Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2024
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
AMANQAKU: 70
IXESHA: 2 liyure
Olu viwo lunamaphepha ali-13.
Hosted by www.ecexams.co.za.
Skip to contentAll 2024 papers _hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)





View all





isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 QP
Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the Eastern Cape Prelim Exam 2024, 13 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Prelim Exam · 2024. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Question paper
- Year
- 2024
- Exam period
- Eastern Cape Prelim Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 13
- File size
- 1.1 MB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 13
This exam
Eastern Cape Prelim Exam 2024
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2024)
IMIYALELO NENGCACISO
1. Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU:
ICANDELO A: Uvavanyo Lokuqonda (30)
ICANDELO B: Ushwankathelo (10)
ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (30)
2. Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo.
3. Phendula YONKE imibuzo.
4. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
5. Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE.
6. Nombola iimpendulo zakho kanye ngokwendlela ekunonjolwe ngayo kweli
phepha lemibuzo.
7. Shiya umgca emva kwempendulo nganye ukuze umsebenzi wakho
ungaxinani.
8. Qwalasela ngeliso elibukhali upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.
9. Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:
ICANDELO A: Imizuzu engama-50
ICANDELO B: Imizuzu engama-30
ICANDELO C: Imizuzu engama-40
10. Bhala ngokucacileyo nangokucocekileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 3
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA
Funda IZICATSHULWA A no B ezingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuzo.
ISICATSHULWA A
IHOSTELE YESIKOLO
1 Kwinani lezikolo esinazo kwilizwe loMzantsi Afrika, isithathu eshumini zizikolo
ezineehostele apho abantwana bahlala ndawonye, balaliswe emagumbini
alungiselelwe usapho oluninzi. Kwimihla yangaphambili, izikolo ezineehostele
zazimbalwa kwaye zazidumile. Kokukunqaphazeka kwazo ke okukwabanga
ukuba zithandwe, aze athi lowo uthe wanenxaxheba yokufunda kuzo azive 5
ukuba ngenene uwelwe ngumqa esandleni. Unobangela wolu vuyo kukuba
zidla ngokuba neziphumo ezihle, ingakumbi kwibanga le-12.
2 Kukho umahluko omkhulu kwiihostele zakudala nezalemihla. Ukuba umntu
uqwalasele iihostele zanamhlanje, wofumana umahluko omkhulu kwizakhiwo,
kwizinto ezisetyenziswayo ngaphakathi, kwinkangeleko nakwifenitshala 10
kunezo zakudala. Ezanamhlanje zona zikumgangatho wezo zaseYunivesithi.
Njengoko uninzi lwabantwana lusuka kumakhaya asemaphandleni luthi
lufumane uqeqesho olusulungekileyo kwizinto ngezinto. Abantwana
bafundiswa ukuba phambi kokuba beze eholweni lokutyela, mabahlambe,
banxibe kakuhle kungabikho mntwana uya engakamanga nonganxibanga 15
ngokupheleleyo. Abanye abancedisi-hostele bade babaqeqeshe ukuba
bendlule kuqala, baqoqoshe yonke into phambi kokuba baye kutya. Into
nganye yenziwa ngomthetho namaxesha ngokuphulaphula iintsimbi.
3 Xa kutyiwa kufuneka kutyiwe ngendlela ebukekayo kungabikho mntu
ungxavula izinto nochithayo. Ubuxumbululu abuvumeleki. Iba ngumbono 20
ombi apho kungekho ngqeqesho ipheleleyo, apho ufika isisiphithiphithi
eholweni ingulo esiya apho athanda khona, efuna le nale engenasizinzo.
