Skip to content

History Grade 12 Paper 2 Gauteng Mock 2022 Memo (Afrikaans)

MemorandumHistoryGrade 12202225 pages

Grade 12 History Paper 2 memorandum from the Gauteng Mock Exam 2022 (Afrikaans), 25 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com - VOORBEREIDENDE EKSAMEN 2022 NASIENRIGLYNE GESKIEDENIS (VRAESTEL 2) (10792) 25 bladsye
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 1. BRONGEBASEERDE VRAE 1.1 Die volgende kognitiewe vlakke word gebruik om brongebaseerde vrae te ontleed: Kognitiewe Historiese vaardighede Gewig van vrae vlakke • Onttrek inligting uit bronne • Keuse en organisasie van relevante inligting uit 30% VLAK 1 bronne (15 punte) • Definieer historiese konsepte/terme • Interpretasie van bewyse uit bronne 40% VLAK 2 • Verduidelik inligting wat uit bronne versamel is (20 punte) • Ontleed bewyse uit bronne • Interpreteer en evalueer bewyse uit bronne • Bespreek bronne om die nuttigheid, betroubaarheid, vooroordeel en beperkings te bepaal 30% VLAK 3 • Vergelyk en kontrasteer interpretasies en (15 punte) perspektiewe wat in bronne aangebied word en verkry ʼn onafhanklike gevolgtrekking 1.2 Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer word: • By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet aan enige ander geldige en relevante standpunte, argumente, bewyse of voorbeelde gegee word. • By die toekenning van punte moet klem geplaas word op hoe die vereistes van die vraag aangespreek is. • In die nasienriglyne word die vereistes van die vraag (vaardighede wat aangespreek moet word) asook die vlak van die vraag kursief aangedui. • Tydens die assessering van interpretatiewe bron-gebaseerde vrae, moet leerlinge krediet kry vir relevante antwoorde. • Leerders is veronderstel om ʼn posisie in te neem wanneer hulle ‘tot watter mate’ vrae beantwoord vir enige punte om toegeken te word. 1.3 Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae: • Gebruik ʼn regmerk (✓) vir elke korrekte antwoord. • Gee aandag aan die puntetoekenning, bv. (2 x 2) wat neerkom op twee redes en word twee punte elk toegeken (✓✓✓✓); (1 x 2) wat neerkom op een rede en twee punte toegeken word (✓✓). • Indien ʼn vraag 4 punte tel, word 4 regmerkies (✓✓✓✓) aangedui. 2
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 Paragraafvraag: Paragrawe behoort globaal (holisties) geassesseer te word. Beide die inhoud en die struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring word. Die volgende stappe moet gebruik word wanneer ʼn antwoord op ʼn paragraafvraag geassesseer word: • Lees die paragraaf en plaas ʼn kolpunt (•) by elke punt binne-in die teks waar die kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag te beantwoord. • Lees die paragraaf weer om die mate te evalueer waarin die kandidaat in staat was om relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te beantwoord. • Maak regmerkies (✓) wat aan die kandidaat toegeken is vir die paragraaf aan die einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1, 2 of 3) soos aangedui in die holistiese rubriek en gee ʼn kort kommentaar, bv. ___________ •___________________________________________________ _________________ • ____________________________ • _________________ Level 2 ✓✓✓✓ KOMMENTAAR Gebruik meestal relevante bewyse om die basiese paragraaf te skryf. • Tel al die regmerkies vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die punt op die kantlyn regs onder, bv., 32 50 • Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad van die antwoordboek oorgedra word. 2. OPSTELVRAE 2.1 Die opstelvrae vereis dat kandidate: • In staat sal wees om hul argument te struktureer in ʼn logiese en samehangende wyse. Hulle moet die relevante inligting kies, organiseer en saamvoeg sodat hulle ʼn redelike reeks feite of ʼn effektiewe argument kan aanbied om die vraag wat gestel word, te beantwoord. Dit is noodsaaklik dat ʼn opstel ʼn inleiding, ʼn samehangende en gebalanseerde liggaam van bewyse en ʼn gevolgtrekking het. 2.2 Nasien van opstelvrae • Merkers moet daarvan bewus wees dat die inhoud van die antwoord gelei sal word deur die handboeke wat by die sentrum gebruik word. • Kandidate kan enige ander relevante inleiding en/of gevolgtrekking hê as dié wat by ʼn spesifieke opstel nasienriglyn vir ʼn spesifieke opstel ingesluit is. 3
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 2.3 Globale assessering van die opstel Die opstel sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie benadering vereis dat die nasiener die algehele produk as ʼn geheel aanteken, sonder om die dele afsonderlik aan te teken. Hierdie benadering moedig die leerder aan om ʼn individuele opinie te bied deur geselekteerde feitelike bewyse te gebruik om ʼn argument te ondersteun. Daar sal nie van die leerder verwag word om bloot 'feite' te heroorweeg om ʼn hoë punt te behaal nie. Hierdie benadering ontmoedig leerders om 'model' antwoorde voor te berei en hulle te reproduseer sonder om die spesifieke vereistes van die vraag te oorweeg. Holistiese assessering, in teenstelling met inhoudsgebaseerde assessering plaas klem op die volgende: • Die konstruksie van die argument • Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse om die argument te ondersteun • Die leerder se interpretasie van die vraag 2.4 Assesseringsprosedures van die opstel 2.4.1 Hou die sinopsis in gedagte wanneer die opstel geassesseer word. 2.4.2 Tydens die lees van die opstel moet regmerkies toegeken word vir ʼn relevante inleiding (wat deur ʼn kolpunt in die nasienriglyn aangedui word), die belangrikste aspekte/liggaam van die opstel wat die lyn van argument onderhou/verdedig (wat deur ʼn kolpunt in die nasienriglyn aangedui word) en ʼn relevante gevolgtrekking (wat deur ʼn kolpunt in die nasienriglyn aangedui word). Byvoorbeeld, in ʼn opstel waar daar vyf (5) hoofpunte is, kan daar ongeveer sewe (7) regmerkies wees. 2.4.3 Hou die PEEL-struktuur in gedagte tydens die nasien van ʼn opstel. P Punt: Die kandidaat stel die opstel bekend deur ʼn argumentslyn duidelik te stel/ʼn belangrike punt te maak. Elke paragraaf moet ʼn punt insluit wat die belangrikste (argumentslyn) onderhou wat in die inleiding bekendgestel is. E Verduideliking: Die kandidaat moet in meer detail verduidelik waaroor die hoofpunt gaan en hoe dit verband hou met die vraag wat gestel word (lyn van argument). E Voorbeeld: Kandidate moet die vraag beantwoord deur inhoud te kies wat relevant is vir die lyn van die argument. Relevante voorbeelde moet gegee word om die argumentslyn te onderhou. L Skakel: Kandidate moet verseker dat die argument regdeur volgehou word en samehangend geskryf word. 4
