Afrikaans FAL Grade 10 P2 November Mock 2026 Memo (Afrikaans)

Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 10 eksamenvoorbereiding WWW.HLAYISO.COM NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 10 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V2 NOVEMBEREKSAMEN 2026 (PROEF) NASIENRIGLYNE PUNTE: 70 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 11 bladsye.

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 2 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 ALGEMENE RIGLYNE • Kandidate beantwoord vrae in slegs TWEE afdelings (35 punte elk). Indien ’n kandidaat meer as twee afdelings beantwoord het, word die eerste twee afdelings nagesien. • Spel- en taalfoute word nie gepenaliseer nie, tensy dit die betekenis beïnvloed. • By oop vrae word geen punt vir JA/NEE/WAAR/ONWAAR alleen toegeken nie; die motivering verdien die punt. • Waar ’n antwoord van ’n vorige antwoord afhang (bv. “Motiveer jou antwoord op VRAAG …”), moet die eerste antwoord korrek wees om die punt by die tweede te verdien. • Wanneer TWEE feite vereis word en ’n reeks gegee word, sien slegs die eerste TWEE na. • Waar ’n aanhaling gevra word, moet die kandidaat die woorde uit die teks aanhaal; ’n oorvertelling verdien nie die punt nie. • Aanvaar enige ander antwoord wat sinvol is en deur die teks gesteun word. AFDELING A: ROMAN (NOVELLE) VRAAG 1: OUPA SE BYE VRAAG ANTWOORD PUNT 1.1.1 veertien/14 1 1.1.2 Durban 1 1.1.3 Bela-Bela 1 1.1.4 twaalf/12 1 1.2.1 Daar was nie wi-fi op die plaas nie./Hy het gedink hy sou verveeld wees. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 1.2.2 Hiperbool/Oordrywing 1 1.3.1 Vergelyking 1 1.3.2 Hy werk hard met sy hande/hy doen harde fisiese werk op die plaas. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 1.4 ’n By het hom (toe hy ses was) op die ooglid gesteek en sy oog het opgeswel. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 1.5 As jy die bye nie pla/versteur nie, sal hulle jou ook nie steek nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 1.6.1 E/is van kleins af bang vir bye 1 1.6.2 D/kweek groente en hou bye aan 1 1.6.3 B/kan ’n trekker bestuur en ’n koei melk 1 1.6.4 A/neem Oupa na die hospitaal 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 3 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.7 • Hulle het in die dam vis gevang. • Hulle het saans onder die sterre gesit en gesels. • Hulle het saam die heuning uitgehaal/by die mark verkoop. (Enige TWEE) 2 1.8 Hy geniet die lewe op die plaas/hy het ’n vriend en is nie meer verveeld nie; die plaas het vir hom belangriker as die foon geword. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 1.9 Hy het oor ’n klip gestruikel en (hard) geval. 1 1.10.1 dapper 1 1.10.2 Hy was bang vir bye, maar hy het tog deur die kwaai bye gehardloop om Oupa te help./Hy het aangehou al is hy gesteek. (Of soortgelyk aan bogenoemde) (Die punt word slegs toegeken as 1.10.1 korrek is.) 1 1.11 ’n Gebreekte enkel (1) Ses weke (1) 2 1.12 Die heuning moes (volgende Saterdag) by die mark verkoop word; dit is sy geld/inkomste vir die hele jaar. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 1.13 Die bypak was (baie) te groot vir hom./Dit is ’n groot, wit pak met ’n kap/sluier, soos ’n ruimtepak. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 1.14 “Sy hande het gebewe toe hy die eerste kas oopmaak.” 1 1.15 D B A C (Een punt vir elke gebeurtenis wat op die korrekte plek is.) 4 1.16 60/sestig bottels (1) R4 800 (60 × R80) (1) 2 1.17 Kagiso het aan die begin gesê hy sal sonder wi-fi doodgaan (van verveling), maar nou wil hy self terugkom plaas toe – hy het verander. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 1.18 A/om jou vrees te oorwin. 1 1.19 Kagiso is (deur die bye) gesteek en moes sy vrees oorwin, maar hy het iets wonderliks gekry: heuning, ’n vriend, selfvertroue en Oupa se trots. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 4 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.20 Ja, ek hou van diere/die natuur/rustigheid. OF Nee, ek sal my vriende en die internet mis. (Enige gemotiveerde antwoord) 1 [35] TOTAAL AFDELING A: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 5 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING B: DRAMA VRAAG 2: DIE NUWE SEUN VRAAG ANTWOORD PUNT 2.1.1 Calvinia 1 2.1.2 rugby 1 2.1.3 Ayanda (Zulu) 1 2.1.4 twintig/20 1 2.2.1 B/’n nuwe leerder wat ’n model bou 1 2.2.2 E/sukkel met Natuurwetenskap 1 2.2.3 C/sê vir Brandon hy moet Jonas uitlos 1 2.2.4 D/deel die klas in pare in 1 2.3 In ’n (graad 10-)klaskamer. 