Downloaded from hlayiso.com
VOORBEREIDENDE EKSAMEN
2022
10791
GESKIEDENIS
VRAESTEL 1
TYD: 3 uur
PUNTE: 150
9 bladsye + ʼn addendum van 14 bladsye
Hierdie vraestel bestaan uit 9 bladsye.
'n Addendum van 14 bladsye is binne die vraestel ingesluit.
b.o.
Skip to contentAll 2022 papers %20X10%202019%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--4f3ebe5f-1e25-4b5d-9926-1cdd895d3995/v1-4bd7c3b8e18e806e9bbb/card.webp)
)%202015%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--46d03045-1812-4e23-a4c5-7192a662e955/v1-6ab5452db578d608b6e0/card.webp)
%202021%20Preparatory%20Question%20Paper_hlayiso.com_--24930935-0ad6-40fc-af9d-2565f340cb01/v1-761b3c43efc668005293/card.webp)


%20X10%202019%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--4c8825cb-7328-4a35-b4a2-21579182a6ed/v1-eaba88523cccc85340dd/card.webp)
View all





History Grade 12 P1 Gauteng Mock 2022 Question Paper (Afr)
Grade 12 History Paper 1 question paper from the Gauteng Mock Exam 2022 (Afrikaans), 28 pages. Read online or download the free PDF.
History · Grade 12 · Gauteng Mock Exam · 2022 · Afrikaans. Question paper, 28 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- History
- Grade
- Grade 12
- Language
- Afrikaans
- Document type
- Question paper
- Year
- 2022
- Exam period
- Gauteng Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 28
- File size
- 1.7 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 28
This exam
Gauteng Mock Exam 2022
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 2
(Vraestel 1) 10791/22
INSTRUKSIES EN INLIGTING
1. Die vraestel bestaan uit AFDELING A en AFDELING B, gebaseer op die
voorgeskrewe inhoudsraamwerk volgens die KABV-dokument.
AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE
VRAAG 1: DIE OORSPRONG VAN DIE KOUE OORLOG
VRAAG 2: ONAFHANKLIKE AFRIKA: GEVALLESTUDIE – ANGOLA
VANAF DIE 1970’s TOT DIE 1980’s
VRAAG 3: BURGERLIKE SAMELEWINGSBETOGINGS VANAF DIE
1950’s TOT DIE 1970’s
AFDELING B: OPSTELVRAE
VRAAG 4: DIE UITBREIDING VAN DIE KOUE OORLOG:
GEVALLESTUDIE – VIËTNAM
VRAAG 5: ONAFHANKLIKE AFRIKA: GEVALLESTUDIE –
DIE KONGO
VRAAG 6: BURGERLIKE SAMELEWINGSBETOGINGS VAN DIE
1950's TOT DIE 1970's: DIE SWARTMAGBEWEGING IN
DIE VSA
2. AFDELING A bestaan uit DRIE brongebaseerde vrae. Bronmateriaal wat
nodig is om hierdie vrae te beantwoord, sal in die ADDENDUM gevind word.
3. AFDELING B bestaan uit DRIE opstelvrae.
4. Beantwoord DRIE vrae soos volg:
4.1 Ten minste EEN moet ʼn brongebaseerde vraag wees en ’n ander EEN
moet ʼn opstelvraag wees.
4.2 Die DERDE vraag kan óf ʼn brongebaseerde vraag of ʼn opstelvraag
wees.
5. Wanneer vrae beantwoord word, moet kandidate hul kennis, vaardighede en
insig toepas.
6. Jy word aangeraai om ten minste een uur per vraag te spandeer.
7. Jy sal benadeel word deur bloot die bronne as antwoorde te herskryf.
8. Vrae en onderafdelings van vrae moet duidelik en korrek genommer word.
9. Skryf duidelik en leesbaar en gebruik slegs blou ink.
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 3
(Vraestel 1) 10791/22
AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE
Beantwoord ten minste EEN vraag, maar nie meer as TWEE vrae nie, uit hierdie
afdeling. Die bronmateriaal wat nodig is om hierdie vrae te beantwoord, kan in die
ADDENDUM gevind word.
VRAAG 1: HOE HET DIE MARSHALL-PLAN KOUE OORLOG-SPANNING
TUSSEN DIE VERENIGDE STATE VAN AMERIKA (VSA) EN DIE
SOWJETUNIE (USSR) VANAF 1947 VERERGER?
Bestudeer Bronne 1A, 1B, 1C en 1D en beantwoord die vrae wat volg.
1.1 Bestudeer Bron 1A.
1.1.1 Watter uitdagings het Europese lande na die Tweede Wêreldoorlog in die
gesig gestaar, volgens die Minister van Buitelandse Sake, George
Marshall? (3 x 1) (3)
1.1.2 Definieer die term kommunisme in jou eie woorde. (1 x 2) (2)
1.1.3 Waarom, volgens die bron, is die Europese Herstelprogram in 1945 van
stapel gestuur? (3 x 1) (3)
1.1.4 Haal TWEE hoofdoelwitte van die Marshall-plan uit die bron aan. (2 x 1) (2)
1.1.5 Gebruik jou eie kennis en verduidelik waarom die Sowjetunie en gebiede
onder sy mag (satellietstate) nie die uitnodiging na Parys aanvaar het om
ʼn samewerkende herstelplan in 1947 op te stel nie. (1 x 2) (2)
1.2 Raadpleeg Bron 1B.
1.2.1 Wie, volgens die bron, was die Sowjet-minister van Buitelandse Sake in
1947? (1 x 1) (1)
1.2.2 Gebruik die bron en jou eie kennis en verduidelik hoekom die Sowjetunie
teen die Marshall-plan beswaar gemaak het. (2 x 2) (4)
1.2.3 Haal bewyse uit die bron aan wat die Sowjet-pers se kritiek teen die
Marshall-plan toon. (1 x 1) (1)
1.2.4 Lewer kommentaar oor die bruikbaarheid van hierdie bron vir ʼn historikus
wat die USSR se standpunt oor die Marshall-plan navors. (2 x 2) (4)
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 4
(Vraestel 1) 10791/22
1.3 Verwys na Bron 1C.
1.3.1 Verduidelik die boodskappe wat in die spotprent oorgedra word. Gebruik
visuele leidrade in die bron om jou antwoord te ondersteun. (2 x 2) (4)
1.3.2 Gebruik jou eie kennis en verduidelik die houding van die
spotprenttekenaar teenoor die Marshall-plan. (2 x 2) (4)
1.4 Bestudeer Bron 1D.
1.4.1 Haal bewyse uit die bron aan wat wys hoe ekonomiese verhoudings
binne die private sektor as gevolg van die Marshall-plan gegroei het.