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 2.4.4 Die volgende simbole MOET gebruik word wanneer ʼn opstel beoordeel word: Inleiding, hoofaspekte en gevolgtrekking nie behoorlik gekontekstualiseer nie ^ • Verkeerde stelling _________________ • Irrelevante inligting | | | • Herhaling R • Analise A ✓ • Interpretasie I ✓ • Lyn van Argument LOA 2.5 Die matriks 2.5.1 Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle By die nasien van opstelle moet die kriteria soos voorsien in die matriks gebruik word. By die beoordeling van die opstel, let op na die inhoud en aanbieding. (a) Die eerste lesing van uitgebreide skryfwerk sal wees om te bepaal tot watter mate die hoofaspekte gedek word en om die inhoudsvlak (op die matriks) toe te ken. I VLAK 4 (b) Die tweede lesing van uitgebreide skryfwerk hou verband met die vlak (op die matriks) van aanbieding. I VLAK 4 A VLAK 3 (c) Ken ʼn algehele punt toe met die gebruik van die matriks. I VLAK 4 } 26–27 A VLAK 3 KOMMENTAAR Sommige weglatings in inhoudsdekking. Poog om ʼn argument te handhaaf. 5
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 NASIENMATRIKS VIR OPSTEL – TOTAAL PUNTE: 50 VLAK 7 VLAK 6 VLAK 5 VLAK 4 VLAK 3 VLAK 2 VLAK 1* AANBIEDING Baie goed Baie goed Goed beplande Argument Toon soms bewys Poging Weinig of geen beplande en beplande en en beplan en van ʼn aangewend om poging om die gestruktureerde gestruktureerde gestruktureerde gestruktureer. gestruktureerde antwoord te opstel te opstel. Goeie opstel. ʼn Relevante opstel. Bewyse tot ʼn en beplande struktureer. struktureer nie. sintese van argument is Poog om ʼn sekere mate argument. Poog Grootliks inligting. Het ʼn gevolg. Bewyse duidelike gebruik om om ʼn argument beskrywend of goed gebruik om die argument te argument te vol te hou. poog om gebalanseerde, argument te ontwikkel. ondersteun. Gevolgtrekking argument te oorspronklike verdedig. Poog om Gevolgtrekking Slotsom bereik nie duidelik ʼn onafhanklike ontwikkel. Geen argument gemaak uit op grond van ondersteun deur INHOUD gevolgtrekking uit bewyse. poging om ʼn ontwikkel met bewyse om die bewyse nie. die bewyse te gevolgtrekking te bewyse. Argument argument te maak nie. maak om die deurgaans ondersteun. argument te volgehou en ondersteun. verdedig. Onafhanklike gevolgtrekking gemaak uit bewyse om die argument te ondersteun. VLAK 7 Vraag is ten volle beantwoord. Inhoudskeuse ten volle 47 – 50 43 – 46 relevant tot argument wat gevolg is. VLAK 6 Vraag is beantwoord. Inhoudskeuse relevant tot 43 – 46 40 – 42 38 – 39 argument wat gevolg is VLAK 5 Vraag grotendeels beantwoord. Inhoud 38 – 39 36 – 37 34 – 35 30 – 33 28 – 29 toereikend en relevant. VLAK 4 Vraag herkenbaar in antwoord. Sommige 30 – 33 28 – 29 26 – 27 weglatings of irrelevante keuse van inhoud. VLAK 3 Keuse van inhoud hou verband met vraag, maar beantwoord dit nie. Hou soms 26 – 27 24 – 25 20 – 23 nie verband met die vraag nie. Weglatings. VLAK 2 Vraag ontoereikend beantwoord. 20 – 23 18 – 19 14 – 17 Inhoud skraal. VLAK 1* Vraag ontoereikend beantwoord of glad nie. 14 – 17 0 – 13 Ontoereikende of irrelevante inhoud. * Riglyne vir die toekenning van ʼn punt vir Vlak 1: • Vraag glad nie aangespreek nie/heeltemal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie = 0 • Antwoord sluit basiese en oor die algemeen irrelevante inligting in, geen poging om die opstel te struktureer nie = 1–6 • Vraag onvoldoende aangespreek en vaag; min poging om die opstel te struktureer = 7 – 13 6
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE VRAAG 1: WAT WAS DIE ROL VAN DIE SUID-AFRIKAANSE RAAD VAN KERKE (SARK) EN LEIERS SOOS DESMOND TUTU IN DIE STRYD TEEN APARTHEID IN DIE 1980's? 1.1 1.1.1 [Definisie van ʼn historiese term uit Bron 1A – L1] • Die Driekamerparlement was ʼn driekamerparlement vir Blanke, Bruin en Indiese verteenwoordigers terwyl Afrikane uitgesluit is. • Die Driekamerparlement het drie afsonderlike kamers gehad om Bruin en Indiër verteenwoordigers te laat glo dat hulle oor hul eie sake kon toesig hou, terwyl Blankes die sake van ‘almal’ hanteer het. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 1.1.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – L1] • Enorme onstabiliteit • Onderdrukking Enige (2 x 1) (2) 1.1.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – L1] (a) Simpatiseer met die staat (1 x 1) (1) (b) Het ʼn dieper begrip van bevrydingsbewegings gehad (1 x 1) (1) 1.1.4 [Interpretasie van inligting uit Bron 1A – L2] • As die apartheidsregering nie apartheid beëindig nie, sal hulle meer aggressiewe middele moet gebruik om dit te weerstaan. • Guerrillastrategieë sal gebruik word as die regering nie verandering aan sy beleid bring nie. • Die regering moet gou verandering bring, anders sal daar dade van sabotasie en terrorisme wees. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 1.1.5 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – L1] • "As ons nie meer vreedsaam kan veg vir ʼn verandering in ʼn bose en onregverdige stelsel nie." • “Sê die regering dan dat die enigste alternatief geweld is” • “Wat anders sal vir mense oorbly om te doen?” Enige (2 x 1) (2) 7