1 2.4 Dit is toneelaanwysings/verhoogaanwysings – dit sê vir die akteurs wat om te doen of hoe om iets te sê. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 2.5 Dit is ’n klein, onbelangrike plattelandse plek/daar is niks behalwe skape en bossies nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 2.6 • Hy spot met Calvinia/noem hom ’n plaasjapie. • Hy lag oor sy (ou) skoene. • Hy gryp sy tas en gooi dit na ’n maat. • Hy boots hom na. (Enige TWEE) 2 2.7 Hulle het respek vir die onderwyser/hulle wil nie in die moeilikheid kom nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 2.8 Hulle wil nie hê mnr. Dube moet sien dat hulle Jonas geboelie/met sy tas gespeel het nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 2.9 Sy pa herstel windpompe – hy weet baie van windpompe/hy weet hy kan Brandon help, al het Brandon hom gespot. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 2.10 In die skoolbiblioteek (1) ’n Week later, ná skool (1) 2 2.11 Van draad en ou blikkies. 1 2.12 Sy pa herstel windpompe; hy klim al van ses jaar oud saam met hom op die leer. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 2.13 Sy pa sal hom uit die rugbyspan uithaal. 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 6 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 2.14 Hy is trots/hoogmoedig/hy dink hy is beter as ander. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 2.15 • Oor Jonas se tas (wat hy gegooi het). • Oor die (spot oor die) skoene. 2 2.16 B/besef dat hy verkeerd was. 1 2.17 Hulle moet saamwerk eerder as om teen mekaar te baklei, dan sal hulle (soos die windpomp) sukses behaal. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 2.18 Die wind draai die wiel (bo-op). (1) Die wiel beweeg die stang op en af en die stang pomp die water uit die grond. (1) 2 2.19.1 verbaas 1 2.19.2 Brandon kom gewoonlik nie in die biblioteek om te leer nie/sy sê “Wel, wel!” (Of soortgelyk aan bogenoemde) (Die punt word slegs toegeken as 2.19.1 korrek is.) 1 2.20 Hy is skaam/bang dat die span sal spot omdat hy leer en hulp van Jonas kry; dit pas nie by sy “stoere” beeld nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 2.21 Hy nooi Jonas om saam met die span pizza te gaan eet. 1 2.22 Jonas aanvaar Brandon se verskoning en help hom met die projek./Hy sê: “Kom ons werk saam.” (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 2.23 ’n Mens moet nie ander oordeel/boelie op grond van hoe hulle lyk of waar hulle vandaan kom nie./Samewerking is beter as om teen mekaar te werk. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 2.24 Ek sou ook vir Jonas opgekom het, want boelie is verkeerd. OF Ek sou dit vir die onderwyser gaan sê het. (Enige gemotiveerde antwoord) 1 [35] TOTAAL AFDELING B: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 7 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING C: KORTVERHALE VRAAG 3.1: “DIE GEBREEKTE VENSTER” VRAAG ANTWOORD PUNT 3.1.1 In Kerkstraat (1) Twee bakstene (aan elke kant van die straat) (1) 2 3.1.2 Hy het nooit geglimlag nie./Hy het die bal nie teruggegooi nie./Hy het alleen gebly. (Enige EEN) 1 3.1.3 (a) Hiperbool/Oordrywing 1 (b) Hulle het gedink hy is baie kwaai/gevaarlik/onvriendelik. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 3.1.4 Klanknabootsing/Onomatopee 1 3.1.5 Hulle het weggehardloop. 1 3.1.6 Hy was baie bang/senuweeagtig. 1 3.1.7 “’n Mens vat verantwoordelikheid vir jou foute.” 1 3.1.8 Hy het aangebied om vir oom Gerrit te werk (totdat die venster betaal is). 1 3.1.9 • Hy het die gras gesny. • Hy het die onkruid uitgetrek. 2 3.1.10 Oom Gerrit was self ’n sokkerspeler/doelwagter (wat die provinsiale beker gewen het). (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 3.1.11 Hy word vriendeliker/hy begin vir Sipho oopmaak/hy is nie meer so kwaai nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 3.1.12 ’n Paar (blinkgepoetste) sokkerstewels. 1 3.1.13 B/eerlikheid en verantwoordelikheid. 1 3.1.14 Aan die begin het hy die bal gehou/was hy kwaad oor die sokker; aan die einde sit hy op die stoep en moedig Sipho aan/gee raad. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 3.1.15 Ja, ek sou bang gewees het vir die oom. OF Nee, ’n mens moet eerlik wees en jou fout erken. (Enige gemotiveerde antwoord) 1 [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 8 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 3.2: “OUMA SE RESEPTEBOEK” VRAAG ANTWOORD PUNT 3.2.1 Verlede winter. 