(2 x 1) (2)
1.4.2 Verduidelik die konsep Marshall-plan in die konteks van die Koue Oorlog
in Europa. (1 x 2) (2)
1.4.3 Gebruik inligting uit die bron en jou eie kennis en verduidelik hoekom die
Marshall-plan tot die Atlantiese Alliansie gelei het. (1 x 2) (2)
1.4.4 Lewer kommentaar oor hoekom die Ekonomiese
Samewerkingsadministrasie (ESA) gestig is. (1 x 2) (2)
1.5 Vergelyk Bronne 1B en 1D. Verduidelik hoe die inligting in Bron 1B die bewyse in
Bron 1D met betrekking tot die implementering van die Marshall-plan ondersteun.
(2 x 2) (4)
1.6 Gebruik inligting in die relevante bronne en jou eie kennis en skryf ʼn paragraaf
van ongeveer AGT reëls (ongeveer 80 woorde) waarin jy verduidelik hoe die
Marshall-plan die Koue Oorlog-spanning tussen die VSA en die USSR vanaf
1947 verhoog het. (8)
[50]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 5
(Vraestel 1) 10791/22
VRAAG 2: WAAROM HET BUITELANDSE MAGTE GEDURENDE DIE 1970's BY
DIE ANGOLESE BURGEROORLOG BETROKKE GERAAK?
Bestudeer Bronne 2A, 2B, 2C en 2D en beantwoord die vrae wat volg.
2.1 Bestudeer Bron 2A.
2.1.1 Noem DRIE bevrydingsbewegings vanuit die bron wat deur die USSR, die
VSA en China ondersteun is. (3 x 1) (3)
2.1.2 Met wie, volgens die bron, het die MPLA vir bystand onderhandel? (1 x 1) (1)
2.1.3 Definieer die konsep burgeroorlog in die konteks van die konflik in
Angola. (1 x 2) (2)
2.1.4 Gebruik die inligting in die bron en jou eie kennis en verduidelik hoekom
die USSR die MPLA wou help. (2 x 2) (4)
2.2 Raadpleeg Bron 2B.
2.2.1 Wat, volgens die bron, was ongewoon omtrent die wyse waarop die Suid-
Afrikaanse Weermag in Angola betrokke was? (1 x 1) (1)
2.2.2 Noem VIER ekonomiese installasies wat deur UNITA en die SAW geteiken
is. (4 x 1) (4)
2.2.3 Hoekom dink jy het UNITA en die SAW ekonomiese teikens aangeval?
(1 x 2) (2)
2.2.4 Verduidelik waarom Suid-Afrika in die 1970's by die Angolese
Burgeroorlog betrokke geraak het. (1 x 2) (2)
2.3 Raadpleeg Bron 2C.
2.3.1 Volgens die bron, hoekom het die MPLA hom in ʼn minder gunstige militêre
situasie bevind? (1 x 1) (1)
2.3.2 Noem VIER vorme van militêre hulp wat Kuba aan die MPLA verskaf het,
uit die bron. (4 x 1) (4)
2.3.3 Gebruik jou eie kennis en verduidelik hoekom die aankoms van die eerste
Kubaanse troepe in Angola hoogs geheim was. (1 x 2) (2)
2.3.4 Gebruik die inligting in die bron en jou eie kennis en verduidelik hoekom
die Kubane hul militêre operasie 'Operasie Carlota' genoem het. (1 x 2) (2)
2.3.5 Lewer kommentaar oor waarom ʼn historikus wat die redes vir Kubaanse
betrokkenheid in Angola navors, hierdie bron as bevooroordeeld sou
beskou. (2 x 2) (4)
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 6
(Vraestel 1) 10791/22
2.4 Gebruik Bron 2D.
2.4.1 Verduidelik watter boodskap die uitbeelding oordra oor Kuba se rol in
Angola. Gebruik visuele leidrade uit die bron om jou antwoord te
ondersteun. (2 x 2) (4)
2.4.2 Gebruik jou eie kennis en lewer kommentaar oor hoekom die Kubane hul
betrokkenheid in Angola wou vier. (1 x 2) (2)
2.5 Vergelyk Bronne 2C en 2D. Hoe ondersteun die inligting in Bron 2C die bewyse in
Bron 2D aangaande Kuba se betrokkenheid by die konflik in Angola? (2 x 2) (4)
2.6 Gebruik die inligting in die relevante bronne en jou eie kennis en skryf ʼn paragraaf
van ongeveer AGT reëls (ongeveer 80 woorde) waarin jy verduidelik waarom
buitelandse moondhede gedurende die 1970's by die Angolese Burgeroorlog
betrokke geraak het. (8)
[50]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
MAAK ASSEBLIEF HIERDIE ADDENDUM VAN 14 BLADSYE LOS.
VOORBEREIDENDE EKSAMEN
2022
10791
GESKIEDENIS
VRAESTEL 1
ADDENDUM
14 bladsye
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 2
(Vraestel 1) 10791/22
VRAAG 1: HOE HET DIE MARSHALL-PLAN KOUE OORLOG-SPANNING
TUSSEN DIE VERENIGDE STATE VAN AMERIKA (VSA) EN DIE
SOWJETUNIE (USSR) VANAF 1947 VERERGER?
BRON 1A
Die onderstaande bron, geneem uit ʼn uitstalling deur die Biblioteek van die
Amerikaanse Kongres, beklemtoon die redes vir die vorming van die Europese
Herstelprogram, ook bekend as die Marshall-plan, in September 1947.