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 1.2 1.2.1 [Interpretasie van inligting uit Bron 1B – L2] • Die wit regering wou nie veranderinge teweeg bring nie . • Die wit regering het ook geweld gebruik. (Enige ander relevante antwoord) (1 x 2) (2) 1.2.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – L1] • Sy beskeidenheid (nederigheid) was ʼn struikelblok vir bevryding. Enige (1 x 2) (2) 1.2.3 [Interpretasie van inligting uit Bron 1B – L2] NB indien verwys na interne verset, moenie krediet gee nie. Hy het buitelandse besoeke afgelê om die lande aan te spoor om ekonomiese sanksies teen Suid-Afrika te implementer. • Hy het die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering/Japan, China en Amerika toegespreek oor apartheid in Suid-Afrika. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 1.2.4 [Interpretasie van inligting uit Bron 1B – L2] • Aartsbiskop Desmond Tutu was ʼn liberalistiese kerkleier wat nie- geweld gepreek het. • Hy moes die konflikte in Alexandra en by Ashley Kriel se begrafnis ontlont omdat dit swart-op-swart geweld was. • Opposisiegroepe het na Tutu geluister omdat hy ‘n kerkleier was. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 1.2.5 [Verduidelik van konsep uit Bron 1B – L2] • Wanneer die burgerlike gemeenskap opsetlik/doelbewus apartheidwette ondermyn • Weerstand teen onregverdige apartheidwette (Enige ander relevante antwoord) (1 x 2) (2) 1.2.6 [Onttrekking van inligting uit Bron 1B – L1] • Die regering het ʼn veldtog teen Tutu georkestreer. • Versprei anti-Tutu pamflette en plakkers. • Betogers betaal • Tutu se vrou geteister Enige (2 x 1) (2) 8
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 1.3 1.3.1 [Interpretasie van bewyse in Bron 1C – L2] • Die bron beklemtoon die betrokkenheid van lede van die kerk, bv., Desmond Tutu en Allan Boesak wat in die komitee was wat teen apartheid was. • Die foto toon dat die komitee vryheid en demokrasie in Suid-Afrika geëis het. • Foto toon dat mense uit verskillende rasse vryheid, demokrasie en gelyke regte wou gehad het (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) d 1.3.2 [Interpretasie van bewyse in Bron 1C – L2] • Dit bewys dat die Komitee vir die Verdediging van Demokrasie bestaan het/geloods is. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 1.3.3 [Evaluering van die betroubaarheid van Bron 1C – L3] DIE BRON IS BETROUBAAR OMDAT • Dit is ʼn oorspronklike foto wat geneem is by die bekendstelling van die Komitee vir die Verdediging van Demokrasie. • Dit het ʼn datum, 7 Maart 1988, wat bekend was vir die stigting van die Komitee vir die Verdediging van Demokrasie en 7 Maart is bekend vir die bekendstelling. • Die bron kan bekragtig/ondersteun word deur die inligting in Bron 1B oor die vorming van die Komitee vir die Verdediging van Demokrasie. (Enige ander relevante antwoord) Enige (2 x 2) (4) 1.4 [Vergelyking van Bronne 1B en 1C – L3] • Bron 1B verduidelik die betrokkenheid van Desmond Tutu in die stryd om bevryding en Bron 1C toon Desmond Tutu se betrokkenheid by die stryd vir vryheid. • Bron 1B sê Tutu het saam met ander kerkleiers gewerk en op die foto in Bron 1C is hy saam met ʼn ander kerkleier, Allan Boesak, gesien. • Beide bronne verwys na Desmond Tutu as ʼn organiserende lid van die Komitee vir die Verdediging van Demokrasie. (Enige ander relevante antwoord) Enige (2 x 2) (4) 9
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 1.5 1.5.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – L1] • Geregtigheid • Vaardigheidsontwikkeling en gemeenskapsprojekte • Teologiese besinning Enige (2 x 1) (2) 1.5.2 [Interpretasie van inligting uit Bron 1D – L2] (a) • Die SARK het gehelp met vaardigheidsontwikkeling en projekte deur fondse aan gemeenskapsontwikkelingsprogramme te verskaf. • Die SARK het die stigting van vaardigheidsontwikkelingsinstellings soos Kagiso Trust gefasiliteer. Enige (1 x 2) (2) (b) Die SARK het aan jeug- en vroueontwikkelingsprogramme deelgeneem. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 1.5.3 Interpretasie van inligting uit Bron 1D – L2] • Aartsbiskop Desmond Tutu ʼn lid van die SARK was betrokke as voorsitter van die WVK. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 1.6 [Interpretasie, evaluering en sintese uit relevante bronne – L3] Kandidate kan die volgende aspekte in hul antwoord insluit: • Die kerk het betrokke geraak by die verset teen apartheid as gevolg van onstabiliteit en onderdrukking wat in Suid-Afrika plaasgevind het (1A). • Kerkleraars het slagoffers en familielede bedien wat deur slagtings gewond is (1A). • Beyers Naudé het gewaarsku dat indien beleide nie verbeter nie, die kerk “gewikkel sal wees in ʼn oorlog van terrorisme”. • SARK het die apartheidstaat tydens die sekretarisskappe van Naudé en Tutu heftig teengestaan (1A). • Tutu het gesê hy verstaan hoekom mense gewelddadig was in hul verset. • Desmond Tutu het as lid van SARK in 1984 namens die gearresteerde gewapende Umkhonto we Sizwe groep getuig (1B). • Desmond Tutu het geweldloosheid verkondig (1B). • Die SARK het druk op die internasionale wêreld geplaas om ekonomiese sanksies teen SA op te lê om hulle te dwing om afstand te doen van apartheid (1B). • Kerkleiers ontlont konflikte in gewelddadige situasies tussen betogers en die polisie in menige voorvalle (1B). • Tutu het die sogenaamde 'uitverkopers' by die begrafnisse van apartheidslagoffers beskerm. • Hy het toesprake gehou by begrafnisse van aktiviste (1B). • Tutu was teen brutaliteit deur die staat (eie kennis). 10