Abantwana abaqeqeshekileyo bayazi ngexesha lokufunda ukuba naxa
bafunda kunye makuthi cwaka, ibe ngulowo aqwalasele ezakhe iincwadi
angaphazamisi omnye.Xa abantwana bengaqeqeshekanga ngokupheleleyo 25
kuye kunyanzeleke ukuba kubekho iitishala ezibagadayo. Kanti xa umthetho
usaziwa akubikho mfuneko yaloo nto kuba bakhona abantwana abenziwa
iiprifekti abakwaziyo ukubagada abanye abantwana kuqhutywe umsebenzi.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2024)
4 Ngaxa limbi, ukuba le ngqeqesho ayikhange yendele, kulula ukubona
ubundlobongela buqhubeka ngexesha lezifundo. Kubayingxolo, 30
ukonakaliswa kwezinto, ukuxabana nokuchukelana kwabafundi. Kulula
ukubona kunxilwa ngexesha lokufunda. Kwesinye isikolo kwakha
kwenzeka isishiqi sokuxabana kwamakhwenkwe ngexesha lokufunda
ngorhatya. Le ngxabano yanqandwa ngamanye amakhwenkwe kodwa
yathi kwakufikwa ehostele yaqala phantsi yagqibela ngesidumbu 35
esabangwa kukuhlatywa ngemela. Kwathi kwakuphandwa,
kwafumaniseka ukuba le nkwenkwe isebenzise imela eyayiyinyengezelwe
ngexesha lokuya kufunda, yayakusela yabuya yanxilela amanye.
5 Ukusebenza ngezandla yenye yezinto eziyimfundiso ebantwaneni.
Abantwana abangayiqhelanga le nto kwasemakhaya bayabonakala 40
kuba umsebenzi bawuthatha njenge sohlwayo esibangela imbandezelo
emzimbeni, kwanoxinzelelo lomphefumlo. Abancedisi okanye abaphathi
abawaziyo umsebenzi wabo, badla ngokucwangcisa uludwe
lwemisebenzi ekufuneka yenziwe ehostele enjengokuhlamba izitya,
ukucoca izindlu, amabala, izindlu zangasese, ukuhombisa izikolo, 45
ihostele, ukulima iigadana zehostele, njalo njalo. Naxa le misebenzi idla
ngokwenziwa ngabantu abaqeshiweyo ngokwesiqhelo, ihostele idla
ngokusebenzisa abantwana ngenjongo yokubafundisa ukuzihlalela
emizini nasezindaweni zabo kumaxesha azayo.
6 Abantwana bayabiwa bayenze le misebenzi beziziqhu ngeziqhu. Ukuba 50
banetitshala ebajongayo, iqwalasele ukuba le misebenzi yenziwa kakuhle,
sitsho isikolo okanye ihostele iqaqambe ngokucoceka. Kanti ke apho le
misetyenzana ingahoywanga wofika isikolo sikhangeleka mdaka kukho
amaphepha athe saa; iindonga zimdaka, iifestile zikrobokile, amabala
ezele ingca neendledlana zinyhukunyhuku ludaka. 55
7 Ezinye izikolo zide ziqaqambe kweli cala lokuhombisa iiyadi zazo kuba
wofika kutyalwe iintyantyambo nemithana emifutshane. Kudla
ngokubekwa abantwana ukuba baluse ezi ntyatyambo
ngokuzinkcenkceshela nokuzihlakulela. Njengoko ingqondo yomntu
isoloko ifuna ukusetyenziswa, kudla ngokubakho inkqubo esoloko ikho 60
yokonwabisa abantwana. Ngaphandle nje kokubonwabisa, ibagcina
benento yokwenza. Bayadlaliswa rhoqo imidlalo enjengombhoxo, ibhola
ekhatywayo eyomnyazi, eyeqakamba, ingxoxo zabafundi, eyamanqindi,
imidaniso, umculo, kwaneminye imidlalo. Zezona zinto zidla
ngokuthandwa ngabafundi ezi kuba zidla ngokubadibanisa, into ke leyo 65
ethandwa kakhulu.
8 Ukuba ubalandele aba bantwana bakushiya isikolo, wophawula ukuba ezi
mfundiswana zasehostele bazibambile kwaye bayazisebenzisa kuba
inkangeleko le yabo nesimo esi sicacisa ingqeqesho umntwana
awayifumana esikolweni. Bathi abo baqaqambileyo ekuziphatheni 70
nasekuzibonakaliseni ekuyibambeni imithetho, babe ziinkokheli
eziphum’izandla neziphumelelayo esizweni nasehlabathini jikelele.
Bakhanye bagqame kanye oku kweenkwenkwezi zona zishiyana
ngobuqaqawuli.
