Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/ NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN AFRIKAANS HUISTAAL V2 MEI/JUNIE 2024 NASIENRIGLYNE PUNTE: 80 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 54 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 2 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne RIGLYNE VIR NASIENERS 1. Indien 'n kandidaat meer as die verlangde getal vrae gedoen het, word net die eerste antwoord/respons nagesien. (Die kandidate mag nie die opstelvraag en die kontekstuele vraag oor dieselfde genre beantwoord nie.) 2. Indien 'n kandidaat in AFDELING A al vier vrae oor die gesiene gedigte beantwoord het, word die eerste twee gedigte se antwoorde nagesien. 3. Indien 'n kandidaat in AFDELING B en C twee kontekstuele vrae of twee literêre opstelle beantwoord het, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. Indien 'n kandidaat al vier die vrae in AFDELING B en C beantwoord het, word die eerste antwoord in elke afdeling nagesien mits een kontekstuele vraag en een opstelvraag beantwoord is. 4. Indien 'n kandidaat twee antwoorde gee en die eerste antwoord is verkeerd, maar die tweede antwoord is reg, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. 5. Indien antwoorde verkeerd genommer is, word die antwoorde volgens die nasienriglyne nagesien. 6. Taalfoute by kontekstuele vrae word nie gepenaliseer nie. Indien 'n spelfout die betekenis van die antwoord beïnvloed, word dit verkeerd gemerk. Indien die spelfout nie die betekenis van die antwoord beïnvloed nie, word dit as korrek beskou. 7. Opstelvrae: Indien die literêre opstel korter as die verlangde lengte is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie omdat hy/sy hom-/haarself gepenaliseer het. Indien die literêre opstel te lank is, assesseer dit op meriete en bespreek dit met die senior nasiener. Die nasienriglyne is slegs 'n riglyn, daarom moet ander relevante inhoud as korrek beskou word. Gebruik die aangehegte rubrieke om die opstelvrae na te sien. 8. Kontekstuele vrae: Indien 'n kandidaat nie aanhalingstekens gebruik waar 'n vraag dit vereis nie, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. 9. Vir oop vrae word geen punte toegeken vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE. Die rede/motivering moet oorweeg word. 10. Geen punte word vir WAAR/ONWAAR of FEIT/MENING toegeken nie. Die rede/motivering/bewys verdien die punt. 11. Moenie woorde nasien nie; sien betekenis na. 12. Vir hierdie eksamen geld die volgende eksamenriglyne vir die opstelvraag: • Lees die opstelvraag die eerste maal en toon die reeks treffende argumente met die ooreenstemmende kode aan. • 'n Reeks treffende argumente is stellings wat met: o relevante verduideliking gemotiveer word./ o korrekte, gepaste aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word./ o geparafraseerde aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word. • 'n Treffende argument is nie noodwendig in die formaat punt, verduideliking én illustrasie nie. • Lees die opstelvraag 'n tweede maal om die struktuur en taal te assesseer. Taalfoute word met onderstreping aangedui. Die aantal kodes in die opstelvraag word nie getel om 'n bepaalde punt by inhoud toe te ken nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 3 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING A: GEDIGTE T – TITEL B – BEELDSPRAAK VRAAG 1: LITERÊRE OPSTEL S – STYLFIGURE ''Maaltyd'' – PJ Philander Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte ASSESSERINGSRUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR LITERÊRE OPSTEL – HUISTAAL: POËSIE nagesien. LET WEL: • Dis 'n breë raamwerk van feite. • Al die feite hoef nie genoem te word nie, maar dis belangrik dat die kandidaat minstens die titel, een beeldspraak en een stylfguur aandui. • Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. TITEL: Die titel is gepas, want Die maaltyd raak 'n herinneringsvlug Versreël 3 en 4: ... 'n die maaltyd is die waartydens die spreker elke faset koperklokkie / vir smôrens, geleentheid wat die van die maaltyd aan 'n herinnering smiddags en vir nou. spreker die meeste aan van sy/haar moeder koppel. Versreël 6: die helder bril, die die oorlede moeder Bybel oop, herinner. Versreël 11: skyn sy nou in seëngebed, Versreël 15 en 16: … met elke lui dan skilfer / af … die grasgroenspaan. Die titel staan sentraal In strofe 1 word die maaltyd deur Versreëls 1 tot 4: Ou moeder in elke strofe van die middel van die koperklokkie, wat met haar hoepelrokkie / en gedig. soos ʼn ou moedertjie lyk, stywe kappie, staan hande aangekondig. gevou / in die vorm van ʼn koperklokkie / vir smôrens, smiddags en vir nou. Strofe 2 dui die spreker se Versreël 5: Die blou bord en die herinnering aan hoe presies en skoon servet, formeel die tafel altyd gedek was, Versreël 6: ... die Bybel oop, aan. Hy/Sy onthou die oop Bybel en die seëngebed aan tafel. Hy/Sy onthou sy ma as godsdienstig, iemand wat die maaltyd as 'n heilige moment beskou het. In die derde strofe ontlok die Versreël 9: ... gladde, blink bediening van die maaltyd 'n buffet, emosionele reaksie by die spreker. Versreël 9 en 10: En op die Die blink buffet getuig van die ma se gladde, blink buffet / glimmend netheid, asook die deftigheid van die in die skerp lig van die lamp, geleentheid. Dit is asof die herinnering amper lewendig word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 4 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne In die slotstrofe vind ʼn vervlegting Versreël 15 en 16: … met elke tussen die moeder en die lui dan skilfer / af … die koperklokkie plaas. Die vaagheid van grasgroen-spaan. die herinnering val weg en die beeld van die moeder word met elke lui van die klokkie verewig. BEELDSPRAAK: Die koperklokkie Die vorm van die koperklokkie roep Versreël 2: ... staan hande word 'n metafoor van die herinnering aan die moeder se gevou. die spreker se statige voorkoms op. Versreël 1 en 2: … met haar moeder. hoepelrokkie / en stywe kappie, ... Versreël 3: in die vorm van 'n koperklokkie Die verwysing na die koperklokkie as Versreël 1: Ou moeder ... "ou moeder" roep die spreker se vertederingsnaam vir sy/haar moeder op. Die herinneringe wat Teen die een muur in die vertrek Versreël 7 en 8: ... haar groot die spreker oproep, hang 'n portret van die deftige portret / hou my aan haar hou hom/haar meta- moeder wat verseker dat die spreker steeds vasgeknoop. fories aan die moeder nie sy/haar ma vergeet nie. Die vasgeknoop. portret verseker dus metafories dat die ma steeds by die maaltyd teenwoordig is. Die verval van die Die spreker onthou sy/haar moeder Versreël 13 en 14: Sy was eers klokkie herinner die in haar goue jare, maar ook toe sy goud, heel later silwer, / nou's spreker metafories ouer geword het en oorlede is. sy koper … aan die verskillende stadiums van sy/haar moeder se lewe. Die koperklokkie Die grasgroenspaan wat afskilfer, dui Versreël 15 en 16: ... dan waarvan die gras- op sy/haar moeder wat oorlede is, skilfer / af ... die groenspaan afskilfer, maar ook dat sy in die spreker se grasgroenspaan word 'n metafoor vir gemoed/herinneringe voortleef wan- herinneringe wat hel- neer hy/sy 'n koperklokkie sien. der opgeroep word. Personifikasie word Die personifikasie verseker 'n Versreël 1: Ou moeder ... reeds in versreël 1 vervlegting tussen die gestorwe gevind in die moeder en die koperklokkie reeds verwysing na die van die begin van die gedig af, sodat koperklokkie as "Ou die idee geskep word dat die moeder moeder". met elke lui van die klokkie onthou word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 5 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Personifikasie in Die persoonlike voornaamwoord Versreël 13 en 14: Sy was eers versreël 13 dui die "Sy" personifieer die koper- goud, heel later silwer, / nou's sy direkte verband tus- klokkie, asof dit die moeder is wat koper … sen die moeder en die elke keer teenwoordig is. klokkie aan. STYLFIGURE: Enumerasie/ Die suggestie dat die maaltyd Versreël 5 en 6: Die blou bord en opnoemtegniek steeds op die tradisionele manier die skoon servet, / die helder bril, beklemtoon dat elke bedien word, word deur die die Bybel oop, faset van die maaltyd opnoem van die verskillende herinneringe aan die items bevestig. spreker se moeder oproep. Woordspeling word Die woord "nou" kry 'n Versreël 4: smôrens, smiddags en gebruik om die ver- meerduidige betekenis in die sin vir nou. band tussen die hede dat dit nie bloot na die progressie en die herinneringe in maaltye verwys nie, maar ook aan die moeder te die onmiddellikheid van die beklemtoon. spreker se moeder se teen- woordigheid benadruk; sy/haar moeder word 'n werklikheid in die hede. "Wasige" dui op meer as net die Versreël 12: leef sy nou in wasige stoom wat uit die kos trek deurdat damp. dit sy/haar emosionele/ tranerige/kwynende belewing van die herinnering aandui. Die woorde "goud", "silwer" en Versreël 13 en 14: Sy was eers "koper" word benut om nie net die goud, heel later silwer, / nou's sy fases van die klokkie weer te gee koper waar sy staan, nie, maar ook die ma se lewensfases in herinnering te roep. Metonimia dui aan dat Deur die verwysing na die "helder Versreël 6: die helder bril, ... die spreker die bril" word die spreker se moeder se volle waardering vir sy moeder se insig menswees herroep. en wysheid gesuggereer, wat op die diepgaande aard van sy herinneringe dui. Sinestesie word ef- Die seëngebed wat gespreek of Versreël 11: skyn sy nou in die fektief gebruik om die gehoor word, roep ʼn beeld van seëngebed, herinneringe aan die die moeder op. moeder te versterk. Die "wasige damp" wat gesien/ Versreël 12: leef sy nou in die geruik word, maak die wasige damp. herinnering aan die moeder weer 'n werklikheid vir die spreker. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 6 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Kontras word effek- "Helder bril"/"blink buffet"/ Versreël 6: die helder bril tief gebruik om aan te "glimmend"/"skerp lig" kontrasteer Versreël 9: blink buffet dui dat herinneringe met die "wasige damp" om aan te dui Versreël 10: glimmend ... skerp aan die moeder dat herinneringe aan die moeder in lig steeds voortleef. kontrasterende situasies herroep Versreël 12: wasige damp word. Progressie dra by tot Tydprogressie in versreël 4 skep die Versreël 4: vir smôrens, die gedagte dat die gedagte dat die herinnering aan die smiddags en vir nou. herinnering aan die moeder steeds in die hede voortleef. moeder voortleef. Progressie in die werkwoord- gebruik Versreël 11 en 12: skyn sy ... leef skep die indruk dat die spreker se sy ... herinneringe aan die moeder sterker word. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 7 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: KONTEKSTUELE VRAAG "Briefie aan Madiba" – Sandra O'Kelly 2.1 kwatryn ✓ 1 2.2 Dit is ongewoon om so 'n informele aanspreekvorm vir 'n hooggeplaaste/eertydse president van Suid-Afika te gebruik./Dit is 'n té informele/onvanpaste aanspreekvorm vir iemand wat die spreker nog nooit ontmoet het nie. ✓ 1 2.3 Dit verwys na die handearbeid wat hy as gevangene verrig het./Dit verwys na die eelte op Madiba se hande, omdat hy daagliks as gevangene klippe moes kap. ✓ 1 Die woorde kan ook figuurlik geïnterpreteer word. Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 2.4.1 Alliterasie/d-alliterasie ✓ 1 2.4.2 Ooreenkoms: Sowel die spreker as Madiba is lief vir hulle land./sy mense. ✓ 1 EN Verskil: Anders as die spreker moes Madiba 'n prys vir sy liefde betaal/iets opoffer (deur 27 jaar in die tronk te wees)./ Anders as Madiba wat wêreldwye aansien geniet, probeer die spreker met die gedig haar naam verewig.  1 Die kandidaat moet na beide kante van die verskil vir EEN punt verwys. 2.5 "Hoe 'n leier en koning sy mense kan eer." ✓ 1 2.6 Paarrym ✓ 1 EN Die rymsoort is geslaagd, want: Die paarrym dui op/beklemtoon die twee partye (die spreker en Madiba) in die gedig./ Die spreker wil in wese soos Madiba word./vereenselwig hom/haar met Madiba. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie aandui dat die rymsoort NIE geslaagd is NIE. 2.7 Ja Die eufemisme versag die trauma/hartseer indien Madiba te sterwe sou kom. ✓ 1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 8 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAAG "Tsunami" – Kobus de Wet 3.1 Die subtitel verwys na die (spesifieke) datum toe die tsunami (Japan) getref het. ✓ 1 EN Dit verleen geloofwaardigheid aan die inhoud van die gedig./Dit plaas die inhoud binne konteks van die gebeure op daardie dag. ✓ 1 3.2 Dit benadruk die vernietigende effek/gewelddadige aanslag (van die aardbewing). ✓ 1 EN "woedend"/"dodelik" ✓ 1 3.3 "weerlose wesens" ✓ 1 EN alliterasie/w-alliterasie/ assonansie/e-assonansie ✓ 1 3.4 Die beletselteken skep afwagting by die leser op die tsunami wat gaan toeslaan./ Die beletselteken dui die tydsverloop tussen die ontstaan van die tsunami en die aankoms aan land aan./ Die ellips sugggereer die gevolge van die tsunami./ Die ellips dui op 'n oorgang in die fokus vanaf die ontstaan van die tsunami na die gevolge./reaksie van die mense. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat moet die FUNKSIE van die beletselteken/ellips aanspreek. 3.5 Ja Die tipografiese wit dui die verdwying van mense/die leegheid visueel aan./ Die agter-/alleenplasing/uitsteltegniek hef "verdwyn"uit. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie ʹn NEE-antwoord aanbied nie. 3.6 In versreël 1 dui "toe" op die begin/ontstaan van die tsunami en in versreël 15 die einde/afloop van die tsunami. ✓ 1 Die kandidaat moet na beide versreëls vir EEN punt verwys. 3.7 Die afwesigheid van hoofletters sluit aan by die gedagte dat alles gelykgemaak/platgevee is./alles verdwyn het./ Dit sluit by die gedagte van die onstuitbaarheid van die tsunami aan.✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 9 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAAG "dienaar van die nagereg" – Patrick Peterson 4.1 pie djy pie/ Die kind van 'n polisieman ✓ 1 4.2 Sinekdogee ✓ 1 EN Figuurlik: Langarm van die gereg/geregsdienaar ✓ 1 4.3 Vergelyking ✓ 1 EN Die spreker bedoel dat sy pa in die winter/onder moeilike omstandighede/wanneer dit koud is, moet werk./dat dit baie koud is. ✓ 1 4.4 'n Mens sou verwag dat die pa die opstand teen die regering van die dag sal ondersteun, maar in werklikheid hanteer hy die administrasie van die wit mag (teen wie sy mense in opstand kom)./'n Mens sou verwag dat die pa ook in opstand sal kom, maar in werklikheid beskerm hy die wit mense teen sy eie mense se opstand. ✓ 1 Die kandidaat bied beide kante van die ironie vir EEN punt aan. 4.5 Die pa is 'n afwesige pa as gevolg van die lang ure wat hy werk./ Die kind raak gefrustreerd met sy pa wat die onderdrukking in stand hou./wat in gevaarlike tye moet werk om wit mense te beskerm./ Die pa se frustrasie met die stelsel word op die kind oorgedra.✓ 1 4.6 Dit is effektief/geslaagd, want dit dui (visueel) aan hoe lank die spreker vir sy pa/die één dag wag. ✓ 1 Die kandidaat kan nie aandui dat dit nie effektief/geslaagd is nie. Die kandidaat bied ʹn soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 4.7 Die herhaling van "wag vir" versterk/beklemtoon die afwagting/dui op die spreker se ongeduld dat sy pa met die soetgoed huis toe moet kom./die regering van die dag moet verander. ✓ 1 EN Die "één dag" dui op die spesifieke dag van versoening./bevryding./die dag wat die politieke bestel in die land gaan verander. ✓ 1 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 10 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 5: KONTEKSTUELE VRAAG "Middestedeling" – Adriaan Coetser 5.1 Die herhaling van die s-klank/s-alliterasie/alliterasie/ Herhaling van die a-klank/a-assonansie/assonansie/ Halfrym/Personifikasie ✓ 1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. 5.2 "nawinterson" ✓ 1 5.3 Ja Teenoor die stadige tempo van die eerste twee versreëls, versnel die tempo in versreël 3 en 4./ Die woord "stadig" kontrasteer met "snel"./Die rustigheid van die woord "baai" kontrasteer met die alarm wat "skel"./ Teenoor die gebrek aan aksie in versreël 1 en 2, is daar volop aksie in versreël 3 en 4. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat noem beide kante van die kontras vir EEN punt. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 5.4 Op letterlike vlak vee die werkers van die nagklubs die oorblyfsels van die vorige aand op die sypaadjie uit (sodat die nagklubs binne letterlik leeg is). ✓ 1 EN Die figuurlike betekenis dui op die mens wat fokus op liggaamlike genot, maar die gees verarm./mense wat nagklubs toe gaan/fuif sonder om aandag te gee aan die geestelike/morele waardes. ✓ 1 Die kandidaat moet na die letterlike EN die figuurlike betekenis vir EEN punt elk verwys. 5.5 (Die gebruik van "liters" is vernuftig/gepas, want:) Dit toon dat die vuilgoed oorwegend drankbottels/blikkies/vloeistofhouers is./ Die gebruik van "liters" laat die park na 'n houer klink wat met vullis gevul is om die oormaat vuilgoed te beklemtoon./ Die ongewone gebruik van "liters" plaas die fokus op hoe erg die omgewings- besoedeling is. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 11 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 5.6 Personifikasie ✓ 1 EN Die spreker dra sy moegheid op die verkeersligte oor./ Die verkeersligte is al lank daar en lyk afgeleef./ Die verkeersligte skakel met die stad wat vuil en afgeleef lyk na die bedrywige Saterdag./ Die verkeersligte word deur mense verontagsaam en hulle funksie word nutteloos. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. 5.7 Die verwysing na die smal en breë weg beklemtoon dat die mens/middestedeling 'n keuse moet uitoefen tussen 'n oppervlakkige/hedonistiese lewenstyl (Breëweg) en een waarin sy/haar gees gevoed word (Smalweg). ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 5.8 Kerke is dood: Mense gaan nie meer kerk toe nie./Die kerk is nie meer relevant nie./ Kerke is stil: Die kerk spreek hom nie meer uit teen onreg/hedonistiese leefstyle nie./ Die kerk het nie meer 'n stem in die samelewing nie. ✓ 1 [10] TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 12 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING B: ROMAN P – GREG SE PA E – ECKARDT Beantwoord EEN vraag. VRAAG 6: ONDERWÊRELD – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL: • Dis 'n breë raamwerk van feite. • Al die feite hoef nie genoem te word nie. • Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys. [HAT-verklaring van spanning: Onrustige afwagting; aanhoudende gevoel van bekommernis; 'n gevoel wat bestaan wanneer mense mekaar nie vertrou nie en mekaar enige oomblik kan aanval; toestand/verhouding wat tot 'n breuk kan lei; dreigende vyandskap.] ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. PA: Greg se pa veroorsaak Die aand voordat Greg skool toe Bl. 48: "Jy moes al lankal. spanning by Greg wanneer gaan, is hy en sy pa in 'n Ek het beter verwag van hy tydens hulle woordewis- woordewisseling betrokke. Dit jou," … "Ruggraat! Kry een! seling impliseer dat Greg nie veroorsaak spanning, want Greg Nie soos …" ambisie het nie. weet dat sy pa se lewe om Turret Media draai,/verwag dat Greg soos sy werknemers/direkteure moet optree, maar Greg voel nie so nie. Greg ervaar spanning wanneer hy Bl. 107: Wat moet ek doen twyfel of hy sy pa kan/wil tevrede om hom gelukkig te maak? stel. Wíl ek hom nog gelukkig maak? Greg ervaar spanning Sy pa impliseer dat sy broer nie Bl. 48: "Ruggraat! Kry een! omdat sy pa verwag dat hy ruggraat gehad het nie, omdat hy Nie soos …" sy broer, John, se plek moet sy eie lewe geneem het. Greg moet Bl.174: "Maar dis nie omdat inneem, want hy voel dat hy nou nie net sy plek inneem nie, ék wil nie, dis omdat my pa nie goed genoeg is nie. maar 'n beter weergawe van wil. Toe John dood is, was John/iemand met ruggraat wees. dit asof ek kon sien hoe my pa se oë na my toe draai en sê: 'En nou's dit jou beurt, boetie!" Bl. 106: "Ek is teleurge- steld in jou, Greg." "Dan is ek ten minste nie die eerste kind wat jou teleurstel nie, Pa!" Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 13 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Greg wonder in 'n stadium of hy so Bl. 107: Is dit hoe John sleg is soos wat sy pa sê. Hy gevoel het? So magteloos, wonder ook of John so magteloos in 'n hoek vasgekeer? Dalk teen sy pa gevoel het. Greg se pa is my pa reg. Dalk is ek so se ongevoelige opmerking oor sleg soos hy sê. John skep spanning by Greg. Bl. 48: Die atmosfeer in die sitkamer was skielik gelaai. Greg se pa veroorsaak Greg het geweet dat hy in die Bl. 105: Net soos 'n bom spanning by Greg wanneer moeilikheid by sy pa sou wees wat ontplof. Bloed en hy hom dwing om die omdat hy in opstand teen Dok skerwe oral. skoolhoof teen sy sin om Pienaar gekom het. Wanneer sy pa Bl. 106: "Môreoggend, verskoning te gaan vra. hom bel, dwing hy Greg om vir Dok Greg … die eerste ding wat Pienaar om verskoning te gaan vra jy doen as jy jou voete uit sonder om Greg se gevoelens in die bed tel, gaan jy na Dok ag te neem. Greg het geweet hy sal Pienaar toe en jy vra om dit moet doen. verskoning vir jou skandelike gedrag." Greg se pa veroorsaak Greg se pa is nie tevrede met Bl. 106: "… Bepaal jou spanning by Greg wanneer gemiddelde punte nie./herinner aandag by jou studies en hy net die hoogste aka- hom telkens daaraan dat hy nege jou sport. Ek verwag demiese prestasies van hom onderskeidings van Greg in sy uitstekende resultate van verwag. matriekjaar verwag. jou teen die einde van jou matriekjaar. Ek sal met niks minder as dit tevrede wees nie, hoor jy vir my, Greg?" Bl. 157: Intussen is die opgehoopte skoolwerk besig om in die Drakensberg self te verander. Greg is gespanne wanneer Eckardt vertel vir Greg dat sy pa Bl. 215: "Dis reg, die hy uitvind dat sy pa by die die Candlestick-maker van die Candlestick-maker is jou PNR-projek betrokke is, PNR-projek is. Greg kan nie glo dat pa …" omdat hy besef dat hy sy pa by so iets afgrysliks betrokke Bl. 221: Ek het nooit gedink onwetend sy pa aan die geraak het nie. hy sou deurmekaar raak polisie uitgelewer het. met iets so afgrysliks soos wat met die virus gedoen kan word nie. Greg vra sy pa uit oor PNR en moet Bl. 222: "Hoekom, Pa?" sien hoe sy pa pynlik afgetakel Bl. 220: Terwyl ek so na my word./glad nie optree soos die pa kyk, sien ek vir die selfversekerde man wat Greg eerste keer hoe hy pynlike geken het nie. Hierdie verandering oomblik vir oomblik afge- laat spanning by Greg ontstaan takel word. omdat hy skielik nie meer weet wat waarheid en wat leuen is nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 14 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne ECKARDT: Eckardt, as nuweling, ver- Greg voel dat Eckardt sy gesag Bl. 53: Donkerkop, onge- oorsaak spanning by Greg, uitdaag met sy slordige voorkoms skeer. omdat Greg voel dat Eckardt en die manier hoe hy na Greg van Bl. 53: Sy oë kyk 'n oomblik se houding sy gesag onder sy wenkbroue kyk. lank na my van onder sy uitdaag. donker wenkbroue. Bl. 53: Moeilikheid, sien ek. Hierdie ou soek moeilikheid. Bl.53: Hy moet nie dink hy kan hier aankom met 'n houding nie. Eckardt se uitdagende antwoord Bl. 53: "Zero's en One's is oor "Zero's" en "One's" laat Greg al wat jy nodig het." sê hy. ongemaklik voel omdat hy hom op Ek frons, weet nie wat hy 'n terrein begewe waarvan hy niks bedoel nie. Ek kan sien hy weet nie. weet dit. Greg beleef spanning Greg besluit om die nuwe seun ook Bl. 63: Daardie manier van tydens die Trapperritueel in die donker gat van die sy gesig draai, die wanneer Eckardt se oë hom tonnelritueel te laat sak, maar uitdrukking in sy oë. Alles aan sy oorlede broer, John, beleef spanning toe die flitslig op presies net soos my broer herinner. Eckardt se oë val en sy oë Greg s'n. Net soos John. aan John herinner. Die spanning lê Bl. 63: Toe trek ek hom daarin dat Greg dan instinktief vir self uit die donker gat … Eckardt uit die tonnel haal en hy maar ek gee nie om nie. weet dat die ander matrieks dit nie Ek moes dit doen. goedkeur nie. Greg en Eckardt se betrok- Eckardt betrek vir Greg by die Bl. 89: Ek gaap, kyk na die kenheid by kuberkrakery/ donker onderwêreld wanneer hy horlosie aan die onderkant leuens lei toenemend daar- hom leer hoe kruberkrakery werk. van die rekenaarskerm. Dit toe dat Greg gespanne is. Greg beleef spanning, omdat was ure terug al ligte uit. Hy besef dat hy, as hoof- kuberkrakery besig is om sy lewe Bl. 138: Ek is in vet seun, nié die regte voor- oor te neem. moeilikheid. Goed, inspek- beeld stel nie./die skoolreëls teur Cele-hulle weet nie oortree. van die hacking nie. Maar wat as hulle uitvind? Greg wil toenemend meer van Bl. 97: Die volgende kuberkrakery weet. Dit veroorsaak klompie aande, nadat ek dat hy ander take afskeep./van onder Eckardt se leiding donker geheime/leuens moet die eerste hacking begin gebruik maak om sy challenge voltooi het, is ek aktiwiteite/swak akademiese punte ná oorhaastige studie- te verbloem. sessies en uitgeruilde toe- sigdiensbeurte aanmekaar besig op hackthissite. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 15 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Onder valse voorwendsels neem Bl. 110: Ek haal diep asem. Eckardt vir Greg na die Hierdie plek is way off rekenaarnetwerkkamer en Greg is limits. bang hulle word daar betrap. Bl. 111: "As iemand ons hier kry, is dit verby met ons," sê ek sag. Wanneer Eckardt verdwyn, Die gerugte oor 'n selfdoodbrief Bl. 65: Waar die gerugte ervaar Greg spanning, ontstel vir Greg. Hy dink begin het, weet ek nie. omdat hy bang is dat onwillekeurig terug aan sy broer, Maar teen die tyd dat ons Eckardt dalk ook selfdood John, se selfdood en is bang dat op die plein staan, in kon gepleeg het. die geskiedenis homself herhaal. groepe opgedeel, praat almal van 'n brief wat gekry is. 'n Selfmoordbrief. Bl. 66: En nou is daar die rumours. Eckardt het selfmoord gepleeg. Dit voel soos 'n goor fliek wat jy alreeds gesien het. Hoekom sal dit weer gebeur? En hoekom met Eckardt? Die soektog na Eckardt skep Greg besef dat die soektog na Bl. 117: Hulle weet ek was vir Greg spanning op Eckardt iets gevaarlikers behels as in hulle systems. Hulle verskillende terreine. wat hy aanvanklik gedink het. weet wat ek gedoen het. Hulle weet wie ek is. Die woorde word soos vingers wat om my hart vou. Dit saampers. Greg se soektog skep spanning Bl. 128: "Ons ondersoek tussen hom en die polisie. Eckardt Wilken se verdwyning en wil jou 'n paar vrae vra." Ek is dadelik op my hoede. Bl. 164: Ek voel hoe 'n sweetdruppel langs my slape begin vorm, stadig afloop na my wang … "Ék glo jou nie, Greg." … "Julle moet my glo!" Bl. 180: Ek moet vashou aan die armleunings van die stoel waarop ek sit om te keer dat ek saam met die kantoor om my begin tol, met my gedagtes wat versplinter, deur my maal en my binnegoed verbrysel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 16 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Die soektog na Eckardt skep Bl. 194: Ek sluk, my keel is spanning tussen Greg en sy droog … Daar is geen vriende. uitkomkans meer nie. Geen mooipraatjies wat sal help nie. Bl. 169: TJ bly 'n ruk lank stil, toe sê hy: "Jy lieg vir my. Hoe lank nou al. Dink jy ek is stupid, hé?" "Jy steek iets weg." Eckardt skep spanning Greg voel onseker oor sy Bl. 148: Miskien is dit wanneer Greg vermoed dat verhouding met Nicole wanneer hy omdat Nicole se oë op Eckardt en Nicole skelm ʼn opmerk dat Nicole meer aandag daardie oomblik meer oor verhouding het. aan Eckardt as aan hom gee. Eckardt se bruingebrande lyf val as oor myne. Eckardt se gesig is poker- stil, weggesteek agter 'n sonbril, maar ek wens skielik ek kan sien wat agter daardie donker brilglase skuil. Tydens die Aprilvakansie in Bl. 149: "Was jy by Jeffreysbaai konfronteer Greg vir Nicole?" Ek staan nou reg Eckardt toe hy hom een aand in die voor hom … My vingers gang naby Nicole se kamer met net trek saam in vuiste soos sy slaapbroek aan betrap. die woede in my kook … "Eckardt, ek is nie flippen blind nie. Ek sien hoe kyk sy vir jou." Eckardt skep spanning Eckardt probeer 'n reaksie by Greg Bl. 70: "My pa sal uitfreak tussen Greg en sy pa. uitlok wanneer hy die saadjie plant as sy skouperd iets doen dat Greg se pa sy lewe beheer. wat hom 'n skorsing kos." "So, het jy ook een van daardie pa's?" Eckardt sê vir Greg dat hy sy eie Bl. 99: "Jeez, Greg, jou pa besluite moet neem. kan nie vir jou besluit nie," sê Eckardt. "Jy is byna 18, my ou. Tyd om op jou eie bene te staan." Eckardt wys vir Greg daarop dat sy Bl. 174: "Moet jy ook die pa van hom 'n tweede John maak. modelkind wees? Moet jy jou broer se plek vat noudat hy nie daar is nie?" … "Maar dis nie omdat ék wil nie, dis omdat my pa wil." Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 17 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 7: ONDERWÊRELD – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag ANTWOORD PUNT 7.1 Hy is in Eckardt se kamer. ✓ 1 EN Hy soek na leidrade van waar Eckardt hom mag bevind./wat met Eckardt gebeur het. ✓ 1 7.2.1 Ja Op hierdie stadium het Greg al reeds 'n Wiskundetoets gedruip./sy April-rapport vervals./sy akademie erg afgeskeep./al sy tyd aan kuberkrakery bestee. OF Nee Greg se pa behoort op hierdie stadium te dink dat Greg se punte goed lyk omdat Greg sy April-rapport vervals het. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 7.2.2 Hy wil sy huiswerk doen om in John se voetspore te volg./ter nagedagtenis aan John./ Greg doen sy huiswerk omdat hy na sy pa se aanvaarding/liefde smag. ✓ 1 7.3.1 Greg se ma druk hom nie om te presteer nie,/vra hom nooit uit oor sy akademie nie, terwyl Greg se pa druk op hom toepas om te presteer./nege onderskeidings te behaal./gereeld uitvra oor sy akademie. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat bied beide kante van die verskil vir EEN punt aan 7.3.2 Greg se ma wil nie hê dat hy dieselfde paadjie as John moet loop nie. ✓ 1 Greg se pa wil hê hy moet sy skouperd/kloon/'n toppresteerder wees./John se plek inneem./Turret Media oorneem. ✓ 1 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.4. Eckardt is die nuwe seun wat in sy matriekjaar in die skool gekom het./ Eckardt het met voorbedagte rade homself by die skool ingeskryf om Greg te bevriend./Greg het Eckhardt in die koshuis/op pad na sy (koshuis)kamer 1 raakgeloop ✓ 7.5 Positief: Eckardt se belesenheid prikkel Greg se nuuskierigheid./oortuig Greg dat Eckardt vir hom iets kan leer. ✓ 1 EN Negatief: Die boek oor depressie manipuleer Greg sodat hy vrees dat Eckardt dalk selfdood (soos John) gepleeg het./ Eckardt manipuleer Greg met sy boekekennis (kennis oor kwantumteorieë en – rekenaars) om by die onderwêreld van kuberkrakery betrokke te raak. ✓ 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 18 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 7.6 "Nie juis 'n party animal nie."/"Altyd stil, op sy plek, half eenkant."/ "half eenkant" ✓ 1 7.7 By hulle eerste ontmoeting het hy Eckardt as arrogant/moeilik ervaar./ Greg het ervaar dat Eckardt sy gesag uitdaag. ✓ 1 EN Hy wou Eckardt dwing om aan die Tonnelritueel deel te neem. ✓ 1 EN Eckardt se oë het vir Greg aan John herinner. ✓ 1 Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.8 Hy het sy ma soontoe geneem om van die saak rakende Dok Pienaar/negatiewe publisiteit af weg te kom./rustig met sy ma oor al die feite rakende die PNR-projek te gesels. ✓ 1 7.9 Ek-verteller/eerstepersoonsverteller ✓ 1 EN Die verteller is effektief, want dit maak Greg se innerlike konflik geloofwaardig./dit help die leser om hom met Greg se innerlike stryd te vereenselwig. ✓ 1 Die kandidaat kan nie aandui dat die verteller NIE effektief is nie. EN Die retoriese vrae/herhaling is effektief, want dit beklemtoon Greg se onsekerheid. ✓ 1 Die kandidaat kan nie aandui dat die retoriese vrae/herhaling NIE effektief is nie. 7.10 Greg se pa het 'n kommunikasiemaatskappy en 'n mens sou verwag dat hy weet hoe om met sy seun te kommunikeer, maar in werklikheid het hulle 'n swak verhouding as gevolg van swak kommunikasie. ✓ 1 Die kandidaat moet na beide kante van die ironie vir EEN punt verwys. 7.11 Sy fokus is nie meer net op homself nie, maar op hulle as gesin./die invloed wat sy dade op die hele gesin het./Hy kyk met sagter oë na sy pa./John. ✓ 1 Kandidaat moet na die TWEE kante van karaktergroei vir EEN punt verwys. 7.12 Ja Greg het as karakter gegroei./ Hy het 'n ander ingesteldheid as die begin van die jaar./ Greg is nie meer die windbol/arrogante seun van die begin van die jaar nie./ Dit is nou Greg se eie besluit, nie meer iets wat sy pa van hom verwag nie. OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 19 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Nee Greg het nie uithouvermoë nie./Greg is gewoond daaraan dat dinge vir hom maklik kom./ Greg se akademie is op so 'n laagtepunt dat prestasies (nege onderskeidings) moeilik bereikbaar is./ Wanneer Greg die ware feite oor sy pa uitvind, mag sy besluit verander. ✓✓ Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 2 7.13.1 Eckardt het elke oggend vir Greg met hierdie woorde wakker gemaak. ✓ 1 EN Omdat Eckardt anders lyk, is dit die manier waarop hy Greg se aandag trek. Hier word hierdie woorde van Eckardt 'n teken dat hy finaal Greg se illusies/die wanindrukke waaronder Greg verkeer/Greg se oorblywende onskuld gaan vernietig (en hom dus so metafories gaan wakker skud)./ ✓ 1 7.13.2 In TEKS A is Greg bekommerd/besorgd oor Eckardt, maar na sy ontmoeting met Eckardt in TEKS B voel Greg verraai./in die steek gelaat./haat Greg vir Eckardt. ✓ Die kandidaat moet na TEKS A en TEKS B vir EEN punt verwys. 1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 20 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – Pieter Pieterse B – BAAS VRAAG 8: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – OPSTELVRAAG G – GRIESEL Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL: • Dis 'n breë raamwerk van feite. • Al die feite hoef nie genoem te word nie. • Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys [HAT-verklaring van spanning: Onrustige afwagting; aanhoudende gevoel van bekommernis; 'n gevoel wat bestaan wanneer mense mekaar nie vertrou nie en mekaar enige oomblik kan aanval; toestand/verhouding wat tot 'n breuk kan lei; dreigende vyandskap.] ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. BAAS: Baas ervaar bitterheid oor Daar is onderliggende bitterheid te Bl. 63: "... Dink jy ek het die moord op sy ouers wat bespeur, want Baas se ouers is Barotseland toe gekom om tot spanning tussen hom en deur rebelle tydens die Rhodesiese verantwoordelik te voel vir die Lozi-gemeenskap lei. bosoorlog vermoor. almal se skete en kwale en hongersnood? Ná my pa en ma deur 'n spul barbare vermoor is?" Hierdie bitterheid veroorsaak Bl. 43: "… Ek is nie gestuur nie innerlike konflik by Baas rakende en ek is vir seker nie hier om sy rol as helper in die plaaslike enigiemand te kom help nie. Ek gemeenskap. is hier om my boot op die Zambezi te kry." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 21 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Daar heers spanning tussen Baas kry die opdrag by die Bl. 87: "Sê vir hulle hulle kan in Baas en die khuta as gevolg stampolisieman, dat hy voor die hulle moer vlieg …" van die eise wat hulle stel. khuta moet verskyn. Baas Baas draai sy rug op hom. weier./vloek die khuta. Grace probeer vir Baas oorreed dat Bl.92: "Ek wil niks weet van hy die khuta moet respekteer, want daardie sirkus wat julle 'n khuta hulle kan sy lewe moeilik maak. noem nie, en nog minder van Maar Baas toon geen respek vir die hanswors van 'n stam- hulle outoriteit nie. polisieman." Bl.94: "As jy nie die saak met meneer Mosko en met die khuta regmaak nie, sal dit 'n moeilikheid wees wat by jou sal bly wanneer jy al lankal gesond is." Baas word deur die khuta Bl. 123: "Letter! Khuta! Now!" gedagvaar./het geen ander keuse as om die opdrag te gehoorsaam nie. Die gierigheid van die khuta Bl.169: Sal dit enige verskil wanneer hulle aandring op 'n maak as hy vir hulle sê hy het aandeel van die vleisverkope die laaste geld uit sy rekening asook in die pontboot, laat Baas onttrek? … Maak hý vir hulle wonder oor wat hulle tevrede sal saak? stel. Hy het reeds alles wat hy het, vir hulle gegee. Die plaaslike inwoners wat Ouma Essie en Grace wil hom laat Bl.43: " … want sy weet die tyd verwag dat Baas deur- verstaan dat hy "gestuur" is om die het gekom dat iemand gestuur lopend tot hulle "redding" gemeenskap te help, maar hy wil word om die mense van moet kom, veroorsaak vir nie dié identiteit (van helper) Manaka te help." Baas spanning. aanvaar nie. Baas sê hy is nie in Barotseland om Bl. 63:"Dink jy ek het Barotse- enige iemand te help nie. land toe gekom om verant- woordelik te voel vir almal se skete en kwale en honger- snood?" Bl. 93: "Ek wil ook nie weet van werksoekers …" Baas ervaar dat die plaaslike Bl. 63: "Hoekom het ek nie pille inwoners verwag dat hy alles wat gehad toe ék malaria gekry het hy het, vir hulle moet gee sonder nie? Maak dit vir julle saak dat om enige ag op sy eie behoeftes te ek ook 'n lewe het om te leef?" slaan. Bl.169: Maak hý vir hulle saak? Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 22 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Die muloi (toordokter) is Wanneer Baas siek word, jaag Bl. 42: "Baie mense het gekom gekant teen Baas en die Chisupo almal, wat vir Baas wil om te help, maar meneer sendelinge se teenwoordig- help, weg – onder andere Baas se Chisupo het hulle verhinder." heid op Manaka, wat tot helper, Johnnie. verdere spanning lei. Chisupo gee opdrag dat niemand Bl.47: "Die Een wat nooit Slaap naby Baas se huis mag kom om nie het gesê ons moenie naby hom te help nie. die huis kom van die man wat wit is nie." Die plaaslike mense is bang vir Bl.90: "… hy is 'n muloi, wat jou Chisupo en glo dat hy oor kragte kan toor en, as hy wil, kan hy beskik om hulle skade te berokken. jou 'n sehole maak, iemand wat gebreklik is." GRIESEL: Sedert Griesel se aankoms Tydens Griesel se eerste Bl. 55: "Vyfhonderd rand!" op Manaka, heers spanning ontmoeting met die khuta is hy Dominee Griesel du Pisani ruk tussen hom en die khuta. geskok oor hoeveel geld die khuta sy toegewasemde bril af en vir die konsessie vra. Oom kom regop. Sy baardjie bewe Scholtzie moet intree./Griesel verontwaardig. kalmeer. Wanneer Griesel deur die khuta Bl. 164: Ouma Essie sê nie vir ontbied word, weier hy om te gaan hulle dat Griesel geweier het en Nanna verskyn in sy plek. om te kom nie. Baas en Griesel haak uit die Griesel voel beledig deur die Bl.113: "… Ek voel beledig. Ek staanspoor vas weens stamkapteins en Baas met wie hy hou nie daarvan om behandel Griesel se meerderwaardig- sy spasie moet deel. te word soos iets wat die kat heidskompleks teenoor die ingedra het nie. Nie deur Lozi-mense. stamkapteins wat my R500 per maand laat betaal om vir hulle te werk nie. Ook nie deur enige klein jan rap en sy maat waarmee ek my spasie moet deel nie. 'n Mens het immers basiese regte." Baas noem Griesel 'n helikopter- Bl.114: "Dit is dat die heli- pilot omdat Griesel slegs omgee kopter-pilot 'n ander plek gaan oor homself en nie werklik die Lozi- soek waar hy sy basiese regte mense se belange op die hart dra kan uitoefen in die rukkie wat nie. hy nog in Barotseland sal vertoef." Baas meen dat Griesel reeds Bl. 114: "… terwyl jy lankal besluit het dat hy nie in Manaka wil besluit het jy wil nie hier wees wees nie. nie." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 23 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Griesel beskou homself as Reeds by die eerste khuta- Bl. 52: … in sy donker pak met verhewe bo die plaaslike vergadering is dit duidelik dat hy nie dofwit strepies … inwoners en dit lei tot inpas nie. spanning. Hy beskou die plaaslike mense as Bl. 59: Dominee Griesel du vuil. Pisani gooi water uit die wit plastiekkannetjie wat hy agter op sy bakkie het en was sy hande. Griesel is meerderwaardig. Hy Bl. 53: "Ons is hier om die beskou die Lozi's as ongeredde Woord van die Here aan siele, ten spyte van ouma Essie en ongeredde siele te bring," Joseph Sitali, die vorige sendeling, kondig Griesel aan. se invloed. Wanneer die olifante die nabygeleë Bl.156: "Hulle raak in die lande landerye bedreig en Baas vir aan die slaap! En ek moet die Griesel om hulp vra om die olifante olifante wegjaag!" te verjaag, toon Griesel geen meegevoel nie. Griesel se misplaaste Griesel is baie teleurgesteld Bl. 70: "Dit is nie soos ek verwagtinge en minagting wanneer hy die kerkgeboue sien. gedink het dit gaan wees nie, vir Lozi-etiket/-gebruike oom Scholtzie," veroorsaak spanning in homself. Wanneer Griesel op Manaka Bl. 74: "Ek slaap nie daar nie," arriveer, wys hy ouma Essie se sê Griesel. uitnodiging om by haar te bly van die hand. Griesel is nie bereid om aan te pas Bl. 112: "En die hele wêreld by die gebruike van die Lozi-kultuur sien hoe hulle nuwe muluti hom nie./hou vol dat hy ook basiese soos 'n bedorwe kind gedra regte het. omdat hy nie sy sin kry nie. Omdat alles nie is soos hy gedink het dit sal wees nie!" Bl. 113: " 'n Mens het immers basiese regte." Wanneer Grace vir die sendelinge Bl. 98: "Dis júlle kultuur." probeer leer oor die gebruike van Griesel wil onder die kom- die Lozi-kultuur, reageer Griesel buisafdak gaan eet. Nanna trek met minagting. hom terug in die hut. Die Lozi-mense verwys na die Bl. 98: " 'Makoa' is die naam makoa as "die ongeskiktes" en dit wat in ons taal gegee is vir die is van toepassing op Griesel. mense wat wit is. 'Die ongeskiktes' is die betekenis daarvan." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 24 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Griesel voel dat hy nie deur Griesel voel hy is nie nodig in Bl. 112 – 113: "Wat hét jy die plaaslike inwoners Manaka nie. Hy ervaar dat sy gedink Griesel? aanvaar word nie en dit lei bediening 'n mislukking is. "Of miskien het jy 'n leërskare tot sy uiteindelike vertrek ongeredde siele verwag wat uit Manaka. lank geoefen het om 'Halleluja' te skreeu wanneer hulle ons sien." Bl. 200: "Ons kan ry… Ek is nie hier nodig nie." Bl. 235: In die pad wat van Manaka af weggaan, word die dreuning van die sendelinge se voertuig tussen die klipkoppe sagter en uiteindelik stil. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 25 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 9: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – KONTEKSTUELE VRAAG 9.1 Hulle was sendelinge./wou die Christelike boodskap bring. ✓ 1 9.2.1 Ouma Essie is die oudste lid van die kerk op Manaka./Ouma Essie se oorlede man (Joseph) het die kerk op Manaka gehelp vestig./Ouma Essie word as die Profeet van die Bybel beskou./het baie opgeoffer om die kerk in Manaka te vestig. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. 9.2.2 Die verwesenliking van drome gaan soms met teleurstellings/terugslae gepaard./Nie alle drome word bewaarheid soos wat 'n mens beplan nie./ Moenie opgee op jou drome nie, selfs al is daar struikelblokke. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan. 9.2.3. Ja Ondanks Baas se harde werk/baie opofferings om sy boot te herstel word hy deur ander se haat en kwaadwilligheid skade berokken./As gevolg van die feit dat Baas deurentyd goed en behulpsaam teenoor die gemeenskap is verdien hy nie die teenspoed wat hy ervaar nie./Baas ervaar die een na die ander terugslag in die lewe en die teleurstellende nuus oor die boot voel onregverdig teenoor iemand wat soveel goed vir ander doen. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 9.3.1 Oom Scholtzie ✓ 1 9.3.2 Ouma Essie weet dat die khuta se laaste vergadering vir Baas op die grens van wanhoop gedryf het en is bang dat hierdie brief vir hom 'n uitkoms uit Manaka bied./Ouma Essie is bang dat hierdie brief hom gaan wegneem van Manaka voordat hy sy roeping as gestuurde na Manaka erken. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 9.4.1 Chisupo./Die Een wat nooit Slaap nie./Toordokter/Die muloi. ✓ 1 9.4.2 Hy het in die vlamme van die brandende kerk ingehardloop. ✓ 1 9.4.3 Ouma Essie verteenwoordig Christenskap./Sy word ook die Profeet van die Bybel genoem wat die Woord van God op Manaka verkondig./Sy verteenwoordig dus die "goeie"./Ouma Essie dien as die gewete van die gemeenskap. ✓ 1 EN Chisupo verteenwoordig dit wat teen die Christelike geloof is./die meer heidense (en moontlik selfs satanistiese) gebruike./Hy braai byvoorbeeld 'n bokkop teen die kerkmuur./brand die kerk later af. ✓ 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 26 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 9.5.1 Brindle het Briekwa aan die keel gebyt./Briekwa het met Brindle baklei oor wie die leierhond is. ✓ 1 9.5.2 Ja Baas se honde is ''n onafskeidbare deel van sy lewe en speel 'n belangrike rol as "karakters" in die roman./ Die honde speel 'n belangrike rol in die uitbeelding van Baas se karakter./ Die honde help om die ontwikkelende verhouding tussen Baas en Grace uit te beeld (sy versorg die honde terwyl hy siek is, want sy weet die honde is vir Baas belangrik)./ Die honde se houding teenoor verskillende karakters, byvoorbeeld teenoor Chisupo en Riekert, weerspieël/versterk dikwels Baas se houding teenoor hulle. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN soortgelyke motivering vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie 9.6 (Baas distansieer hom aanvanklik van 'n geestelike roeping/doel op Manaka), maar kom uiteindelik tot die besef dat hy as sendeling/helper deur God gestuur is./ Wanneer Baas uiteindelik sy bestiering as sendeling/helper aanvaar, ervaar hy herstel in sy verhouding met God./sy geestelike lewe. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 9.7.1 'n Rustige/vreedsame stemming ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 9.7.2 "Blye verseekring Jesus is myn" bevestig vir Baas dat hy en Christus aan mekaar verbonde is./dat die Jesus wat hy as kind geken het steeds lief is vir hom./ "U soek ek Heer Uself o Lewend Woord" spreek tot Baas se soeke na God./ "I once was lost but now I'm found" getuig ook van Baas se geestelike verhaal./ Die geestelike liedjies herinner Baas aan sy kinderjare toe hy geloofsekerheid gehad het. ✓ Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 9.7.3 Grace ✓ 1 9.7.4 Die aanhoor van die liedjies roep by Baas die verlede op ('n tyd toe hy meer sekerheid in sy geloof ervaar het)./Die liedjies herinner hom aan kerkliedjies uit sy jeugjare./die liedjies herinner hom daaraan dat sy ouers toegewyde Christene was. ✓ Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 27 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 9.8 Baas gee die mense medisyne teen malaria./help Manuel se siek kind./ Hy verkoop vleis./gee vleis verniet weg./Hy ry pale vir die khuta aan. ✓✓ Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 2 9.9 Die “familiekwaal” waarna Whitey verwys, is die Chipmans se gewoonte om, soos Baas, ander mense ten koste van hulself te help./ Hierdie woorde skakel met Baas se omgee en hulpvaardigheid wat familiewaardes is wat deur sy bloedlyn loop. ✓ 1 9.10.1 'n Mens sou verwag dat Nanna as sendeling/die dominee se vrou/getroude vrou nie by Baas op romantiese wyse toenadering sal soek nie, maar in werklikheid bieg sy oor haar gevoelens jeens hom. ✓ Die kandidaat bied beide kante van die ironie vir EEN punt aan. 1 9.10.2 Ja Sy is 'n getroude vrou/die sendeling se vrou wat in Manaka is om die Woord van God te verkondig. Haar optrede is teenstrydig met haar geloof wanneer sy by Baas toenadering soek. OF Nee Nanna is 'n emosioneel afgeskeepte vrou wat net na 'n bietjie liefde/aanvaarding smag./ Hierdie toenadering doen geen afbreuk aan die feit dat sy met die uitleef van haar geloof mense na die kerk toe laat kom nie. ✓ Die kandidaat bied ʼn soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 9.11 Nanna is 'n positiewe mens en sien uit na hulle nuwe tuiste op Manaka,/Selfs al is die toestand van die sendingstasie sleg, kry dit haar nie onder nie, terwyl Griesel sy teleurstelling aan oom Scholtzie opper./ Nanna se aanslag tot die bediening is om opreg met die plaaslike mense kontak te maak, terwyl Griesel meerderwaardig oor sy rol as sendeling voel./ Nanna gebruik sangdienste in haar bediening van die Woord, terwyl Griesel bestrawwend preek./ Nanna wil aanpas by die kulturele gebruike van die gemeenskap. Griesel meen dat die Lozi's se etiketgebruike hulle kultuur is en nie vir hom geld nie. ✓✓ Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 2 Die kandidaat moet na beide kante van die verskil verwys. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 28 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 9.12 Ja In TEKS C is Baas teleurgesteld/hartseer oor die verlies van sy boot, terwyl Baas in TEKS D vrede/rustigheid/kalmte ervaar oor sy roeping/rol (as helper) op Manaka. ✓ Die kandidaat moet na beide kante van die verskil vir EEN punt verwys. 1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 29 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VATMAAR – AHM Scholtz VRAAG 10: VATMAAR – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL: C – OOM CHAI W – TANT WONNIE • Dis 'n breë raamwerk van feite. • Al die feite hoef nie genoem te word nie. • Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys. [HAT-verklaring van spanning: Onrustige afwagting; aanhoudende gevoel van bekommernis; 'n gevoel wat bestaan wanneer mense mekaar nie vertrou nie en mekaar enige oomblik kan aanval; toestand/verhouding wat tot 'n breuk kan lei; dreigende vyandskap.] ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Oom Chai Die boere veroorsaak Oom Chai sê hy moet op sy Bl. 8: Chai het toe vir ons boys aanvanklik spanning by hoede wees vir die Boere, want gesê om die grawe en pikke te Oom Chai omdat hy vir hulle skiet nooit mis nie. Oom bring en 'n graf te grawe net langs hulle bang is, maar hy kry Chai laat, ten spyte van dié die lyk. dit reg om hierdie ervaring gevaar, 'n graf vir die ouma wat om te swaai in in die plaashuis doodgebrand medemenslike optrede. het, grawe. Oom Chai ervaar die Die afbrand van die plaashuise Bl. 13: Ek het weer op die klip afbrand van die plaashuise het Oom Chai baie ontstel gaan sit en dink aan 'n manier om as ontstellend, maar be- sodat hy besluit het om nie nie die plaashuis hier anderkant skou hierdie ervaring as die meer huise af te brand nie. af te brand nie, 'n huis wat ook geleentheid tot beter liefde huisves. lewensomstandighede vir die mense van Vatmaar. Oom Chai laat al die bruikbare Bl. 9: Hulle moes my help om die items by die afgebrande plaas- sinkplate van die dakke af te haal huise bymekaar maak sodat en om die beste hout, vensters en die mense in Vatmaar vir hulle deure uit te breek en die beste huise kan bou. huisraad, potte en panne bymekaar te maak. Oom Chai ervaar spanning Die gedagte dat Dominee Louis Bl. 25: Die eerste ding wat hierdie toe hy die eerste keer Pienaar hom gaan vra aan kerkvaders vir iemand vra wat vir Dominee Louis Pienaar watter kerk hy behoort, maak hulle die eerste keer ontmoet, is: ontmoet en besluit daarna Oom Chai aanvanklik Aan watter kerk behoort jy? Oom dat Vatmaar sy eie kerk gespanne, maar hy druk deur Chai het daarvoor gewag. moet kry. en vra die dominee dat Bl. 25: Domanie, sê Oom Chai, Vatmaar sy eie kerk moet kry, ons in Vatmaar het rêrigwaar 'n want die babas en kinders moet sendingkerk nodig want daar is gedoop word. bybies en jong kinders wat nie gedoop is nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 30 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Oom Chai hanteer die druk Oom Chai doen die eerbare Bl. 247: Ek is Charles. My Ouboet van sy kinderloosheid deur ding deur die Familiebybel vir is Steven. Ek het besluit om die Familiebybel na sy sy broer te neem, want hy het Vrystaat toe te gaan en die broer in die Vrystaat te nie kinders nie. So sal die Bybel familiebybel vir hom te vat. Hy het neem sodat die Bybel in die 'n ereplek in die familie kry. kinders, en soos julle weet, het familie kan bly. daai wilde perd wat ek beslaan het toe ander mense bang was, my broei-are verswak. Oom Chai se huwelik met Oom Chai steur hom glad nie Bl. 274: Almal was stomgeslaan – Bettie skep spanning tus- aan die mense se venynigheid tot Ouma Drieka uitgeroep het: Hy sen hom en die mense van oor hy 'n jong vrou en seun het het ʼn kind getrou, die vuilgat! ... Vatmaar, maar hy steur nie. Hy lewer nie eens Dit was een van die groot hom nie daaraan nie en kommentaar op wat hulle sê teleurstellings op Vatmaar, ... nooi hulle eerder na sy huis nie. Bl. 279: By die stokvel het hy nou toe. saam met sy vrou tussen die jongklomp gaan sit. Bl. 279: Sy grootste fout was om ʼn grammophone en plate te koop, want daarna was die voorkamer al voor sononder vol jong mense. Tant Wonnie Na Tant Wonnie se man se Tant Wonnie verkoop nood- Bl. 110: Maar toe sy en Suzan van dood beleef sy die span- gedwonge haar huis net om te Sannah Vosloo se begrafnis af ningsvolle situasie dat sy kan oorleef, maar hou die teruggekom gekom het, moes geen inkomste meer het buitekamer vir haar en haar Tant Wonnie die groot huis aan nie, maar Tant Wonnie dogters uit sodat hulle ten Mister Windgrove verkoop. Sy het maak planne om te minste 'n dak oor hulle kop het. die buitekamer uitgehou en gesê oorleef./deel die bietjie wat een kamer is beter as geen sy het met die mense van kamer. Vatmaar. Tant Wonnie verkoop selfs die Bl. 111: En soos dit gaan met waterput om 'n inkomste te mense wat regtig arm is, is die genereer, maar deel die vleis water en die meeste van die wat sy as betaling kry met die bulletjie se vleis met die mense mense van Vatmaar. gedeel. As Dirk Twala uit goed- Bl. 111: Maar Tant Wonnie se put gunstigheid vir Tant Wonnie en 'n paar ander het altyd water lewensreg op die water in die gehad en almal kon daar kom put gee, deel sy dit met die water skep. Niemand is mense van Vatmaar. weggestuur nie. Tant Wonnie besit niks nie, Bl. 111: Tant Wonnie wou nooit sê maar dit het haar nie gespanne hoeveel die medisyne kos nie, gemaak nie; eerder ook al het hulle haar reguit gevra. aangemoedig om die bietjie wat Sy het net gesê: Gee wat jy wil. sy het, met ander te deel. Tant Wonnie voorsien die Vatmaar- inwoners van medisyne omdat hulle nie 'n dokter kan bekostig nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 31 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Tant Wonnie werk as wasvrou, Bl. 112: Tant Wonnie was die slegs vir kos en om aan die wasvrou … Dit was die meeste lewe te bly. van die tyd in ruil vir iets om te eet. Die vernedering wat Tant Tant Wonnie laat haar nie uitlok Bl. 125: Die balie skuif van die Wonnie ervaar na Martha deur Martha September om bankie af en Tant wonnie beland haar beskuldig dat sy haar haarself swak te gedra nie, in die omgekantelde bad water. trouring gesteel het, maak maar behou haar waardigheid … Tant Wonnie was 'n ouerige nie vir Tant Wonnie ge- en waardes. vrou en sy het weer baie stadig spanne nie – nie eers in die opgestaan. tronk nie – maar versterk Bl. 144: ... Vader, my Meester wat eerder haar geloof. in my woon, U wat weet hoekom ek hier is, as dit U wil is, dank ek U. U weet wat die beste vir my is. Tant Wonnie laat nie toe dat Tant Wonnie gebruik hierdie Bl. 160: U weet dat ek nie daai die druk van die ervaring om haarself te ring gesteel het nie, maar as tronk/hofsaak haar moed ondersoek ten opsigte van of sy hierdie die straf is vir ʼn ou laat verloor nie, maar bly in die verlede iemand anders te oortreding, vir die verbreking van glo dat geregtigheid sal na gekom het. een van U wette, dan glo ek dat geskied. dit net ten goede is om my te leer ek het U lief. Tant Wonnie behou haar Bl. 179: Mineer, het sy waardes/is altyd eerlik/pleit geantwoord, ek het nog nooit 'n onskuldig/sê vir die magistraat ring aan my gehad nie. dat sy nog nooit 'n ring gehad het nie sonder om melding te maak dat sy nie die ring gesteel het nie. As Tant Wonnie se dogter Nadat Kaaitjie vir veertien dae Bl. 267: Tant Wonnie het gedoen Kaaitjie sterf, laat sy haar dwangarbeid verrig het, het sy wat mense doen as hulle alles nie daardeur onderkry nie, in 'n gehawende toestand by probeer het en niks help nie – sy maar wend haar eerder tot die huis opgedaag en Tant het op haar knieë gegaan, haar God vir hulp. Wonnie het besef sy kan haar elmboë in die bloed op die bed. nie help nie; sy kan net bid. Ek smeek U, Vader! het sy uitgeroep. Na Kaaitjie se dood slaag Tant Bl. 268: Ek huil nie oor dit wat net Wonnie daarin om God te loof God kan doen nie – lewe gee, en prys eerder as om in ellende lewe neem. Ek huil van gedompel te word. dankbaarheid. Ek sê: Dankie, Here, vir dié twee vriende ... Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 32 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 11: VATMAAR – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 11.1 Hy was 'n vakleerling as timmerman-skrynwerker./timmerman./skrynwerker. ✓ 1 11.2 Ja Suzan het nie geweet dat Kaaitjie in 'n verhouding is nie./Dit is die eerste keer dat Kaaitjie enige nuus oor haar lewe nie met haar suster en ma deel nie.✓ 1 Kaaitjie se optrede pas nie in by die waardes wat hulle ma/tant Wonnie vir hulle geleer het nie. ✓ 1 11.3 Ja Dit skep spanning/afwagting/nuuskierigheid by Suzan/die leser omdat Suzan/die leser nie weet wie die jong man is nie. ✓ 1 11.4 Kaaitjie het die jong man van Suzan vertel. ✓ 1 11.5 Suzan was 'n sterk meisie./kon werk verrig wat vir seuns bedoel was. Suzan kon koeie melk sodat hulle nie honger gaan slaap het nie. Suzan was nie skaam vir werk nie./fluks. ✓✓✓ 3 Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.6 Nee Kaaitjie stel hom trots aan Suzan voor./noem hom "liefling"./is eerder skaam dat sy hom "liefling" voor Suzan noem. ✓ 1 Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie. EN Goedgemanierdheid/Respekvolheid ✓ 1 11.7.1 Dit impliseer dat hy in 'n bevoorregte huis grootgeword het./uit 'n geleerde huis kom./fyn opgevoed is. ✓ 1 11.7.2 As Kaatjie in die afloop van die roman sterf, trou hy met Suzan. ✓ 1 11.8 Martha (Settie) September het Tant Wonnie vals beskuldig dat sy haar ring gesteel het. ✓ 1 EN Hulle ma/Tant Wonnie is in hegtenis geneem. ✓ 1 EN Kenneth het Tant Wonnie se waardes deur haar dogters leer ken./Hy is verstom dat iemand 'n ander persoon doelbewus vals beskuldig./te na kom. ✓ 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 33 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 11.9 Dit is Kaaitjie se salaris./betaling./loon. ✓ 1 EN Nee Kaaitjie sal nie 'n goeie werk kry nie, want sy is onopgevoed./ongeleerd. ✓ 1 Kaaitjie sterf. ✓ 1 Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie. 11.10 Grootwordjare: Kenneth se ouers was bevoorreg, terwyl Kaaitjie se ouers swaar gekry het./ Kenneth het by sy pa én ma grootgeword, terwyl Kaaitjie by 'n enkelma grootgeword het./ ✓ 1 Kenneth se ouers was geleerde mense terwyl Kaatjie se ma slegs 'n wasvrou was. ✓ 1 Die kandidaat moet na beide kante van die verskil vir EEN punt elk verwys. EN Beroepe: Kenneth het kwalifikasies, terwyl Kaaitjie geen opvoeding/skoolopleiding het nie. ✓ 1 Kenneth was 'n gerespekteerde skrynwerker, terwyl Kaaitjie as 'n minderwaardige kinderoppasser gewerk het. ✓ 1 Die kandidaat moet na beide kante van die verskil vir EEN punt elk verwys. 11.11 Mededeelsaamheid ✓ Goeie maniere/Onberispelike optrede/gedrag ✓ Medemenslikheid ✓ 3 Die kandidaat bied DRIE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 34 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 12: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL: E – ENGEL • Dis 'n breë raamwerk van feite. • Al die feite hoef nie genoem te word nie. • Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys. [HAT-verklaring van spanning: Onrustige afwagting; aanhoudende gevoel van bekommernis; 'n gevoel wat bestaan wanneer mense mekaar nie vertrou nie en mekaar enige oomblik kan aanval; toestand/verhouding wat tot 'n breuk kan lei; dreigende vyandskap.] ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Iris beskou die Engel as 'n Tydens haar hospitaalverblyf in Bl. 178: "Jy het my opgeroep," het hy werklike wese wat sy by Vermont het die Engel en Iris gesê. "Jy het my een van jou fan- haar ouma geërf het, maar verskil oor die vraag of hy deel tasieë gemaak." die Engel beweer dat hy van haar verbeelding of 'n "Jy's alles behalwe 'n fantasie. Ek bloot deel van haar werklike teenwoordigheid is. sien jou met my eie oë. Jou verbeelding is, wat span- linkervlerk se punt het 'n ning tussen hulle meebring. modderspatsel op." Iris verwag dat die Engel Iris verwag dat die Engel die Bl. 179: "My land is nie joune nie," haar met raad en leiding tradisionele rolle as raadgewer het hy gesê. "En ek is nie 'n moet bystaan. Wanneer hy en voorspeller van die toe- sterrewiggelaar of fortuinverteller nie dit nie doen nie, lei dit koms moet speel, maar hy kap …" dikwels tot spanning tussen terug en sê dat dit nie sy rol is "Maar tog," het ek gestry. die Engel en Iris. nie. Iris dink die Engel het as Iris kies om saam met Peter Bl. 136: Ek het my voorgeneem om raadgewer gefaal as die Vermont toe te gaan. In buite te gaan stap sodat ek privaat vakansie in Vermont nie Vermont voel sy egter dikwels met die Engel kon gesels. Ek het uitwerk soos sy gehoop het dat die Engel haar onder 'n gevoel na 'n belegger wat mis- nie. Dit lei tot wroeging by wanindruk bring en twyfel sy of leidende advies gegee was. haar, asook 'n konfrontasie sy die regte keuse gemaak het, met die Engel en met Bettie. aangesien Bettie en die kinders die vakansie dikwels onaangenaam maak. Bettie verwyt Iris dat sy haar Bl. 137: … en haar vertel van die rug gekeer het op 'n lewens- modelleerkontrak … veranderende geleentheid "Nee!" het Bettie gekryt. … "Jy soos 'n modelkontrak. moes dit nie gedoen het nie! So 'n kans kry 'n mens net een keer in 'n leeftyd." Ek het nie krag gehad om haar te vertel van die Engel se neerbuigende "Jou dom aap" nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 35 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Iris verwag dat die Engel in Nadat Iris kennis neem van Bl. 163: Die Engel het swyend in die Vermont die kas met gif Bettie se neerslagtigheid en die gang gestaan en ek was lus en klap moet oppas soos sy gevra baie tipes gif wat in die na hom. Waar was hy toe sy met die het. Toe Bettie sê sy het gif kombuiskas gestoor is, sien, gif gefoeter het? gedrink, is daar spanning vra sy die Engel om 'n oog oor tussen Iris en die Engel die kas te hou. wanneer sy hom verwyt dat hy dit nie gedoen het nie. As Iris dan by Bettie kom wat Bl. 177: "Ek weet nie waarvan jy aanvanklik sê dat sy gif moeg is nie," het ek gesê. "As ingeneem het, is sy woedend beskermengel het jy gefaal." vir die Engel en lus om hom te "Sy't nie regtig gif gedrink nie," het klap. Later beskuldig sy hom hy gesê. dat hy as beskermengel gefaal "Dank jou die duiwel," het ek bitsig het. geantwoord. Hy het sy vlerk gepynig oor sy gesig gevou. "Asseblief." Iris se verwagting dat die Nadat Iris nie haar blomtyd Bl. 187: "Wat probeer jy sê?" het hy Engel haar kom wakker beleef deur Bettie se redder te gevra. maak om Bettie te red sodat wees nie, voel sy dat haar Ek was gekrenk. "Niks nie." sy haar blomtyd te bereik, lewensfilosofie nie meer stand " ... Gebeur dinge nie maar realiseer nie. Iris is daarna hou nie, maar die Engel weier sommerso nie? …" in vertwyfeling en sy beleef soos altyd om klinkklare "Is so," het die Engel saamgestem. spanning oor haar antwoorde vir haar te gee. … Wat baat 'n Engel as hy jou nie lewensfilosofie. Daarom wroeg sy oor die kan onderskraag nie? verband tussen gebeure en wat die toekoms vir haar inhou. In hierdie proses voel sy dat die Engel haar nie onderskraag nie. Iris verwag van die Engel Haar eie toekomsverwagting Bl. 182: "Hoe vorder jy?" het die om haar toekoms uit te lê. veroorsaak spanning by Iris, Engel gevra. Hy weier om dit te doen en omdat sy gekonfronteer word "Dis bedrukkend," het ek erken. sê sy moet dit self doen, wat met die gedagte van agter- "Maar tog fassinerend. Dis moeilik vir haar bedrukkend is. uitgang van alles waarvoor sy omdat die toekoms oud word lief is en die angs wat daarmee beteken. Aftakeling. Die wegval van gepaardgaan. geliefdes. Maar fassinerend omdat alles moontlik is voor dan." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 36 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Iris verwag dat die Engel Sy sê die Engel het weer Bl. 195: "Jy het weer droog- as 'n tipiese drooggemaak nadat Hannes, in gemaak," het ek verwyt. "Waar was beskermengel moet Elsa se oë, die misstap begaan jy toe jy 'n oog oor die man moes optree vir haar en het om haar te verkul met 'n hou?" diegene naby aan haar. student. Wanneer die Engel in Iris se oë faal, lei dit tot Die Engel se nonchalante Bl. 217: "Nou het jy te ver gegaan," spanning, maar ook houding na die ongeluk waarin het ek getier … "Jy behoort van jou selfondersoek by Iris. Peter se oë beseer word, vlerke gestroop te word. … Jy is die ontketen Iris se woede. Sy naam beskermengel nie werd nie. beweer dat hy altyd daar rond is, Jy sit hier om my rond asof jy niks maar hy is nooit daar wanneer sy beter te doen het nie en bly ver weg hulp regtig nodig is nie. Die Engel waar jou hulp regtig nodig is." se reaksie hierop is dat hy nie "Ek is nie verantwoordelik vir jou en verantwoordelik vir Iris en haar jou mense nie," het hy kalm gesê. mense is nie. Dit bring 'n diepe Bl. 218: … maar ook omdat ek skaamte by Iris oor haar oordrewe beskaamd was oor my uitbarsting. reaksie. Iris en die Engel het 'n woorde- Bl. 210: Toe ek die vleis laat wisseling, omdat hy nie die stoof aanbrand het, het hy niks gedoen afsit toe die vleis brand nie. Die om dit te keer nie. Ek moes self Engel verdedig homself deur te sê leer, het hy gesê toe ek hom dat hy vuur haat en nie haar kneg daaroor aanspreek, en buitendien is nie. Sy moet haar eie lesse leer. was hy nie my kneg nie. Iris wil hê dat die Engel eerder 'n Bl. 214: "So maklik ontslaan jy my ogie oor haar ma moet gaan hou. nie," het hy gemor. Die Engel mor en beskuldig Iris daarvan dat sy van hom ontslae wil raak as sy voorstel dat haar ma hom nodiger as sy het. Iris se verwagting van Peter se pa is onmiddellik teen die Bl. 199: "Kwit," het hy gesê. "Die die Engel is dat hy in idee van 'n bonatuurlike wese kind sien gesigte.” wese aanvaarbaar sal (soos 'n engel) in Iris se lewe "Jy bring nie geeste met jou saam wees vir diegene naby gekant. nie." aan haar. Daar is Bl. 203: "Pa sê jy kan goël,..." onmiddellike spanning Dwarsdeur die ete het die oom my tussen haar en Peter se onderlangs dopgehou. pa oor die bestaan van die Engel. Hierdie verwagting van Iris wat nie Bl. 208: Ek het die oom vas in die realiseer nie, loop uit op 'n oë gekyk en hy het geweet as hy konfrontasie tydens die troue as my wil aanvaar, moet hy die Engel die oom ontevrede is oor die ook. Engel se teenwoordigheid. Iris Bl. 210: "Jou pa dink ek is 'n heks," weier om hom iets anders as “oom” te noem, omdat hy nie die Engel aanvaar nie en daarom, volgens Iris, ook nie vir haar nie. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 37 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 13: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – KONTEKSTUELE VRAAG 13.1.1 Kara wil 'n non word (wat sou beteken dat sy nie mag trou/kinders kry nie). ✓ 1 13.1.2 Nee Kara was later baie gelukkig om swanger te wees./wou 'n huis vol kinders van elke kleur in die reënboog hê. ✓ 1 Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie. 13.2 Ja Kara raak verlief op 'n man wat nie wit is nie en ʼn mens sou verwag dat haar gesin dit sou afkeur, maar in werklikheid swig die gesin dadelik voor sy sjarme./aanvaar die verhouding./ ʹn Mens sou verwag dat die bruin huishoudster, Johanna, dit sou goedkeur, maar sy is in werklikheid die enigste van die huismense wat (aanvanklik) 'n rassistiese opmerking oor hom maak. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat moet beide kante van die ironie vir EEN punt aanbied. Die kandidaat kan nie ʹn NEE-antwoord aanbied nie. 13.3.1 Elsa is egosentries./selfbehep./eis alle aandag vir haarself op. ✓ 1 Die kandidaat kan die karaktertrek omskryf. 13.3.2 Dit laat Iris dikwels soos 'n buitestander voel./voel dat sy minder belangrik is./uitsien na haar blomtyd./voel dat niemand regtig na haar luister nie. ✓ 1 EN Iris se ma het dadelik na haar geboorte aan die slaap geraak./beweer sy kan nie veel van die geboorte onthou nie./ Iris se pa was nie teenwoordig nie./ Iris was die derde dogter en daarom het niks aan die geboorte nuut gevoel nie./ Iris se susters was nie baie beïndruk met die aankomeling nie./ Daar was nie 'n familienaam vir Iris oor nie./ Iris moes later hoor sy was 'n glips. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. 13.4.1 Eerstepersoonsverteller/Ek-verteller ✓ 1 EN Dit wys hier duidelik aan die leser hoe Iris se fantasieë deur die werklikheid gevoed word./ Dit gee aan die leser Iris se siening oor die geboorte van haar susterskind/haar suster se karakter duidelik weer./ Dit dui vir die leser Iris se beheptheid met fantasie, om minder aangename dinge in die werklikheid te omseil, aan. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 38 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 13.4.2 Die tradisionele siening van ʹn vrou wat geboorte skenk, word deur Elsa verbreek deurdat sy mooi en goedversorgd is na die geboorte./in detail vertel hoe wonderlik die geboorteproses was. ✓ 1 EN Elsa het aangekondig dat sy en Hannes gaan trou (Hannes het nie die aankondiging gedoen nie)./ Hannes is vier jaar jonger as Elsa./ Elsa se troue is onromanties./ Elsa is die broodwinner in die huis. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. 13.5 Greta is die heldin./Iris se alter ego (in een van die langste verhale wat Iris in haar verbeelding geskep het). ✓ 1 EN Ja Die regte Peter wat Iris ontmoet, lyk dieselfde/het dieselfde naam as die verbeeldings-Peter in die Greta-verhaal; daarom gaan Iris saam met Peter na sy woonstel toe.  1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 13.6 Hy boer (na sy aftrede) op sy Bosveldplaas. ✓ 1 13.7 Dienaar van die hoër gode ✓ 1 13.8.1 Die vertelling laat haar spesiaal voel (want die ouma laat haar glo dat sy net vir Iris van die Engel vertel het). ✓ 1 13.8.2 Ja Hoewel hy selde reguit raad gee, gee hy Iris gemoedsrus oor haar liefde vir Peter./dat haar naam nie haar lewe bepaal nie./dat Peter se oogbesering sal herstel. OF Nee Nadat Bettie naar word en hy Iris wakker maak, lei dit daartoe dat sy onder 'n wanindruk verkeer./haar been breek./ Hy keer nie dat Peter sy oogbesering opdoen nie en dit lei tot konflik tussen Iris en die Engel./geweldige ontsteltenis by Iris./ Hy weier om vir Iris die toekoms te voorspel,/as beskermer op te tree, wat haar ontstel. ✓ 1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 39 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 13.9.1 Die ma se opmerking skep die verwagting dat Iris verlief op Frederik is, maar in werklikheid het sy hom as lastig ervaar en wou geen romantiese verhouding met hom hê nie./het die toenadering net van sy kant gekom. ✓ 1 Die kandidaat moet beide kante van die ironie vir EEN punt aanbied. 13.9.2 Ja Sy opdringerigheid/manipulasie elke slag as sy sy attensies verwerp, laat haar op die ingewing van die oomblik besluit om haar kaartjie na Amerika te bespreek (omdat sy van hom wil ontsnap). ✓ 1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 13.10 Sy kry die geleentheid om die nuwe, groot model te wees (en so te blom). ✓ 1 Sy dink sy red Bettie van selfdood (en kan so as heldin blom). ✓ 1 EN Ja Peter is nie in New York as sy daar aankom nie./ Daar is konflik tussen haar en Peter oor Frederik./die modelkontrak./ Die prentjiemooi Vermont lei nie tot 'n romantiese atmosfeer nie vanweë die konflik tussen Bettie en die kinders./ Sy breek haar been en dit groei skeef aan./ Peter se irritasie met haar blomtyd veroorsaak konflik. ✓ 1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.11 Die Spieël ✓ 1 EN Peter dreig om van Iris te skei as sy by so 'n groep/organisasie sal aansluit. ✓ 1 13.12 Sy vlug van die werklikheid/probeer die werklikheid verbeter/meer interessant maak deur in haar verbeeldingswêreld te leef soos met die skep van Greta se verhaal in TEKS G. ✓ 1 EN Sy is prakties/pragmaties/eerlik oor haar tekortkominge in TEKS H. ✓ 1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 40 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING C: DRAMA B – BEVRYDING Beantwoord EEN vraag. KRISMIS VAN MAP JACOBS – Adam Small VRAAG 14: KRISMIS VAN MAP JACOBS – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL: • Dis 'n breë raamwerk van feite. • Al die feite hoef nie genoem te word nie. • Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Die tema van bevryding is Die lewe op skool was nie Bl. 13: In 'n terugflits, Map nie regtig op Map/Johnnie noodwendig vir Johnnie/Map en Blanchie as tienderjarige van toepassing in sy sleg nie: hy het akademies seun en dogter, nog op tienerjare nie. presteer en met Blanchie skool./ uitgegaan. Bl. 15: MAP: (lag, sinies): Johnnie ... Klink mooi, Johnnie ... Dit is eers nadat Map/ Die feit dat Map/Johnnie Bl. 31: MAP: Ek het matriek Johnnie matriek geslaag het sukkel om 'n ordentlike werk te gemaak, standerd tien. Ek dat hy sy behoefte aan kry, maak hom desperaat./ wiet Ma het baie gehoop op bevryding uit sy omstan- gefrustreerd. Hy besef hy is as my. Maar, well, daar was nie dighede/vasgevangendheid gevolg van die Apartheids- geld vir verder leer nie, en begin besef het. bestel nie vry om te kies wat toe ek 'n job soek, 'n goeie hy met sy lewe wil doen nie. werk, well, 'it was alles vir whites only ... Map vind tydelike bevryding Die leiersrol wat Map in Bl. 43: TOMMY: 'Cause die uit sy omstandighede deur Oompie Paulsen se orkes sax is special, en daai was by die orkes/Star of vervul, bied vir hom tydelike jy ... Ek onthou nog, die jaar, Redemption aan te sluit. bevryding in die sin dat hy so twee jaar, drie jaar voor menswaardig/nuttig voel. jou ... trouble, man ... toe julle al die koppe gevat het daar op die Common ... Ek sal nooit vergiet daai solo nie ... dit was net jy en die sax en die sax en jy, ... Maar hél, die sax en jy, bo almal ýt ... Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 41 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Map soek bevryding uit sy Die bende se erkenning van Bl. 31: MAP: Kan jy sien die omstandighede deur by 'n sy identiteit/leierskap is tattoos, al die merke? ... 'it bende/bendes aan te sluit, goed vir Map se ego. Die was 'n terrible gesoek seker, maar vind dat hy eerder in 'n bende manipuleer hom vir 'n identity ... 'is nuwe tronk vasgevang is. sodat hy instem tot vroue se verskriklike merke dié, maar verkragting. dis nog altyd deel van my kaart, 'it wys waar ek gewies het ... Bl. 24: MAP: ... Ek wil oek iets gewies het ... jy't tog ge- verstaan ... Bl. 31: MAP: ... toe het ek deurmekaar geraak moet ... moet die elemente ... Maar ek was die leader ... Map kies binne sy bepaalde Bl. 33: MAP: Ek is 'ie leader, omstandighede (saam met verstaan! Okay, sê ek, moet die ander bendelede) net 'ie lat die vrouens skrie geweld/misdaad/lewenslange nie! ... Toe vat hulle die skuldgevoelens oor wat met vrouens ... Sy skrie ... En toe sy ma en suster gebeur het. wiet ek, 'cause 'it was onse manier, toe wiet ek hy wurg die vrou ... Map verloor sy letterlike Map se omstandighede word Bl. 35: MAP: Toe's ek vryheid as hy in die tronk slegter wanneer hy verant- poliesstasie toe, na die beland vir die moord op woordelikheid vir sy dade sergeant op nightduty ... Ek Ivan Philander. aanvaar./kies om hom aan het vir Ivan Philander die polisie oor te gee na die doodgestiek, nou net. Toe moord op Ivan Philander. hou ek my hande yt, vi' die Map se vryheid van beweging boeie ... Ek het myself op- word verder ingeperk as hy gegie. Ek het getry om 'it ... tronkstraf vir die moord op soes 'n man te vat ... Ivan Philander opgelê word. As tronkvoël ervaar Map die Bl. 7: RICHIE: ... hy't 'n oeg verwerping en belediging van op haar gehad, voordat hy in die gemeenskap, want hy is, die vark! word skuldig bevind aan Bl. 23: CAVERNELIS: ... moord en gaan tronk toe. Hy's 'n ... 