Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper

Question paperisiXhosa HLGrade 12202313 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2023, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) 2023 AMANQAKU: 70 IXESHA: Iiyure 2 Olu viwo lunamaphepha ali-13. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/2023 SC/NSC IMIYALELO NENGCACISO 1. Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU: ICANDELO A: Uvavanyo Lokuqonda (30) ICANDELO B: Ushwankathelo (10) ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (30) 2. Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo. 3. Phendula YONKE imibuzo. 4. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA. 5. Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE. 6. Nombola iimpendulo ngokuchanekileyo ngokwendlela ekunonjolwe ngayo kwiphepha lemibuzo. 7. Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE. 8. Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi. 9. Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha: ICANDELO A: Imizuzu engama-50 ICANDELO B: Imizuzu engama-30 ICANDELO C: Imizuzu engama-40 10. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/2023 SC/NSC ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA Funda IZICATSHULWA A no B ezingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuzo. ISICATSHULWA A UKWABELANA KUSATSHILA KWINTLALO KANTU 1 Ukwabelana sisithethe sikaNtu sokuqinisekisa ukuba nomnye umntu uyaxhamla kwinto omnye anayo. Sesinye sezithethe ezisisiseko olwashiywa naso usapho oluMnyama ngookhokho. Ukwabelana, sekusegazini kuhlanga olumnyama kangangokuba nempucuko yaseNtshona ayiphumeleli ukulutshintsha nanjengokuba zitshintsha ezinye izinto. Uhlanga olumnyama lwabelana 5 selufuthelwa nayimingeni equka utshintsho kwezempilo, kumalungelo neqondo lokuhla kwamandla emali. Iimeko zokuhlalisana emakhaya, ekuhlaleni ngokwamaqela okuphila, nokuncedana konwatyiwe naxa sekufiwe yimihlaba yokwabelana esihlomla ngayo esi sicatshulwa. Iimeko ezingentla ziyakuchaphazela ukwabelana kodwa azitshintshanga iziseko zaso. 10 2 Yiya emaBanguleni kungenjalo emaQwathini wofika kumzi onendibanisela yeentsapho ngeentsapho. Kukho abantwana bakadadobawo owabuya ekwendeni, abentombi yasekhapha eyendele kuNxamagele, aboomolokazana nabeentombi zalapha. Kanti balapha nabasebukhweni boonyana basekhay'apha abaze kumpelesa. Ngaloo maqekelana ngamaqekelana. Bukela 15 ke xa kuphakwa mandulo, ludityaniswa esityeni esinye esikhulu olu satshana luseshumini nangaphezulu. Amacephe ebeba mabini okanye abemathathu, kukhiswane ngoonkabi kungabikho ngxaki kodwa ngoku akusakhiswana ngamacephe ambalwa ngenxa yongenelelo lwamaphulo oonompilo. Namhlanje sekudwela izityana ezilinani labantu abaphakelwayo kodwa sona isithethe 20 sokwabelana sisahleli. 3 Yiya etywaleni ke. Kuthungwa ibhekile ibenye, iqale ngasemnyango kumadoda amakhulu. Abafazi bomana ukuza kuguqa phambi koowabo bephuziswa. Iye inyukela entla ingangxamanga, emana ukuhlabela kancinci uNobhejile, 'Hamba bhekile sukuhlala ndawonye.' Kuza kwaneziselwana ngale nketshenketshe ke 25 mhlawumbi sekusele into engangeekomityi ezimbini, ingulowo elumkele ukuba angaqweli itunu ekho uBaw'uMpandla isankonde. Wothi laqa loo nto ingangesiqingathana sekomityi. Othe woyela kakhulu ebhekileni wonyenjwa ahlekwe, kukhalwa ngohobolozela. Wozingxengxezela ke naye kulowo ebemphuzisa athi, 'Ngxe mntomkhulu, ibingasaboni mntu.' Yonke ke le nto 30 iseluxolweni kuyarhatyuliswana akukho ufunzela ukuhlutha ngaphezu komnye. Ayitshintshanga le indlela yokwabelana. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/2023 SC/NSC 4 Bukela ke kusabiwa izitya koomama phaya esicini, emtshatweni, emgidini kanti nasesingcwabeni. Kuloo ndlu izeleyo kothiwa gximfi, gximfi izitya ezine okanye ezihlanu, livele ilizwi lisithi, 'Noguqukelana ke boomama.' Sebesazi ke nabo 35 boguqukelana ngokwezindlu ukutsha, kwisitya ngasinye, amacephe mabini, kwaze kwabekwa izidungulwana ezibini nezithathu zenyama. Nalapha kuza kwaneziselwana ngaloo mivungulwana kungekho ukhalazayo. Bona ke kwinjeke esisabelo samaxhegwazana. Mhlawumbi kuxhelwe igusha enye, loo nto ayithethi ukuba kukho amaxhegwazana aza kuphoswa. Iza kucukucezwa 40 akukho nalinye ixhewukazi eliza kuthi alifumananga nto. Kwenziwa njalo nasemaxhegweni phaya kulwimi lwenkomo okanye inkamanzi kwabelwana kwangolo hlobo. 5 Umama wekhaya laa mbiza yemifino ayipheke phaya akanakuyitya yedwa, wonikela umntwana nokuba ngamacephe amathathu awagqume ngesosi 45 athumele kummelwane. Oseleyo umfino, wophakelwa esityeni okanye esithebeni utyiwe ngabo bonke ababhinqileyo belo khaya. Akukhathaleki nokuba uphekwe wamncinane kangakanani na. Okubalulekileyo makungabikho mntu ungafumaniyo kule mbiza. Makwabelwane. 6 Oku kwabelana akupheleli kwezokonwaba kuphela. Kwabelwana 50 nangentlupheko, utsho umthwalo ubelula. Kule ntlaninge yosapho lwasekhay'- apha xa kulalwa kuyolekwa. Oku kolekwa kukuba omnye udibanisa ingubo yakhe neyomnye ebusika ukuze angahleleleki, afudumale nalowo unengubo enye. Kanti ngexesha lendlala othe wanemali yokuthenga ingxowa yombona wazi kakuhle ukuba akanakutya yedwa, xenikweni abantwana bommelwane 55 belala ngamanzi. Wova esithi, 'Ndithe mandikusubele esi sityana mmelwane oku kokuba ugubele abantwana isidudu.' Ubulela adomboze ke umakhelwane engawalibali amazwi athi, 'Ungadinwa nangomso.' Ubusazi ke ukuba lavela njani eli gama likamakhelwane? Kaloku xa ummelwane sel'ephembile asikho isizathu esinokubangela ukuba ummelwane wakhe athathe inkxamleko 60 yokusebenzisa imatshisi, okwakhe kukuya kukha amalahle kwammelwane. Athi ke umXhosa, 'Umzi wakwaDlamini wakhelana nowasemaQocweni, ngoomakhelwane.' 7 Nasekufeni kukwanjalo. Umzi wasemathileni wakube ugutyungelwe lilifu elimnyama, iba lukrozo abantu besiya kukhuza olo sapho. Kanti nasemva 65 kokuba kufihliwe baza kubuya bakhutshwe ehlathini abafelwa baziswe phakathi kwabantu, batsho bazive bomelele, beqonda ukuba le ntlungu asiyoyabo bodwa, nabanye abantu balila kunye nabo. Ngokwenjenjalo batsho babenawo namehlo okujonga abantu, bagqibele bekhuthazekile de bayiqhele imeko leyo. Zezo ntwanantwana ke ezifika zomeleze uluvo lokuba esi sithethe sihleli asisuki. 70 [Sicatshulwe kwincwadi, Uvimba kaXhosa ebhalwe nguVT Gqiba, kwiphepha 17–19 saze sahlelwa.] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/2023 SC/NSC ISICATSHULWA B [Ucatshulwe ku-www.facebookimages.com] IMIBUZO: ISICATSHULWA A Jonga kumhlathi woku-1 1.1 Chaza ukwabelana ngokwalo mhlathi. (2) 1.2 Nika intsingiselo yegama 'isegazini'. (1) Jonga kumhlathi wesi-2 1.3 Nika iindidi zibeMBINI zabantwana abafumaneka emzini omnye ngokwalo mhlathi. (2) 1.4 Xela unobangela wotshintsho kwinani lamacephe awayefudula esetyenziswa xa kutyiwa. (2) Jonga kumhlathi wesi-3 1.5 Nika uhlobo lokwabelana ekuthethwa ngalo kulo mhlathi. (2) 1.6 YINYANI/BUBUXOKI ukuba ebebethwa umntu osele iqwela kudala engekho selungelweni? Xhasa impendulo yakho. (2) Jonga kumhlathi wesi-4 1.7 Chaza ukuba ziphuhlisa ntoni ngenyama yoomama izimamva ezisetyenziswe kumagama '... izidungulwana ... mivungulwana ...' kulo mhlathi. (2) 1.8 Cacisa indlela awenza ngayo amaxhewukazi ukuqinisekisa ukuba injeke iwanela onke ngokwalo mhlathi. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/2023 SC/NSC 1.9 Nika naliphi igama lenyama yamaxhego awabelana ngayo incinci. (1) Jonga kumhlathi wesi-5 1.10 Xela indlela ibeNYE ebekusabelwana ngayo ngembiza yemifino ukuze angayityi yedwa oyiphekileyo. (1) Jonga kumhlathi wesi-6 1.11 Chaza ukoleka ngokwalo mhlathi. (2) 1.12 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo: 'Ndithe mandikusubele esi sityana mmelwane oku kokuba ugubele abantwana isidudu.' Ulwimi olukwintetho engentla xa kusabelwana lulwimi ... A olurhabaxa. B olunentobeko. C olunempoxo. D oluncomayo. (1) 1.13 Chaza ukuba ukwabelana kwaliveza njani igama elithi, 'umakhelwane' ngokwalo mhlathi. (2) Jonga kumhlathi wesi-7 1.14 Ngokoluvo lwakho ingaba ukuhambelana xa kubhujiwe kukwabelana? Xhasa impendulo yakho. (2) IMIBUZO: ISICATSHULWA B 1.15 Chaza ukuba abantu abasemfanekisweni babelana ngantoni. (2) 1.16 Xhasa uluvo oluthi ezi zicatshulwa zibini zithetha ngokuba ukwabelana akupheleli kwezolonwabo kuphela kwenziwa ngenjongo yokwenza umthwalo ubelula. (2) 1.17 Nika imfundiso yezi zicatshulwa zozibini ngokwabelana. (2) AMANQAKU ECANDELO: A 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/2023 SC/NSC ICANDELO B: USHWANKATHELO UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA ISICATSHULWA C sithetha ngeendlela zokuqinisekisa intsebenziswano kumaqela. Shwankathela ngenjongo yokuxhobisa amaqela ngamaqhinga okuphumeza intsebenziswano. QAPHELA: 1. Bhala UMHLATHI ongenaziphene usebenzise amazwi akho kangangoko unako. 2. Isishwankathelo sakho masiquke iingongoma EZISIXHENXE ungedluli kumagama angama-70. 3. AKULINDELEKANGA ukuba ubhale isihloko xa ushwankathela. 4. Bhala phantsi inani lamagama owasebenzisileyo wakugqiba. ISICATSHULWA C UNGAYIQINISEKISA INTSEBENZISWANO KUMAQELA Umntu ngamnye ufana yedwa akanakopi. Umntu ngamnye unesiphiwo esisesakhe kwaye ukwahluka ngeziphiwo kwamkelekile. Isiphiwo somntu ngamnye singaphuhla ngakumbi xa ezibandakanye nabanye, beliqela. Ukutsalela komntu ngamnye kwelakhe icala kunesiphumo sokungabikho kwentsebenziswano. Ukwenza amaqela asebenzisanayo kungasisixhobo sokuqinisekisa ukuba umsebenzi wenzeka ngempumelelo. Qinisekisa intsebenziswano ngokulandela oku: Ukwenza iinjongo zihambelane kunye neziphumo zomsebenzi weqela kuyayiqinisekisa intsebenziswano xa zidakancwa, zaziwe, zicace kwilungu ngalinye leqela. Abathathi- nxaxheba batsho bazibophelele kwinjongo elijolise kuyo iqela. Ukunxibelelana kweqela kubaluleke kakhulu ekuqinisekiseni intsebenziswano. Kungenziwa ngembalelwano, nangeentlanganiso ezibanjwa rhoqo kusetyenziswa iindlela ngeendlela zonxibelelwano. Kufuneka ukuba amalungu eqela eyazile ngokulinganayo kwangethuba inkqubela yomsebenzi weqela. Konke okufunekayo, okuza kwenziwa nosele kwenziwe kufuneka kubekwe elubala liqela. Kungabekwa elubala ngokuba izigqibo zaziswe ngumntu wonke eqeleni. Xa kuthe kwafuneka utshintsho kwizigqibo, ilungu malingazigqibeli, lingatshintshi iqela lingaziswanga. Naxa kukho izinto ezintsha ezifikayo malaziswe ziseshushu. Kuyalunga ukucakaca umsebenzi, uwabe ngokulinganayo eqeleni. Lakucacelwa gca ilungu kokulindeleke kulo malunga nomsebenzi eliwabelweyo akuxhwithwana uyahamba umsebenzi. Ukunika umsebenzi ngokungalinganiyo kungawatyhafisa amanye amalungu ilibaziseke impumelelo yeqela. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/2023 SC/NSC Ukuthathela ingqalelo iziphiwo nezakhono zelungu ngalinye ngokuhambelana neenjongo zeqela okanye ezomsebenzi kungayiqinisekisa intsebenziswano. Iziphiwo zabantu ziyahluka. Xa ilungu linokunikwa umsebenzi ngokwesiphiwo salo isiphumo singasihle. Omnye usenokubalichule lokuququzelela ngeli xesha omnye elichule lokusombulula ingxaki. Ukwenza umsebenzi ngokwesiphiwo sakho kwenza ukuba umthwalo ubekhaphukhaphu nokuba ubusele uliqhina elenyuka kangakanani na. Xa kungenjalo ujikelezelwa yintloko uthathe ithuba elide ukugqiba umsebenzi, ungade ubesengozini yokubanoxinzelelo lwengqondo. Bubuchule obuqinisekisa intsebenziswano ukumisela ixesha lokufezekisa ibakala ngalinye lomsebenzi ukuya kwelokugqiba ngokupheleleyo. Ubakhaphukhaphu xa ilungu nelungu leqela linika ingxelo ngenqanaba ngalinye ude ugqibeke umsebenzi ngexesha elibekiweyo. Kuyayikhuthaza intsebenziswano ukuncoma nokuvuyisana nempumelelo yeqela. Nokuba sele emnye umntu ophumelelayo makuvuyiswane naye kuba ukuphumelela kwakhe sisidungulwana esilinqwanqwa lempumelelo yeqela lilonke. Izincomo zingenziwa ngokukhupha izatifiketi, ukuphuma kuyokutyiwa isidlo sakusasa kanti nangezipho ezingephi. [Sicatshulwe ku-Vimba wabevi] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/2023 SC/NSC ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO Funda esi sibhengezo-ntengiso (ISICATSHULWA D) singezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuso. ISICATSHULWA D Bhukisha kuSanele: 072 773 4951/www.hlambzbuk.co.za [Sithathwe ku-www.dropcaredrive.com] 3.1 Xela isixhobo esidala umtsalane kwisihloko. (1) 3.2 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo: U'Hayi Wena' kwisibhengezo-ntengiso unika intsingiselo yokuba umnikazimoto ... A akuhlanjwa yena. B angabiseza yena. C ayihlanjwa nguye imoto. D uyayihlambisisa imoto. (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 10 DBE/2023 SC/NSC 3.3 Sijoliswe koobani esi sibhengezo-ntengiso? (2) 3.4 Umfanekiso wemoto enogwebu okwisibhengezo-ntengiso ukuncedisa njani ukuqonda intsingiselo yegama 'Siyigwebuza'? (1) 3.5 Chonga amabinzana amaBINI awenza ukuba umthengi ayibone iyeyona ibalaseleyo le nkonzo kwezikhoyo. (2) 3.6 Sinafuthe lini isenzi u'Xhabasha!' kwesi sibhengezo-ntengiso? (1) 3.7 Ingaba ukutolikeka kwegama, 'Limahala' kungancumisa umthengi okanye umthengisi wale nkonzo? Xhasa impendulo yakho. (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 11 DBE/2023 SC/NSC UMBUZO 4: IKHATHUNI Funda le khathuni (ISICATSHULWA E) ingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuyo. ISICATSHULWA E [Icatshulwe kwi-intanethi-www.facebook.com] 4.1 Bhala imo emfutshane yesivakalisi, 'Ucinga ntoni' esikwintetho kaNono. (1) 4.2 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi. Igama, 'njengotata' kwintetho kaKofi liqulethe intsingiselo yokuba ufuna: A Ukubanobutyebi obufana nobukayise B Ukubanephupha elifana nelikayise C Ukubanesiqu esikhulu