[Sicatshulwe kwincwadi ethi ̔IPHULO ebhalwe ngu-K.S Bongela, iphepha 78–80, saze
sahlelwa]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 5
ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO
[Sicatshulwe kwi-intanethi https://www.childreninthewilderness.com. Saze sahlelwa.]
ISICATSHULWA A
Jonga kumhlathi woku-1.
1.1 Xela umyinge wothelekelelo lwamanani eehostele kwizikolo zoMzantsi Afrika. (1)
1.2 Chonga ibinzana kulo mhlathi, elintsingiselo yalo ithetha “ukuba
nethamsanqa”. (1)
Jonga kumhlathi wesi-2.
1.3 Khankanya izinto zibe mbini ezithi zifundiswe abantwana abahlala ehostele. (2)
1.4 YINYANI / BUBUXOKI ukuba umbhali wenze uthelekiso phakathi
kweehostele zakudala nezanamhla? Xhasa impendulo yakho. (2)
Jonga kumhlathi wesi-3.
1.5 Caphula isivakalisi kulo mhlathi esinokuthi simkhokelele umfundi kwiziphumo
zempumelelo esemagqabini. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2024)
1.6 Khetha impendulo engangqinelaniyo nezi zivakalisi zikumhlathi wesithathu.
A Xa kutyiwa kufuneka kutyiwe ngendlela ebukekayo.
B Kubekho umntu ongxavula izinto nochithayo.
C Ubuxumbululu abuvumeleki.
D Iba gumbono ombi apho kungekho ngqeqesho. (1)
Jonga kumhlathi wesi-4.
1.7 Nika intsingiselo yegama eibhalwe ngqindilili eli kulo mhlathi wesi-4. (2)
1.8 Ngqina uluvo lombhali oluthi “abantwana abangawuqeqeshelwanga
umsebenzi bawuthatha nje ngesohlwayo”, uxhase impendulo yakho. (2)
1.9 Nika ingcamango ephambili yalo mhlathi-4. (2)
1.10 Ucinga ukuba ukuhlatywa ngemela komnye umfundi kwesi sicatshulwa
kwaphenjelelwa yintoni? (2)
Jonga kumhlathi-6.
1.11 Nika isithetha-ntonye segama elikrwelelwe umgca ngaphantsi. (1)
1.12 Nika ingcebiso nongenelelo lwephulo lokwenyusa ingxowa-mali yesikolo
olunokwenziwa zizikolo ezisenengxaki yamaphepha athe saa, ukuze zihlale
zicocekile. (2)
Jonga kumhlathi-7.
1.13 Kwezi ndidi zemidlalo zikhankanywe kumhlathi-7, loluphi udidi lomdlalo
olunokunceda umfundi abeneziphumo ezisemagqabini. Xhasa impendulo
yakho. (2)
Jonga kumhlathi-8.
1.14 Ucinga ukuba lo mhlathi unganako ukutshintsha iingqondo zabafundi
abangawuthandiyo umsebenzi wezandla? Xhasa impendulo yakho. (2)
IMIBUZO KWISICATSHULWA A no B
1.15 Xela izinto zibe mbini ezenzeka emfanekisweni. (2)
1.16 Umfanekiso okwisicathulwa B ungqinelana nawuphi umhlathi
kwisicatshulwa A?, Xhasa impendulo yakho. (2)
1.17 Xela imfundiso efumaneka kwezi zicatshulwa zozibini. (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 7
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA NGAMAZWI AKHO
ISICATSHULWA C
QAPHELA:
• Funda ngocoselelo esi sicatshulwa singezantsi singeengcebiso
onokuzilandela, ukuze uphucule izinga lempumelelo kwizifundo zakho,
uze ushwankathele ngamazwi akho unike iingcebiso onokuzilandela
ukuphucula izinga le mpumelelo kwizifundo zakho.
• Impendulo yakho mayingadluli kumagama angama-70.
• Shwankathela ngokomhlathi kuphela, kodwa isishwankathelo sakho
masiquke iingongoma ezi-7. (7)
• Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli.
• Akulindelekanga ukuba ubhale isihloko sesishwankathelo.
• Qaphela indlela echanekileyo yokusetyenziswa kolwimi, iimpawu zobhalo
nococeko. (3)
IINGCEBISO ONOKUZILANDELA UKUZE UPHUCULE IZINGA
LEMPUMELELO KWIZIFUNDO ZAKHO.
