Afrikaans HL Grade 12 P1 NSC November Prediction 2026 Memo

Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 12 NSS-voorbereiding WWW.HLAYISO.COM NIE 'N AMPTELIKE DBO-DOKUMENT NIE NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 AFRIKAANS HUISTAAL V1 VOORSPELLINGSEKSAMEN 2026 NASIENRIGLYNE PUNTE: 70 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 9 bladsye.

Afrikaans Huistaal/V1 2 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Voorspelling 2026 AFDELING A: LEESBEGRIP Nasien van die leesbegrip: • Die fokus is op die begrip van die leesteks. Spel- en taalfoute word nie gepenaliseer nie, tensy dit die begrip van die antwoord beïnvloed. (Taal- en spelfoute moet wel aangetoon word.) • Indien die kandidaat woorde uit ’n ander taal gebruik, word die vreemde woorde geïgnoreer. Indien die antwoord sonder die vreemde woorde sinvol is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. • Vir oop vrae word geen punte vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE toegeken nie. Die rede/motivering moet oorweeg word. • Vrae wat aanhalings verg, word nie gepenaliseer as die aanhalingstekens ontbreek nie. • Waar eenwoordantwoorde gevra word en die kandidaat ’n volsin gee, is dit korrek mits die korrekte woord onderstreep of op ’n ander manier uitgelig word. • Wanneer twee, drie of vier feite vereis word en die kandidaat gee ’n hele reeks, word slegs die eerste twee/drie/vier feite nagesien. • Aanvaar dialektiese variasies en enige ander antwoord wat sinvol is en deur die teks gesteun word. • Aanvaar by meervoudigekeuse-vrae BEIDE die letter EN/OF die volledige, uitgeskryfde antwoord. VRAAG 1 (Sien binne konteks na; sien betekenis na, nie woorde/taalgebruik nie.) VRAAG ANTWOORD PUNT 1.1.1 “Blaai” verwys na die omslaan van die bladsye van ’n (papier)boek – stadige, aandagtige/diep lees. (1) “Swiep” verwys na die vinnige vee van ’n vinger oor ’n skerm – vlugtige/vlak skermgebruik (sosiale media). (1) Die kandidaat bied die kontras met verwysing na albei woorde vir TWEE punte aan. 2 1.1.2 Dat die boek/lees vir plesier dalk besig is om te verdwyn/tot ’n einde te kom (die “laaste hoofstuk” is die einde van ’n boek). Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 1.2 Die woord word nie in die gewone betekenis (verhale) gebruik nie, maar verwys na kort video’s/plasings op sosiale media (“stories”) – die aanhalingstekens dui die spesiale/ironiese gebruik aan (sy het honderde “stories” gesien, maar geen storie gelees nie). 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 3 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Voorspelling 2026 1.3 Enige TWEE aspekte: Die aantal deelnemers is redelik groot (1 200 leerders), wat ’n mate van geloofwaardigheid gee. Slegs graad 10-leerders is ondervra – dit kan nie na alle tieners veralgemeen word nie. Slegs drie (van die nege) provinsies is betrek – dit verteenwoordig nie die hele land nie. Die organisasie/persoon wat die opname gedoen het, word nie genoem nie – die bron kan nie nagegaan word nie. Die resultate berus op wat leerders self “erken” het (selfrapportering), wat onakkuraat kan wees. Die kandidaat bied TWEE gemotiveerde aspekte vir EEN punt elk aan. 2 1.4 Om ’n lang boek te lees, verg volgehoue konsentrasie/uithouvermoë wat (soos ’n spier) deur oefening ontwikkel word – baie tieners het nooit dié vermoë ontwikkel nie, omdat hulle net kort, vinnige inhoud lees. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 1.5 Wanpersepsie: Lees is bloot ’n stokperdjie/iets vir boekwurms wat niks beters het om te doen nie. (1) Bewys: Navorsing wys dat kinders wat gereeld vir plesier lees, beter vaar in feitlik alle skoolvakke, ook wiskunde. (1) 2 1.6 Enige VIER: Beter prestasie in (feitlik alle) skoolvakke (ook wiskunde). Dit brei die woordeskat uit. Dit skerp die konsentrasievermoë. Dit leer ’n mens om komplekse inligting te verwerk. Dit ontwikkel/oefen empatie/die vermoë om ander se gevoelens te verstaan. Dit help jou om te ontspan/verlaag stresvlakke. Die kandidaat bied VIER antwoorde vir EEN punt elk aan. 4 1.7 Die skool wil ’n liefde vir lees (die “vuur”) by kinders aanwakker/aansteek,(1) MAAR deur voorgeskrewe boeke oormatig te ontleed, laat die skool kinders juis glo dat lees werk is, en so word hul belangstelling/liefde vir lees doodgemaak/“dood geblus”. (1) Die kandidaat bied albei dele van die ironie vir TWEE punte aan. 2 1.8 Ja. Wanneer boeke tot in die fynste besonderhede ontleed en getoets word, word lees ’n taak/eksamenwerk en verloor kinders die plesier daarin. OF Nee. Die ontleding van boeke is nodig om kritiese denke/leesvaardighede te ontwikkel; die skool moet leerders vir die eksamen voorberei. Die kandidaat bied ’n soortgelyke, gemotiveerde antwoord vir EEN punt aan. 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 4 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Voorspelling 2026 1.9 Molefe meen die skool (die manier waarop onderwysers voorgeskrewe boeke behandel) is grootliks vir die probleem verantwoordelik. (1) Dr. Fourie meen die skool kan nie alleen die skuld dra nie – die ouers/die huis is ook verantwoordelik, want kinders boots hul ouers na. (1) 2 1.10.1 Enige TWEE: Niemand hoef ’n opstel oor ’n boek te skryf of word oor ’n boek getoets nie – lees is plesier, nie werk nie. Die lede kies self wat hulle lees. Alle soorte leesstof (strokiesboeke, fantasieverhale, tydskrifte) is welkom. Tegnologie word aanvaar – lede mag e-boeke op hul fone lees/na oudioboeke luister. 2 1.10.2 Mening – dit is Mahlangu se persoonlike siening/oortuiging (“sê sy”); sy lewer geen bewys/navorsing om dit te staaf nie, en ander kenners kan daarmee verskil. Geen punt vir “mening” sonder motivering nie. 1 1.11 Enige DRIE: Gesinne moet elke aand vyftien minute opsy sit waarin almal (ook die volwassenes) hul fone neersit en lees. Ouers moet kinders gereeld na die (plaaslike) biblioteek neem. Ouers moet boeke as geskenke gee eerder as speletjies vir die foon. Ouers moet kinders self laat kies wat hulle wil lees. Die kandidaat bied DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 3 1.12 Enige TWEE: Daar is spinnerakke op/aan die boekrak. Die boeke/boekrak is met stof bedek (die woord “STOF” en die kolletjies). Die hond slaap op ’n stapel boeke – die boeke word as ’n bed gebruik eerder as om gelees te word. 2 1.13 Dat hy wel lees – boodskappe/plasings/sosiale media op sy foon – maar nie boeke nie./Dat die manier waarop jongmense lees, verander het en Pa se idee van lees uitgedien is./Dat hy hom (effens brutaal) teen Pa se kritiek verdedig. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 1.14 Woorde: Die pa kritiseer sy seun omdat hy heeldag op sy foon sit/nie meer lees nie. (1) Optrede: Maar die pa sit self met ’n foon in die hand en lees ook nie (die boeke in die huis is stowwerig) – die seun sien nooit sy pa met ’n boek nie en boots hom dus na, soos dr. Fourie sê. (1) 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 5 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Voorspelling 2026 1.15 Die gesin moet elke aand vyftien minute opsy sit waarin almal (ook Pa) hul fone neersit en lees – albei is aan hul fone gekluister, en Pa sal so die voorbeeld stel. OF Laat die seun self kies wat hy lees – hy lees reeds op ’n skerm en sal dalk e-boeke geniet. OF Neem die seun na die biblioteek – Pa het self vroeër die biblioteek besoek. Die kandidaat bied ’n gepaste wenk met motivering vir EEN punt aan. 1 [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 6 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Voorspelling 2026 AFDELING B: OPSOMMING VRAAG 2 Nasien van die opsomming • Die nasien word gebaseer