1 3.2.2 • Sy het altyd ’n blik vol beskuit gehad. • Sy het elke Sondag vir die hele familie gekook. • Sy het ’n brief/die melktertresep vir Lerato gelos. (Enige TWEE) 2 3.2.3 Niemand het meer op Sondae kom kuier nie (omdat Ouma nie meer gekook het nie). (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 3.2.4 vetterig/vingermerke/omgekrul 1 3.2.5 Lerato se oupa (Ouma se man). 1 3.2.6 Opgewonde/senuweeagtig/emosioneel/hartseer. (Enige EEN gepaste emosie) 1 3.2.7 Geduld – die melk moet stadig kook. 1 3.2.8 Sodat die hele familie weer saam om die tafel sit. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 3.2.9 (a) Vergelyking 1 (b) Dit was te pap/nie gestol nie/te nat. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 3.2.10 Die hond het die mislukte terte gekry om te eet. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 3.2.11 • Oom Thabo (van Pretoria) • Tant Dineo (van Bloemfontein) 2 3.2.12 Ouma Rosie was sy ma. 1 3.2.13 C/Lerato as eerstepersoonsverteller. 1 3.2.14 Lerato het (soos Ouma gevra het) die melktert gebak en die familie genooi, sodat almal weer saam was, gelag en gesels het. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 [17] TOTAAL AFDELING C: 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 9 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING D: GEDIGTE VRAAG 4.1: “REËN IN DIE KAROO” VRAAG ANTWOORD PUNT 4.1.1 Droogte/daar is nie water (reën) nie. 1 4.1.2 bruin dors kaal (Enige TWEE) 2 4.1.3 (a) Metafoor 1 (b) Die dam is leeg/droog; daar is net droë, plat modder/klei oor. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 4.1.4 Om te beklemtoon hoe lank (en geduldig) hulle al vir reën wag. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 4.1.5 Hy kyk na die wolke om te sien of dit gaan reën. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 4.1.6 Teleurgesteld/moedeloos/bekommerd. (Enige EEN) 1 4.1.7 Klanknabootsing/Onomatopee 1 4.1.8 Gehoor 1 4.1.9 (a) Personifikasie/Verpersoonliking 1 (b) Die droë grond suig/neem die reënwater vinnig (en baie) op. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 4.1.10 Hulle dans kaalvoet in die modder. 1 4.1.11 Hy huil van blydskap/verligting, want die droogte is uiteindelik verby. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 4.1.12 B/moedeloosheid na vreugde. 1 4.1.13 Vier/4 1 4.1.14 Die reën begin “een middag” (val). 1 4.1.15 Ja, die gedig gaan oor die droogte in die Karoo en hoe die reën uiteindelik val. (Of soortgelyk aan bogenoemde) (Enige gemotiveerde antwoord) 1 [18] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 10 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 4.2: “AAN TAFEL” VRAAG ANTWOORD PUNT 4.2.1 Vyf/5 1 4.2.2 • Pa lees sy e-posse. • Ma kyk na resepte. • Die boetie kyk ’n sokkerwedstryd (in Spanje). (Enige TWEE: lid EN aktiwiteit) 2 4.2.3 Die spreker kyk na ander mense se lewens/foto’s/plasings op sosiale media. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 4.2.4 Teenstelling/Antitese 1 4.2.5 Hulle tik boodskappe (met hul duime) op hul fone. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 4.2.6 Daar is beurtkrag/die krag gaan af. 1 4.2.7 (a) Vergelyking 1 (b) Die fone se batterye raak pap/die skerms gaan een vir een dood (want daar is nie krag of wi-fi nie). (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 4.2.8 Pa het grys geword. 1 4.2.9 Hy/Sy het altyd na die foon gekyk en nie na Pa nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 4.2.10 “Ons praat. Ons lag. Ons onthou.” 1 4.2.11 Hulle geniet die tyd saam in die kerslig/hulle wil nie hê die oomblik moet verby wees nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 4.2.12 C/tyd saam met jou familie belangriker as skerms is. 1 4.2.13 Die versreëls rym nie (vas) nie/dit is vrye verse, bv. “ons” en “weg” rym nie. (Of soortgelyk aan bogenoemde) 1 4.2.14 Ja, die gedig speel aan die etenstafel af, waar die gesin (uiteindelik) saam is. (Of soortgelyk aan bogenoemde) (Enige gemotiveerde antwoord) 1 4.2.15 Ja, mense sit saam maar elkeen kyk na sy eie skerm. OF Nee, fone help families om kontak te hou as hulle ver van mekaar is. (Enige gemotiveerde antwoord) 1 [17] TOTAAL AFDELING D: 35 Kopiereg voorbehou

Afrikaans Eerste Addisionele Taal/V2 11 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 GROOTTOTAAL: 70 Kopiereg voorbehou