1 Le nto ikukoyika apha emntwini idaliwe, de kuthi kratya xa lo mntu eza
kuqubisana nomngeni. Wobona ke abantu behamba befuthuza
bekhangela isitya ebumnyameni kuba ke enyanisweni, akakho umntu
ongayifuniyo impumelelo. Phambi kokuba kuchotshelwe iimviwo, iSebe
lezeMfundo likhupha isicwangciso samaxesha okubhalwa kwazo.
2 Qala namhlanje wenze isicwangciso sakho senkqubo yezifundo zakho,
ngokwendlela yeminqweno yempumelelo ofuna ukuyifezekisa. Ukwenza
into eyenziwa ziitshomi zakho, wena buqu ungazazeleleli, kufana nqwa
nokuzeyelisela kumlambo onomsinga omanzi ahamba ngezantya
eziphezulu. Zibeyintoni ke iziphumo zoko? Ukuba awuzazi, hayi ke nam
andizazi.
3 Ukuba iitshomi zakho ziyakwazi ukufunda kwindawo enengxolo
nesigxumgxum esinendawo ephithizela abantu, ingaba wena iyakulungela
lo nkqubo? Ukufunda kwindlu enomabonakude kona kuyakunceda?
Ukunxiba iifowuni zendlebe kona, lo gama ukwiphulo lokufunda ingaba
kuyakulungela? Ibaphi yona imfonomfono yakho ephathwayo? uyifunda
nini imiyalezo yakho ebaluleke ngaphezu kwale nkcitha-xesha yokufunda
uyenzayo?
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2024)
4 Ngokungena kumakhasi onxibelelwano afana nooFacebook kupholisa
ingqondo. Andibi na? Yiyo ke le nto uzakuzibona sele ugaxeleka kwiindawo
ezingendawo neetshomi ezingalunganga. Khumbula kaloku, asizizo zonke
iitshomi eziziitshomi. Musa ukulinda yonke into kutitshala wakho.Seka iqela
labafundi enizakuthi nincedisane ngokwabelana ngomsebenzi wezifundo
zenu.
5 Yiba nenxaxheba ebalulekileyo oyenzayo kwiqela ofunda nalo ngokuncedisa
abanye oogxa bakho xa kufuneka kucaciswe izifundo, oko kukuncedisa
ekubethelelekeni kolwazi lwesifundo eso.
6 Ukuhlala phezu kwebhedi xa ufunda kungayingozi. Khumbula kaloku ukuba
ilungiselelwe ukulala hayi ukufunda. Ingqondo yakho ke uyayixakekisa ukuba
yona yazi nto-nye, ubuthongo xa usebhedini qwaba! Ungandingqinela nawe
mfundi xa wawukhe wagaxeleka kwisihendo sokufunda uhleli phezu
kwebhedi. Fundela kwindawo engenangxolo ibenesitulo, itafile kwaye
ibenokukhanya okwaneleyo nokufanayo, nokukwela gumbi lokubhalela
iimviwo zakho. Ngalo ndlela amehlo wakho akabi phantsi koxinzelelo
olukhulu. Ngeempela-veki yithi pheselele ubethwe ngumoya maan
neempintshi zakho khe ubangenele kwiindawo zemijuxuzo. Elabadala ke
alidliwa mpuku kuba bathi, “isala kutyelwa sibona ngolophu”. Ukuziqhelanisa
nendlela yokuqinisekisa ukukhumbula okufundileyo, ngokuthi rhoqo
udibanise iindlela ezinjengokubhala, ukuzoba, ukushwankathela, ukucula
okanye ukufundisa umhlobo wakho ukwandisa ukuqonda. Elo ke liseko lakho
lempumelelo kwizifundo zakho.
7 Bhala ubuncinane amagama angama-400 rhoqo ngosuku ukukhumbuza
ingqondo ngoko ukufundileyo. Bambi abafundi bagxotha ubuthongo
ngokufaka iinyawo zabo ekomini enamanzi abandayo. Akuqondi ukuba oko
kukuzibizela umkhuhlane nongafunekiyo ngeli thuba lokujongana neemviwo?