In ʼn hedendaags gevierde aanvangstoespraak van Harvard Universiteit op 5 Junie 1947,
het George Catlett Marshall (1880 – 1959), Minister van Buitelandse Sake, ʼn oplossing
voorgestel vir die wydverspreide honger, werkloosheid en behuisingstekorte wat Europeërs
in die nasleep van die Tweede Wêreldoorlog in die gesig gestaar het. Marshall se
toespraak was die hoogtepunt van toenemende Amerikaanse kommer oor die
verbrokkelende Europese situasie. Die fisiese vernietiging en die algemene ekonomiese
ontwrigting van die oorlog kon aanleiding gee tot die ineenstorting van morele, sosiale en
kommersiële lewenswyse. Daar was ʼn tekort aan grondstowwe en voedsel, en oorlog-
beskadigde nywerhede het masjinerie en kapitaal nodig gehad voordat produksie hervat
kon word.
Marshall het voorgestel dat die Europese nasies self ʼn program vir die heropbou opstel,
met die hulp van die Verenigde State. Hierdie toespraak was die amptelike begin van die
Ekonomiese Herstelprogram (EHP), beter bekend as ''Die Marshall-Plan''. Ingevolge die
plan het die Verenigde State hulp verleen om hongersnood in die groot oorlogsgebiede te
voorkom, die verwoesting van daardie gebiede so vinnig moontlik te herstel en ekonomiese
heropbou te begin. Die plan het twee hoofdoelwitte gehad: om die verspreiding van
kommunisme in Wes-Europa te voorkom en om die internasionale orde te stabiliseer op ʼn
wyse wat gunstig was vir die ontwikkeling van politieke demokrasie en vryemark
ekonomieë.
Europese reaksie op Marshall se toespraak was vinnig en positief. Die Britse en Franse
ministers van buitelandse sake het vergader en ʼn gesamentlike kommunikasie uitgereik
waarin hulle twee-en-twintig nasies genooi het om verteenwoordigers na Parys te stuur om
ʼn koöperatiewe (samewerkende) herstelplan op te stel. Sestien van die genooide lande het
aanvaar – almal behalwe die Sowjetunie en gebiede onder sy mag – en het in Julie 1947 in
Parys vergader. Die Parys-konferensie het gelei tot die stigting van die Komitee vir
Europese Ekonomiese Samewerking wat ʼn voorstel vir die beplande Europese heropbou
opgestel het en dit in September 1947 aan die Amerikaanse regering voorgelê het.
[Uit: https://www.loc.gov/exhibits/marshall/marsh-overview.html.
Toegang op 07 Januarie 2022 verkry.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 3
(Vraestel 1) 10791/22
BRON 1B
Die bron hieronder is geneem uit This Day in History. Dit skets die verwerping van die
Marshall-plan deur die Sowjetunie se Minister van Buitelandse Sake, Molotov, op 2 Julie
1947.
Die Sowjet-reaksie op Marshall se toespraak was ʼn ysige stilte. Die Minister van
Buitelandse Sake, Molotov, het egter ingestem tot ʼn vergadering op 27 Junie met sy Britse
en Franse eweknieë om die Europese reaksie op die Amerikaanse aanbod te bespreek.
Molotov het dadelik die Sowjet-beswaar teen die Marshall-plan duidelik gemaak. Eerstens,
sou dit ekonomiese bystand aan Duitsland insluit, en die Russe kon nie sulke hulp aan die
vyand wat so onlangs die Sowjetunie verwoes het, duld nie. Tweedens, was Molotov
onwrikbaar in sy eis dat die Sowjetunie volledige beheer en vryheid sou hê van optrede oor
enige Marshall-plan-fondse wat Duitsland mag ontvang. Ten slotte wou die Minister van
Buitelandse Sake presies weet hoeveel geld die Verenigde State aan elke nasie sou gee.
Toe dit duidelik word dat die Franse en Britse verteenwoordigers nie sy besware deel nie,
het Molotov op 2 Julie uit die vergadering gestorm. In die daaropvolgende weke het die
Sowjetunie druk op sy Oos-Europese bondgenote uitgeoefen om alle Marshall-plan-
bystand te verwerp. Daardie druk was suksesvol en nie een van die Sowjet-satelliete het
aan die Marshall-plan deelgeneem nie. Die Sowjet-pers het beweer dat die Amerikaanse
program “ ʼn plan vir inmenging in die binnelandse sake van ander lande'' was. Die
Verenigde State het die Sowjetunie geïgnoreer en in 1948 die Marshall-plan amptelik tot
stand gebring en fondse aan ander Europese nasies begin verskaf.
In die openbaar, het Amerikaanse amptenare aangevoer dat die Sowjet-standpunt nog ʼn
aanduiding was dat Rusland van plan was om Oos-Europa van die Weste te isoleer en sy
kommunistiese en totalitêre leerstellings in daardie streek af te dwing. Vanuit die Sowjet-
perspektief het sy weiering om aan die Marshall-plan deel te neem egter sy begeerte
aangedui om vry te bly van Amerikaanse ekonomiese imperialisme en oorheersing.
[Uit: https://www.com.this-day-in-history/soviet-union-rejects-marshall-plan-assistance
Toegang verkry op 07 Januarie 2022.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 4
(Vraestel 1) 10791/22
BRON 1C
Die Sowjet spotprent hieronder is geneem uit die Online Exhibitions: Marshall Plan at 70 –
Big Picture. Dit beeld die effek van die Marshall-plan op Wes-Europa in 1947 uit. Dit wys hoe
W. Averell Harriman (VSA Sekretaris van Handel) ʼn been vashou.
W. A.
Harriman
Verspreiding van krediet (lenings) volgens die
Marshall-plan
[Uit: https://mcrl.libguides.com/big_picture Toegang op 07 Januarie 2022 verkry.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 5
(Vraestel 1) 10791/22
BRON 1D
Die bron hieronder fokus op die prestasies van die Marshall-plan in 1952. Dit is geneem uit
'The Marshall Plan: Design, Accomplishments, and Significance'.