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 • Die SARK het betrokke geraak by die Komitee vir Verdediging van Demokrasie wat in Maart 1988 van stapel gestuur is (1D). • SARK het arm swart mense met beurse gehelp (1D). • SARK het vaardigheidsontwikkelingsprogramme en -projekte befonds en daaraan deelgeneem. • SARK het deelgeneem aan versoening en die WVK (1D). (Enige ander relevante antwoord) Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken: • Gebruik bewyse op ʼn elementêre wyse, bv. toon geen of min begrip van die rol van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke (SARK) en leiers soos Desmond Tutu in PUNTE VLAK 1 die stryd teen apartheid in die 1980's. 0–2 • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ʼn paragraaf skryf nie. • Bewyse is meestal relevant en hou in ʼn groot mate verband met die onderwerp, bv. toon ʼn mate van begrip vir die rol van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke PUNTE VLAK 2 (SARK) en leiers soos Desmond Tutu in die stryd 3–5 teen apartheid in die 1980's. • Gebruik bewyse op ʼn baie basiese manier om ʼn paragraaf te skryf. • Gebruik relevante bewyse, bv. toon ʼn deeglike begrip van die rol van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke (SARK) en leiers soos Desmond Tutu in die stryd PUNTE VLAK 3 teen apartheid in die 1980's. 6–8 • Gebruik bewyse baie effektief in ʼn georganiseerde paragraaf wat ʼn begrip van die onderwerp toon. (8) [50] 11
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 VRAAG 2: HOE SUKSESVOL WAS DIE WAARHEID-EN-VERSOENINGS- KOMMISSIE (WVK) OM NOKUTHULA SIMELANE SE FAMILIE BY TE STAAN OM GENESING TE VIND? 2.1 2.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – L1] • Om die rehabilitasie en herstel van menslike en burgerlike waardigheid van slagoffers van menseregteskendings te fasiliteer. (1 x 1) (1) 2.1.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – L1] • Om die stem en waardigheid van diegene wat voorheen gemarginaliseer is, te herstel. (1 x 1) (1) 2.1.3 [Definisie van ʼn historiese term uit Bron 2A – L1] • Die WVK se stelsel van geregtigheid wat fokus op die rehabilitasie van slagoffers en oortreders deur versoening in post-apartheid Suid-Afrika. • ‘n Vorm van geregtigheid wat kompensasie en rehabilitasie aan die families van slagoffers en amnestie aan oortreders bied (Enige ander relevante antwoord) (1 x 2) (2) 2.1.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – L2] • Die WVK het ten doel gehad om genesing tussen die slagoffers en die oortreders te bewerkstellig. • Genesing tussen die slagoffers en die oortreders kan tot vergifnis en dus versoening lei. • Die WVK wou ʼn nuwe Suid-Afrika bou gebaseer op vergifnis eerder as haat/om wraak te vermy. • Vergeldende geregtigheid sou burgeroorlog aangehits het terwyl herstellende geregtigheid vrede aangemoedig het. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 2.1.5 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – L1] • Hulle getuienisse het gefokus op die ervarings van hul mans, seuns en vaders. (1 x 2) (2) 12
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 2.2 2.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – L1] • Die 23-jarige uMkhonto we Sizwe-aktivis van Bethal • Sy is op 8 September 1983 deur die Soweto-veiligheidstak uit Johannesburg se Carlton-sentrum ontvoer. • Sy is na ʼn plaas in Noordwes geneem, waar sy vir etlike weke gemartel is. (2 x 1) (2) 2.2.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – L2] • Die drie Soweto-veiligheidstakbeamptes het nie aan die vereistes/voorwaardes vir amnestie voldoen nie. • Hulle het nie die waarheid oor Nokuthula se verdwyning bekend gemaak nie. • Hulle kon nie bewys dat die misdade wat hulle teen Nokuthula gepleeg het ʼn politieke motief gehad het nie. (Enige ander relevante antwoord) (2 x 2) (4) 2.2.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – L1] • Haar pa het gesterf sonder om te weet wat met sy dogter gebeur het. • Hulle wou hê die oortreders moes betaal vir hul leuens en bedrog. • Hulle (oortreders) het die gesin baie pyn besorg met hul leuens en bedrog. (2 x 1) (2) 2.2.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – L2] • Hulle wou die oorsaak van haar dood ondersoek/weet wat met haar gebeur het. • Die gesin wou haar oorskot begrawe waar ander familielede begrawe is. • Hulle wou afsluiting/genesing hê. • Hulle wou haar ‘n waardige begrafnis gee. (Enige ander relevante antwoord) (1 x 2) (2) 2.2.5 [Evaluering van die bruikbaarheid van Bron 2D – L3] • Die bron gee insig in die ontvoering en marteling wat Nokuthula tydens die apartheidsera verduur het. • Weerspeël die betrokkenheid van agt beamptes van die Soweto- veiligheidstak by haar verdwyning. • Dui aan dat Nokuthula se pa gesterf het sonder om te weet wat met sy dogter gebeur het. • Dit stel dat die WVK nie die waarheid oor Nokuthula se verdwyning en dood kon vind nie. • Dit stel dat die familie ontevrede was met die WVK se beslissing en nie die WVK se bevinding oor Nokuthula se verdwyning aanvaar het nie (Enige ander relevante antwoord) (2 x 2) (4) 13
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 2.3 2.3.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – L1] • Wellem Hellem Johannes Coetzee • Anton Pretorius • Mong • Williams • Ross Enige (3 x 1) (1) 2.3.2 [Definisie van historiese konsepte uit Bron 2C – L2] • Amptelike kwytskelding vir polities gemotiveerde misdade (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 2.3.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – L1] Slegs krediet vir name volledig uitgeskryf • Wellem Hellem Johannes Coetzee (1 x 1) (1) 2.3.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – L2] Die twee het verskillende weergawes gegee van wat met Nokuthula gebeur het: (a) • Coetzee het verklaar dat Nokuthula nog gelewe het toe hy haar laas gesien het en dat sy as spioen in sy eenheid gewerk het • Coetzee het gejok oor Nokuthula om homself van verantwoordelikheid te vrywaar. (b) • Veyi het beken dat Nokuthula gemartel, wreed vermoor en rondom die Rustenburg-omgewing begrawe is. • Veyi het die waarheid vertel oor Nokuthula se verdwyning om amnestie te kry. (Enige ander relevante antwoord) (2 x 2) (4) 2.4 [Vergelyking van bewyse uit Bronne 2B en 2C – L3] • Albei bronne noem dat niemand verantwoordelikheid vir haar verdwyning geneem het nie. • Bron 2B meld dat min oor haar verdwyning bekend was en Bron 2C meld dat tot dusver niemand/geen oortreder na vore gekom het en verantwoordelikheid vir haar verdwyning aanvaar het nie. • Albei bronne dui aan dat dit die veiligheidspolisiemanne wat verantwoordelik vir haar verdwyning was, wat om amnestie by die WVK aansoek gedoen het. (Enige ander relevante antwoord) (2 x 2) (4) 14