Iindlela ezintsha zokufunda ongaziqhelanga ezifana nokunkqaya
zingangakulungeli, ngoko ke hambela kude nazo. Ngexesha leemviwo, fika
kwangethuba kwigumbi ozakubhalela kulo, oko kuya kukunceda ukwazi
ukuthomalalisa ixhala, ukwazi ukucwangcisa umsebenzi wakho kakuhle.
[Sicatshulwe kwi-intanethi www.googlesearch.com, saguqulelwa, saze sahlelwa]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 9
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
UMBUZO 3: UKUHLALUTYA INTENGISO
Funda le ntengiso ingezantsi (ISICATSHULWA D) uze uphendule imibuzo esekwe
kuyo.
ISICATSHULWA D
[Sicatshulwe kwi-intanethi www.istore.co.za, saguqulelwa esixhoseni, saze sahlelwa]
3.1 Xela ukuba kuthengiswa ntoni kwesi sibhengezo. (1)
3.2 Sithini iSlogan sesi sibhengezo-ntengiso? (1)
3.3 Khankanya imisebenzi ibe mibini eyenziwa yile mveliso ikwisibhengezo,
nenokuba luncedo kwimpilo yomthengi. (2)
3.4 Xela iinjongo zomthengisi ezibangela ukuba asebenzise nebinzana u-
kuphela kumazwi esibhengezo sakhe. (1)
3.5 Gqibezela iqhalo elifumaneka kwesi sibhengezo-ntengiso elishiyelelweyo. (1)
3.6 Loluphi udidi lwabantu alunokukwazi ukuyithenga le mveliso? Xhasa
impendulo yakho. (2)
3.7 Ucinga ukuba uphumelele umthengisi ukukhuthaza abathengi ukuba
bathenge le mveliso. Xhasa impendulo yakho. (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
10 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2024)
UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI
Funda le khathuni ingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuyo.
ISICATSHULWA E
[Icatshulwe kwi-intanethi www.zitscartoons.com, yaguqulelwa esiXhoseni yaze yahlelwa]
4.1 Babonakala bephi aba bantu bakule khathuni KWISAKHELO-1? Xhasa
impendulo yakho. (2)
4.2 Senzo sini esinokwenza ukuba ingakholeleki impendulo kaSenzo ayinike
KWISAKHELO-2? Xhasa impendulo yakho. (2)
4.3 Xela izijekulo zibezibini EZIKWISAKHELO-3, ezibonakala kumama notata
kaSenzo. (2)
4.4 Ukujonga phezulu kwiintshiyi zakhe uSenzo kuveza ntoni ngeengcinga anazo
KWISAKHELO-3? (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 11
4.5 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandeleyo.
Isizathu esibangela ukuba utata ajonge ntshoo emehlweni umama
kaSenzo KWISAKHELO-5 kukuba:
A Ucinga ukuba ancedise uSenzo emsebenzini wakhe wesincoko.
B Ucinga ukutsalela uTitshala kaSenzo umnxeba, abuze ngesi sincoko.
C Ucinga ukuba uSenzo makube ubhale ngabo kwisincoko sakhe.
D Ucinga ukubiza umfundisi wasecaweni kuthandazelwe uSenzo. (1)
4.6 Shwankathela umyalezo oqulethwe yimpendulo kaSenzo nenkangeleko
yabazali bakhe KWISAKHELO-6. (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2024)
UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO
Funda ISICATSHULWA F, uze uphendule imibuzo esekwe kuso.
ISICATSHULWA F
“NGAPHANDLE KUKA MAKHULU WAM NGENDINGEKHO APHA”
KUTSHO OPHUMELELE ISIXHOSA
1 UEmihle Yeki oneshumi elinesithandathu leminyaka obengumfundi
enyanga High School eNgcobo, ophumelele ulwimi lwesiXhosa ngo 100%
kwiPhondo leMpuma Koloni liphela kwiziphumo zebanga leshumi zango
2023, uthi isiXhosa usincance kuMakhulu wakhe uNolungile Yeki
kwakunye notatomkhulu wakhe uVictor Mfedeyiyana nanjengoko
ekhuliswe ngabo. UEmihle wenze kakuhle nakwezinye izifundo zakhe
kodwa kwisiXhosa ugqwesile.