'n misdadiger ... Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 42 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Map vind geestelike bevry- Wanneer Map in die tronk tot Bl. 33: MAP: O God, vergewe ding in die tronk. bekering kom, kies hy om my! ... verantwoordelikheid vir sy APOSTEL GEORGE: Die Here dade te aanvaar; kies hy ook vergewe ... om voor God, Apostel George Bl. 32: APOSTEL GEORGE: ... en sy ma sy skuld te bely en jy's nou gered, broer Jacobs om vergifnis te smeek. ... Uiteindelik verander Map Bl. 9: MAP: Ek is 'n ge- sodanig/ontwikkel sy karakter change-de man, ... ek het die sodat hy ten gunste van 'n Here Jesus gevind hierso, beter toekoms/'n veranderde regtig, ek sal nie lieg nie ... menswees kies: hy erken Bl. 31: MAP: So hierso self, na sy bekering, dat hy 'n acknowledge ek nou, my lewe vol gemors agterlaat en Here ... In die teenwoor- 'n veranderde mens is. Hy digheid van my ma en kyk met ander oë na sy Apostel George ... jy moet omstandighede, sy verlede die guts hê, en alles sê voor en sy toekoms. Map verkry God! dus ook emosionele bevry- Bl. 46: M A P : ... ek het 'n ding van sy eie skuld- regte vark geword, maar nou, gevoelens. ek het weer ge-change, ek het weer 'n mens geword ... Na Map se vrylating uit die Map kry weer eens nie werk Bl. 44: MAP: Almal hier, almal tronk ervaar hy weer nie, veral noudat hy 'n in hierdie strate, in hierdie dieselfde vasgevangend- reputasie as tronkvoël het. huise, almal ... (Lag.) En die heid/troosteloosheid soos employers, o, almal die toe hy pas uit matriek gekom employers ... Hulle almal is so het. sympathetic ... But ... (sê dit baie hard) but, but, but ... Bl. 45: MAP: En jou rekord, mister Jacobs, was vir ...? O, dit was vir, dit is vir ... vir ... moord! Hulle sê dan vir jou, om maar tyd op te maak, 'cause hulle't kant en klaar ge- decide ... Bl. 45: MAP: (Lag) Ma! Dan wil ek skree en ek wil sê, Well, nee, except vir my tattoos nie ... maar dan bly ek stil ... Map word nie deur die lede Bl. 46: MAP: Die band nét so, van die Star of Redemption Oompie Paulsen-hulle ... terugverwelkom nie. even húlle, net so, dieselfde ... Map Jacobs, obviously, sal die band nou 'n naam gee ... Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 43 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Map verkry emosionele Map bely sy skuld eerlik Bl. 60: MAP: ... Ek het vir jou bevryding voordat hy en teenoor Blanchie en kom op 'n ... alles ge-vertel ... Blanchie Blanchie versoen raak. figuurlike vlak skoon voor ... Hulle hou mekaar styf vas. haar. Soen mekaar hartstogtelik. Bl. 60: MAP: Dit ... moet nou so ... gebeur ... Blanchie ... Dit moet nou ... so gebeur ... Bl. 11: MAP: ... Sê vir hom ek wás rubbish, Ma, maar ek is annerste! Map vergewe Blanchie oor Bl. 46: MAP: Ek mind nie wat haar verlede, aangesien hy Blanchie gedoen het besef dat dit wat hy gedoen meanwhile nie, ... Here Jesus, het, soveel erger was. wie is ekke om te mind! ... ek het 'n regte vark geword, maar nou, ek het weer gechange, ek het weer 'n mens geword ... Alhoewel Map hierna steeds Die geluid van die saxofoon se Bl. 61-62: Dan verskyn Antie nie fisiese bevryding uit sy spel – soos wat Johnnie dit Grootmeisie. Sy loop tot by omstandighede vind nie, is altyd gespeel het – skep die Map, kýk vir hom ... Hulle kyk daar tog die suggestie van 'n verwagting dat hy ook deur die vir mekaar – Map en Antie beter toekoms as hy ook ten orkes aanvaar gaan word./by Grootmeisie. Dan wend Map volle deur sy ma/die die orkes/die gemeenskap sy oë af en hy hoor – en óns gemeenskap vergewe word. weer 'n leiersposisie sal hoor – die saxofoon, soos hy inneem. dit gespeel het, voorheen. Hy luister: Sy glimlag. Dan, terwyl hy Blanchie vashou, kniel Map – hy val half – voor Antie Grootmeisie neer. ANTIE GROOTMEISIE (praat, vir die eerste keer in jare): Johnnie ... Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 44 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 15: KRISMIS VAN MAP JACOBS – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 15.1 Sy ma/AntieGrootmeisie ✓ 1 15.2 Map bid dat die paroolraad sy parool gunstig sal oorweeg./hy vroeër vrygelaat kan word./ Map bid dat sy ma sal glo dat hy verander het./bekeer is./hom sal vergeef./ Map bid dat hy weer in kontak met Blanchie kom./deur Blanchie vergewe word./ Map bid dat die samelewing hom weer sal aanvaar./vir hom ʼn werk sal gee. ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.3.1 Desember(maand) ✓ 1 15.3.2 Krismis/Kersfees is in Desember(maand). ✓ 1 Map se vrylating is in Desember(maand). ✓ 1 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.4 Ja Daar was versagtende omstandighede, omdat hy homself aan die polisie gaan oorgee het. Map het in die tronk by die reëls en regulasies gehou. OF Nee Hy het toegelaat dat sy ma verkrag en sussie verkrag en vermoor word en vir so ʼn erge daad verdien niemand parool nie. Hy het Ivan Philander doelbewus vermoor/doodgesteek en verdien daarom nie parool nie. ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.5 Antie Grootmeisie knik "ja" omdat sy nog steeds stom is en die stomheid dui dus daarop dat sy hom nog nie vergewe het nie./ Antie Grootmeisie is die "ene ontsteltenis" omdat sy weet wat in die buitewêreld aangaan: Blanchie werk as prostituut by die salon./as model./het verhoudings met wit mans./wil niks met Map te doen hê nie. ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE redes vir EEN punt elk aan. Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 45 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 15.6 Map verwag dat alles na sy vrylating sal regkom, maar besef dan dat niks eintlik gunstig vir hom uitwerk nie. ✓ 1 Die kandidaat moet na beide kante van die ironie vir EEN PUNT verwys. EN Map kry steeds nie werk nie (omdat hy in die tronk was)./ Map is nou 'n tronkvoël./sy lyf is steeds vol tatoeëermerke./ Die Krismisorkes wil hom nie terugvat nie./ Almal gee net voor dat hulle simpatie met hom het./ Blanchie vermy aanvanklik vir Map./ Cavernelis aanvaar hom steeds nie. ✓✓✓ 3 Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 15.7 Star of the Redemption ✓ 1 15.8 Dit toon aan dat Miriam nie haastig is nie./tydsaam praat./ In reël 6 en 7 dui die beletselteken die oorgange tussen verskillende mense wat haar groet, aan./ In reël 10 dui die beletselteken Miriam se verleentheid aan. ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE bewyse vir EEN punt elk aan. 15.9 Oompie Paulsen se antwoord versterk die verwagting/idee dat die orkeslede nie vir Map in die orkes gaan terugverwelkom nie./versterk die ironie dat die orkes met die naam, Star of the Redemption, nie vergifnis/genade vir Map toon nie. ✓ 1 15.10 Oompie Paulsen is die leier van die Krismisorkes. ✓ 1 EN Oompie Paulsen is bedagsaam (en probeer om vir Miriam aan te dui dat sy nie onder druk is nie)./ Oompie Paulsen is diplomaties oor Map se afwesigheid./ Oompie Paulsen is eerlik (oor sy orkes se tekortkominge). ✓✓ 2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke karaktereienskappe vir EEN punt elk aan. 15.11 Die karakters word deur die apartheidswetgewing/Groepsgebiedewet onderdruk./Die karakters word ten opsigte van werksgeleenthede/lewens- omstandighede benadeel. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN Willy La Guma ✓ 1 15.12 In Teks I is die stemming ernstig./desperaat. ✓ 1 In Teks J is dit humoristies./lig. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir elke teks vir EEN punt elk aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 46 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne MIS – Reza de Wet M – MIEM VRAAG 16: MIS – Reza de Wet – OPSTELVRAAG G – GERTIE Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL: • Dis 'n breë raamwerk van feite. • Al die feite hoef nie genoem te word nie. • Argumente word aangebied en ondersteun of geïllustreer deur na die teks te verwys. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/ PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. MIEM Die konstabel se koms Miem was baie bekommerd oor Bl. 43: En dankie vir u hulp, bied aan Miem bevry- haar en Meisie se veiligheid. Sy het Konstabel. Sonder u sou ons ding van haar vrees vir deure en vensters toegesluit in 'n nie 'n oog kon toemaak nie. die gevaar/moordenaar/ poging om hulle veilig te hou. Na verkragter wat op hier- Konstabel se koms, verwys Miem die aand gaan toeslaan. verskeie kere na hom wat hulle veilig sal hou. Die konstabel se Miem voel spesiaal omdat die Bl.15: Deel van die manipulerende taal be- konstabel deel is van 'n ontplooide ontplooide waakeenheid. En vry Miem van verskeie waakeenheid wat hulle moet ek is hierheen gestuur. Julle beperkende gevoelens/ oppas, omdat hulle so afgesonderd bly so afgesonderd. Dit kan gedagtes. bly. Konstabel bevry haar op gevaarlik wees. hierdie wyse van haar gevoel dat Bl.18: Ek word gebruik vir … haar mening nie gewig dra nie. spesiale gevalle. Die koms van die ontplooide Bl. 20: Ons vertel hom alles waakeenheid waarvan Konstabel en toe ons klaar is, kyk hy na deel was, wys dat die sersant hulle ons en sê – o, ek sal dit nooit ernstig opgeneem het. Hy het vergeet nie – hy sê: Dames, Miem se behoefte aan julle het gelyk! Hier is beslis menswaardigheid aangespreek en iets nie pluis nie! sy kry bevryding daarvan om net 'n randfiguur in die gemeenskap te wees. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 47 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Met die konstabel se koms voel Bl. 21: Maar wees gerus. Miem bevry van haar alleen- (Glimlag) Ek is hier om so 'n verantwoordelikheid vir Meisie se plan te fnuik. veiligheid. Konstabel se koms bied aan Bl.47: MIEM: Dit is so lank Miem die geleentheid om van laas ... lank laas ... dat 'n man haar opgekropte gevoelens wat vir my goeienag gesê het. sy met niemand kon deel nie, (Huil) As ek hom net kon sien! ontslae te raak. Sy moes as Net een keer. Voor die dood broodwinner/gesagsfiguur van ons skei. die gesin optree. Konstabel wat na haar luister, skep die geleentheid vir Miem om haar gevoelens te openbaar. Miem sien die koms van die Miem moedig 'n moontlike Bl. 24: Meisie kook die konstabel as 'n tydelike verhouding tussen Meisie en die heerlikste kos, weet u? Sy ontvlugting uit haar uit- konstabel aan, omdat sy glo dat, maak die beste bredie in die siglose bestaan. indien Meisie sal trou, Gabriël uit distrik en bak die ligste koeke. die solder na haar sal terugkom. Om nie eers te praat van lamsboud en terte nie ... Bl. 48: Ek is seker hy sal afkom ... as Meisie die dag trou. Konstabel tree as biegvader op Bl. 31: Van na die Depressie en bied aan haar die geleent-heid af. Dit was vir my arme man te om haar afkeer van die veel. (Sug) 'n Tiekie vir 'n armoedige omstandighede skaap. waarin sy haar bevind, te bely. Bl. 47: Ons het net genoeg gehad om hierdie lappie grond te koop. Hierdie pondokkie. Miem vind tydelike seksuele Miem mis die teenwoordigheid Bl.47: MIEM: Dit is so lank bevryding in die konstabel van haar man as 'n metgesel. Sy laas ... lank laas ... dat 'n man se blote teenwoordigheid. is 'n eensame vrou ten spyte van vir my goeienag gesê het. haar harde uiterlike. Konstabel (Huil) As ek hom net kon sien! se teenwoordigheid laat haar Net een keer. Voor die dood spesiaal voel en bied aan haar ons skei. die geleentheid om haar diepste gevoelens met hom te deel. Miem erken dat die konstabel se Bl. 48: Ek moet erken, teenwoordigheid iets in haar Konstabel ... om 'n man hier te aanwakker wat sy lank laas sien ... dié tyd van die nag ... gevoel het. Sy voel weer soos 'n wel ... dit maak weer dinge in ware vrou, al is sy oud en sieklik. my wakker. Ja, selfs 'n sieklike vrou van my jare. As 'n mens gewoond is aan ... Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 48 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Met Konstabel wat blind en 'n Bl. 24: Ja, dankie. My borstrok vreemdeling is, voel Miem dat was net 'n bietjie styf. sy gemaklik oor seksuele aan- Bl. 25: Sy is viets en fyn. geleenthede met hom kan (Suggestief) Maar haar heupe praat, wat haar bevry van die is tog breed genoeg. Calvinistiese ingeperktheid waaraan sy haar onderwerp. Die bevryding wat Miem be- Konstabel se motiewe is nie Bl.52: Hy maak 'n effense leef, is net 'n skyn. wat Miem dink nie en dit buiginkie en wys haar met 'n veroorsaak dat nie een van sjarmante handgebaar by die haar behoeftes aan bevryding deur uit ... Dan verdwyn hy die verwesenlik word nie. Sy word nag in. inteendeel in 'n swakker posisie gelaat, met Meisie wat haar verlaat. GERTIE Die konstabel se koms bied Gertie loer deur die sleutelgat Bl. 15: Selfs in die donker kan aan Gertie bevryding van en sien 'n man in 'n polisie- ek sien hy het 'n goeie houding. haar vrees vir die gevaar/ uniform met 'n indruk- Regop rug. Skouers terug. So 'n moordenaar/verkragter wat wekkende voorkoms. Sy het man kan 'n mens vertrou. op hierdie aand gaan toe- onmiddellik besef dat hy haar Bl. 20: Ek was besig om te sê slaan. van die vrees vir die moontlike dat ons so dankbaar is om u gebeure van hierdie aand kan vanaand by ons te hê. bevry. Die koms van die ontplooide Konstabel het Gertie se be- Bl. 13: Die sersant is 'n waakeenheid waarvan Kon- hoefte aan menswaardigheid verstandige man.Hy het ander stabel deel was, wys dat die aangespreek en sy kry be- polisie en honde laat kom. Om sersant hulle ernstig opge- vryding van net 'n randfiguur in die dorp en die distrik te neem het en bevry haar so die gemeenskap wees. patrolleer. van 'n gevoel van minder- Bl. 20: Ons vertel hom alles en waardigheid. toe ons klaar is, kyk hy na ons en sê – o, ek sal dit nooit vergeet nie – hy sê: Dames, julle het gelyk! Hier is beslis iets nie pluis nie! Die koms van die konstabel Gertie sien kans om as gevolg Bl. 32: Miem! Mens vra nie bevry Gertie van Miem se van die konstabel se teen- sulke dinge nie. oorheersing/onderdanigheid woordigheid Miem teë te gaan. Bl. 40: Ek is jammer, Miem, aan Miem se dominerende maar daar maak jy 'n fout. 'n persoonlikheid. Blinde mens lyk altyd jonger. Die koms van Konstabel bied Gertie is eensaam en daarom Bl. 23: … Is u getroud? aan Gertie die geleentheid smag sy na die teen- Ek en die juffrou het gevind ons om van haar oujongnooi- woordigheid van 'n man in haar is albei ewe versigtig … en skap/eensaamheid bevry te lewe. Sy sien in Konstabel 'n kieskeurig. word. moontlike metgesel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 49 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne Gertie is 'n oujongnooi wat nie Bl. 23 … Ek is nou wel 'n in 'n intieme verhouding be- oujongnooi. Het geen kind of trokke is nie en daarom het sy kraai nie ... behoefte aan 'n liggaamlike/ (koketterige laggie) U bedoel intieme verhouding. van trou en perdekoop? Konstabel se teenwoordig- Tydens die konstabel se Bl. 45: (lag uitasem, met 'n heid bied aan Gertie die vertelling van sy tant Hannie koketterige, vreemde stem) geleentheid om bevry te kry sy die geleentheid om Nog. (Sag en byna smekend) word van haar behoefte aan begeerlik te wees,/begeer te Nog as u wil. sensualiteit. word, aangesien sy haar ge- Bl. 46: GERTIE streel met haar heel en al inleef in die persona vingerpunte oor haar gesig. Sy van tant Hannie. glimlag ekstaties. GERTIE begin haar bloes stadig losknoop. Bl. 47: GERTIE streel haar palms langs haar sye af. Sy sug van plesier. Die bevryding wat Gertie be- Gertie kyk telkens Konstabel Bl. 34: (ruk sy arm weg) Dankie, leef, is net 'n illusie. se afjakke mis/voel skaam as Juffrou, ek sal self regkom. Miem op haar afkom nadat sy Bl. 52: Hy maak 'n effense haar as tant Hannie uitleef en buiginkie en wys haar met 'n word uiteindelik agtergelaat as sjarmante handgebaar by die Konstabel met Meisie ver- deur uit ... Dan verdwyn hy die dwyn. nag in. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 50 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 17: MIS – Reza de Wet – KONTEKSTUELE VRAAG 17.1 Miem en Meisie is kamer toe (omdat Miem sleg gevoel het). ✓ 1 17.2 Konstabel se glimlag skep die idee dat hy die gesprek met Gertie aanmoedig./ Die ophaal van Konstabel se skouers moedig Gertie aan om te dink dat daar nie iemand anders is nie./dat sy 'n kans staan om sy oog te vang. ✓ 1 17.3 Gertie wil sy aandag op haar vestig./ Gertie wil graag (met Konstabel) trou./ Gertie wil aandui dat sy ook enkellopend is./die rede waarom sy nie getroud is nie, haar kieskeurigheid is. ✓ 1 EN Nee Die konstabel stel nie belang in Gertie nie, want hy oortuig vir Meisie aan die einde van die drama om saam met hom te verdwyn (nie Gertie nie)./Gertie se vergeefse intensies word juis hierdeur uitgebeeld. ✓ 1 Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie. 17.4 Miem vra dat Gertie van die fratse moet vertel./ Miem vra Konstabel uit na waar hy vandaan kom./ Miem vra Konstabel uit oor sy ondervinding van spesiale gevalle./ Miem vra die konstabel hoe hy blind geword het. ✓✓✓ 3 Die kandidaat bied DRIE toepaslike antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.5 Meisie loer by die venster uit. ✓ 1 17.6 Miem probeer om vir Meisie aan Konstabel af te smeer./Sy probeer Konstabel met Meisie se deugde beïndruk./Sy hoop dat Konstabel met Meisie sal trou. ✓ 1 EN Sy glo dat Gabriël na haar toe sal terugkom/die solder sal verlaat as Meisie trou. ✓ 1 EN (MIEM:) "Werklik? U bedoel … u is ook nie getroud nie?" ✓ 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 51 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 17.7 Die woorde dui op Miem se dominerende/manipulerende/oorredende aard. ✓ 1 EN Nee Meisie is oud genoeg om haar eie besluite te neem./kan vir haarself besluit. OF Ja Sy is Meisie se ma en kan namens haar besluit./As Calvinis glo Miem dat ouers beheer het oor hulle kind. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 17.8 (Die behoefte na) bevryding. ✓ 1 17.9 Gertie is 'n LO-onderwyseres (vars lug en oefening pas by haar). ✓ 1 EN Minagting/Ongeduld/Irritasie ✓ 1 Die kandidaat kan Miem se ingesteldheid omskryf. 17.10.1 Miem dink dat Gertie na buite vlug om vars lug en oefening te kry, maar in werklikheid weet die leser dat Gertie buitentoe is om haar klere te gaan aantrek./sy verleë is oor haar ontkleding. ✓ 1 Die kandidaat moet na BEIDE kante van die dramatiese ironie vir EEN punt verwys. 17.10.2 Miem/Gertie is bewus daarvan dat daar (vir die voorafgaande twee jaar op hierdie aand) meisies verdwyn het. ✓ 1 17.11.1 Ja Miem staan in moeilike omstandighede by haar man./bly hoop dat hy sal afkom./bly getrou aan haar (Calvinistiese) beginsels./oortuigings. OF Nee Gabriël se optrede het Miem in ellende gedompel en daarom behoort sy hom eerder te blameer./Miem wat Gabriël hand en mond bedien, versterk sy optrede./haar eie mislike bestaan. ✓ 1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V2 52 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne 17.11.2 Die konstabel is 'n biegvader./iemand wat bereid is om te luister./'n vertroueling. ✓ 1 17.12.1 Versterk: Miem word uitgebeeld as 'n vrou wat swaarkry./die broodwinner is./volle verantwoordelikheid vir Meisie moet neem./deur haar man in die steek gelaat is./ Miem tree steeds manipulerend op wanneer sy by Konstabel simpatie vir haar en Meisie probeer wek./ Miem is steeds besig om Gabriël te verdedig./lojaal teenoor hom te wees./sy optrede te regverdig. ✓ 1 EN Verander: Aanvanklik word Miem as hard/sterk/ongenaakbaar/onsimpatiek/streng/ manipulerend uitgebeeld, terwyl sy hier as kwesbaar/die slagoffer geskets word. ✓ 1 Die kandidaat moet na beide kante van die verandering vir EEN punt verwys. 17.12.2 Gabriël beheer sy gevangenskap omdat hy in besit van die solder se sleutel is./ Gabriël beheer Miem en Meisie se ellendige omstandighede omdat hulle in sy afwesigheid die huishouding moet bestuur./as broodwinner moet optree./ Gabriël beheer Meisie se afwesige tienerlewe omdat sy Miem in al die huishoudelike take moet ondersteun./ Gabriël beheer die vroue se sosiale lewe deurdat hulle hom hand en mond moet bedien. ✓ 1 17.13 Gertie mis 'n man in haar lewe, (want sy is 'n oujongnooi) en wil daarom graag trou. ✓ 1 EN Miem verlang na haar man (wat al vir sewe jaar in die solder sit). ✓ 1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal 53 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING A: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: POËSIE [10 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 5–6 4 3 2 0–1 Diepgaande -Toon begrip van die -Redelike interpretasie -Onbevredigende -Geen begrip van die Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp. interpretasie van die onderwerp nie onderwerp onderwerp onderwerp goed -Enkele goeie punte ter onderwerp -Geen verwysing na die Diepte van argument, -Reeks treffende geïnterpreteer ondersteuning van die -Byna geen punte wat gedig nie verantwoordbaarheid en argumente wat behoorlik -Respons redelik onderwerp die onderwerp -Leerder het nie die insig in teks uit die gedig gerugsteun gedetailleerd -Enkele argumente word ondersteun nie genre en gedig onder is -Enkele deeglike ondersteun, maar -Onvoldoende begrip die knie nie 6 PUNTE -Uitstekende begrip van argumente gegee, maar bewyse nie altyd van genre en gedig die genre en gedig nie almal ewe goed oortuigend nie gemotiveer nie -Basiese begrip van -Begrip van genre en genre en gedig gedig duidelik STRUKTUUR & TAAL 4 3 2 1 0–1 -Samehangende -Duidelike struktuur en -Enkele bewyse van -Struktuur toon tekens -Struktuur swak Struktuur, logiese vloei struktuur logiese vloei van struktuur van swak beplanning -Ernstige taalfoute en aanbieding -Argumente goed argument -'n Goed gestruktureerde -Argumente nie logies -Foutiewe styl Taalgebruik, toon en styl gestruktureer en daar is -Vloei van argumente logiese vloei en gerangskik nie gebruik in opstel duidelike ontwikkeling kan gevolg word samehang ontbreek in -Taalfoute beduidend -Taalgebruik, toon en -Taalgebruik, toon en die opstel -Toon en styl nie geskik 4 PUNTE styl is volwasse, dit styl is grootliks korrek -Geringe taalfoute; toon nie beïndruk en is korrek en styl meestal gepas -Grammatika, spelling en punktuasie feitlik foutvry Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal 54 DBE/Mei/Junie 2024 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING B EN C: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: ROMAN EN DRAMA [25 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 -Uitsonderlike respons: -Toon begrip van die -Redelike interpretasie -Onbevredigende -Geen begrip van die Interpretasie van 14–15 onderwerp en het die van die onderwerp; nie interpretasie van die onderwerp nie onderwerp Uitstekende respons: onderwerp goed alle aspekte in detail onderwerp: byna geen -Swak poging om die Diepte van argument, 12–13 geïnterpreteer ondersoek nie aspekte in detail vraag te beantwoord verantwoordbaarheid en -Diepgaande -Respons redelik -Enkele goeie punte ter ondersoek nie -Argumente oortuig nie insig in teks interpretasie van gedetailleerd ondersteuning van die -Min punte wat die -Leerder het nie die onderwerp -Enkele deeglike onderwerp onderwerp ondersteun genre en teks onder die 15 PUNTE -Reeks treffende argumente gegee, maar -Enkele argumente word -Baie min relevante knie nie argumente wat behoorlik nie almal ewe goed ondersteun, maar argumente uit die roman/drama gemotiveer nie bewyse nie altyd -Weinig begrip van gerugsteun is -Begrip van genre en oortuigend nie genre en teks -Uitstekende begrip van teks duidelik -Basiese begrip van die genre en teks genre en teks STRUKTUUR & TAAL 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 -Samehangende -Duidelike struktuur -Enkele bewyse van -Struktuur toon tekens -Gebrek aan beplande Struktuur, logiese vloei struktuur -Logiese vloei van struktuur van swak beplanning struktuur belemmer vloei en aanbieding -Uitstekende inleiding en argument -Logika en samehang is -Argumente nie logies van argumente Taalgebruik, toon en styl slot -Inleiding, slot en ander duidelik, maar met foute gerangskik nie -Taalfoute en foutiewe gebruik in opstel -Argumente goed paragrawe -Enkele taalfoute; toon -Taalfoute beduidend styl laat hierdie skryfstuk gestruktureer en daar is samehangend en styl meestal gepas -Toon en styl nie geskik misluk 10 PUNTE duidelike ontwikkeling georganiseer -Paragrafering meestal nie -Styl en toon nie geskik -Taalgebruik, toon en -Taalgebruik, toon en korrek -Paragrafering foutief nie styl is volwasse, dit styl is grootliks korrek -Paragrafering foutief beïndruk en is korrek VERSPREIDING VAN 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4 PUNTE Kopiereg voorbehou