Amerikaanse aansien en mag in Europa was reeds sterk ná die Tweede Wêreldoorlog. In
verskeie opsigte is die Amerikaanse rol in Europa egter aansienlik versterk uit hoofde van die
Marshall-plan-program. Die ekonomiese betrekkinge van die Amerikaanse privaatsektor het
gedurende hierdie tydperk aansienlik gegroei as gevolg van die program se aanmoediging
van verhoogde uitvoere uit Europa en EHP (Ekonomiese Herstelprogram)-toelae en lenings
vir die aankoop van Amerikaanse goedere. Die boekwaarde van Amerikaanse beleggings in
Europa het ook aansienlik gestyg. Verder, terwyl die Marshall-plan uit ʼn erkenning van die
ekonomiese interafhanklikheid van die twee kontinente gegroei het, het die implementering
daarvan die bewustheid van daardie feit aansienlik beklemtoon. Die OEES (Organisasie vir
Europese Ekonomiese Samewerking), wat in 1961 die OESO (Organisasie vir Ekonomiese
Samewerking en Ontwikkeling) geword het, met die Verenigde State as ʼn volle lid, het
volhard en ʼn forum vir die bespreking van ekonomiese probleme van wedersydse belang
verskaf. Ten slotte, die daad van werklike ondersteuning van Amerika vir Europa en die
skepping van ʼn diplomatieke verhouding wat op ekonomiese kwessies in die OEES
gesentreer het, het die evolusie (ontwikkeling) van ʼn verhouding, gebaseerd op militêre en
veiligheidskwessies, vergemaklik. Volgens Hoffman, die administrateur van die ESA
(Ekonomiese Samewerkingsadministrasie), het die Marshall-plan die Atlantiese Alliansie
(NAVO) moontlik gemaak.
Baie van die operasionele metodes en programme wat onder die Marshall-plan ontwerp en
getoets is, het gereelde praktyke van latere ontwikkelingspogings geword. Die ESA is
byvoorbeeld gestig as ʼn onafhanklike agentskap met ʼn missie in elke deelnemende land om
noue interaksie met regerings en die private sektor te verseker, ʼn model wat later deur die
Amerikaanse Agentskap vir Internasionale Ontwikkeling (USAID) aangeneem is. Anders as
vorige hulppogings, het die Plan beleidshervorming bevorder en
kommoditeitsinvoerprogramme en teenfondse gebruik om die aanvaarding van daardie
hervormings te vergemaklik en ontwikkelingsprogramme te onderneem, ʼn praktyk van
USAID-programme in latere dekades. Die Marshall-plan het ook die eerste
opleidingsprogramme vir deelnemers bekendgestel wat Europeërs na die Verenigde State vir
opleiding gebring het. Hulle het privaatsektor-beleggings in ontvangerlande vir
hefboomfinansiering (leverage) aangewend deur die gebruik van Amerikaanse
regeringswaarborge.
[Uit: https://www.everycrsreport.com/reports/R45079.html. Toegang op 07 Januarie 2022 verkry.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 6
(Vraestel 1) 10791/22
VRAAG 2: WAAROM HET BUITELANDSE MAGTE GEDURENDE DIE 1970's BY DIE
ANGOLESE BURGEROORLOG BETROKKE GERAAK?
BRON 2A
Hierdie bron, geneem van ʼn Amerikaanse regeringswebwerf, verduidelik die betrokkenheid
van buitelandse lande by die burgeroorlog in Angola, in die 1970's.
Die burgeroorlog in Angola het in ʼn Koue Oorlog-slagveld ontwikkel namate die
supermoondhede en hul bondgenote militêre bystand aan hul voorkeurkliënte gelewer het.
Die Verenigde State het hulp en opleiding aan beide die FNLA (Nasionale Front vir die
Bevryding van Angola) en UNITA (Nasionale Unie vir Algehele Bevryding van Angola)
verskaf terwyl troepe van Zaïre Holden Roberto (leier van die FNLA) en sy vegters
bygestaan het. China het ook militêre instrukteurs gestuur om die FNLA op te lei. Die
Sowjetunie het militêre opleiding en toerusting vir die kommunistiese MPLA (Algemene
Beweging vir die Bevryding van Angola) verskaf. Gedurende die somer van 1975 kon die
Sowjet-ondersteunde MPLA die mag in Luanda konsolideer en die VSA-ondersteunde
FNLA vanuit die hoofstad verslaan, maar die FNLA het voortgegaan om aan te val.
Die MPLA het ook lank gevestigde betrekkinge met kommunistiese Kuba gehad. Voor
11 November het die MPLA met Fidel Castro (die leier van Kuba) om bystand onderhandel.
Terselfdertyd het UNITA, wat Amerikaanse steun geniet het, die Apartheidsregering in
Suid-Afrika genader vir militêre hulp. Pretoria, met die doel om die gebruik van Angola as ʼn
basis vir rebelle wat vir die onafhanklikheid van Suid-Afrika veg, te beëindig, het Namibië
beset en het magte bygedra wat suidelike Angola in Oktober binnegekom het en vinnig na
die hoofstad gevorder het. In reaksie hierop het Castro Kubaanse Spesiale Magte gestuur
om die Suid-Afrikaanse opmars te stuit en het daarin geslaag om aandag te vestig op die
feit dat die Verenigde State ondersteuning verleen het aan ʼn groep wat nou hulp van ʼn
Apartheidsregering aanvaar het.
[Uit: https://www.history.state.gov/milestones/1969-1976/Angola
Toegang op 05 Januarie 2022 verkry.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 7
(Vraestel 1) 10791/22
BRON 2B
Die volgende uittreksel is geskryf deur J. Hanlon, ʼn Britse joernalis, in die middel 1980's. Dit
beskryf hoekom Suid-Afrika by die Angolese Burgeroorlog betrokke geraak het en uiteindelik
besluit het om terug te trek.