2 Umama wakhe ungumsebenzi kwidolophu yaseKapa eNtshona Koloni
eyakuzamela uEmihle nodade wabo oku Grade 5. UEmihle welali yaseBlai
kuManzana eNgcobo nobehlala ngaphakathi esikolweni,uthi waye wahlala
phantsi wazihlelela ixesha lakhe azakuthi afunde ngalo kwaye uthi zonke
izifundo zakhe ezinika ixesha elifanayo engakhethi esitheni.
3 Lo mfundi uthi ukuze azimisele kwisiXhosa kukuba ebesoyika ukuphula
isiNgesi emagqabini isiXhosa sishiyeke ngasemva. UNolungile okhulise
uEmihle, ulilile ngethuba ethetha neSolezwe esithi uyavuya kuba
umzukulwana wakhe ngowokuqala ukuphumelela kanje nangona enabanye
abazukulwana esele baphumelela nabo kuGrade12. Mna ndibawela enze
izifundo zobuGqirha, abenguGqirha qha kaloku umntwana
awunokumkhethela into ayirhalelayo. Kodwa ndimnqwenelela okuhle
nakule azakuyenza noba andiyazi utshilo uNolungile. UEmihle uzakwenza
izifundo zeActuarial Science kwi Yunivesithi yase Kapa eyaziwa ngokuba yi
UCT.
Inkulumbuso yePhondo leMpuma Koloni uOscar Lubabalo Mabuyane
ubaqhwabele izindla bonke abafundi abenze kakuhle ekwakhuthaza abo
bangenzanga kakuhle, esithi mabayazi ukuba ayikokuphela kobomi, kwaye
banamathuba okubuyela esikolweni. ISebe lezeMfundo eMpuma Koloni
liphucukile nakulo unyaka, lize no-81,4% lisuka ku-77,3% kwezika 2022
iziphumo.
[Sibhalwe ngu Abongile Ginya@INL.CO.ZA Intatheli yephephandaba I`SOLEZWE lesixhosa
lomhla 25-31 eyoMqungu 2024, saze sahlelwa.]
5.1 Lungisa isiphene sobhalo esifumaneka kwisivakalisi sokuqala
kwisicatshulwa F. (1)
5.2 Nika isithethantonye segama “ugqwesile” elikwisivakalisi esingezantsi.
Wenze kakuhle nakwezinye izifundo zakhe kodwa kwisiXhosa ugqwesile. (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 13
5.3 Caphula isimnini kwesi sivakalisi singezantsi:
UMama wakhe ungumsebenzi kwidolophu yaseKapa eyakuzamela uEmihle
nodade wabo oku Grade 5. (1)
5.4 Xela ukuba sikweliphi ixesha isenzi esikrwelelwe umgca ngaphantsi
kumhlathi-3 kwisicatshulwa F. (1)
5.5 Bhala isivakalisi usebenzise igama ngumsebenzi elibhalwe ngqindilili
kwisicatshulwa, linike enye intsingiselo engeyiyo le ikwisivakalisi. (2)
5.6 Xela ukuba isimamva sesixando sisetyenziswe saphuhlisa ntoni kwisenzi
esikuso kwesi sivakalisi silandelayo:
Wahlala phantsi wazihlelela ixesha azakuthi afunde ngalo ... (1)
5.7 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi zilandelayo, nezitolika
isenzo seNkulu-mbuso yePhondo xa kusithiwa:
... ubaqhwabele izandla ... kuthetha ukuthi:
A Ubaculele eqhwaba izandla ngokunga usenkonzweni/ecaweni.
B Ubaheshile ebonakalisa udano kukungaphumeleli kwabo.
C Ubancomile evuyisana nabaphumeleleyo.
D Ubafake impama ebusweni ebaqhwabela ukungaphumeleli. (1)
5.8 Guqula esi sivakalisi sibhalwe ngqindilili nesifumaneka kumhlathi
wesithathu kwisicatshulwa F, sibe kwingxelo-ntetho.
Siqale ngolu hlobo: uMakhulu uNolungile uthi ... (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO C: 30
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Hosted by www.ecexams.co.za.
Study this subject
Recommended for this subject
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Errata
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Prelim 2024 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum