan." aan hacking/die soektog na Bl. 165: Ek moet nou gaan, die Eckardt kan afstaan. ouens wag vir my dat ons kan gaan oefen ... Weer 'n leuen. Daar is niemand wat vir my wag nie. En ek gaan ook nie rugbyoefening toe nie. Bl.179: "Jy sê die rugby hou jou onder meer vreeslik besig, maar dis nie wat ek hoor nie. Jy het Saterdag 'n groot wedstryd gemis ..." Greg lieg oor sy en Eckardt se Bl. 179: "Al hierdie goed," gaan sy betrokkenheid by hacking en aan, "laat my tot 'n slotsom kom inspekteur Cele sien juis dít as wat jou nie baie goed laat lyk nie, verdagte optrede. Greg. Jou naam op die selfoon, die MMS ... die ding oor die hacking wat jy eers stilgehou het totdat een van jou vriende vir ons kom vertel het. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 18 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne VRAAG 7: ONDERWÊRELD – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 7.1 John het selfdood gepleeg./'n oordosis pille gedrink. ✓ 1 EN Die druk wat Greg se pa op John geplaas het./Die verwagtinge wat Greg se pa van John gekoester het om te presteer het (volgens Greg) vir John te veel 1 geword. ✓ John het pille gedrink wat afkomstig was van Plus Ultramed/'n farmaseutiese maatskappy waarby Greg se pa betrokke was. ✓ 1 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.2 Greg sien iets van John se oë (tydens die Trapper-ritueel) in Eckardt en daarom word hulle vriende./ John het vir Greg aan adrenaliensportsoorte bekendgestel, daarom val hy vir Eckardt se uitdaging om by kuberkrakery betrokke te raak./ John was Greg se steunpilaar/vertroueling, daarom is Greg kwesbaar vir Eckardt se manipulasie omdat hy by Eckardt simpatie/begrip kry ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.3 Greg verwag/dink dat Eckard se insig uit sy goeie mensekennnis/toegeneentheid jeens hom/hul diepe vriendskap spruit, MAAR kom later agter dat Eckardt baie deeglik navorsing oor Greg gedoen het./geweet het dat Greg die modelkind moes word./hom met hierdie kamma insig sosiaal manipuleer om uiteindelik Dok Pienaar (en sy pa) se misdade aan die kaak te stel. ✓ 1 Die kandidaat moet na beide kante van die ironie vir EEN punt verwys. 7.4.1 Onsekerheid/twyfel/wantroue ✓ 1 EN Greg vang vir Eckardt op Jeffreysbaai (in die gang) naby Nicole se kamer./vermoed dat Eckardt in die nag by Nicole was./Hy het opgemerk hoe Nicole tydens die vakansie na Eckardt kyk. ✓ 1 7.4.2 Ja Sy dra by om van Greg 'n geloofwaardige karakter te maak as 'n 18-jarige, gewilde hoofseun./ Sy ontbloot Greg se vrees dat hy nog iemand vir wie hy lief is, aan selfdood sal afstaan./ Sy lei tot uiterlike konflik tussen Greg en Eckardt./ Sy lei tot karakteropenbaring by Greg./Eckardt./ Haar gewone tienerprobleme verhoog innerlike konflik/spanning by Greg. OF Nee Sy het bykans geen invloed op die hoofintrige nie./Die leser kry geen idee van hoe sy Greg se ontboeseming oor Eckardt ervaar nie./Die karaktereienskappe wat sy by Greg/Eckardt ontbloot, word ook deur ander karakters aan die lig gebring. ✓✓ 2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke feite vir EEN punt elk aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 19 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne 7.5.1 Greg weet hoe ver hy al gefaal het in die ideale wat sy pa vir sy matriekjaar koester./ Greg besef/vrees dat hy nie aan sy pa se verwagtinge kan voldoen nie./ Dit was nooit Greg se ideale nie, maar hy sukkel om dit reguit van sy pa te sê. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoorde vir EEN punt aan. 7.5.2 Greg is moedeloos/opstandig oor/verset hom teen sy pa se verwagtinge. ✓ 1 EN Ja Greg voel ontsteld omdat hy aan die eenkant graag sy pa gelukkig wil maak, maar hy besef dat hy nooit aan sy pa se verwagtinge kan voldoen nie./ Greg weet hy kan nie aan sy pa se verwagtinge voldoen nie, maar hy het nog nie die moed om dit aan sy pa te erken nie.✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. Die kandidaat moet na beide kante van die innerlike konflik vir EEN punt verwys. 7.6 Greg voel ongemaklik oor die feit dat die gesprek te na aan sy eie (onverwerkte) emosies kom./ Greg voel ongemaklik oor die feit dat Eckardt nie soos hy oor sy toekoms voel nie./dat Eckardt aan hom uitwys dat hy eintlik die drome van 'n loser het./ Greg wil nie verder daaraan herinner word dat hy nie soos sy pa oor sy toekoms voel nie./dat Eckardt soos sy pa na die lewe kyk nie. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.7 Hacking het Greg positief beïnvloed: - Hy het Project Nursery Rhyme ontbloot./nog mense se dood voorkom./ - 'n Nuwe identiteit vir homself geskep. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN Hacking het Greg negatief beïnvloed: - Hy het leuens aan sy vriende/ouers vertel./ - Hy het sy plig versuim./ - Hy het betrokke geraak by wetteloosheid./ - Hy het sosiale manipulasie gebruik (om Eckardt op te spoor)./ - Hy het sy waardes ingeboet. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.8 Clarens ✓ 1 7.9 Greg se teleurstelling (dat sy pa Dok Pienaar/sy sakebelange bo hom plaas) word verwoord. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 20 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Greg wil sy pa konfronteer met die bewerings wat Eckardt gemaak het./Konflik gaan ontstaan tussen Greg en sy pa oor sy pa se aandeel in Project Nursery Rhyme./John se selfdood./die regter se verdwyning. ✓ 1 EN Omdat Greg so fyn ingestel is op sy ma se emosies/haar gemis aan John/haar vrees dat hý iets kan oorkom, besef hy wanneer hy die paniek in haar oë sien, dat hy daaraan aandadig is dat sy moontlik haar man gaan verloor./besef hy dat haar paniek groter as sy woede is en dit kalmeer hom.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.10 The Candlestick-maker ✓ 1 EN Die naam is gepas. Greg se pa moes sy mediamaatskappy gebruik om die gevare van die nuwe siekte aan die lig te bring (sodat mense die vaksine sou koop). ✓ 1 7.11 Eckardt het die naam Ekk-0 gekies (na sy pa se selfdoodpoging) omdat dit die vrees kon verdryf./die magteloosheid kon verwoord om na antwoorde te soek./ net eggo's uit die onderwêreld te kry. ✓ 1 EN Nie Ekk-0 of Eckardt/een van die name is hierdie karakter se werklike identiteit nie./Albei name verskuil wie hy werklik is./Albei name is vals. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.12 Ja Waar Greg in TEKS A sy pa bloot as geharde sakeman/'n harde pa beskou, kry hy in TEKS B die insig dat sy pa ook 'n mens (van vlees en bloed) is. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 21 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – Pieter Pieterse VRAAG 8: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – OPSTELVRAAG LET WEL: KODE: • Dis 'n breë raamwerk van feite. B: Baas • Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Baas word as alleenmens Sy enigste geselskap is sy hond, Bl. 12: … en beland in 'n jare gekarakteriseer as hy na sy Brindle, as hy maande lank sy lange politieke oorlog om iets ouers se dood kies om op beeste jag en die vleis verkoop. van sy erfporsie te probeer die plaas aan te bly en sy behou. Uit desperaatheid word beeste te jag om iets van sy hy jagter. Maande lank jag hy erfporsie te probeer behou. meedoënloos sy eie beeste in die mopanieveld van Sable Ranch. Baas word as weeskind wat Hy is soekende na die warmte en Bl. 13: In 1991 pak hy sy na die gemeensaamheid van liefde wat hy by sy ouers gevind aardse besittings op die Land sy gesin smag, het./Hy keer terug na die plek van Rover en gaan terug na sy gekarakteriseer wanneer hy sy jeug en gaan werk by die plek van herkoms om iets van na sy familie in die saagmeule wat lank terug aan sy die drome van sy jeugjare Houtboschberg terugkeer. pa behoort het. terug te vind. Bl. 14: In die huise van die enkele familielede wat nog in die gebied oor is, kry Baas die warmte van gemeensaamheid waarna hy dikwels na sy pa en ma se dood verlang het. Baas se verset teen Wanneer Baas uiteindelik op Bl. 13: Selfs toe Baas later die Christendom en geloof na sy Manaka kom, distansieer hy Bybel minder gereeld uithaal, ouers se dood word getoon homself heeltemal van enige en uiteindelik glad nie meer deur sy keuse om nie meer geestelike aktiwiteite. nie, is dit of die hond aand na saans godsdiens te hou nie. aand wag vir die ritueel. Baas bly soekend en besef Die bosbouwerk en nabyheid van Bl. 14: Tog besef hy dat 'n dat sy familie nie die leemte sy familie bevredig hom nie. Hy mens mettertyd familie in sy lewe kan vul nie, besoek selfs nie eens sy ontgroei … Hy aanvaar 'n pos daarom kies hy om Suid- jeugvriend wat in die hospitaal is as toergids by 'n Afrika te verlaat. nie. safarimaatskappy in die noorde van Botswana. Baas se besluit om die Hy onthou hoe sy ma in die tuin Bl. 14: In 'n bedding dahlias whippet-tefie Lady te noem, blomme gesny het, maar besluit loop sy ma en blomme sny ... is bewys van sy soeke na sy ten spyte daarvan dat hy nie haar Hy besluit om die whippet-tefie moeder se liefde./die leemte Bybel wil inpak nie. Lady te noem. wat haar dood in sy lewe gelaat het. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 22 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Baas se assosiasie met sy Langs die Okavangodelta Bl. 15: Hy kan sy oupagrootjie se bootdroom bestudeer hy saans kaarte van ongedurigheid nie langer definieer hom. Daarom Barotseland en die gebiede langs besweer nie. besluit hy om sy die Zambezirivier. Bl. 15: Langs die oupagrootjie se drome na te Okavangodelta besef hy jaag. opnuut hoe sterk die moontlikheid vir toerisme in die wildernisgebiede is. Baas word as 'n Baas se kop staan Barotseland Bl. 18: "Hoe op aarde het vasberade mens wat sy se kant toe en dit is dan ook die oupagrootjie Dennis gedink oupagrootjie se droom ten rigting wat hy inslaan in 'n poging gaan hy 'n boot hier verby kry, alle koste wil verwesenlik, om op sy oupagrootjie se my honne?" ... Langs die voetspore te loop. verwronge stam hang 'n stuk gekarakteriseer as hy kies sinkplaat met die woorde om die werksaanbod as Manaka Evangelical Mission bootsman van die hand te netjies daarop geverf. wys. Bl. 34: Niemand anders as Dennis Chipman kon hierdie ranker geplant het nie, besef hy. Bl. 40: Na twee en negentig jaar het Manaka weer 'n Chipman vir 'n baas. Baas kies uiteindelik om Baas besef dat hy nie die geld het Bl. 38: Dit is die kans van 'n eerder die Zambezi Joy te om sy eie boot te bou nie en dat leeftyd. Die soort geld wat hy koop as sy eie boot te bou die verbeterings aan die Zambezi nodig het om sy eie boot te – wat hom as verstandig Joy minder geld sal kos. bou, besef hy lank reeds, het hy doodgewoon nie. en realisties karakteriseer Baas se keuse om onbe- Aanvanklik ignoreer hy bloot die Bl. 28: "Ek is nie 'n dokter nie," trokke by die gemeenskap mense van Barotseland, maar beduie Baas so goed hy kan. van Barotseland te bly raak teen sy sin betrokke as eers "Ek dra nie voorraad van die karakteriseer hom steeds as die dogtertjie van Manuel en later goed nie." Hy het net genoeg alleenloper./iemand met 'n Grace malaria opdoen – en hy malariapille vir homself wrok omdat sy ouers gee in beide gevalle sy laaste gebring. vermoor is./iemand wat malariapille om hulle lewe te red. Bl. 29: Baas weet hy gaan eerder gefokus op sy eie hom laat saamsleep. drome bly. Bl. 43: "Want jy het haar weggejaag maar agterna het jy tog die malariapille gebring." Bl. 35: Vir Manuel en sy gesin koop hy pakke mieliemeel en suiker. By die hospitaal kry hy 'n groot voorraad chlorokien ... Die feit dat Baas nie getrou aan Bl. 178: "Ek help mense omdat hierdie besluit kan bly nie en keer ek daarvan hou om hulle te op keer by mense in nood help, nie omdat ek iets betrokke raak, is 'n vooruitwysing terugverwag nie. Dis 'n na wat Whitey later die familiekwaal." "familiekwaal" sou noem. Bl. 234: Is dit dalk ook hoe die familiekwaal werk waarvan Whitey gepraat het? En hoe 'n kampvuur in die nag werk ... waar Manuel ... sit en wag vir Iemand om sy siek kind gesond te maak? Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 23 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Baas kies om in isolasie sy Hy jaag vir Grace weg as sy hom Bl. 63: Dink jy ek het eie probleme te probeer wil help. Barotseland toe gekom om oplos/vir homself 'n lewe te verantwoordelik te voel vir skep omdat hy na sy ouers almal se skete en kwale en se dood nie weer aan die hongersnood? Na my pa en verlies van mense na aan ma deur 'n spul barbare hom onderwerp wil word nie. vermoor is?" Bl. 93: "Laat my toe om in my eie taal duidelik vir jou te sê hoe ek voel: Loop. En bly asseblief van my af weg." Bl. 94: "Ek sal my eie probleme oplos, dankie." Bl. 93: "Ek wil ook nie weet van werksoekers en siek mense en honger mense en weeskinders en kruppel vrouens ..." Baas se reaksie elke keer as Baas vloek as hy hoor dat ouma Bl. 91: "Ek het maar net gedink hy met Christenskap Essie hom 'n Christen noem ek sal jou mond toehou. Die gekonfronteer word, dui op omdat hy vir Grace malariapille laaste keer toe iemand jou 'n sy keuse om niks met gegee het. Hy weier om saam Christen genoem het, het jy Christenskap te doen te hê met oom Scholtzie en die Du baie lelik gepraat." nie, omdat dit nie sy ouers Pisani's te bid./Nagmaal te vier. Bl. 126: Ek is nie in van boosdoeners kon red Barotseland om sendingwerk nie. te doen nie." Bl. 108: "Ek sal baie graag vir jou 'n gebed wil doen, neef." ... "Ag nee, wat, so erg is dit nie. Maar baie dankie vir die gedagte." Baas se keuse om Grace toe Hy erken dat hy iemand in sy Bl. 60: Grace moet Baas help te laat om hom te help wys lewe nodig het, iemand wat hom om tussen die tou mense deur hoe swak hy as gevolg van soos sy ma kan verpleeg. te kom wat vir hulle medisyne die siekte is. wag ... Bl. 61: Sy dra die kartondoos ... op haar kop. Baas se keuse om Baas besluit om die Du Pisani's te Bl. 118: " ... Die ander man wat uiteindelik die Du Pisani's te help omdat hy nie vir ouma Essie wit is, sal vir julle sê wat om te help om vir hulle 'n huis te nee kan sê nie. doen om 'n dak oor julle koppe bou karakteriseer hom as te kry." iemand wat nie kan nee sê Bl. 183: Baas en Nanna staan nie ten spyte van sy langs mekaar op hulle knieë onwilligheid om by om die dekgras oor die kerk se geestelike sake betrokke te nat vloer te versprei ... raak. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 24 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Baas se keuse om Baas besluit om die Du Pisani's te Bl. 118: " ... Die ander man wat uiteindelik die Du Pisani's te help omdat hy nie vir ouma Essie wit is, sal vir julle sê wat om te help om vir hulle 'n huis te nee kan sê nie. doen om 'n dak oor julle koppe bou karakteriseer hom as te kry." iemand wat nie kan nee sê Bl. 183: Baas en Nanna staan nie ten spyte van sy langs mekaar op hulle knieë onwilligheid om by om die dekgras oor die kerk se geestelike sake betrokke te nat vloer te versprei ... raak. Baas kies om nie by Riekert Riekert het gehoor dat Baas Bl. 132: "Moenie my verkeerd se diamantsmokkelary finansiële probleme het en dink verstaan nie, Baas. Ek probeer betrokke te raak nie, wat sy Baas sal 'n maklike teiken wees glad nie insinueer dat jy sterk morele waardes en sin om by diamantsmokkelary finansiële probleme het nie. Ek vir wat reg en verkeerd is, betrokke te raak, maar Baas jaag sê net ... ek betaal goeie pryse karakteriseer. hom weg. ..." Baas se keuse om vir Whitey Baas vra Whitey uit oor die vorige Bl. 174: "O, die ou van sy eie familieverwant- Baas Dennis en vul Whitey se buffeljagter? Ja, hy was my skap met die sogenaamde ontbrekende kennis met sy eie oupagrootjie. Hy was 'n Baas Dennis te vertel is feite aan. Kanadees ..." bewys daarvan dat hy Bl. 175: "Sê my, op watter respek vir Whitey het./ manier ... was die ou man jou gereed is om hom as oupagrootjie?" familielid te erken./besef dat Whitey ook nie familie het nie. Baas kies om Nanna se Nanna bring vir Baas 'n Bl. 235: Baas antwoord nie. Sy toenadering van die hand te worsstopper as geskenk en kom staan op ... Die Datsun ry in wys omdat sy 'n getroude lê by Baas om toenadering te die nag weg. vrou is, wat sy morele soek, maar hy verkies om nie oortuiging bewys. daarop te reageer nie. Baas se keuse om die Lozi- Baas hou nie daarvan dat die Bl. 185: "Hoekom het meneer stam se gebruike te Lozi-vroue soos die kinders Mosko of daardie meneer respekteer/vroue met respek behandel word nie. Kebbey nie kom sê nie? te behandel dui op sy eie Hoekom moet jy in die nag morele waardes. loop?" Baas kies om eerlik te wees Hy vra vir ouma Essie en die Du Bl. 207: Sonde is 'n gesindheid oor sy vrae oor Christenskap Pisani's wat van 'n mens 'n ... Christenskap is 'n en dit karakteriseer sy soeke Christen maak en kry verskillende gesindheid na antwoorde./verlange na antwoorde. Bl. 210: Ek het My laat vind sy oorlede ouers en die deur die wat My nie gesoek waardes wat hulle vir hom het nie, het hy in Whitey se geleer het. Bybel gelees. Ek het verskyn aan die wat na My nie gevra het nie. Bl. 138: "Wat maak van 'n mens 'n Christen?" "Geloof, natuurlik." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 25 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Baas se keuse om sy rol as Baas se eerste optrede as Bl. 243: "Dankie, Here. Amen." geestelike leier op Manaka te Christen is toe mnr. Jos hom vra aanvaar is karakteriserend om by ouma Essie se siekbed 'n van sy emosionele herstel./ gebed te doen. Sy kort gebed Die feit dat hy op Manaka 'n karakteriseer Baas as 'n jong holte vir sy voet gevind Christen. het./'n lewensroeping gevind het. Die feit dat Baas aan mnr. Jos Bl. 244: "Die deure en die noem dat die boubenodigdhede vensters vir die kerk het vir die kerk gekom het, dat Baas gekom," sê Baas. en mnr. Johnnie die planke en Bl. 244: By sy kamp dra Baas stutpaaltjies verf en Manaka Morena se horings teen die stelselmatig met horings afperk, is bult uit en slaan dit bokant tekenend van Baas se voorneme Manaka se naambord teen die om sy rol as geestelike leier na te stutpaal vas. kom – en werklik in sy oupagrootjie se voetspore te volg. Kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 26 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne VRAAG 9: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – KONTEKSTUELE VRAAG 9.1 Hy het 'n week by haar gebly en gee vir Baas die vyfrand om haar daarvoor te 1 vergoed.✓ EN Hy beskou Riekert se vyfrand as 'n vernedering vir ouma Essie omdat sy vir 'n volle week vir Riekert verblyf en kos gebied het. ✓ 1 9.2 Baas Dennis is Baas se oupagrootjie. ✓ 1 9.3 Die naarheid is 'n nadraai van malaria waarvan Baas nog herstel./ Baas het malaria gekry omdat hy sy laaste malariapille vir Ouma Essie gegee het omdat Grace siek was./ As gevolg van die naarheid het Baas besef dat hy sy buitestanderskap moes laat vaar./hy die hulp van ander moes aanvaar./ Baas was ongeduldig met die khuta/het die stampolisieman weggejaag omdat hy siek en naar was. ✓✓✓ 3 Die kandidaat bied enige DRIE soortgelyke antwoorde vir een punt ELK aan. 9.4 Die boot bind Baas aan sy oupagrootjie wat dieselfde droom gehad het om 'n pontboot op die Zambezi as besigheid te begin./ Die boot herinner hom aan sy ma, want hy vernoem die boot na sy ma./ Dit bring hom en Grace bymekaar toe hulle na die boot in die kanaal gaan soek het./ Die boot gee vir Baas 'n lewensdoel./rede om teen die nagevolge van malaria te stry./ Die boot is vir Baas 'n manier om 'n inkomste te genereer. ✓✓✓ 3 Die kandidaat bied enige DRIE soortgelyke antwoorde vir een punt ELK aan 9.5 Dit irriteer Baas dat Grace elke dag in sy ruimte is./dinge vir hom doen./dink sy moet hom terugbetaal omdat hy haar lewe gered het./dat hy op haar begin staatmaak./dat haar woorde vir hom sin maak en selfs 'n lewensles kan gee.✓ 1 Grace se betrokkenheid het finansiële voordele vir Baas./Grace neem die ruilhandel/verkope van vleis by Baas oor./Grace sorg vir Baas deur vir hom kos te maak./vir sy honde te sorg. ✓ 1 EN Hy moes vir haar sê dat haar ouers in 'n landmynontploffing oorlede is./Grace se ouers is in 'n landmynontploffing dood. ✓ 1 Die man met wie Grace sou trou, is op pad kerk toe oorlede./deur 'n seekoei gedood. 1 ✓ 9.6 Beide mans is platsak./arm. ✓ 1 9.7 Baas gee (twee keer) sy laaste malariapille vir 'n siek persoon./ Baas gee sy laaste geld aan Grace om klere en malariapille te koop./ Baas ry sy Land Rover stukkend toe hy pale vir die khuta moes aanry. ✓ 1 Die kandidate bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN Baas besef hy kan nie wegkom van sy verantwoordelikheid teenoor die mense van Barotseland nie./hy moet meewerk aan die herbou van die kerk. ✓ 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 27 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne 9.8.1 Voor die gebeure is meneer Daaimon as stamhoof afgedank./Mnr. Daaimon se stoel as stamhoof is omgegooi. ✓ 1 EN Tydens die fees word meneer Jos/ouma Essie se kleinseun as nuwe hoofman bekend- 1 gestel. ✓ 9.8.2 Ja Mubuyu was die tradisionele tuiste van die Lozi's se stamhoof./is die plek waar ouma Essie woon. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 9.9 Baas se broek was te groot vir hom (omdat hy gewig verloor het) toe hy malaria gehad het. ✓ 1 EN Ouma Essie het deur haar optrede geïmpliseer dat Baas, soos haar oorlede man, 'n sterk leier is./Baas haar oorlede man se plek as geestelike leier moet inneem. ✓ 1 9.10 Baas is 'n buitestander wat nie betrokke wil raak nie en die kort gebed illustreer sy aanvanklike teensinnigheid./Baas se kort gebed is tekenend van die kort tydperk dat hy weer as Christen optree./openbarend van sy huiwering om sy rol as geestelike leier te aanvaar. ✓ 1 EN Baas dank die Here dat hy uiteindelik iemand (Whitey)/'n nasaat van sy oupagrootjie op Manaka gevind het./ Baas is dankbaar dat hy geleidelik besig is om vir hom 'n lewe op Manaka te skep./ Baas is dankbaar vir ouma Essie/Grace se betrokkenheid in sy lewe. ✓✓ 2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan 9.11 Dit is die boumateriaal vir die nuwe kerk (wat Whitey aangery het.) ✓ 1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 28 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne VRAAG 10: VATMAAR – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. KODE: LET WEL: W: Tant Wonnie • Dis 'n breë raamwerk van feite. • Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Tant Wonnie maak die Sy kies egter om die buitekamer Bl. 110: Hulle het op ander se keuse om haar huis aan vir hul uit te hou sodat sy en genade in 'n buitekamer gebly die Wingroves te verkoop haar dogters hul eie slaapplek wat eens op 'n tyd aan hulle sodat sy onafhanklik kan het. behoort het. wees na Heinrich in die oorlog dood is. Tant Wonnie se keuse om Tant Wonnie het nooit nodig Bl. 112: Tant Wonnie was 'n enige werk te doen eerder gehad om te bedel nie, omdat sy wasvrou … Dit was die meeste as om van ellende te nie skaam vir enige werk was van die tyd in ruil vir iets om te krepeer wys dat sy enige nie, selfs dié van wasvrou. eet: Ons het nog nooit honger werk as eerbaar beskou. gaan slaap nie en Tant Wonnie het met trots gesê … Tant Wonnie se keuse om Dit lei daartoe dat Piet de Bruin Bl 131 "… en toe byt ek met al haar teen Piet de Bruin se vir jare daarna probeer om die my krag." attensies te verset help lewe vir haar moeilik te maak, haar om haar selfrespek maar hy slaag nie daarin nie. te behou. Tant Wonnie huiwer nie Sy staan haar man teen mev. Bl. 135: " … jy het geen reg om om op te staan vir wat De Bruin wat Kaatjie vir mev. my kind vir die Bosmans te gee verkeerd is nie omdat Bosman gee. nie …" haar sin vir reg en verkeerd baie sterk is. Tant Wonnie maak die Tant Wonnie maak velriem- Bl. 127: As sy niks ander werk keuse om, ten spyte van skoene en gee dit die meeste gehad het nie, het sy haar armoede, ander van die tyd verniet weg aan velriemskoene in haar kamer mense in nood te help, vroue. Sy gee medisyne vir gemaak … Om haar het daar wat haar naasteliefde en Onie-as vir die snye op sy lyf. nou vroue gestaan met onbaatsugtigheid Sy gee die gemmerbier selfs velriemskoene aan hulle voete uitbeeld. aan Settie September. Tant … die meeste van die tyd verniet Wonnie het medisyne uit wilde gegee het … knoffel gemaak en aan die Bl. 111: Tant Wonnie wou nooit inwoners van Vatmaar gee. sê hoeveel die medisyne kos nie. Sy het net gesê gee wat jy wil. Bl. 127: … het 'n hart van suiwer goud gehad. Sy was vreesloos in haar naasteliefde. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 29 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Tant Wonnie besluit om die Bl. 111: Hy het 'n koei en 'n kalf waterput vir slaggoed te daarvoor betaal. verkoop. As Tant Wonnie Bl. 111: En soos dit gaan met lewensgebruik van die water by mense wat regtig arm is, is die Dirk Twala kry, deel sy dit ook water en die meeste van die met die mense van Vatmaar. bulletjie se vleis met die mense gedeel. As sy nie vir haar werk Tant Wonnie kies om nie haar Bl. 134: "Toemaar, daar was 'n deur die mense van geld later te gaan haal nie, want dag wat jy my nodig gehad het, Vatmaar betaal is nie, tree sy is nie 'n bedelaar nie. …" sy ook met waardigheid en trots op. Omdat Tant Wonnie die Daar was baie venynige Bl. 126: Sy was van 'n hoër keuse gemaak het om aanmerkings oor Tant Wonnie. statuur as hulle en het aardse "skoon" te lewe haal sy armoede geken. Sy het geen haar Martha September en vrees in haar gehad nie, en om ander vroue se gramskap skoon te lewe was vir haar die en jaloesie op die hals en vernaamste ding. steur haar nie daaraan Bl. 112: … maar een van die nie. Cape Coloured-vroue het gesê: Dit is van teel wat sy so loop, van ses kinders verniet in die wêreld bring. Settie September beskuldig Tant Bl. 125: Baas, hierdie vrou, sê Wonnie van die diefstal van haar Mevrou September en wys na trouring en beswadder haar Tant Wonnie, het my trouring naam agterna by die mense van gesteel. Vatmaar. Bl 189: Tant Wonnie het sit en dink: … Ek wonder watter liegstories nou vertel en uitgedink gaan word. Tant Wonnie kies om met Tant Wonnie stap die stuk pad Bl. 127: Tant Wonnie het met waardigheid na haar na Du Toitspan sonder om te kla haar kort treetjies begin loop … arrestasie op te tree en of haar selfrespek te verloor. Tant Wonnie het haar kop gelig beïndruk selfs die en na hulle gekyk … Sy het magistraat met haar begin bid … eerlikheid en nederigheid. Tant Wonnie maak van die Bl. 127: God help my. arrestasie en tronkverblyf 'n Bl. 130: Soek eers die Koninkryk geestelike reis wat haar van God binne-in jou want Ek uiteindelik net sterker laat glo en woon in jou. van haar valse trots verlos. Die magistraat besluit om Bl. 180: Come to my office, the Tant Wonnie te help deur aan court will grant you your haar 'n huweliksertifikaat uit te marriage certificate. reik wat haar geregtig maak op Bl. 180: Die magistraat het 'n oorlogpensioen. geweet sy sou nie sonder 'n trousertifikaat vir 'n war widow's pension kwalifiseer nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 30 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Die hofsaak gee 'n groter Bl. 180: see that this woman menswaardigheid aan Tant receives a new pair of shoes and Wonnie. a dress. Tant Wonnie kies om Sy betaal die sjieling namens Bl. 188: Tant Wonnie het alles Settie September te die Septembers dat hulle saam gehoor en gedink: 'n Mens steel vergewe vir die valse op die kapkar na Vatmaar kan nie met die kleur van jou vel nie, aantygings teen haar, wat ry. Sy laat egter nie toe dat die maar jy vergeef as jy self vergeef 'n besliste aanduiding van Septembers op haar trap nie, wil word…" haar sterke karakter is. want as hulle haar met Bl. 190: Altwee Septembers het disrespek behandel nadat hulle snaakse geluide gemaak terwyl haar gemmerbier uitgedrink het, hulle deur die lug trek … Toe gooi sy met Suzan se hulp vir gooi Suzan Mevrou September hulle van die kapkar af. se skoene agterna. As die geleentheid hom As gevolg van die Bl. 238: My ouvrou het my vertel voordoen, kies tant oorlogpensioen wat sy na die van die plan om die huis aan Wonnie om haar vorige hofsaak kry, is sy in die posisie julle terug te verkoop, en dat huis van die Wingroves om vir 'n slag iets vir hulle as julle die kiste vir ons sal reghou terug te koop wat 'n teken gesin te kan doen. tot ons hulle nodig kry … van die herwinning van Bl. 239: Kom, sê Missus haar eertydse selfwaarde Wingrove, kom kyk hoe skoon en selfstandigheid is. het ek jou huis gehou. Tant Wonnie kies om Kenny se leed oor wat met Bl. 294: O nee, sê Tant Wonnie, Kenny as een van die Kaatjie gebeur het, word 'n nie vandag nie. Vandag gaan gesin te aanvaar as sy samebindende faktor tussen onse seun by sy nuutgevonde hoor dat hy, net soos hom en Tant Wonnie en Suzan. familie deurbring. Kaatjie, 'n slagoffer van Bl. 295: Kenny het geweet hy is omstandighede was en in hierdie arm, ongeslypte familie wys daardeur hoe groot van Vatmaar aanvaar. haar hart vir ander mense en hul leed is. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 31 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne VRAAG 11: VATMAAR – KONTEKSTUELE VRAAG 11.1 Hulle was verantwoordelik vir die ontstaan/groei van Vatmaar./ Hulle was saam in die Boere-oorlog (aan die Engelse se kant). ✓✓ 2 11.2 Hy het die brief gelees waarin die dorpsraad van Du Toitspan terugvoering gee oor Vatmaar se aansoek vir 'n erf vir hulle nuutgestigte kerk. ✓ 1 EN Oupa Lewies was Engels./Die brief was in Engels geskryf./ Oom Chai respekteer steeds sy rang as "corporal"./ag Oupa Lewies belangriker./is van mening dat Oupa Lewies meer gesag dra. ✓ 1 11.3 Reël 1: die "rukkie stilte" is omdat die mense nie die taal (Engels) waarin die brief geskryf is, verstaan het nie. ✓ 1 EN Reël 8: die "lang stilte" is omdat hulle nie 'n erf in Du Toitspan vir hulle kerk gekry het nie. ✓ 1 EN Die lang stilte impliseer dat die mense die inhoud van die brief oordink./aan oplossings vir die probleem dink./geskok/teleurgesteld is dat hulle nie die erf gekry het nie. ✓ 1 EN Hulle het nie 'n erf om hulle kerksaal (wat hulle by die kerk in Du Toitspan gekry het,) op te rig nie./Hulle sou nie die kerk kon bou nie./Hulle sou hulle eie kerkerf moes koop./Hulle sou geld moes insamel om 'n kerkerf te koop. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan. 11.4 Trots/Respek: Tant Wonnie se trots/selfrespek het gemaak dat sy die buitekamer uithou toe sy haar huis verkoop het sodat sy haar eie blyplek het./Selfs ná haar arrestasie het Tant Wonnie haar trots/selfrespek hoog geag./ Samewerking: Tant Wonnie en haar dogters was betrokke in die gemeenskap op verskeie maniere: noodverligting, hulpverlening, verpleging, ens. ✓✓ 2 EN Tant Wonnie neem aan dat almal op Vatmaar, soos sy, hard werk vir wat hulle het, MAAR in werklikheid het Vatmaar ontstaan omdat mense/Oom Chai goedere van die verbrande plase gevat het. ✓ 1 11.5 Kaatjie/Katriena ✓ 1 Suzan ✓ 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 32 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne 11.6 Ja Niemand sal op 'n klipperige erf wil bou nie./'n Klipperige erf sal maklik braak/onbewerk lê./beskikbaar wees./goedkoper wees. OF Nee Dit sal moeilik wees om die saal op 'n klipperige terrein op te rig./Dit sal harder werk verg om die erf eers skoon te maak./voor te berei.✓ Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 11.7 Die twaksakkie simboliseer die gesag/respek wat Oupa Lewies in Vatmaar dra./Mense sal dus gewilliger/makliker iemand soos Oupa Lewies vertrou met 'n fondsinsameling. ✓ 1 11.8 Hy het in beter omstandighede grootgeword./meer verfynd grootgeword. ✓ 1 EN Ja Dit is 'n aanspreekvorm wat respek aandui./ Hy is die pa van Tant Wonnie se kleinkind. ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.9 Kaatjie is dood omdat daar nie 'n hospitaal/kliniek op Vatmaar was nie. ✓ 1 EN Ja Die kliniek is na Kaatjie vernoem, omdat Kenny só die ma van sy kind se lewe wou eer.