Suid-Afrikaanse aggressie teen Angola was ongewoon: dit is op ʼn groter skaal as teen
enige ander land in suidelike Afrika. Nie net het dit die doeltreffendste opposisiebeweging
in die streek, die Nasionale Unie vir die Totale Onafhanklikheid van Angola (UNITA)
bygestaan en ondersteun nie, maar Angola is ook die enigste land waar die Suid-
Afrikaanse Weermag (SAW) ʼn konvensionele oorlog voer.
Ekonomiese installasies was spesiale teikens van beide UNITA en die SAW. Olie verskaf
Angola se hoofbron van inkomste, so olie-installasies is herhaaldelik aangeval. Die
Benguela-spoorlyn (wat die land met Zambië verbind) is sedert 1980 afgesny; plaaslike
hawe- en spoorweginstallasies is gereeld aangeval. Damme, brûe, elektrisiteitslyne, die
ystermyne, fabrieke, is almal getref. Die Angolese ekonomie is dus deur ʼn dekade van
oorlog verpletter.
Angola is ongetwyfeld ʼn bedreiging vir apartheid. Dit is polities gevaarlik omdat dit
veelrassig en Marxisties is. As Angola toegelaat word om te slaag, sal dit die ideologiese
grondslae van apartheidskapitalisme in Suid-Afrika vernietig. Dit is ook ʼn
veiligheidsbedreiging: Angola laat ANC-opleidingskampe openlik toe. Die Suid-Afrikaners
het begin om voorrade vir UNITA te stuur en opleidingskampe vir UNITA op te rig.
Uiteindelik, op 16 Oktober 1975, het die Suid-Afrikaanse weermag Angola binnegeval.
Teen 15 November, het die Suid-Afrikaanse weermag 700 km noord beweeg en was net
200 km van die hoofstad af. In hierdie omstandighede het die MPLA ʼn beroep gedoen om
hulp van die Oosblok. Kuba en die Sowjetunie was nie bereid om die VSA en Suid-Afrika
toe te laat om die MPLA te verslaan nie.
[Uit: Beggar Your Neighbours: Apartheid Power in Southern Africa deur J. Hanlon]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 8
(Vraestel 1) 10791/22
BRON 2C
Die volgende bron beskryf "Operasie Carlota" waarin Kuba hulp aan die MPLA verskaf
het. Dit is uit ʼn artikel geskryf deur Gabriel Garcia Marquez, ʼn Colombiaanse skrywer, wat
ʼn kommunis was en ʼn vriend van Fidel Castro, die leier van Kuba.
Die MPLA, wat in 1956 gestig is, was die oudste bevrydingsbeweging in Angola. Dit alleen
het die steun van die meeste Angolese gehad en ʼn sosiale, politieke en ekonomiese
program wat die beste vir toestande in die land geskik is. Ongelukkig was die MPLA in ʼn
minder gunstige militêre posisie as die vyande van die organisasie. Dit het Sowjet-wapens
gehad, maar nie die mense wat in staat was om dit te hanteer nie.
Daarenteen was hulle vyande goed opgelei en goed toegerus. Die FNLA en UNITA het
bande met die CIA (Die Amerikaanse Sentrale Intelligensie-agentskap) gehad. UNITA was
onder bevel van Jonas Savimbi – ʼn beginsellose leier wat in die verlede saam met die
Portugese kolonialiste en die buitelandse maatskappye wat Angola se hulpbronne ontgin
het, gewerk het. Laastens het die magtige Suid-Afrikaanse weermag Angola binnegeval
om UNITA te ondersteun.
Al hierdie magte, wat gebruik gemaak het van enorme ekonomiese en militêre krag, was
gereed om die hoofstad, Luanda, te omsingel. Die MPLA het ʼn beroep om hulp van Kuba
gedoen. Toe die Kubane die versoek ontvang het, het hulle nie slegs tot wat versoek is
gebly nie: hulle het besluit om veel meer te stuur – 480 spesialiste, wat vier
opleidingskampe opgerig het en sestien weermageenhede en vyf-en-twintig
mortierbatterye en lugafweer-masjiengeweerpunte georganiseer het. Dit is aangevul met ʼn
span weermagdokters, 115 voertuie en ʼn geskikte kommunikasienetwerk. Dit illustreer die
versiendheid en daadwerklikheid (dapperheid) waarmee die Kubane die bedreiging in
Angola in die gesig gestaar het.
Kuba het gou meer troepe gestuur: Operasie Carlota (vernoem na die leier van ʼn slawe-
opstand toe Kuba nog ʼn Spaanse Kolonie was) het begin met die versending van ʼn 650-
man-eenheid, versterk deur spesiale magte. Hulle is self per vliegtuig na Luanda-lughawe
vervoer. Hierdie eerste soldate het in die geheim opgedaag en was geklee in vakansieklere
sonder militêre kentekens. Hulle het die voorkoms van gewone toeriste gehad en tasse
gedra. In hul koffers was masjiengewere en die vragruim van die vliegtuig was gevul, nie
met vakansietoerusting nie, maar met wapens.
[Uit: http://www.rhodesia.nl/marquez.html. Toegang op 6 Januarie 2022 verkry.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 9
(Vraestel 1) 10791/22
BRON 2D
Die bron hieronder is ʼn beeld van ʼn posseël wat in Kuba, in 2000, uitgereik is om die 25ste
herdenking van die begin van Operasie Carlota te vier.
Kubaanse
vlag
Angolese
vlag
Kubaanse
en
Angolese
soldate
“Die 25ste
herdenking
van die
internasionale
Kubaanse
missie na die
Republiek van
Angola”
[Uit: https://twitter.com/Louis_Allday/status/924742221458477057 Toegang op 27 Februarie 2022
verkry.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 10
(Vraestel 1) 10791/22
VRAAG 3: VOOR WATTER PROBLEME HET DIE VRYHEIDSRYERS TE STAAN
GEKOM TOE SEGREGASIE OP BUSVERVOER GEDURENDE DIE 1960's IN
DIE VSA UITGEDAAG IS?