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 2.5 2.5.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – L2] • Die Khulumani-ondersteuningsgroep het die voortou geneem in die stryd om die vervolging van die polisiemanne verantwoordelik vir Nokuthula se verdwyning te ondersteun. • Die lede van die Khulumani-ondersteuningsgroep hou plakkate vas wat eis dat die hof die polisiemanne wat verantwoordelik is vir Nokuthula se verdwyning moet vervolg om die Simelane-gesin die afsluiting/genesing te gee wat hulle nodig het. • Dit wys die Khulumani-ondersteuningsgroep se vasberadenheid om die Simelane-gesin te ondersteun om geregtigheid te kry vir Nokuthula se verdwyning. • Die Khulumani-ondersteuningsgroep sal nie ophou veg vir geregtigheid vir Nokuthula se familie nie (Enige ander relevante antwoord) Enige (2 x 2) (4) 2.5.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – L2] • Dit impliseer dat die Khulumani-ondersteuningsgroep vasbeslote is om te veg vir die vervolging van diegene wat verantwoordelik is vir Nokuthula se verdwyning. • Hulle sal aanhou veg vir gesinne wat afsluiting/genesing moet vind. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 2.6 [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3] NIE SUKSESVOL OM AAN DIE FAMILIE GENESING TE BIED NIE • Die WVK het gepoog om die kwessie van gemarginaliseerde stemme onder die breër raamwerk van slagoffers aan te spreek en was bewus van geslagsverdraaiings (vooroordele) in die prosesse en aanbieding van sy werk (Bron 2A). • Vroue as slagoffers het slegs ʼn klein aantal sake verteenwoordig (Bron 2A). • Sizakele Simelane het gewag vir geregtigheid vir haar dogter, Nokuthula, wat vermoedelik dood is (Bron 2B). • Min is bekend oor haar verdwyning deur die Waarheids- en Versoeningskommissie (WVK) se verhore (Bron 2B). • Nokuthula Simelane se pa is dood sonder om te weet wat met sy dogter gebeur het (Bron 2B). • Die Simelane-familie is deur die NVG aangeraai om die verdagtes wat na bewering betrokke was by die verdwyning van Nokuthula Simelane op hul eie te nader en aan te bied om hulle nie te vervolg nie, as hulle die ligging van Nokuthula se oorskot bekend maak. • Nokuthula Simelane se suster sê dat "Die NVG het gekies om haar en haar gesin pyn en angs te veroorsaak deur ʼn muur van leuens en bedrog (oneerlikheid) te handhaaf. • Nokuthula Simelane se suster sê dat "Die NVG sleep voete om vir my ma die enigste ding te gee wat sy kan hê, haar kind se oorskot." • Sizakele Simelane is kwaad en teleurgesteld dat "Dit gaan 30 jaar wees sedert sy verdwyn het en niks het gebeur nie." Sy wil die waarheid weet oor wat met Nokuthula gebeur het en waar sy begrawe is as sy dood is (Bron 2B). Kan 15
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 • Daar is twee teenstrydige verklarings/verslae van wat met Nokuthula gebeur het van Coetzee, wat verklaar het dat Nokuthula gelewe het toe hy haar laas gesien het en dat sy as spioen in sy eenheid gewerk het en dié van Veyi wat erken het dat Nokuthula gemartel, wreed vermoor en rondom die Rustenburg- omgewing begrawe is (Bron 2C). • Die Khulumani-ondersteuningsgroep, ʼn groep wat veg vir die regte van apartheidslagoffers, het betrokke geraak en die voortou geneem in die stryd om die vervolging van die polisiemanne wat verantwoordelik is vir die verdwyning van Nokuthula Simelane te ondersteun (Bron 2D). • Die lede van die Khulumani-ondersteuningsgroep hou plakkate vas wat eis dat die hof die polisiemanne wat verantwoordelik is vir Nokuthula se verdwyning moet vervolg om die Simelane-gesin die sluiting/genesing te gee wat hulle nodig het (Bron 2D). • SUKSESVOL IN DIE BYSTAND AAN DIE SIMELANE FAMILIE OM GENESING TE VIND • Kandidate moet relevante bewyse gebruik om hul standpunt te ondersteun. (Enige ander relevante antwoord) (8) Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken: • Gebruik bewyse op ʼn elementêre wyse bv. • toon geen of min begrip van hoe die WVK PUNTE: VLAK 1 suksesvol was om genesing vir die Simelane- 0–2 gesin te vind ná haar verdwyning. • Gebruik bewyse gedeeltelik om ʼn paragraaf te skryf. • Bewyse is meestal relevant en hou in ʼn groot mate verband met die onderwerp, bv. toon ʼn mate van begrip van hoe die WVK suksesvol was om PUNTE: VLAK 2 genesing vir die Simelane-gesin te vind ná haar 3–5 verdwyning. • Gebruik bewyse op ʼn baie basiese manier om ʼn paragraaf te skryf. • Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer ʼn deeglike begrip van hoe die WVK suksesvol was om genesing vir die Simelane-familie te vind ná PUNTE: VLAK 3 haar verdwyning. 6–8 • Gebruik bewyse baie effektief in ʼn georganiseerde paragraaf wat ʼn begrip van die onderwerp toon. [50] 16
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 VRAAG 3: HOE HET GLOBALISERING DIE KLEDING- EN TEKSTIELINDUSTRIE IN SUID-AFRIKA BEÏNVLOED? 3.1 3.1.1 [Definisie van historiese konsep in Bron 3A – L1] • Onderlinge verbintenis tussen wêreld ekonomieë deur tegnologie/internet en vervoer moontlik gemaak • Globalisering beteken dat lande meer interafhanklik word en dat mense oor die hele wêreld meer aan mekaar verbind is. • Globalisering het gelei tot die monopolisering van nywerhede deur groot besighede, wat groot winste maak ten koste van onderontwikkelde en onontwikkelde lande. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 3.1.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – L1] • China • Europa (2 x 1) (2) 3.1.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – L2] • Hoë kwaliteit goedere word geproduseer. • Het gelei tot groei van globale maatskappye. • Die kwaliteit van geproduseerde goedere het verbeter. • Tegnologie/internet laat vervaardigers toe om hul produkte globaal te verkoop (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 3.1.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – L1] • tegnologiese ontwikkeling • ontwikkeling van die internet • Tegnologiese innovasie (3 x 1) (3) 3.2 3.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – L1] • Die klere- en tekstielbedryf is gesamentlik verantwoordelik vir die meerderheid van indiensneming in die KTSL-sektor. • Die KTSL-sektor is gesamentlik verantwoordelik vir die meerderheid van indiensneming (90%). • Die sektor het 95 000 werkers in diens. Enige (1 x 2) (2) 3.2.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – L1] • Wes-Kaap • KwaZulu-Natal (2 x 1) (2) 17
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 3.2.3 [Interpretasie van inligting uit Bron 3B – L2] • Die Wes-Kaap en KwaZulu-Natal verskaf werk aan 95 000 werkers. • Die sektor versterk die ekonomie en dit lei tot werkskepping. Die sektor dra by tot die grootste uitvoer en skep dus nuwe werksgeleenthede in die sektor. (Enige relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 3.2.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – L2] • Meer as 10 000 werksgeleenthede is tussen 2000 – 2013 verlore. • Die bedryf het ʼn gebrek aan toegang tot hulpbronne soos water en katoen ervaar. • Die bedryf het nuwe wêreldwye neigings ervaar, bekend as vinnige modes – die spoed waarteen goedere na die markte gebring word. • Die toename van goed, buitelandsvervaardigde klere (Enige relevante antwoord) Enige (2 x 2) (4) 3.3 3.3.1 [Interpretasie van inligting uit Bron 3C – L2] • Duisende werksgeleenthede is in die Suid-Afrikaanse klerebedryf verlore. • 150 000 werksgeleenthede is in die klere- en tekstielbedryf verlore. • SACTWU probeer werksgeleenthede in die bedryf red. • Die bedryf het swaargekry weens ʼn toestroming van goedkoop kledingstukke. • Toename in goedkoop ingevoerde goedere. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 3.3.2 [Interpretasie van inligting uit Bron 3C – L2] • SACTWU beywer hom vir mense om plaaslik vervaardigde goedere te koop. • Die “Koop Suid-Afrikaanse veldtog” het ten doel gehad om plaaslik vervaardigde kledingstukke te bevorder. • SACTWU het ooreenkomste met groot maatskappye aangegaan om die plaaslike bedryf te ondersteun. (Enige relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 3.3.3 [Verduideliking van beperkings uit Bron 3C – L3] • Die bron gee nie redes waarom die klerefabrieke gered moet word nie. • Die kunstenaar wat die plakkaat vervaardig het, word nie genoem nie. • Die bron bied die siening van die vakbonde aan/eensydige siening van vakbonde (Enige ander relevante antwoord.) Enige (2 x 2) (4) 18
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 3.4 3.4.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – L2] • Die pandemie het tot die sluiting van aanlegte gelei. • Daar was menige werksgeleenthede in die kleinhandelsektor verlore. • Kleinhandelaars het logistieke struikelblokke in die uitvoer van kledingstukke ondervind. • Verbruikers kry swaar as gevolg van die pandemie en kon gevolglik nie klere koop nie wat tot ʼn afname in verkope gelei het. (Enige ander relevante antwoord) Enige (2 x 2) (4) 3.4.2 [Verduideliking van konsep in konteks uit Bron 3D – L2] • ʼn Siekte wat wêreldwyd uitbreek en wyd versprei is as gevolg van die beweging van goedere en mense oor die hele wêreld. (Enige ander relevante antwoord.) (1 x 2) (2) 3.4.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – L1] • Om proporsie van plaaslik vervaardigde produkte te verhoog. • Om werk te skep. (2 x 1) (2) 3.4.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – L1] • Thandi Phele (1 x 1) (1) 3.4.5 [Interpretasie van inligting uit Bron 3D – L2] • Suid-Afrika poog om buitelandse beleggers te lok om in die Suid- Afrikaanse Klere- en Tekstielbedryf te belê om werk te skep. • Die Suid-Afrikaanse regering is vasbeslote om onwettige invoer hok te slaan om werk te red. • Die Suid-Afrikaanse regering sal slegs plaaslik vervaardigde goedere bevorder en dit sal bydra tot werkskepping in die bedryf. • Tariewe sal gereguleer word en vervaardigingsaansporings sal ingestel word. (Enige ander relevante antwoord) Enige (1 x 2) (2) 19
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 3.5 [Vergelyking van bewyse uit Bronne 3C en 3D om vas te stel hoe bronne mekaar ondersteun – V3] • Bron 3C doen ʼn beroep op verbruikers om Suid-Afrikaans vervaardigde klere te koop – “Koop Suid-Afrika” en Bron 3D noem dat groot kleinhandelmaatskappye plaaslik vervaardigde klere koop. • Bron 3C SAWCTU probeer werksgeleenthede in die klere- en tekstielbedryf red en Bron 3D praat oor werkskepping in die klere- en tekstielbedryf. (Enige ander relevante antwoord) (2 x 2) (4) 3.6 [Interpretasie, evaluering en sintese uit relevante bronne – L3] • Die Suid-Afrikaanse Klere- en Tekstielbedryf verskaf 90% van indiensneming in Suid-Afrika (Bron 3B). • Die sektor het 95 000 werkers in diens (Bron 3B). • Die bedryf staar uitdagings in die gesig as gevolg van die invloei van goedkoop goedere (Bron 3B). • Die wêreldwye neiging van vinnige mode het ʼn negatiewe impak op die sektor gehad (Bron 3B). • SACTWU het ʼn "Koop Suid-Afrika-veldtog" geloods om die plaaslike bedryf te ondersteun (Bron 3C). • SACTWU beywer hom vir mense om plaaslik vervaardigde goedere te koop (Bron 3C). • Menige werksgeleenthede is in die sektor verlore (eie kennis). • Die Suid-Afrikaanse Klere- en Tekstielbedryf het 150 000 poste van 2000 – 2013 afgeskaf (eie kennis). • Die Suid-Afrikaanse Klere- en Tekstielbedryf het groot werksverliese ervaar weens die COVID-19-pandemie (Bron 3D). • Die Suid-Afrikaanse regering het ʼn aantal inisiatiewe geïmplementeer, soos