op die insluiting van die SEWE relevante feite wat met die vraag ooreenstem. • Kandidate moet die opsomming in hul eie sinne, in enige volgorde, as EEN paragraaf skryf. Slegs feite wat in volsinne aangebied word, verdien punte. • Rofwerk moet duidelik aangedui word. Indien nie, word die eerste opsomming nagesien. • Punte word soos volg toegeken: 7 punte vir 7 feite (1 punt per feit) en 3 punte vir taal. Totaal: 10. • Verspreiding van taalpunte wanneer die kandidaat NIE woordeliks aangehaal het nie: 1–3 feite korrek: 1 punt; 4–5 feite korrek: 2 punte; 6–7 feite korrek: 3 punte. • Verspreiding van taalpunte wanneer die kandidaat woordeliks aangehaal het: 6–7 aanhalings: geen taalpunte; 4–5 aanhalings: maksimum 1 punt; 2–3 aanhalings: maksimum 2 punte. • Tel van woorde: Indien die getal woorde oorskry is, lees tot by die laaste sin waarin die woordgetal (90) oorskry word en ignoreer die res. Geen punte word afgetrek indien die woordgetal nie (of verkeerd) aangedui is nie. Korter opsommings wat die vereiste feite bevat, word nie gepenaliseer nie. • Feite oor waarom slaap belangrik is (bv. geheue, hoeveel slaap tieners kry) is NIE wenke nie en verdien geen punte nie. NASIENSIMBOLE V Onvolledige sin H Herhaling ^ Onvolledige feit S Stelling A Aanhaling F Feitefout SEWE FEITE 1. Gaan elke aand en staan elke oggend op dieselfde tyd op/slaap, ook oor naweke (vaste ritme). 2. Sit alle skerms minstens ’n uur voor slaaptyd weg./Laai die foon buite die kamer. 3. Vermy drankies met kafeïen (koffie, energiedrankies, koeldrank) vanaf die laatmiddag. 4. Hou die slaapkamer donker, stil en koel. 5. Oefen (dit help jou om vinniger aan die slaap te raak), maar nie net voor slaaptyd nie. (“Oefen” alleen = onvolledige feit (^).) 6. Volg ’n kalm roetine in die laaste halfuur van die dag (warm stort, lees, sagte musiek). 7. Moenie ná skool lank slaap nie; beperk ’n middagslapie tot hoogstens twintig minute. MOONTLIKE PARAGRAAF Gaan elke aand op dieselfde tyd slaap en staan elke oggend op dieselfde tyd op, ook oor naweke. Sit alle skerms minstens ’n uur voor slaaptyd weg. Vermy drankies met kafeïen vanaf die laatmiddag. Hou jou slaapkamer donker, stil en koel. Oefen gerus, maar nie net voor slaaptyd nie. Volg ’n kalm roetine in die laaste halfuur voordat jy gaan slaap. Beperk ’n middagslapie ná skool tot hoogstens twintig minute. [Getal woorde: 70] [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 7 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Voorspelling 2026 AFDELING C: TAALSTRUKTURE EN -KONVENSIES Nasien van taalstrukture: • Spelling: Afkortings, eenwoordantwoorde en antwoorde waar die korrekte spelling vereis word, moet korrek gespel wees. • By vrae waar ’n sin herskryf moet word (lydende vorm, bevestigende vorm, ens.), moet die hele sin korrek wees om die punt te verdien, tensy anders aangedui. • Aanvaar enige ander korrekte, gemotiveerde antwoord by oop vrae. • Aanvaar by meervoudigekeuse-vrae BEIDE die letter EN/OF die volledige antwoord. VRAAG 3: ADVERTENSIE VRAAG ANTWOORD PUNT 3.1 Enige TWEE: Hoofletters/groot, vetgedrukte letters. Wit letters teen ’n swart agtergrond (kontras). Die uitroepteken. Die leser word direk aangespreek (bevelsin/gebiedende wyse: “Moenie …”). 2 3.2 Denotatief: Letterlik sonder elektrisiteit/lig sit (tydens beurtkrag/kragonderbrekings). (1) Konnotatief: Oningelig/onkundig gelaat word – nie weet van die oplossing/voordele van sonkrag nie. (1) 2 3.3 B/Assimilasie 1 3.4 Die huise sonder sonkrag (A) is donker (beurtkrag), terwyl die huis met sonpanele (B) helder verlig is – dit wys dat sonkrag die probleem oplos/dat jy met sonkrag nie meer in die donker sal sit nie. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 3.5 “Betaal maandeliks – géén deposito nie” (reël 5): Jy hoef nie ’n groot bedrag vooraf te betaal nie/kan dit in klein bedrae afbetaal. OF “Gratis kwotasie” (reël 3): Dit kos niks om uit te vind wat die stelsel gaan kos nie. Die kandidaat bied inligting met motivering vir EEN punt aan. 1 3.6 lig (nie swaar nie): Die tas is so lig dat ’n kind dit kan dra. OF lig (optel): Lig asseblief die boks op. Die woord moet in ’n ander betekenis as “lig/helderheid” gebruik word, en die sin moet die betekenis duidelik maak. 1 3.7 Mense wat nie hul eie vrystaande huis besit nie (huurders/mense in woonstelle, meenthuise of informele behuising) – die aanbod is net vir eienaars van vrystaande huise. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 8 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Voorspelling 2026 3.8 Ja. Die woordspeling met “lig” (elektriese lig en lig/hoop/verligting in jou lewe) sluit aan by die opskrif (donker teenoor lig) en is kort en onthoubaar. OF Nee. Die slagspreuk is oordrewe/’n cliché en sê niks nuuts oor die produk nie. Die kandidaat bied ’n gemotiveerde antwoord vir EEN punt aan. 1 [10] VRAAG 4: STROKIESPRENT VRAAG ANTWOORD PUNT 4.1 Die horlosie wys eers 14:00 en later 19:00./Dit is donker buite (die maan is deur die venster sigbaar)./Die springmieliebak is leeg. Die kandidaat bied enige EEN antwoord aan. 1 4.2 Emosie: Skok/paniek/ontsteltenis/verbasing. (1) Beklemtoon deur: Die vraagteken en uitroepteken (“?!”)/haar hande teen haar kop/haar oop mond. (1) 2 4.3 Dat dit nie by een episode sal bly nie – “net nog een” is ’n leë belofte; in RAAMPIE 2 kyk hulle steeds (en Mia kyk saam). Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 4.4 ’n Studierooster word nou deur ons gemaak. Aanvaar sonder “deur ons”. Aanvaar ook: Nou word ’n studierooster (deur ons) gemaak. Die hele sin moet korrek wees. 1 4.5 C/sarkasties 1 4.6 op Aanvaar ook die volledige sin: Ek is baie trots op ons rooster. 1 4.7 Die leser verwag dat die meisies ná al die beplanning (die pragtige rooster) gaan leer, maar hulle raak aan die slaap sonder dat hulle enigsins geleer het. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 4.8 pragtigste/die pragtigste Aanvaar ook allerpragtigste. Spelling moet korrek wees. 1 4.9 Gepas. Dit beeld op ’n humoristiese, herkenbare manier uit hoe leerders uitstel/tyd mors (met reekse kyk en selfs met oordrewe beplanning) in plaas van om te leer – dit waarsku leerders om nie dieselfde fout te maak nie. OF Ongepas. Dit kan leerders se spanning verhoog/die indruk wek dat almal uitstel. Die kandidaat bied ’n gemotiveerde antwoord vir EEN punt aan. 1 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 9 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Voorspelling 2026 VRAAG 5: ARTIKEL VRAAG ANTWOORD PUNT 5.1 tuin 1 5.2 ’n Groep graad 11-leerders het die projek begin. 1 5.3 Hulle wou iets daaraan doen, omdat hulle opgemerk het dat baie leerders sonder ontbyt skool toe kom. OF Aangesien hulle opgemerk het dat baie leerders sonder ontbyt skool toe kom, wou hulle iets daaraan doen. Aanvaar enige gepaste onderskikkende voegwoord (bv. omdat, aangesien). “Want” en “dus” is neweskikkend en word NIE aanvaar nie. Die woordorde moet korrek wees. 1 5.4 “Ons het grond, geld en ervaring gehad.” Aanvaar met of sonder die res van die sin (…erken Lesedi Mokoena). Albei ontkenningswoorde (geen, nie) moet verwyder wees. 1 5.5 ens. 1 5.6 B/bywoord 1 5.7 Kern: tuin (1) Nuwe samestelling met “tuin” as bepaler in ’n verklarende sin, bv. Pa het die tuinslang uitgerol om die beddings nat te lei./Ons het die tuinstoele onder die boom gesit. (1) Die nuwe woord moet met “tuin” begin (tuin + kern) en die sin moet die betekenis duidelik maak. 2 5.8 wat in die tuin werk 1 5.9 Die aandagstrepe sluit ’n tussenvoeging/parentese in – ekstra (verduidelikende) inligting oor die grootte van die oes. 1 [10] TOTAAL AFDELING C: 30 GROOTTOTAAL: 70 Kopiereg voorbehou