BRON 3A
Die bron hieronder is geneem uit 'Chicago's Very Own News; Remembering the Freedom
Riders 60 years later’. Dit verduidelik hoe die Vryheidsryersbeweging in 1961 per bus na die
suide van Amerika gereis het om desegregasie van die interstaatlike vervoerfasiliteite af te
dwing, ongeag die wrede aanvalle in die VSA.
In 1955 het Rosa Parks gehelp om die Montgomery, Alabama-busstelsel te integreer toe sy
geweier het om haar sitplek prys te gee, maar interstaatlike busreise het in die Suide
gesegregeer gebly tot die Vryheidsritte van 1961. Bloed is vergiet en lewens is amper
verloor, aangesien die nie-gewelddadige protesaksies met wrede aanvalle en tronkstraf
begroet is.
Op 4 Mei 1961 het ʼn klein groepie van 13 swart en wit lede van CORE, die Congress of
Racial Equality, vanaf Washington, D.C. vertrek, op pad na New Orleans op wat
veronderstel was om ʼn twee weke lange reis te wees om die Jim Crow-wette in die Suide
uit te daag. Die eerste paar bushaltes was rustig totdat hulle Rock Hill, Suid-Carolina bereik
het. Drie ryers is wreed (brutaal) aangeval omdat hulle probeer het om die “slegs blankes”-
toilet te gebruik. Hoe verder suid die Vryheidsryers gegaan het, hoe venyniger was die
aanvalle. In Anniston, Alabama, het ʼn skare van ongeveer 200 Ku Klux Klansmanne die
bus met brandbomme bestook terwyl die polisie toekyk. Op dieselfde dag is nog ʼn groep
Vryheidsryers wreed (brutaal) geslaan deur ʼn gepeupel (skare) wat hulle by die
Birmingham-busstasie ingewag het. Ná die geweld in Anniston en Birmingham het CORE
aangekondig dat dit die ritte beëindig. Maar die SNCC, die Student Non -Violent
Coordinating Committee, (Studente Nie-Gewelddadige Koördineringskomitee), het die
saak oorgeneem.
Die wrede aanvalle het voortgeduur terwyl die groep in Montgomery, Alabama gery het en
daarna na Jackson, Mississippi, gereis het, maar hierdie keer was die bus gelaai met
gewapende troepe, gevolg deur patrolliemotors. Toe hulle van die bus afklim, met
sommige van hulle steeds in die verbande van die aanvalle in Alabama, is hulle
gearresteer omdat hulle probeer het om "slegs blankes" fasiliteite te gebruik. Sommige in
die groep het geweier om die boete te betaal en het verkies om in die tronk te bly. Dit het
nasionale, selfs internasionale media-aandag begin trek. Die “tronk, geen borgtog-taktiek”
het soveel druk op die Mississippi-strafstelsel geplaas dat die Interstaat Handelskommissie
beveel het dat die wit en gekleurde kennisgewing in die terminale verwyder moet word. Ná
etlike maande, byna 400 arrestasies en minstens 60 ritte later, het die Vryheidsryers die
oorwinning behaal.
[Uit: https://wgntv.com/news/cover-story/remembering-the-freedom-riders-60-years-later/
Toegang op 05 Januarie 2022 verkry.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 11
(Vraestel 1) 10791/22
BRON 3B
Die uittreksel hieronder is geneem uit die History Today Nuusbrief, bygewerk op 27 Januarie
2022 deur die ondersoekende joernalis, T. Morgan. Dit fokus op hoe die studente in
Nashville, gelei deur Diane Nash, alles gewaag het om segregasie deur die Vryheidsritte in
1961 te beëindig.
Die sukses van die sitbetogings het Nashville die eerste suidelike stad gemaak om
middagetetoonbanke in die land te desegregeer, maar dit was net die begin vir die jong
aktiviste. In 1961 het die Nashville Sentrale Studentekomitee ʼn kennisgewing van die
Congress of Racial Equality, CORE, ontvang dat hulle die Vryheidsritte begin het wat van
een staat na ʼn ander gereis het. Die deelnemers het hulself in toenemende gevaar van
woedende gemeenskappe wat hewig teen die idee van integrasie was, bevind.
Die aggressie het ʼn hoogtepunt bereik toe die Vryheidsritte in Alabama aangekom het. Op
14 Mei 1961, is busse verbrand en die aktiviste geslaan, wat hulle gedwing het om na New
Orleans terug te trek. Van daar af was Nash se taak om die fakkel saam met ʼn nuwe groep
Vryheidsryers te dra. “Ons het besef dat as die Vryheidsrit daar en dan na al daardie
geweld beëindig word, suidelike wit rassiste sou dink dat hulle ʼn projek deur genoeg
geweld kon beëindig,” sê sy. “En ons sou nie enige soort beweging vir stemreg,
desegregasie van die busse en publieke akkommodasie kon hê sonder groot
lewensverliese nie.”
So, Nash en haar eweknieë het die Vryheidsritte voortgesit, ten spyte van die besware van
baie magtige mense, insluitend Prokureur-generaal Robert Kennedy. Kennedy het sy
assistent, John Seigenthaler, opdrag gegee om direk met Nash te praat in ʼn poging om die
Vryheidsritte te beëindig. Met soveel bloedvergieting in Alabama het hy die voorsitter
aangemoedig om terug te staan van die geweld wat ongetwyfeld vir hulle op die roete
gewag het. "Mense het baie goed verstaan wat kan gebeur," sê Nash, wat aan
Seigenthaler verduidelik het dat die deelnemers aan die Vryheidsritte vir haar verseëlde
koeverte met hul testamente gegee het, in die geval van hul dood. “Gelukkig kon ek al
daardie verseëlde koeverte terugbesorg.”
Die Vryheidsritte het in die herfs van 1961 afgesluit met nog ʼn oorwinning vir die
Burgerregtebeweging; die Interstaat Handelskommissie het gesegregeerde busreise en
terminale onwettig gemaak, effektief vanaf 1 November.