om onwettige invoere te beperk en vervaardigingsaansporings te implementeer om werksgeleenthede in die bedryf te red. (Enige ander relevante antwoord) (8) • Gebruik bewyse op ʼn elementêre wyse bv. • toon geen of min begrip hoe globalisering die klere- en PUNTE: VLAK 1 tekstielbedryf in Suid-Afrika beïnvloed het. 0–2 • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ʼn paragraaf skryf nie. • Bewyse is meestal relevant en hou in ʼn groot mate verband met die onderwerp, bv. toon ʼn mate van begrip van hoe globalisering die klere- en tekstielbedryf in Suid-Afrika PUNTE: VLAK 2 beïnvloed het. 3–5 • Gebruik bewyse op ʼn baie basiese manier om ʼn paragraaf te skryf. • Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer ʼn deeglike begrip van hoe globalisering die klere- en tekstielbedryf in PUNTE: VLAK 3 Suid-Afrika beïnvloed het. 6–8 • Gebruik bewyse baie effektief in ʼn georganiseerde paragraaf wat ʼn begrip van die onderwerp toon. (8) [50] 20
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 AFDELING B: OPSTELVRAE VRAAG 4: BURGELIKE VERSET, 1970’s TOT 1980’s: SUID-AFRIKA: DIE KRISIS VAN APARTHEID IN DIE 1980’s [Beplan en konstrueer ʼn oorspronklike argument gebaseer op relevante bewyse deur analitiese en interpretatiewe vaardighede te gebruik] SINOPSIS Kandidate moet duidelik aandui hoe Steve Biko en die filosofie van Swartbewussyn swart Suid-Afrikaners bemagtig het om die apartheidsregering in die 1960's en 1970's uit te daag. HOOFASPEKTE Kandidate moet die volgende aspekte in hulle antwoord insluit: Inleiding: Kandidate moet ʼn standpunt inneem en aandui hoe Steve Biko en die filosofie van Swartbewussyn swart Suid-Afrikaners bemagtig het om die apartheidsregering in die 1960's en 1970's uit te daag. Hulle moet ook aandui hoe hulle hul argument sal ondersteun. UITBREIDING • Politieke vakuum (agtergrondinligting) ➢ Geskep nadat politieke leiers en partye van die ANC en PAC in 1960 verbied of gevange geneem is. • Mobilisasie van Swart mense ➢ Swart mense met ʼn gevoel van trots toegedien. ➢ Om hulself te aanvaar/selfvertroue/selfstandigheid/sin van identiteit te hê ➢ Swart mense bemagtig om die gees van selfbejammering; minderwaardigheids- kompleks; selfvervreemding en oorheersing deur eksterne kragte te verwerp. ➢ Die vorming van Swartbewussyn is deur die apartheidsregering verwelkom as ʼn uitbreiding van afsonderlike ontwikkeling. • Politieke mobilisering/bemagtiging ➢ Swart studente het hulself begin organiseer om wit oorheersing te weerstaan deur weg te breek van NUSAS en SASO gestig (1968). ➢ Swart studente het die filosofie van Swartbewussyn (SB) (Rol van Biko/SASO) aangeneem. ➢ SASO was vir universiteitstudente en SASM vir skoliere. ➢ Swartbewussyn het gelei tot die stigting van die Black Peoples Convention (BPC) in 1972 wat studente, kerke, gemeenskappe en vakbonde betrek het. ➢ Vakbonde wat in lyn was met die Swartbewussyn -filosofie het Black Parents' Association en Black Allied Workers Union (BAWU) ingesluit. 21
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 ➢ South African Students Movement, wat in 1972 gestig is, het Swart mense aan die ideale van Swartbewussyn blootgestel. ➢ Uitsetting van Tiro wat gelei het tot studentebetogings. ➢ BCM en SASO het FRELIMO-saamtrekke (1974) georganiseer. ➢ Uitsetting van studente van universiteite. ➢ Die arrestasies van Swartbewussyn -leiers het politieke aktivisme verhoog. • Studentemobilisering/bemagtiging ➢ Die Bantoe-onderwyswet het Afrikaans as onderrigmedium in skole ingestel (1975). ➢ SASO en SASM het die stigting van die Soweto Studente Verteenwoordigende Raad (SSRC) beïnvloed. ➢ Beide swart onderwysers sowel as studente het Afrikaans – as die taal van die onderdrukker verwerp. ➢ Sommige onderwysers en leerders is reeds deur SASO-studente-onderwysers van universiteite aan die idees van Biko en die Swartbewussyn -filosofie blootgestel. ➢ Die Departementele Omsendbrief oor Afrikaans (50/50) was die sneller vir die Soweto-opstand. ➢ 16 Junie 1976 – Studente het vreedsaam betoog teen die implementering van die omsendbrief. ➢ Polisie se reaksie op studentebetogings – Hector Petersen, ʼn 13-jarige seun was een van die eerste slagoffers van hierdie opstand. • Mobilisering/bemagtiging deur gemeenskapsprogramme ➢ Biko se verbanning na King Williams Town het gelei tot verskuifde fokus na gemeenskapsprogramme. ➢ Mamphele Ramphele se verbanning na Tzaneen. ➢ Swartbewussyn het onafhanklikheid van blankes bevorder deur Swart Gemeenskapsprogramme om swartes sonder wit bystand te ondersteun. (Zanempilo Health Clinic/Ginsburg Educational Trust/Zimele Trust Fund/Solepilo Community Health Centre/Ithuseng Community Health Program and Winter School Projects). • Mobilisasie/bemagtiging deur arbeid ➢ Werkers gemobiliseer om vakbonde te stig. ➢ Swartbewussyn het gelei tot die stigting van die Black Allied Workers Union (BAWU) – werkerstakings in Durban in 1973). • Dood van Biko (1977) in polisie-aanhouding. • 19 Oktober 1977 –verbod teen 19 organisasies wat in lyn is met Swartbewussyn • Mobilisasie deur media ➢ Media wat die Swartbewussyn -filosofie goedgesind was, bv. The World en The Weekend World koerante, was gesluit. (Enige ander relevante antwoord) SLOT: Kandidate moet hul argument met ʼn relevante gevolgtrekking verbind. [50] 22