✓ 1 11.10 Enersyds: die oudstes het Vatmaar begin,/was betrokke by die ontstaan van Vatmaar, daarom respekteer Kenny hulle bydrae deur te beplan om by hulle te begin. ✓ 1 EN Andersyds: Tant Wonnie se plan om almal te betrek is beter, want Vatmaar het gegroei en daar bly nou baie mense wat nie by die ontstaan van Vatmaar betrokke was nie. ✓ 1 11.11 Raadgewer/planmaker/beplanner ✓ 1 EN Onselfsugtigheid/diensbaarheid/wysheid ✓ 1 EN Onselfsugtigheid: Tant Wonnie gee velriemskoene/medisyne/die water van die waterput verniet weg. OF Diensbaarheid: Tant Wonnie gaan verpleeg mense wat siek is./tree as wasvrou vir die mense van Vatmaar op. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 33 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne DIE KWART-VOOR-SEWE LELIE – ELEANOR BAKER VRAAG 12: DIE KWART-VOOR-SEWE LELIE – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. Kode: LET WEL: I: Iris • Dis 'n breë raamwerk van feite. • Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Iris kies om alleen na 'n Hierdie keuse lei daartoe dat sy Bl. 38: "Keer my as ek dit partytjie te gaan, wat 'n vir Peter ontmoet – die man wat verkeerd het," het sy teatraal bewys van selfstandigheid die oorsaak daarvan sou wees aangekondig. "Jy gaat alleen is. dat Iris stelselmatig met haar na die paartie? "Ja." vooropgestelde sienswyses oor Bl. 36: Die Peter wat ek die huwelik en kinders gekon- ontmoet het, het nie veel van fronteer word. sy fiktiewe eweknie verskil nie. Dieselfde ruwe, ongekamde soort aantreklikheid, dieselfde selfversekering, dieselfde blonde meisie aan sy sy … en in die stilligheid gedink hy lyk nogal na sy prototipe, maar toe hy aan my voorgestel word en ek hoor sy naam is Peter het ek geskrik. Bl. 37: "Ek het alleen gekom. Wat van jou?" "Ook." Iris se keuse om saam met Peter komplimenteer Iris oor haar Bl. 36: "Die fleur de lis. Jy weet Peter na sy woonstel te naam en laat haar goed daaroor tog wat dit is?" "Ja." "Daar het gaan, eerder as om by die voel. jy dit dan. 'n Naam vol ryke partytjie te bly, het tot assosiasies." gevolg dat haar selfbeeld gebou word. Iris se keuse om saam met Elke keer dat Peter en Iris Bl. 39: Toe ek ná die partytjie Peter te slaap, lei daartoe mekaar daarna ontmoet het, het deur die donker, besadigde dat hulle verhouding, teen hulle seksueel verkeer, al het strate huis toe ry, het ek my die norm van die tydvak, Peter aangedui dat hy haar nie verwonder dat ek my op 'n seksuele vlak verstaan nie. maagdelikheid so vinnig, so ontwikkel. maklik en so ondeurdag aan Peter afgegee het. En dit bloot omdat sy fisionomie en naam my aan iemand anders herinner het. Bl. 43: Omtrent drie weke na die partytjie het ek een middag laat by ons voorhekkie uitgeloop … Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 34 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Bl. 50: "Ek raak nie weer aan jou nie,"het Peter my ingelig toe ons bibberend in die donker langs die swembad sit … "Omdat ek nie weet hoe jou kop werk nie." Bl. 62: "En as ek jou nou weer sou vra?" "Ek sal weer saamgaan. Maar jy het nie meer jou woonstel nie. Paula het my vertel."… " 'n Vriend het syne vir my geleen terwyl ek in die stad is. Het jy 'n motor?"Ek het my baadjie en handsak opgetel en agter hom aangeloop. Iris se keuse om Peter weer Wanneer Peter by Iris is, het die Bl. 40: Peter was werklikheid. te sien, laat die Peter van haar fantasie vervaag. Hy het hare op sy bors, fantasiekarakters voorarms en bene gehad … stelselmatig verdwyn. Iris se keuse om by dr. Die feit dat hierdie werk glad nie Bl. 42: "Ek wou nie 'n werk hê Anders te gaan werk, is 'n in die rigting van haar studies of wat my gedagtes in beslag sou keuse op pad na prestigeryk is nie, maak nie vir neem nie." selfstandigheid./getuig haar saak nie. Haar geluk is vir daarvan dat sy nie probeer haar die belangrikste oorweging. konformeer nie. Sy kies aanvanklik die werk Bl. 41: Ek het van dokter omdat dr. Anders se naam haar Anders gehou (sy naam het my fassineer. geamuseer: Anders. Anders as wat? En hy het toe reeds 'n hele paar keer gevra of ek nie vir hom wil kom werk nie. Iris kies 'n beroep wat haar Hierdie keuse veroorsaak konflik Bl. 41: "En dis waarvoor ek toelaat om haar kop met haar pa, maar sy bly by haar haar drie jaar op universiteit onbetrokke te laat bly en besluit en laat haar nie beïnvloed gehou het, om by die tandarts haar die geleentheid te gee nie – 'n karaktertrek wat haar help te werk. Spoeg weg te vee." om haar fantasiekarakters om selfstandig te kan optree. uit te brei. Iris maak die keuse om vir Deur vir Peter te gaan kuier, kies Bl. 79: Peter se laaste, Peter in Amerika te gaan sy teen Frederik, wat haar op onduidelike poskaart het kuier – en maak so 'n daardie stadium irriteer omdat hy voorgestel dat ons mekaar in keuse ten opsigte van haar te ernstig wil raak. New York ontmoet … verhouding. Bl. 79: Sy aantreklike, bedorwe gesig het my finaal laat besluit; in my etensuur het ek my plek gaan bespreek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 35 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Deur vir Peter te gaan kuier, Bl. 86: "Ek weet wat ek doen neem sy ook die besluit om op en ek wou buitendien altyd haar eie nuwe ervarings te oorsee gegaan het." beleef, selfs al beteken dit dat sy Bl. 87: "Ek wil gaan kyk hoe lyk teen haar suster Elsa se raad dit daar. Buitendien, ek gaan optree. Op hierdie manier eers vir Kara kuier. Onthou jy verander sy stelselmatig van 'n nie wat Ma altyd gesê het nie? naïewe meisie tot 'n volwasse 'n Iris blom net een keer per vrou wat vir haarself kan dink. jaar. Ek is aan die oud word en dit is tyd dat ek blom." Iris besluit om eers vir Kara Iris raak bewus van 'n diepe Bl. 91: Kara het teruggeleun te gaan kuier – wat haar die verlange as sy sien hoe Claude teen die kussings en haar hand insig gee dat sy ook vir Kara op die hande dra. teen sy wang gehou, 'n gebaar iemand in haar lewe wil hê so vol liefde dat ek vinnig wat vir haar liefhet – en weggekyk het, meteens hol word so voorberei op haar van verlange na Peter en latere huwelik met Peter. iemand van my eie om lief te hê. In Parys word Iris se selfbeeld Bl. 93: "Dis waar, weet jy … Jy verder gebou as eers 'n gas by het daardie soort gesig." Kara-hulle en dan later Kara self vir Iris vertel dat sy mooi is. As Iris haarself alleen in Sy kies om alleen New York te Bl. 97: Sielsallenig in hierdie New York bevind omdat verken en leer positiewe en stad. Wat moet ek doen? Peter nog nie daar is nie, negatiewe lewenslesse. Bl. 105: "Maar as ek in my maak sy keuses wat haar hotelkamer bly sit, gaan ek verder lewenswys/ niks ervaar nie. Nie goed of selfstandig maak. sleg nie. Dan kon ek net sowel by die huis gebly het …" Sy leer by die Engel dat sy nie Bl. 99: "Moenie alle mense alle mense moet wantrou nie, wantrou nie." terwyl Billy haar weer gemaan het Bl. 105: "En dit bring my terug om nie alle mans te vertrou nie. na die man. Jy moet versigtig Uiteindelik besef sy dat sy haar wees. Ek ken hierdie stad …" eie keuses moet maak. Bl. 107: Billy het my voor die hotel afgelaai … en my gemaan om weg te bly van vreemde mans. Iris leer by die vuurhoutjieman dat Bl. 123: "Dan pars ek dit en kyk almal 'n lewenstaak kan hê, wat waar die res inpas." haar weer oor haar blomoomblik laat wonder. Joe, die fotograaf laat Iris besef Bl. 119: "Elke fotograaf droom sy is nie 'n glips nie, maar 'n van so 'n ontdekking." potensiële model. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 36 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Iris kies uiteindelik om Dit is die begin van die proses Bl. 187: Gebeur dinge nie maar saam met Peter Vermont wat daartoe lei dat sy nie meer sommerso nie? My lewe toe te gaan en laat vaar die haar blomoomblik as die bestaan uit onsamehangende droom van 'n modelkon- belangrikste roeping in haar lewe flardes. trak. beskou nie. Sy begin besef dat 'n Bl. 133: "As jy wil blom onder mens se lewe nie noodwendig ateljeeligte met mense wat jou net uit een blomoomblik hoef te deurmekaar gaan boelie moet bestaan nie. jy dit doen. Ek gaan Vermont toe … Ek kan nie onbepaald sit en wag dat jy tot jou sinne kom nie." In Vermont besef sy dat sy Bl. 158: Ek het hulle daarvan sal hou om eendag haar toegemaak en op die voorkop eie kinders te hê. gesoen en besef dat ek dit nogal geniet het om huis-huis te speel met twee regte kinders. Iris kies uiteindelik 'n Sy besef dat sy nie sonder Peter Bl. 209: "Sonder Peter kan ek toekoms saam met Peter wil lewe nie. tog regtig nie klaarkom nie." omdat sy besef dat sy vervulling by hom ervaar. Iris kies om haar fantasieë Bl. 213: Hy was snaakser, vaarwel te roep omdat Peter haar warmer en meer dimensioneel soveel meer bied as wat sy met as die spookbeelde waarmee die fantasieë kon ervaar. ek my jeug omgedroom het. Iris kies om haar eie lewe Sy besef dat sy as mens Bl. 211: Tussen my susters se in te rig ongeag wat haar waardevol genoeg is en nie nodig verbete vrugbaarheid het ek en susters en ouers doen. het om in haar susters se skadu Peter rustig voortgeleef sonder te leef nie. om te vermeerder. Iris besef dat 'n mens se lewe nie Bl. 188: Dit was vyf jaar gelede volgens 'n fantasie ingerig kan en tot dusver het die toekoms word nie – die lewe gaan dikwels – of die entjie wat ons gevorder sy eie gang – en sy is gemaklik het – by geen voorspelbare of daarmee. gefantaseerde plan gehou nie. Om mee te begin het my enkel skeef aangegroei … Bl. 218: Wat die toekoms verder vir ons inhou, weet ek nie en verklik die Engel ook nie. Deur Iris se keuses in haar Iris leer geduld aan/om Bl. 220: "Wees geduldig … Dis lewe doen sy nie net vergenoeg met haar amper tyd." ervarings op wat haar tot 'n lewensomstandighede te wees. Bl. 211: Tussen my susters se volwasse vrou laat verbete vrugbaarheid het ek en ontwikkel nie, maar toon Peter rustig voortgeleef sonder ook belangrike om te vermeerder. karakterontwikkeling. Bl. 214: Ek was in die wolke omdat ek die tuin en die kwart- voor-sewe-lelie geërf het … Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 37 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Iris leer, onder leiding van die Bl. 217: "Ek is nie Engel, dat sy verantwoordelikheid verantwoordelik vir jou en jou vir haar eie lewe moet neem. mense nie," het hy kalm gesê. "Ek gaan dit ook nie weer vir jou sê nie. Jy sien jouself as 'n kind wat leer loop en my as die ma wat met haar arms beskermend weerskante van die kleuter saamloop om te keer dat hy nie val nie. Ek is nie 'n loopring nie. Ek maak nie reg waar jy verbrou het nie …" Iris kies ten slotte om as Sy besef skaam dat sy haar soos Bl. 217: Ek het my op ons bed selfstandige vrou haar 'n kind gedra het deur die Engel neergewerp en gehuil, nie net fantasiewêreld finaal agter vir die ongeluk te blameer. van skok nie, maar ook omdat te los na Peter se ek beskaamd was oor my ongeluk./verantwoordelik- uitbarsting. heid vir haar omstandig- Bl. 218: "Vergewe my," het ek hede te aanvaar. gesê. "Ek was ontsteld." Bl. 218: En dit was nie vir my nodig om my Rochester aan die hand rond te lei nie. Wat die toekoms verder vir ons inhou, weet ek nie en verklik die Engel ook nie. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 38 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne VRAAG 13: DIE KWART-VOOR-SEWE LELIE – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 13.1 Peter wil graag trou. ✓ 1 13.2.1 Bettie raak maklik neerslagtig./depressief./is pessimisties oor die lewe. ✓ 1 Bettie probeer graag die aandag op haarself vestig./reaksie uitlok. ✓ 1 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. EN Ja Brian wil nie met Bettie trou nie (hoewel sy graag wil)./openbaar geen ambisie/dryfkrag om sy en Bettie se verhouding verder te vat nie./laat toe dat sy kinders sy en Bettie se tye saam versuur. OF Nee Bettie se ouers se sinlose dood het hierdie houding laat posvat./ Brian se kinders maak haar tye saam met hom onaangenaam. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.2.2 Hierdie woorde laat Iris later in die aand dink dat Bettie selfdood wou pleeg. ✓ 1 EN Iris beskou Bettie se oënskynlike selfdoodpoging as 'n manier om 'n held te wees,/haar blomoomblik te beleef, MAAR dan blyk dit dat Bettie net siek was aan haar maag/breek Iris haar been/moet Iris self gehelp/verpleeg word eerder as om die held te wees. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat moet na beide kante van die antiklimaks vir EEN punt verwys. 13.3 Johanna is Iris-hulle se (bruin) huishulp. ✓ 1 EN Johanna is vir Iris 'n ma-figuur./die een wat in Iris se ouerhuis die huishouding behartig./ Johanna is vir Iris 'n vertroueling./iemand wat na haar luister./ Johanna bied vir Iris sekuriteit./die vertroosting dat sy (Iris) vir haar werklik belangrik is. ✓ 1 Die kandidaat bied enige soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN Ja Johanna is altyd reguit./tree nie op soos wat 'n mens van 'n huishulp in daardie tyd verwag nie./ Johanna is die enigste in die huis wat iets rassisties sê oor Kara se kêrel./man./Claude./ Johanna weier om vir Iris-hulle "kleinmies" te sê soos ander huishulpe./dwing Iris se pa om vir haar 'n woonstel te bou. ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 39 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne 13.4 Iris het ook die behoefte gehad om iets anders te wees/word omdat sy ontevrede was met haarself (maar Kara het haar voorgespring)./Dit was net weer vir haar 'n bewys dat haar susters se lewenskeuses voorrang bo haar behoeftes gekry het (want haar ouers het berge versit om Kara tot ander insigte te bring, maar niks daaraan gedoen dat Iris met 'n student uitgegaan het nie). ✓ 1 EN Kara het getrou,/het geboorte geskenk,/wou kinders in elke kleur van die reënboog hê, terwyl nonne selibaat moet wees. ✓ 1 13.5 Iris se ma Iris se ma het nooit na Iris geluister nie, wat Iris laat glo het dat sy iewers haar eie tyd sal moet kry om te blom./ Sy het Iris haar naam gegee wat sentraal staan in Iris se filosofie dat sy (soos die iris) een geleentheid gaan kry om te blom. OF Kara/Elsa/Iris se susters Iris het altyd gevoel dat Kara/Elsa/haar susters se behoeftes belangriker as hare geag word, wat haar behoefte om haar eie blomtyd te hê, aangevuur het./ Kara/Elsa/Iris se susters het familiename gehad, terwyl Iris se naam in 'n woordeboek was, wat haar oortuig het dat dit 'n betekenis in haar lewe moet hê. OF Johanna Johanna was 'n ma-figuur wat vir Iris gewys het dat vrouens nie stereotipiese lewens hoef te lei nie./vir Iris aangemoedig om haar eie drome na te jaag. OF Bettie Bettie het Iris se idee van 'n blomtyd openlik uitgedaag, wat Iris laat nadink het oor haar lewensfilosofie./Nadat Iris haar been gebreek het (toe sy verkeerdelik gedink het dit sal haar blomtyd wees as sy Bettie red), kry sy die insig dat 'n naam net 'n naam is. ✓ 1 Die kandidaat bied enige soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.6 Elsa wou hê dat Peter met Hannes oor sy (buite-egtelike) verhouding met 'n student praat. ✓ 1 13.7.1 Peter verwys na Iris se verhouding met die Engel./wat glo sy het haar eie Engel.✓ 1 13.7.2 Peter se pa dink die Engel is 'n teken dat Iris met okkulte deurmekaar is. ✓ 1 EN Iris spreek Peter se pa altyd as "die Oom" aan (en nie as "Pa" nie, omdat hy nie die Engel se teenwoordigheid wil aanvaar nie). ✓ 1 EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 40 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Peter se pa is afsydig teenoor Iris./nooit hartlik/gasvry teenoor Iris nie./hou haar weg van sy broeiende duiwe. ✓ 1 13.8.1 Omdat Iris gevoel het dat niemand na haar luister nie, het sy in haar fantasieë alter ego's geskep wat hulle man kan staan. ✓ 1 As die realiteit vir Iris onaangenaam was, het sy in haar fantasieë ontsnap na 'n wêreld wat haar gepas het. ✓ 1 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. EN Sy het spesifiek by dr. Anders (as tandartsassistent) gaan werk om tyd te hê om aan haar fantasieë te borduur (omdat die werk nie verstandelike eise aan haar gestel het nie). ✓ 1 13.8.2 Greta en Eduard se storie was verantwoordelik dat daar 'n verhouding tussen Peter en Iris ontstaan het (omdat daar 'n Peter-karakter in die fantasie was, wat veroorsaak dat Iris saam met Peter na sy woonstel toe is). ✓ 1 EN Peter en Iris se verhouding het aan Iris bewys dat die werklikheid beter as enige fantasie kan wees en daarom het dit uiteindelik die fantasie vervelig laat word./laat doodloop. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.9 Elsa is die dominante persoon in hulle verhouding./neem die belangrike besluite in hulle huwelik. ✓ 1 EN Ja Elsa word voorgehou as iemand wat lewe met 'n doel voor oë/wat haar lewenskoers kies en in TEKS H wys dit dat, al was Peter nie daarvoor lus nie, hy tog (oënskynlik) gedoen het wat Elsa van hom verwag het./sy tog regkry dat mense volgens haar planne optree. OF Nee Al word Elsa in TEKS G voorgehou as iemand wat haar doelwitte baie doelgerig nastreef, het Hannes tog teen haar wense 'n (tipe) verhouding met 'n "harige student" aangeknoop./nie by Elsa se beplanning gehou nie (deur 'n buite- egtelike verhouding met 'n "harige student" aan te knoop). ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 41 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne AFDELING C: DRAMA Beantwoord EEN vraag. KRISMIS VAN MAP JACOBS – Adam Small VRAAG 14: KRISMIS VAN MAP JACOBS – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. KODE: LET WEL: M: Map • Dis 'n breë raamwerk van feite. • Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. MAP SE ROL AS HOOFKARAKTER Map is die hoofkarakter in Reeds in die titel van die drama KRISMIS VAN MAP JACOBS die drama. kan ons aflei dat Map 'n belangrike rol gaan speel aangesien sy naam en van daarin voorkom. Die intrige en gesprekke Selfs al is hy nie op die verhoog Bl. 6: Omdat Map Jacobs nou van ander karakters nie, word daar na Map verwys. ytkom en ammal moet nou sentreer rondom Map. Die gebeure in die drama beginne cover-up!? sentreer rondom Map Jacobs en Bl. 37: (terwyl sy bly werk) En sy lewensverhaal. Sy karakter mister Jacobs, waar is hy? verander en groei namate die drama vorder. MAP SE ROL AS GELIEFDE PERSOON As kind het Map 'n geluk- Map was 'n skrander leerling op Bl. 24: ... Ek wil oek iets gewies kige, liefdevolle geaard- skool wat ook toekomsdrome het ... Ek was goed op skool ... heid wat mense na hom gekoester het. toe aantrek. Blanchie voel aangetrokke tot Bl. 14: Hy raak aan haar. Sy aan hom van skooltyd af. Nadat hy hom. Hulle soen mekaar ... vrygelaat is, het sy nog steeds Bl. 24: Ek het jou ... nog al die tyd gevoelens vir hom en hy voel ... lief ... dieselfde. Bl. 46: ... Ons was same op skool, in Elsiesrivier ... alles het mooi gelyk, ek het gehou van haar, sy't gehou van my, en toe ... Bl. 60: Ek is so vuil Johnnie ... Jy is ... mooi ... Johnnie ... Wat het ... van ons geword ... Map het ideale en streef daarna Bl. 31: ... Vark, wittes, vir my 'n job om 'n beter werk as 'n bode te wil gee vir messenger!!? kry. Hy toon ook 'n mate van snobisme aangesien hy nie die werk as bode wil aanvaar nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 42 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne MAP SE ROL AS LEIER Map openbaar sterk en Map word die leier van drie Bl. 32: 'it was drie gangs. Ek was swak leierseienskappe. bendes en hy aanvaar sy elkeen se leader, elke keer. Ek leiersrol in die gemeenskap. was altyd die leader ... As leier is Map beïnvloedbaar. Bl. 33: ... Say the word, sê Gappie Hy gee toe aan druk om toe- Martin, en hy sê vir my "Chief" ... stemming te gee aan Gappie Toe gee ek in. O God, vergewe Martin vir die verkragting van my! twee vroue. Hy gaan gee homself oor aan Bl. 35: Toe's ek poliesstasie toe, die polisie nadat hy moord na die sergeant op night-duty ... gepleeg het. Ek het vir Ivan Philander doodgestiek, nou net. Toe hou ek my hande yt, vi' die boeie ... Ek het myself op-gegie. Map is 'n gevreesde bendeleier Bl. 16: Ma' Map was die leader, wat ook hardvogtig en wreed kan man ... Hy was mos altyd die wees, Cyril en Richie verwys na leader ... Ennie leader moet die Map as 'n "vark”. responsibility vat ... Hulle ammal was vuil varke ... MAP SE ROL IN DIE GEMEENSKAP Map is aanvanklik 'n Map is 'n lid van die Kersorkes. Bl. 11: ... Die band practise seker rolmodel wat betrokke by Die saksofoon wat in die slot al vir Krismis ... die gemeenskap in die opklink, suggereer dat hy weer Bl. 37: ... Ek het hom nog nooit township is. sy rol en plek in die gemeenskap selwers ge-meet nie ... Boeta het inneem en dat hy aanvaar is. gesê hy het al previously in die band in gespeel ... Ná sy vrylating wil die Kersorkes Bl. 46: Map Jacobs, obviously, sal nie vir Map weer terughê nie, die band nou 'n naam gee, so want hy het nou 'n reputasie. Dit steer ma' clear van Map Jacobs is bewys daarvan dat hy sy af ... Even die verskoning: Ons posisie in die gemeenskap het al klaar 'n sax, as ons gewiét verloor het. het jy kom ýt, ou Map, maar ons het nie gewiet nie ... Na sy tronkstraf is Map nie meer Bl. 10 en 11: ... ek het gesê vir snobisties nie en verskil sy haar enige soort werk, 'it maak optrede radikaal van toe hy 'n nie saak wat nie ... Dit maak nie bendeleier was. Map is na sy saak nie ... Ek wil net daai kans tronkstraf nie negatief oor die hê, om te wys ... lat ek 'n annerste toekoms nie, maar optimisties. man is ... Selfs na sy vrylating, as hy Bl. 46 en 47: Blanchie ... ek was teenstand in die gemeenskap nie meer die ou wat jy op skool ervaar,/nie werk kan kry nie,/deur geken het nie, ek het 'n regte vark La Guma uitgedaag word, laat hy geword, maar nou, ek het weer hom nie manipuleer om kwaad te ge-change, ... Ek sil nie weer shit word/verkeerd op te tree nie. aanvang nie! Ek sweer 'it, voor 'ie Here ... Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 43 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne MAP SE ROL AS TRONKVOËL EN GEVANGENE Map word tronk toe Nadat Map toegelaat het dat sy Bl. 35: MAP: Toe's ek polies- gestuur vir moord. bende sy ma en suster verkrag, stasie toe, na die sergeant op beland hy self in die tronk vir die night-duty ... Ek het vir Ivan moord op Ivan Philander, wat Philander doodgestiek, nou net. bewys dat hy bereid is om Toe hou ek my hande yt, vi' die verantwoordelikheid vir sy dade boeie ... Ek het myself op-gegie. te neem. Die tronkomstandighede Uit Map se gesprekke met sy ma, Bl. 9: Ek is 'n gechangede man, het positiewe gevolge vir terwyl hy in die tronk is, is dit ek ... het die Here Jesus gevind ... Map. duidelik dat hy berou oor sy dade Bl. 9: Ek is jammer, oor dit alles, het. Ma ... Ek het al gesê ... Ek is jammer, maar ma moet my glo ... Bl. 10: Ek sweer alles sal nou regkom, Ma ... Hulle moet my net 'n kans gee, daar buitekant ... Die tronkomstandighede Map is sewe jaar in die tronk wat Bl. 35: Ek het twaalf jaar gekry. het negatiewe gevolge vir veroorsaak dat sy verhouding Ek het sewe jaar geserve. Ek is yt Map. met Blanchie skipbreuk ly. op parole ... Bl. 46: ... 'Is net ... Hoekô avoid jy vir my, Blanchie? Na sewe jaar in die tronk, Die feit dat miss Africa nie vir Bl. 46: hulle kyk agter jou aan, of word Map op parool vry- hom 'n werk kan kry nie, laat hom hulle vir jou jammer kry, 'cause gelaat, maar voel steeds weer vasgevang voel. Hy kies 'n jy's so laag, jy try vir iets wat goed nie fisies vry nie. toekoms saam met Blanchie, is, maar foei tog! ... was in vir maar dit bevry hom nie uit sy moord, en soek 'n job! You must figuurlike tronk nie. be crazy! Dit blyk moeiliker te wees om 'n Bl. 45: En jou rekord, mister werk te kry, want nou het hy ook Jacobs, was vir ...? O, dit was vir, die stigma van tronkvoël, wat die dit is vir ... vir ... moord! Hulle sê werksmoontlikhede beperk. dan vir jou, om maar tyd op te maak, 'cause hulle't kant en klaar ge-decide ... MAP SE ROL AS GELOWIGE, BEKEERDE EN VRY MAN Tydens sy tronkstraf kom Map se geloof is na sy bekering Bl. 35: Ek het klaar gepraat. So Map tot bekering en vind vir hom 'n saak van erns. In die God vergewe my ... (sag) So God hy vergifnis. tronk kom Map onder leiding van vergewe my ... Apostel George tot bekering en toon hy berou oor sy sondes. Map openbaar 'n inskiklikheid in Bl. 35: Ek het twaalf jaar gekry. die tronk wat daartoe lei dat hy vir Ek het sewe jaar geserve. Ek is vroeë parool in aanmerking kom. yt op parole ... Bl. 45: ... Ek het my goed gedra, ek was jammer oor alles ... Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 44 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Na sy tronkstraf vervul Met sy vrylating keer hy nie terug Bl. 30: Hier is ek, Map Jacobs, Map die rol van 'n gereha- na sy wrede, aggressiewe skullag is ek. Here, en laag en biliteerde tronkvoël. bende-bedrywighede van vroeër vuil en vieslik, veraaner my, nie. Hy handhaaf nou 'n change my, Here! Lord, here am veranderde lewenswyse waar hy I ... Vat my, en maak moet my vergewe, nie kwaad word of soes wat U wil! kwaad met kwaad vergeld nie. Map vergewe vir Blanchie en Bl. 46: ... Ek mind nie wat ondersteun haar. Blanchie gedoen het meanwhile nie, ek mind van niks ... Bl. 60: ... Ek het vir jou ... alles ge-vertel ... Blanchie ... voor Apostel George ... voor die Here ... en voor ma ... Map vind ook vergifnis van sy ma Bl. 62: Dan, terwyl hy Blanchie ná sewe jaar wanneer sy vir die vashou, kniel Map – hy val half – eerste keer weer praat en sy voor Antie Grootmeisie neer ... naam noem. (praat vir die eerste keer in jare): Johnnie ... MAP SE ROL AS VERSORGER EN BESKERMER Map is liefdevol en tree Map tree versorgend en besker- Bl. 35: Ek het twaalf jaar gekry. versorgend teenoor sy mend teenoor sy ma op. Sy Ek het sewe jaar geserve. Ek is ma en Blanchie op. sagte geaardheid blyk uit die yt op parole ... manier waarop hy met sy ma praat. Map tree simpatiek en onder- Bl. 61: 'Is nie waar nie!! ... (Haar steunend teenoor Blanchie op liggaam ruk histeries. Map hou wanneer haar pa sterf. Hy haar vas.) probeer ook vir Blanchie beskerm. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 45 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne VRAAG 15: KRISMIS VAN MAP JACOBS – KONTEKSTUELE VRAAG 15.1 Apartheid ✓ 1 15.2.1 Maud impliseer dat dit nie die eerste keer is dat hulle vir Blanchie name skree nie./dat hulle dit al vantevore gedoen het./Maud probeer reaksie by Cavernelis uitlok. ✓ 1 EN Ja Sy speel op Cavernelis se gevoel/vererger die feit dat Blanchie gespot word/sê dat sy dit nie meer kan vat nie sodat Cavernelis hulle uit die township kan neem.✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 15.2.2 Sy hou nie van hulle nie./dink hulle is sleg./sien neer op hulle. ✓ 1 Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aanbied. 15.3 Slegte name vir 'n straatvrou ✓ 1 Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aanbied. EN Blanchie: Hulle impliseer dat sy by (wit) mans slaap om geld te kry (wat haar pa dan vat) om uit die township te kom./dat sy dink sy is beter as hulle. ✓ 1 EN Cyril en Richie: Hulle sou graag self Blanchie se aandag wou geniet./voel afge- skeep deur/minderwaardig teenoor Blanchie./Hulle het min respek vir vroue. ✓ 1 EN Ja Sy verkoop haar lyf vir geld./is 'n prostituut./is wit mans se gesellin. OF Nee Geen mens mag 'n ander oordeel/lelike name noem nie. ✓ 1 Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord aanbied. 15.4 (Cavernelis se karakter word geopenbaar): opstandig en bitter: Die bendelede/Cavernelis se omstandighede in die township maak hom moedeloos./ sterk: Cavernelis is die vaderfiguur wat sy gesin moet beskerm./standpunt moet inneem./ praat sag: Cavernelis probeer kalm/beheersd voorkom. ✓ 1 Die kandidaat moet na EEN van die inskrywings verwys. Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aanbied. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 46 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne 15.5 "Blanchie se sake" dui op plekke soos Lonely hearts waar Blanchie werk. ✓ 1 Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aanbied. EN ons sake" dui op Cavernelis se twee werke om geld te genereer om weg te kom uit die township. ✓ 1 Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aanbied. EN Map is tronkstraf opgelê./Blanchie het, nadat sy Map in die tronk besoek het, besef hulle twee het nie 'n toekoms saam nie. ✓ 1 15.6 Ja In reëls 13 en 17 is Cavernelis kwaad/ontsteld oor Cyril en Richie se woorde en gedrag. ✓ 1 Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aanbied. EN Ja In reël 19 praat hy rustiger,/sagter,/kalmer, want hy praat met Maud./probeer Maud/homself tot bedaring bring. ✓ 1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aanbied. 15.7 'n Mens sou verwag dat Maud, wat Cavernelis juis hier ontstel het./opgewerk het, saam met hom ontsteld sou bly, MAAR hier sê sy vir hom om nie so platvloers te praat nie. ✓ 1 Die kandidaat moet na beide kante van die ironie vir EEN punt verwys. Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aanbied. 15.8.1 Tommy Sobotker is besig om (met sy juweliersware) op straat te smous. ✓ 1 Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord aanbied. 15.8.2 Tommy praat nie neerhalend van ander nie./respekteer Cavernelis en sy gesin./soek nie moeilikheid met ander nie./is nie 'n leeglêer soos die ander twee nie./verdien sy geld op 'n eerbare manier. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 47 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne 15.9 Antie Grootmeisie is Map se ma./veilige hawe./ Antie Grootmeisie bied bevryding vir Map (omdat sy hom vergewe)./ Antie Grootmeisie versterk die gedagte van Map se emosionele/figuurlike gevangenskap terwyl sy stom bly. ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.10 Map is tronk toe vir die moord (op Ivan Philander). ✓ 1 EN Voordelig: Map het tot bekering gekom./het vergifnis by God gevind.✓ 1 Nadelig: Die gemeenskap het hom moeilik aanvaar na sy vrylating./uitgeskuif nadat hy terug is./Hy kon nie werk kry nie omdat hy in die tronk was./ Terwyl hy in die tronk was, het sy verhouding met Blanchie vertroebel./ 1 Die gemeenskap was skepties oor sy bekering/verandering. ✓ Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 15.11 Map se regte naam is Johnnie – dit is hoe hy bekend gestaan het voordat hy tronk toe is./Tommy weet nie of hy glo dat Map verander het/Johnnie geword het nie. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN Blanchie/Antie Grootmeisie ✓ 1 15.12 In die suitecase en die karretjie is die handelsware/goetertjies waarmee hulle 1 smous. ✓ [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 48 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne MIS – Reza de Wet VRAAG 16: MIS – Reza de Wet – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. KODE: LET WEL: K: KONSTABEL • Dis 'n breë raamwerk van feite. • Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. VERTROUELING Meisie vertrou Sy is blind vir wie Konstabel is Bl. 28: Nou goed, ek sal u vertel … Konstabel blindelings omdat sy 'n behoefte aan / omdat haar ma hom vryheid/avontuur het. Bl. 51: … haal sy haar hande van ingelaat het. Boonop haar ore af en laat haar arms sak. dra hy 'n polisie- uniform wat in haar oë Sy vertrou Konstabel omdat hy Bl. 16: Jong meisie. Ongetroud van die draer 'n 'n goeie reuksintuig het, al is Bl. 17: (By MEISIE. Ruik diep asof betroubare persoon hy blind. hy aan 'n blom ruik) maak. MEISIE word skaam en laat haar kop sak. Sy vertrou hom met die storie Bl. 28: Nee! Ek mag nie daaroor van haar ontsnapping na die praat nie. Ek mag nie daaraan sirkus toe, al het haar ma haar dink nie. Om te dink, is om te verbied om daaroor te praat. doen. Meisie vertrou die Sy vertel hom van die tragiese Bl. 30: … Kos, slopemmer! Sakke! konstabel met haar omstandighede waarin sy leef Eers was my hande sag … En smagting om en daarin beleef hy haar nou, eelte op al my vingerpunte! bevryding. vasgevangenheid. Miem se angs vir die Sy dink dat hy as gevolg van Bl. 28: KONSTABEL: (byna bose verblind haar vir sy blindheid skadeloos is. verleidelik) … Konstabel se ware Hierdie misplaaste vertroue kleure. Sy vertrou die veroorsaak dat Meisie, soos konstabel omdat hy 'n haar ma, Konstabel ook gesagsfiguur is en nooi vertrou en hy daarom kans kry hom in haar huis in. om haar te manipuleer omdat sy hom ook vertrou. Miem vertrou die Sy vind sy blindheid aan- Bl. 16: Ja … nou laat ek sien … konstabel omdat hy 'n vanklik ontstellend, maar hy laat middeljare. Getroud en verskerpte reuksintuig oortuig haar deur aan elke kinders gebaar. het as gevolg van sy vrou te snuffel en hulle korrek Bl. 16: MIEM klap van verbasing blindheid. te beskryf. Verder meld hy dat haar hand oor haar mond. hulle hom ook Snuf-in-die- neus noem. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 49 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Sy vertrou die Nadat Miem deur die Bl. 15: (Sluit die deur oop) So ja. konstabel met hulle sleutelgat geloer het, besluit sy (Maak die deur oop) Kom gerus veiligheid. dat hy wel 'n konstabel is en binne. vertrou kan word. Gertie was ook oortuig dat sy goeie houding van hom 'n betroubare persoon maak. Miem sluit vir die onbekende konstabel die deur oop en laat hom binnekom. Sy stuur Meisie, vir wie sy Bl. 39: Dit is gaaf van u, belowe het om die hele nag na Konstabel. MEISIE en die haar veiligheid om te sien, KONSTABEL beweeg met die saam met die konstabel uit om slopemmer na die agterdeur. die slopemmer te gaan skoonmaak. Hy beïndruk Miem met Sy kom tot die gevolgtrekking Bl. 18: Ek word gebruik vir sy opmerking dat hy dat hy die verdwyning van die spesiale … gevalle. nooit lank op dieselfde twee meisies ondersoek. So, u is natuurlik hier oor die dorp is nie, omdat hy verdwynings, Konstabel? vir spesiale gevalle gebruik word. Miem se vertroue strek so ver Bl. 25: Sy is viets en fyn. dat sy hom selfs sien as 'n (Suggestief) moontlike huweliksmaat vir Meisie. Sy besing Meisie se deugde onophoudelik en dryf Meisie tot trane. Miem vertrou hom deur Sy bely dat sy na Gabriël Bl. 47: Dit is so lank laas … lank haar verlange na 'n verlang en dat sy lank gelede laas … dat 'n man vir my goeienag man aan hom te bely alleen met 'n man gepraat het. gesê het. toe sy vir hom 'n kombers gebring het en hulle alleen was. Gertie vertrou die Gertie is ongetroud en haar Bl. 16: Middeljarig. Ongetroud. konstabel omdat hy smagting na 'n man in haar GERTIE snak na haar asem. haar oortuig dat sy lewe dra by tot haar vertroue verskerpte reuksintuig in 'n vreemdeling. Sy is baie opmaak vir sy beïndruk deur sy reuksintuig. blindheid. Gertie vertrou hom met haar Bl. 49: Daar is 'n kalm ekstase op smagting om bevryding vanuit haar gesig. Haar bewegings is haar oujongnooiskap, want sy stadig, byna soos dié van 'n leef haar in in sy vertelling van persoon onder hipnose. tant Hannie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 50 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne BESKERMER Die konstabel gee voor Hy laat hulle glo dat hy ge- Bl. 15: Ek is hierheen gestuur. dat hy 'n polisieman is stuur is om hulle te beskerm Julle bly so afgesonderd. Dit kan wat daar is saam met omdat hulle so afgesonder is. gevaarlik wees die ontplooide Hy verkry so toegang tot Miem (Loer deur die sleutelgat) Dis waakeenheid, al is hy se huis. waar! Hy is 'n konstabel. van elders. Die vroue glo dat sy blindheid Bl. 17: Ek hoop ek het u 'n bate is, omdat sy ander gerusgestel. En my ander sintuie sintuie dan beter ontwikkel is. is … is byna net so goed ontwikkel. Ek het byvoorbeeld vannag geweet dis volmaan buite. Die vroue voel beskerm en is Bl. 18: Ek was besig om te sê dat baie dankbaar vir sy ons so dankbaar is om u vanaand teenwoordigheid. by ons te hê. Miem glo dat die Sy laat Meisie alleen in sy Bl. 25: Meisie sal jou geselskap konstabel as gevolg geselskap en dwing vir Gertie hou, konstabel. Sy is 'n bietjie van sy blindheid om saam met haar die bed te ingetoë maar as jy haar onskadelik is. gaan opmaak. Sy moedig selfs aanmoedig, kruip sy uit haar dop. vir konstabel aan om Meisie beter te leer ken. Miem dink dat die Sy glo dat, indien Konstabel Bl. 51: Ek is seker hy sal afkom … Konstabel die met Meisie trou, Gabriël sal as Meisie die dag trou. beskermer van haar afkom. huwelik is. Die konstabel kom Hulle sien nie die feite raak nie Bl. 21: Ek hoop nie u neem agter dat die vroue en kyk die gevaar mis. aanstoot nie, maar dit val my op blind vir die situasie is. dat u u miskien blindstaar teen die feite. Die konstabel beskerm Hy noem haar op haar regte Bl. 27: Jy't 'n mooi naam, vir Meisie teen haar naam en beskerm haar teen Margareta. naamloosheid. die identiteitloosheid wat die naam, Meisie, impliseer. Meisie se Sy wil hom aanvanklik nie Bl. 31: Nou goed, ek sal vir u skuldgevoelens bied vertel van die aand toe sy vertel en dan sal ek daarvan aan die konstabel die weggeloop het sirkus toe nie, vergeet … geleentheid om Meisie maar hy lok haar slim uit. teen haar eie skuldgevoelens te beskerm. Meisie vertrou Sy toon sterk emosie in Bl. 26: Die mis. (Skielik hard, byna konstabel al hoe meer Konstabel se teenwoordigheid histeries) maar dit stink! met haar innerlike wanneer sy byna histeries aan Bl. 27: Ja. Ek kry my werk nooit konflik en emosies. hom vertel wat haar klaar nie. omstandighede rakende die mis behels. Sy vertel ook van hulle huislike omstandighede en hoe hard sy moet werk. Hy beskerm Gertie teen Gertie leef haar uit in sy Bl. 45: Nog. (Sag en byna haar oujongnooiskap vertelling van tant Hannie en smekend) Nog as u wil. deur vir haar van sy vir daardie oomblikke word sy tant Hannie te vertel. die begeerlike tant Hannie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 51 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne BEVRYDER Die konstabel besorg Hy bevry vir Gertie deur haar Bl. 44: Sal u maar asseblief so tydelike bevryding van van sy eksotiese tant Hannie ietsie van hierdie tant Hannie haar seksuele te vertel en sy haar so inleef vertel? frustrasies aan Gertie. dat sy, soos tant Hannie, Bl. 45: GERTIE wieg heen en begeerlik voel. weer met haar lyf skerp agteroor en haar kop heeltemal terug. Bl. 47: GERTIE kyk in ekstase na haarself in 'n denkbeeldige spieël. Hy word Miem se Miem voel hartseer wanneer Bl. 48: om 'n man hier te sien … bevryder wanneer hy Konstabel haar 'n goeie nag dié tyd van die nag … wel … dit na haar belydenis oor toewens. Sy bely dat sy na die maak weer dinge in my wakker. die seksuele verlange nabyheid van 'n man verlang. na 'n man luister. Hy word ook Meisie se Hy transformeer in 'n hofnar Bl. 54: Hy maak 'n effense bevryder wanneer hy wat Meisie die geleentheid buiginkie en wys haar met 'n haar uit haar bied om uit haar sjarmante handgebaar by die deur armoedige omstandighede te ontsnap. Hy uit. omstandighede bevry. maak die vensters en deure oop sodat sy die verleidelike sirkusmusiek kan hoor. Hy bevry Meisie uit Deur Meisie uit te lok om agter Bl. 51: Haar dans word nog haar die sirkusmusiek by die huis uitbundiger. gevangenskap./die uit te dans, word Meisie van Bl. 54: Voordat sy oor die drumpel oorheersing van Miem. haar ma se oorheersing bevry. dans, staan sy stil en kyk om na die KONSTABEL. MANIPULEERDER Deur sy uiterlike Die konstabel slaag daarin om Bl. 15: Hy dra 'n ronde voorkoms manipuleer met sy voorkoms die vroue se donkerbrilletjie en 'n helm. In die die konstabel die simpatie te ontlok. Hy dra 'n een hand hou hy 'n wit kierie vas vroue. uniform, donker bril en wit … Soos u kan sien is ek heeltemal kierie en slaag daarin om die blind. vroue te laat glo dat hy 'n Bl. 16: MEISIE maak die deur onskuldige, gestremde vinnig toe. MIEM en GERTIE hou konstabel is. hom roerloos dop. Hy laat hulle glo dat hy ten Bl. 18: Dit is reg, ja. Oor die spyte van sy blindheid in staat verdwynings. Maar hulle het my is om hulle te beskerm. nie volledig ingelig nie. Hulle sê altyd hoe minder ek weet hoe beter. In die begin is Meisie Sy erken nie aan haar ma dat Bl. 26: KONSTABEL: Werklik, onseker in die sy na 'n jongmenslewe smag Juffrou, kry u nie besoekers nie? konstabel se nie, maar wel aan die MEISIE: Nie eintlik nie. teenwoordigheid, maar konstabel as sy hom van MEISIE: … Laasjaar het Danie ontdooi geleidelik en Danie Venter se besoek vertel. Venter kom kuier. begin spontaan met hom kommunikeer. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 52 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Konstabel laat Meisie Sy deel haar liefde vir die Bl. 28: (Draai na die KONSTABEL. toe om van die sirkus sirkus en sirkusmusiek met die Skielik vreesbevange) moet tog in sy teenwoordigheid konstabel. Wanneer sy vra om nie vir my ma sê nie, asseblief. te praat. nie haar ma te vertel nie, kies KONSTABEL: Ek sal nie. hy subtiel haar kant teen Miem en wen so haar vertroue sodat sy aan die einde van die drama maklik gemanipuleer kan word. Meisie doen wat die In die afloop van die drama Bl. 37: (steek sy hand uit en raak konstabel vir haar vra moet Meisie kaalvoet dans, aan haar) Goed so. Kniel nou. nadat hy haar vertroue soos wat Konstabel met haar Hier. Reg voor my. gewen het toe hy aan onder die perskeboom gereël Bl. 51: Jy het mos gesê sonder haar gesig gevat het en het, want dit skep die illusie skoene. sy twee keer alleen dat sy haar losmaak van die saam met hom was. aardse. Sy moet ook in haar wit Bl. 50: Jy het gesê my aannemingsrok kom wat haar aannemingsrok. onskuld/reinheid suggereer. Gertie stel haar oop vir Wanneer hulle twee alleen is Bl. 23: Is daar darem iemand die konstabel se vertel Gertie vir die Konstabel spesiaals? manipulering. dat sy ongetroud is en geen Dan vry u maar so in die bondel? kind of kraai het nie. Hy kom GERTIE: (koketterige laggie) agter dat sy van haar vasgevangenheid wil losbreek. Konstabel manipuleer As Konstabel vir Meisie as Bl. 27: Ek is jammer, Juffrou. Meisie se "Juffrou" aanspreek, Dis snaaks, niemand het my nog vertroue/respek jeens manipuleer hy haar om te glo so genoem nie. hom wanneer hy haar dat hy haar respekteer./ as "Juffrou" geloofwaardig is. aanspreek. Die Konstabel Hy is geduldig en lok haar uit Bl. 26: Ek is nie gewoond aan manipuleer vir Meisie om hom van haar besoek aan mense nie./Laasjaar het Danie met sy belang-stelling die sirkus asook die gebrek Venter kom kuier. in haar. aan manlike geselskap te Bl. 28 Nou goed, ek sal vir u vertel vertel. … Nee, ek mag nie daaroor praat nie. Ek mag nie daaraan dink nie. Om te dink is om te doen. Konstabel spreek 'n Sy aanraking laat Meisie Bl. 38: Meisie maak haar oë toe en behoefte uit om te voel sensueel ontwaak en sy geniet gooi haar kop effens agteroor. hoe Meisie lyk, want hy sy aanraking. weet nie hoe 'n jong meisie lyk nie. Konstabel manipuleer Hy maak doelbewus die Bl. 51: Sirkusmusiek word gehoor. vir Meisie om saam met kombuisvenster oop sodat sy Asseblief! Maak toe die venster. hom weg te gaan en 'n die sirkusmusiek, wat haar Ek mag nie die musiek hoor nie! oënskynlike gelukkige verlei om tot aksie oor te gaan, Die KONSTABEL maak die jongmenslewe te lei. kan hoor. gaasdeur oop en sit 'n klip daarvoor. Sy dans na die agterdeur … * Die kandidate kan ook na ander, soortgelyke rolle van Konstabel verwys, byvoorbeeld Konstabel se rol as towenaar/magiese figuur of Konstabel se rol as biegvader, ensovoorts. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 53 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne VRAAG 17: MIS – Reza de Wet – KONTEKSTUELE VRAAG 17.1.1 Miem verwys na die aand toe Meisie uitgeglip het om sirkus toe te gaan. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 17.1.2 Dit sluit by die titel aan, omdat die werk waarmee Meisie besig is, verwys na die sakke wat sy moet maak waarin dieremis verpak en verkoop word. ✓ 1 EN Miem en Meisie verkoop dié sakke met mis omdat hulle baie arm is. ✓ 1 17.2 Dit is die mense/ouers/ligsinniges wat hulle dogters toelaat om sirkus toe te gaan./wat nie die sirkus as boos beskou nie. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN Miem is veroordelend./krities./voorskriftelik./dominerend./liefdeloos./ meerderwaardig/beterweterig ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. Die kandidaat kan ook die karaktereienskappe omskryf. 17.3 Reël 5: Die leser word herinner dat daar nog 'n persoon/die pa in die huis/solder is./dat Gabriël nie deel van sy gesin vorm nie./dat Gabriël hom van sy gesin onttrek het. ✓ 1 EN Reël 7 en 8: Miem se bekommernis oor Gabriël word aan die leser op dié manier geïllustreer./ Dit beeld 'n ander sy van Miem se karakter uit, naamlik dat sy 'n sorgsame vrou/eggenoot is./ Miem se ontsag/respek vir Gabriël (in 'n era toe die man tradisioneel die hoof van die huis was) word aan die leser getoon. ✓ 1 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.4 Miem se simpatie teenoor Meisie/mense is geveinsd./manipulerend./ Miem tree verskillend/sagter/met meer begrip teenoor Gabriël as teen ander karakters op. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan. EN Ja Miem raas met Meisie omdat sy na die sirkusliggies kyk, MAAR dan maak sy haar stil tydens Gertie se vertelling oor die sirkusfratse./vra sy vir Gertie uit oor die sirkus. ✓ 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 54 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne Miem dring daarop aan dat die deur gesluit moet bly omdat die gevaar buite is, MAAR wanneer sy aan die konstabel van die verdwynings wil vertel, stuur sy Meisie buitentoe en sê dat sy die deur moet oophou. ✓ Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. Die kandidate se TWEE antwoorde moet die kontras in Miem se woorde EN 1 handeling vir EEN punt elk aandui. Die kandidate bied soortgelyke antwoorde oor Miem se woorde EN handeling vir EEN punt elk aan. 17.5 Sy is bang omdat Miem se woorde telkens die gevaar/onheil van hierdie aand uitlig./ Daar kom nie eintlik mense by hulle kuier nie./ Meisie het die vorige aand 'n uil gehoor, wat vir haar 'n teken van onheil is; daarom is haar vrees vir enige iets buite die normale oortuigend. ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.6 Gertie is Miem se vriendin wat gereeld kom kuier. Gertie is 'n onderwyseres by die plaaslike skool. ✓✓ 2 EN Ja Sy sal dan nie alleen by haar huis (wat vol geluide is), wees nie./ Haar bure bly so ver, daarom is dit wys dat sy na Miem se huis toe gaan./ Daar is 'n uil in haar tuin en sy glo die bygeloof, daarom is sy wys om veiligheid in Miem se huis te gaan soek./ Sy weet dat Miem se huis 'n plek van veiligheid sal wees omdat Miem die deure en vensters gesluit sal hou. OF Nee Sy het alleen in die donker die pad na Miem se plot buite die dorp aangedurf./ Dit was nie wys van haar om bloot op grond van 'n uil die donker in na Miem se huis toe te vlug nie./ Gertie het nie nodig gehad om te vlug nie, want sy pas nie by die profiel van die vorige twee meisies wat verdwyn het nie./ Die gevaar was uiteindelik by Miem se huis, want sy het 'n vreemde man (wat soos 'n konstabel aangetrek is), vertrou en ingenooi. ✓✓ 2 Die kandidaat bied enige TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.7 Konstabel vra of daar 'n manier is hoe Gabriël (stilletjies/ongesiens) buitentoe kan gaan./of daar 'n buitedeur met 'n soldertrap is./of hy die enigste een is wat 'n sleutel vir die buitedeur het./ Konstabel het gesuggereer dat Gabriël vir die verdwynings verantwoordelik kan wees. ✓ 1 EN Hy is 'n goeie manipuleerder./skelm. ✓ 1 EN Simpatie ✓ 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 55 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne 17.8 Die leser/kyker vermoed reeds dat die konstabel die skuldige/die ontvoerder is/dat die vroue veiliger sonder hom sal wees, MAAR nou smeek hulle hom/die gevaar om te bly. ✓ 1 Die kandidaat moet na beide kante van die dramatiese ironie vir EEN punt verwys. 17.9 Sy kom in opstand/rebelleer teen haar ma se dominerende optrede teenoor haar./voorskriftelikheid. ✓ 1 EN Sy het een aand, sonder haar ma se toestemming, sirkus toe gegaan./ Sy plant rose voor haar venster om die stank van die mis te verdryf. / Sy vertel vir die konstabel van die aand toe sy sirkus toe was./ Sy loer, teen haar ma se bevele, kort-kort na die sirkusliggies./ Meisie verlaat die huis saam met Konstabel.✓ 1 Die kandidaat bied enige EEN optrede vir EEN punt aan. 17.10 In TEKS K beskou sy die sirkusmusiek (en dus ook die sirkus) as 'n euwel/boos (daarom mag Meisie nie daarna luister nie). ✓ 1 In TEKS L vra sy dat die konstabel bly om hulle teen die onheil van hierdie aand wat, volgens Miem, as gevolg van die sirkus teenwoordig is, te beskerm. ✓ 1 [25] TOTAAL AFDELING C: 25 GROOTTOTAAL: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 56 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne AFDELING A: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: POËSIE [10 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 5–6 4 3 2 0–1 Diepgaande Toon begrip van die Redelike interpretasie Onbevredigende Geen begrip van die Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp interpretasie van die onderwerp nie onderwerp onderwerp onderwerp goed onderwerp Diepte van argument, geïnterpreteer verantwoordbaarheid en insig in teks Reeks treffende Respons redelik Enkele goeie punte ter Byna geen punte wat Geen verwysing na argumente wat gedetailleerd ondersteuning van die die onderwerp die gedig nie 6 PUNTE behoorlik uit die gedig Enkele deeglike onderwerp ondersteun nie gerugsteun is argumente gegee, Enkele argumente word maar nie almal ewe ondersteun, maar goed gemotiveer nie bewyse nie altyd oortuigend nie Uitstekende begrip van Begrip van genre en Basiese begrip van Onvoldoende begrip Leerder het nie die die genre en gedig gedig duidelik genre en gedig van genre en gedig genre en gedig onder die knie nie STRUKTUUR & TAAL 4 3 2 1 0–1 Samehangende Duidelike struktuur en Enkele bewyse van Struktuur toon tekens Struktuur swak Struktuur, logiese vloei struktuur logiese vloei van struktuur van swak beplanning en aanbieding argument Taalgebruik, toon en Argumente goed Vloei van argumente 'n Goed Argumente nie logies styl gebruik in opstel gestruktureer en daar is kan gevolg word gestruktureerde logiese gerangskik nie duidelike ontwikkeling vloei en samehang 4 PUNTE ontbreek in die opstel Taalgebruik, toon en Taalgebruik, grootliks Geringe taalfoute Taalfoute beduidend Ernstige taalfoute styl is volwasse, dit korrek beïndruk en is korrek Grammatika, spelling Toon en styl is grootliks Toon en styl meestal Toon en styl nie geskik Foutiewe styl en punktuasie feitlik korrek gepas nie foutvry Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 57 DBE/November 2024 NSS – Nasienriglyne AFDELING B EN C: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: ROMAN EN DRAMA [25 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 Diepgaande Toon begrip van die Redelike interpretasie Onbevredigende Geen begrip van die Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp; interpretasie van die onderwerp nie onderwerp onderwerp onderwerp goed nie alle aspekte in onderwerp: byna geen Diepte van argument, geïnterpreteer detail ondersoek nie aspekte in detail verantwoordbaarheid en ondersoek nie insig in teks Uitsonderlike respons: Respons redelik Enkele goeie punte Min punte wat die Swak poging om die 14–15 gedetailleerd ter ondersteuning van onderwerp ondersteun vraag te beantwoord 15 PUNTE Uitstekende respons: die onderwerp 12–13 Reeks treffende Enkele deeglike Enkele argumente Baie min relevante Argumente oortuig argumente wat argumente gegee, word ondersteun, argumente nie behoorlik uit die maar nie almal ewe maar bewyse nie roman/drama goed gemotiveer nie altyd oortuigend nie gerugsteun is Uitstekende begrip van Begrip van genre en Basiese begrip van Weinig begrip van genre Leerder het nie die die genre en teks teks duidelik genre en teks en teks genre en teks onder die knie nie STRUKTUUR & TAAL 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 Samehangende Duidelike struktuur Enkele bewyse van Struktuur toon tekens van Gebrek aan Struktuur, logiese vloei struktuur struktuur swak beplanning beplande struktuur en aanbieding belemmer vloei van Taalgebruik, toon en styl argumente gebruik in opstel Argumente goed Logiese vloei van Logika en samehang Argumente nie logies Taalfoute en gestruktureer en daar is argument is duidelik, maar met gerangskik nie foutiewe styl laat 10 PUNTE duidelike ontwikkeling foute hierdie skryfstuk misluk Uitstekende inleiding en Inleiding, slot en ander Paragrafering meestal Paragrafering foutief Paragrafering foutief Slot paragrawe samehang- korrek end georganiseer Taalgebruik, toon en Taalgebruik, toon en Enkele taalfoute; toon Taalfoute beduidend Styl en toon nie styl is volwasse, dit styl is grootliks korrek en styl meestal gepas Toon en styl nie geskik nie geskik nie beïndruk en is korrek PUNTE VERSPREIDING 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4 Kopiereg voorbehou