[Verwerk uit: https://www.history.com/news/diane-nash-freedom-rider-civil-rights-movement
Toegang op 05 Januarie 2022 verkry.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 12
(Vraestel 1) 10791/22
BRON 3C
Die uittreksel hieronder is geneem uit die meningsafdeling van die Los Angeles Times
koerant. Dit is getitel Remember the Freedom Riders. Die skrywer verduidelik hoe die polisie
en die FBI saamgespan het in die aanvalle teen die Vryheidsryers-protes teen segregasie in
die Suidelike State van Amerika in die 1960's.
ʼn 12-jarige meisie het destyds toegekyk hoe een van die twee busse wat die aktiviste van
Atlanta vervoer het, op 14 Mei in Anniston, Alabama, aangekom het. ʼn Woedende skare Ku
Klux Klansmanne het die Greyhound-bus van die pad gedwing en die bus met brandbomme
gebombardeer. Bloedige en wrede aanrandings het die Vryheidsryers en sommige
omstanders beseer (onstabiel) en gehawend gelaat. Een het 53 steke nodig gehad. Nege is
in die hospitaal opgeneem.
Maar wat die ryers nie geweet het nie, was dat die plan om hulle te ontmoet – en te keer – nie
deur die Ku Klux Klan (KKK) alleen uitgebroei (uitgedink) is nie, maar in samewerking met die
Birmingham-polisiedepartement plaasgevind het. Op Eugene “Bull” Connor se bevel, die stad
se ultra-segregasie-kommissaris vir openbare veiligheid, het polisiebeamptes geheime
vergaderings gehou met die leiers van die Eastview-klavern (plaaslike tak) van die Klan. Hulle
het nie net die Vryheidsryers se reisplan oorhandig nie, maar hulle het ook die Klansmanne
15 tot 20 minute belowe om te doen wat hulle wou by die busstasie voor die polisie opdaag.
Die samespanning van die Birmingham-polisie is laakbaar (skandelik), maar miskien nie so
verbasend nie.
Twee jaar later het brandslange en polisiehonde wêreldwye simbole van gewelddadige
Suidelike weerstand teen rassegeregtigheid geword. Maar wat net so kommerwekkend is, is
dat J. Edgar Hoover en die FBI ook bewus was van die plan om ʼn blinde oog vir die geweld te
draai. Die FBI was, in die mees welwillende (behulpsame) ontleding, gevaarlik gedistansieer.
Dit is ʼn deel van waaroor sistemiese rassisme gaan. Die Vryheidsryers het probeer om die
sluimerende gewete van die land wakker te maak.
[Uit: https://www.latimes.com/opinion/story/2021-05-14/freedom-riders-police-fbi-klan
Toegang op 05 Januarie 2022 verkry.]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 13
(Vraestel 1) 10791/22
BRON 3D
Die foto hieronder hang by die Freedom Riders National Monument in Anniston, geneem deur
ʼn onbekende fotograaf. Dit beeld die brandende Greyhound-bus uit wat Vryheidsryers op 14
Mei 1961 na Anniston vervoer het. Hulle is deur wit skares geslaan en ernstig beseer nadat
hulle van die bus afgeklim het.
[Uit https://newschannel9.com/news/local/freedom-riders-national-monument-now-open-in-anniston
Toegang op 05 Januarie 2022 verkry.]
EINDE
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS ADDENDUM 14
(Vraestel 1) 10791/22
ERKENNNGS
Visuele bronne en ander historiese inligting is uit die volgende geneem:
Beggar Your Neighbours: Apartheid Power in Southern Africa by J. Hanlon
http://www.rhodesia.nl/marquez.html.
https://mcrl.libguides.com/big_picture
https://newschannel9.com/news/local/freedom-riders-national-monument-now-open-in-anniston
https://twitter.com/Louis_Allday/status/924742221458477057
https://wgntv.com/news/cover-story/remembering-the-freedom-riders-60-years-later/
https://www.com.this-day-in-history/soviet-union-rejects-marshall-plan-assistance
https://www.everycrsreport.com/ reports/R45079.html.
https://www.history.com/news/diane-nash-freedom-rider-civil-rights-movement
https://www.history.state.gov/milestones/1969-1976/Angola
https://www.latimes.com/opinion/story/2021-05-14/freedom-riders-police-fbi-klan
www.loc.gov/exhibits/marshall/marsh-overview.html.
Downloaded from hlayiso.com
Downloaded from hlayiso.com
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 7
(Vraestel 1) 10791/22
VRAAG 3: VOOR WATTER PROBLEME HET DIE VRYHEIDSRYERS TE STAAN
GEKOM TOE SEGREGASIE OP BUSVERVOER GEDURENDE DIE
1960's IN DIE VSA UITDAAG IS?
Bestudeer Bronne 3A, 3B, 3C en 3D en beantwoord die vrae wat volg.
3.1 Verwys na Bron 3A.
3.1.1 Noem die persoon in die bron wat gehelp het om die Montgomery,
Alabama-busstelsel te integreer. (1 x 1) (1)
3.1.2 Haal bewyse uit die bron aan wat toon dat die nie-gewelddadige
protesaksie met brutaliteit begroet is. (1 x 1) (1)
3.1.3 Definieer die konsep Jim Crow-wette in die konteks van segregasie op
interstaatlike busse in die Suidelike State van Amerika gedurende die
1950's. (1 x 2) (2)
3.1.4 Verduidelik wat die studente gemotiveer het om voort te gaan met die
Vryheidsritte, ongeag die verwagte wrede aanvalle van die wit
heerssugtiges. (1 x 2) (2)
3.1.5 Lewer kommentaar op wat geïmpliseer word deur die verklaring in die
bron, 'Dit het nasionale, selfs internasionale media-aandag begin trek,’ in
die konteks van die Vryheidsritte-protes. (1 x 2) (2)
3.2 Bestudeer Bron 3B.
3.2.1 Definieer die begrip desegregasie in jou eie woorde. (1 x 2) (2)
3.2.2 Gebruik die bron en jou eie kennis en verduidelik die bedoelings van die
Vryheidsryers met betrekking tot die interstaatlike busse in Amerika
gedurende die 1960's. (2 x 2) (4)
3.2.3 Noem DRIE prestasies van die Vryheidsryers wat deur die leier van die
Vryheidsryers, Diane Nash, in die bron uiteengesit is. (3 x 1) (3)
3.2.4 Haal bewyse uit die bron aan wat toon dat die Vryheidsryers hul dood
tydens die betoging verwag het en daarvoor voorberei het. (1 x 2) (2)
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 8
(Vraestel 1) 10791/22
3.3 Raadpleeg Bron 3C.
3.3.1 Watter optrede volgens die bron dui daarop dat die Ku Klux Klansmanne
vasbeslote was om die Vryheidsryers te keer om op 14 Mei 1961 deur
Anniston te gaan? (3 x 1) (3)
3.3.2 Gebruik die bron en jou eie kennis en verduidelik hoekom die polisie en
die FBI met die Klansmanne saamgespan het om die Vryheidsryers
wreed aan te val. (1 x 2) (2)
3.3.3 Noem TWEE aspekte, uit die bron, wat die simbole van gewelddadige
polisiebrutaliteit in suidelike Amerika tydens die betogings in die 1960's
geword het. (2 x 1) (2)
3.3.4 Lewer kommentaar oor die betroubaarheid van hierdie bron vir ʼn
historikus wat navorsing oor die uitdagings wat die
Burgerregtebewegingaktiviste in die gesig gestaar het, doen. (2 x 2) (4)
3.4 Raadpleeg Bron 3D.
3.4.1 Watter boodskappe oor die Vryheidsritte word deur die foto uitgebeeld?
(2 x 2) (4)
3.4.2 Lewer kommentaar oor hoe die volgende groepe op die foto gereageer
het:
(a) Lede van die Burgerregtebeweging (1 x 2) (2)
(b) Lede van die Ku Klux Klan (1 x 2) (2)
3.5 Vergelyk Bronne 3C en 3D. Verduidelik hoe die bewyse in 3D die inligting in 3C
ondersteun aangaande die wit heerssugtiges se gewelddadige reaksie op
Amerikaners wat teen rasseskeiding op die interstaatlike busse betoog het.
(2 x 2) (4)
3.6 Gebruik die inligting en relevante bewyse uit die bronne en jou eie kennis en skryf
ʼn paragraaf van ongeveer AGT reëls (ongeveer 80 woorde) waarin jy die
probleme verduidelik wat die Vryheidsryers in die gesig gestaar het toe hulle
segregasie op busvervoer gedurende die 1960's in die VSA uitgedaag het. (8)
[50]
b.o.
Downloaded from hlayiso.com
GESKIEDENIS 9
(Vraestel 1) 10791/22
AFDELING B: OPSTELVRAE
Beantwoord ten minste EEN vraag, maar nie meer as TWEE vrae in hierdie afdeling
nie.
Jou opstel moet ongeveer DRIE bladsye lank wees.
VRAAG 4: UITBREIDING VAN DIE KOUE OORLOG: GEVALLESTUDIE –
VIËTNAM
'... met al die militêre mag kon die Verenigde State van Amerika nie ʼn klein nasie van
kleinboere in Viëtnam verslaan nie.'
Bespreek hierdie stelling krities in die lig van die Verenigde State van Amerika se
betrokkenheid in Viëtnam tussen 1965 en 1975. Motiveer jou antwoord deur
relevante voorbeelde te gebruik. [50]
VRAAG 5: ONAFHANKLIKE AFRIKA: GEVALLESTUDIE – DIE KONGO
Die Kongo was nie suksesvol om politieke, ekonomiese, sosiale en kulturele
verandering teweeg te bring nadat onafhanklikheid van koloniale heerskappy bereik
is nie.
Stem jy saam met die bogenoemde stelling? Gebruik relevante bewyse om jou
argument te ondersteun. [50]
VRAAG 6: BURGERLIKE SAMELEWINGSBETOGINGS VANAF DIE 1950's TOT
DIE 1970's: DIE SWARTMAGBEWEGING IN DIE VSA
Verduidelik tot watter mate die Swartmag-filosofie die lewens van Afro-Amerikaners
wat in die VSA gewoon het, in die 1960's en 1970's verander het.
Ondersteun jou argument met relevante bewyse. [50]
TOTAAL: 150
EINDE
Downloaded from hlayiso.com
Downloaded from hlayiso.com
Downloaded from hlayiso.com
Study this subject
Recommended for this subject
%20X10%202019%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--4f3ebe5f-1e25-4b5d-9926-1cdd895d3995/v1-4bd7c3b8e18e806e9bbb/card.webp)
Addendum
History Grade 12 P1 Gauteng Mock 2019 Addendum (Afrikaans)
)%202015%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--46d03045-1812-4e23-a4c5-7192a662e955/v1-6ab5452db578d608b6e0/card.webp)
Addendum
History Grade 12 P1 Gauteng Mock 2015 Addendum (Afrikaans)
%202021%20Preparatory%20Question%20Paper_hlayiso.com_--24930935-0ad6-40fc-af9d-2565f340cb01/v1-761b3c43efc668005293/card.webp)
Question paper
History Grade 12 P2 Gauteng Mock 2021 Question Paper (Afr)

Question paper
History Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2017 QP (Afr)

Addendum
History Grade 12 P2 Eastern Cape June 2022 Addendum (Afr)
%20X10%202019%20Preparatory%20Examination%20Addendum_hlayiso.com_--4c8825cb-7328-4a35-b4a2-21579182a6ed/v1-eaba88523cccc85340dd/card.webp)
Addendum
History Grade 12 P2 Gauteng Mock 2019 Addendum (Afrikaans)
More from Grade 12 History

Study guide
Workguide Case Study Strategies

Memorandum
History Grade 12 Paper 2 North West Mock 2025 Memo

Memorandum
History Grade 12 P1 Eastern Cape June 2024 Memo (Afrikaans)

Addendum
History Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 Addendum (Afr)

Addendum
History Grade 12 P2 Eastern Cape Prelim 2024 Addendum (Afr)

Memorandum