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 VRAAG 5: DIE KOMS VAN DEMOKRASIE NA SUID-AFRIKA EN DIE AANVAARDING VAN DIE VERLEDE [Beplan en konstrueer ʼn argument gebaseer op bewyse deur analitiese en interpretatiewe vaardighede te gebruik] SINOPSIS Kandidate moet krities bespreek hoe leierskap en kompromieë wat deur verskillende politieke organisasies gemaak is, demokrasie in SA teweeggebring het in die onderhandelinge wat tussen 1990 – 1994 plaasgevind het. HOOFASPEKTE Kandidate moet die volgende aspekte in hul antwoord insluit: INLEIDING Kandidate moet krities bespreek hoe leierskap en kompromieë deur verskillende politieke organisasies die verskillende uitdagings hanteer het wat gelei het tot die breuk in die onderhandelingsproses en watter politieke rolspelers die situasie gered het. Hulle moet ook aandui hoe hulle hul argumentslyn gaan ondersteun. UITBREIDING 1989 • De Klerk kom aan bewind 1990 • 2 Februarie 1990 toespraak (leierskap) • Mandela uit die tronk vrygelaat • Ontbanning van die politieke en burgerlike organisasies • Groote Schuur Minuut (Gesprekke tussen ANC en NP) • Geweld in die Vaaldriehoek • Pretoria Minuut (kompromie) 1991 • Vergadering van politieke partye – KODESA 1 (20 Desember 1991) • Verklaring van voorneme - kompromie • Voortdurende geweld op pendeltreine aan die Rand 1992 • Slegs blankes referendum (1992) (De Klerk leierskap) • KODESA 2 (2 Mei 1992) • Boipatong-slagting en die gevolge daarvan (17 Junie 1992) • Rollende massa-optrede deur anti-apartheidsorganisasies om De Klerk se regering te dwing om met integriteit te onderhandel. (toets leierskap) • Bhisho-slagting (Gqozo) en die uitwerking daarvan op die proses van onderhandelinge (7 September 1992) • Rekord van verstandhouding – Meyer en Ramaphosa (leierskap, kompromie) 23
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 1993 • Veelparty-onderhandelingsforum – Regter vleuel aanval van die Wêreldhandelsentrum • APLA moorde – St James Church. Heidelberg Tavern, moord op Amy Biehl • Sonsondergangsklousule ingelei deur Joe Slovo (kompromie, leierskap) • Sluipmoord op Chris Hani (10 April 1993) en impak op Suid-Afrika • Datum vir die eerste demokratiese verkiesings vasgestel 1994 • Verkiesing op 27 April 1994 en uitslag van verkiesings • Regering van Nasionale Eenheid – met Mandela van die ANC as president en twee adjunkte (een van NP, een van die ANC) • Geweld van 1994 – Shell House-slagting, Bophuthatswana-moorde, geweld op die vooraand van verkiesings en verkiesingsdag • Mandela as die eerste swart president verkies SLOT Kandidate moet hul argument met ʼn relevante gevolgtrekking verbind. VRAAG 6: DIE EINDE VAN DIE KOUE OORLOG EN ’N NUWE WÊRELDORDE: DIE GEBEURE VAN 1989 [Beplan en konstrueer ʼn oorspronklike argument gebaseer op relevante bewyse deur analitiese en interpretatiewe vaardighede te gebruik] SINOPSIS Kandidate moet verduidelik in watter mate die val van die Berlynse Muur in 1989 en die daaropvolgende ineenstorting van kommunisme die weg gebaan het vir die Nasionale Party en die African National Congress om samesprekings te begin. Hulle moet verwys na die relevante gebeure wat die politieke situasie in Suid-Afrika tussen 1989 en 1990 verander het. HOOFASPEKTE Kandidate moet die volgende aspekte in hul antwoord insluit: INLEIDING Kandidate moet ʼn standpunt inneem en aandui tot watter mate die val van die Berlynse Muur die weg gebaan het vir beide die Nasionale Party en die African National Congress om samesprekings met mekaar te begin en hoe hierdie samesprekings gelei het tot politieke veranderinge in Suid-Afrika. 24
Downloaded from hlayiso.com 10792/22 UITBREIDING • Die Sowjetunie het teen die einde van 1989 gedisintegreer (Glasnost en Perestroika). - Kort agtergrond • Die Sowjetunie is nie meer as ʼn supermoondheid beskou nie. • Kommunisme is nie meer as ʼn 'globale bedreiging' gesien nie. • Die val van die Berlynse Muur in 1989 en die impak daarvan. • Veranderinge in die wêreldpolitiek en die impak daarvan op Suid-Afrika se apartheidshervormings. • Die apartheidsregime kon nie meer kommunisme gebruik om sy beleid van rassesegregasie te regverdig nie. • Die Nasionale Party se bewering dat hy Suid-Afrika teen ʼn kommunistiese aanslag beskerm, het onrealisties geword. • Die VSA en sy bondgenote kon nie meer voortgaan om die apartheidsregime te ondersteun nie. • Die ineenstorting van die USSR het ook die ANC beïnvloed om sy standpunt te verander. • Die ANC het ekonomiese en ideologiese uitdagings ervaar. • Die ineenstorting van die Sowjetunie het druk op beide die Nasionale Party en die ANC geplaas om met onderhandelinge te begin. • Eksterne steun vir beide die Nasionale Party en die ANC was besig om te vervaag en onderhandelinge het gelyk na die beste opsie vir beide kante. • Die Slag van Cuito Cuanavale het die Nasionale Party aangespoor om met die kommuniste te begin onderhandel oor die onafhanklikheid van Namibië, het dit vir hulle makliker gemaak om met die ANC te praat. • Die westerse wêreld het die stap ondersteun dat Suid-Afrika sy probleme vreedsaam en demokraties moet oplos. • Dit het duidelik geword dat die Nasionale Party-regering nie wit oppergesag vir onbepaalde tyd kon handhaaf nie. • Invloedryke Nasionale Party-lede het begin besef dat apartheid nie die antwoord op die behoeftes van wit kapitalistiese ontwikkeling was nie. • Daar was geen twyfel dat die voortgesette onderdrukking van swart Suid-Afrikaners politieke stabiliteit sou verseker nie. • Die regering het begin glo dat hervorming die ontwikkeling van ʼn sterk swart middelklas moet insluit wat as ʼn "bolwerk" (buffer) teen revolusie sal optree. • Die veiligheidsmagte en noodtoestande het nie township-opstande gekeer nie. • Teen die laat 1980's was die Suid-Afrikaanse ekonomie in ʼn toestand van depressie. • PW Botha het ʼn beroerte gehad en is opgevolg deur FW de Klerk. • FW de Klerk het begin aanvaar dat die swart stryd teen apartheid nie ʼn sameswering was wat vanuit Moskou gerig is nie. • Dit het De Klerk in staat gestel om met die bevrydingsorganisasies in gesprek te tree om ʼn blywende oplossing vir Suid-Afrika te vind. Op 2 Februarie 1990 het De Klerk die ontbanning van alle anti-apartheidsorganisasies aangekondig wat die weg gebaan het vir samesprekings wat tot die einde van apartheid gelei het. (Enige ander relevante antwoord) SLOT Kandidate moet hul argument met ʼn relevante gevolgtrekking verbind. [50] TOTAAL: 150 25

Study this subject

More from Grade 12 History

View all