ngokufana noyise D Ufuna ukubanobuso obufana nobukayise (1) 4.3 Bayacinga okanye bayathetha uNono noKofi kule khathuni? Xhasa impendulo yakho. (2) 4.4 Tolika intetho kaNono ethi, 'kwasa ke ngoku' ngokomxholo wale khathuni. (1) 4.5 Xela abemaBINI amalungu omzimba abaxiweyo kule khathuni. (2) 4.6 Khetha kwizibiyeli umsebenzi wophawu lokhuzo kwintetho kaKofi. Uphawu lokhuzo kwintetho kaKofi ... (lunika umyalelo onqandayo/oncomayo). (1) 4.7 Phawula ngendlela esidalwe ngayo isihlekiso kule khathuni. (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 12 DBE/2023 SC/NSC UMBUZO 5: IPROZI Funda esi sicatshulwa (ISICATSHULWA F) singezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuso. ISICATSHULWA F ZIINCWADI NOOTITSHALA IZIXHOBO ZETHU EZILALINI 1 Umfundi ongomnye wabaphumelele emagqabini kwiziphumo zebanga le-12 uthi, xa uzimisele, usoloko uzinika ithemba entweni akubinamingeni inokuthi ikuphazamise endleleni yakho. 2 Lo mfundi ebesenza ibanga le-12 kunyaka ophelileyo, apho abalisa ukuba bekukhe kumke umbane iiveki ezimbini zonke kanye ngexesha leemviwo 5 zokuphela konyaka. Uthi kwesakhe isikolo abanazo ncam izixhobo zokubancedisa njengakwezinye izikolo. Lo mfundi uthi baneencwadi kwakunye nootitshala kuphela. 3 'Buninzi ubunzima esiye sadibana nabo. Sisokole kakhulu ngexesha besibhala iimviwo, umbane ubusimka kubenzima ukuba sifunde. Besiye silayite 10 amakhandlela esikolweni, senze loo nto ke yokucukana kwindawo enye kuba sifuna eli khandlela sonke', utshilo lo mfundi. Uhambisa athi, nonxibelelwano lenethiwekhi biqhawuka rhoqo. Loo nto yenze kube nzima ukungena kwiwebhusayithi, nanjengoko kule mihla sesifunda nge-intanethi. 4 'Besibaninzi egumbini kakhulu, ngoku bekuye kube nzima nokuba utitshala 15 ajongane nawe wedwa ukusombulula ingxaki okuyo, bekufuneka esijonge sonke ngexesha elinye kodwa ndikwazile ukufika kule ndawo ndikuyo namhlanje.' Uthi kubunzima ebebebufumana esikolweni sakhe ebeye azixelele ukuba nabanye bapasa kwesi sikolo. [Sicatshulwe kwi-intanethi kwikhasi likaFacebook weL'solezwe, 27Jan 2022, saze sahlelwa.] 5.1 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli. Igama, 'endleleni' elibhalwe ngqindilili kwisicatshulwa (lalatha indawo onokuphazamiseka kuyo/lixela ixesha onokuphazamiseka ngalo). (1) 5.2 Bhala isivakalisi esingezantsi kwimo evumayo. ' Kwesakhe isikolo abanazo ncam izixhobo zokubancedisa ...' (1) 5.3 Lizisa ntsingiselo ni igama u 'ncam' okrwelelwe umgca ngaphantsi kwisivakalisi esingezantsi? Uthi ezilalini abanazo ncam izixhobo zokubancedisa njengezi zasedolophini izikolo. (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 13 DBE/2023 SC/NSC 5.4 Nika isibizo esakhiwe ngegama 'sisokole' elikrwelelwe umgca ngaphantsi kumhlathi wesi-3. (1) 5.5 Nika isithethantonye segama, 'yokucukana' elikwisivakalisi esingezantsi. Senze loo nto ke yokucukana kwindawo enye. (1) 5.6 Lungisa iziphene kwizivumelanisi ezikwisivakalisi esingezantsi ukuze sifundeke kakuhle. Uhambisa athi, nonxibelelwano lenethiwekhi biqhawuka rhoqo. (2) 5.7 Sebenzisa igama u'sakhe' obhalwe ngqindilili kumhlathi wesi-4 njengesenzi kwisivakalisi. (2) 5.8 Xela ixesha lesenzi esikrwelelwe umgca ngaphantsi kwisivakalisi esingezantsi. '... ebeye azixelele ukuba nabanye bapasa kwesi sikolo.' (1) [10] AMANQAKU ECANDELO C: 30 AMANQAKU EWONKE: 70 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all