Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 AFRIKAANS HUISTAAL V2 NOVEMBER 2023 NASIENRIGLYNE PUNTE: 80 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 55 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 2 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne RIGLYNE VIR NASIENERS 1. Indien 'n kandidaat meer as die verlangde getal vrae gedoen het, word net die eerste antwoord/respons nagesien. (Die kandidate mag nie die opstelvraag en die kontekstuele vraag oor dieselfde genre beantwoord nie.) 2. Indien 'n kandidaat in AFDELING A al vier vrae oor die gesiene gedigte beantwoord het, word die eerste twee gedigte se antwoorde nagesien. 3. Indien 'n kandidaat in AFDELING B en C twee kontekstuele vrae of twee literêre opstelle beantwoord het, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. Indien 'n kandidaat al vier die vrae in AFDELING B en C beantwoord het, word die eerste antwoord in elke afdeling nagesien mits een kontekstuele vraag en een opstelvraag beantwoord is. 4. Indien 'n kandidaat twee antwoorde gee en die eerste antwoord is verkeerd, maar die tweede antwoord is reg, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. 5. Indien antwoorde verkeerd genommer is, word die antwoorde volgens die nasienriglyne nagesien. 6. Taalfoute by kontekstuele vrae word nie gepenaliseer nie. Indien 'n spelfout die betekenis van die antwoord beïnvloed, word dit verkeerd gemerk. Indien die spelfout nie die betekenis van die antwoord beïnvloed nie, word dit as korrek beskou. 7. Opstelvrae: Indien die literêre opstel korter as die verlangde lengte is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie omdat hy/sy hom-/haarself gepenaliseer het. Indien die literêre opstel te lank is, assesseer dit op meriete en bespreek dit met die senior nasiener. Die nasienriglyne is slegs 'n riglyn, daarom moet ander relevante inhoud as korrek beskou word. Gebruik die aangehegte rubrieke om die opstelvrae na te sien. 8. Kontekstuele vrae: Indien 'n kandidaat nie aanhalingstekens gebruik waar 'n vraag dit vereis nie, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. 9. Vir oop vrae word geen punte toegeken vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE. Die rede/motivering moet oorweeg word. 10. Geen punte word vir WAAR/ONWAAR of FEIT/MENING toegeken nie. Die rede/motivering/bewys verdien die punt. 11. Moenie woorde nasien nie; sien betekenis na. 12. Vir hierdie eksamen geld die volgende eksamenriglyne vir die opstelvraag:  Lees die opstelvraag die eerste maal en toon die reeks treffende argumente met die ooreenstemmende kode aan.  'n Reeks treffende argumente is stellings wat met: o relevante verduideliking gemotiveer word./ o korrekte, gepaste aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word./ o geparafraseerde aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word.  'n Treffende argument is nie noodwendig in die formaat punt, verduideliking én illustrasie nie.  Lees die opstelvraag 'n tweede maal om die struktuur en taal te assesseer. Taalfoute word met onderstreping aangedui. Die aantal kodes in die opstelvraag word nie getel om 'n bepaalde punt by inhoud toe te ken nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 3 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne AFDELING A: GEDIGTE VRAAG 1: LITERÊRE OPSTEL ''Die bokser'' – Ernst van Heerden Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LITERÊRE OPSTEL – HUISTAAL: POËSIE nagesien. Spreker = S Woordgebruik = W LET WEL: Retoriese middel = R  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Nasienriglyn by Vraag 1:  Vir uitsonderlike inhoud sal die kandidaat minstens 1 van elk aanbied, m.a.w. minstens 1 vertellersperspektief, 1 woordgebruik en 1 retoriese middel.  Kandidaat kan die aspekte in enige volgorde aanbied. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. Argument MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/ PARAFRASE Die kandidaat bied 'n toepaslike inleiding aan. SPREKERPERSPEKTIEF Aan die begin van die Die spreker beskryf twee Versreël 3: wit bors fier teen wit boksgeveg is die boksers wat nog ongeskonde bors staan alomteenwoordige spreker is./slaggereed vir die geveg is. aan die woord. Die spreker beskryf beide Versreël 5: die lyf word wiegend boksers se voorkoms en aksies – ritmies, sterk – as sterk en ritmies. Die spreker neem waar dat die Versreël 4: En skim teen skim boksgeveg nog tot skynhoue en die skynhou slaan; uitdagings beperk is. Versreël 5: die lyf word wiegend – ritmies, sterk – Versreël 6: tot skerm en liemaak ingeperk; Die spreker se In versreël 1 tot 10 is die Versreël 1: Die grense van die betrokkenheid wissel van spreker objektief. Hy neem die klein kryt objektief tot subjektief in die geveg as buitestander waar en gedig; dit bevestig die is dus nie so kwesbaar nie. kwesbaarheid van die bokser/mens. Die spreker besef egter die Versreël 13: tog sal my kwesbaarheid van die boksers, mokerslag hom tref veral omdat hulle ingeperk word. Die ek-spreker voel dan sy Versreël 15 en 16: sy beeld kwesbaarheid aan eie lyf as hy versplinter in die glas/waar raakgeslaan word. netnou my gestalte was Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 4 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Die ek-spreker word Die kwesbaarheid van die Versreël 18: 'n lyf stort soos 'n uiteindelik weer die bokser spreker word uitgehef wanneer koring-gerf ... wat die onderspit delf, wat sy weerstand knak en hy nie die Versreël 22: en waarom flakker weer deur 'n boksgeveg kan voltooi nie. ligte uit ... ? alomteenwoordige spreker uitgebeeld word. WOORDGEBRUIK Die kryt waarin die geveg Die kryt word beskryf as 'n Versreël 2: is hellende plaasvind, dui reeds op die onstandvastige plek. onvastigheid, weerloosheid. Die woordgebruik beskryf Juis omdat hy so ingeperk is Versreël 1: Die grense van die die ingeperktheid van die (vasgevang is in die kryt), is klein kryt bokser. daar nie wegkomkans nie en is hy weerloos./kwesbaar. Die woordgebruik beskryf Die twee boksers is beide fisies Versreël 5: die lyf word wiegend die boksers se sterk fisiese fiks, sterk en gefokus op die – ritmies, sterk – voorkoms aan die begin van geveg. Versreël 7: vier donker oë blits die geveg. fel en woes, Die woordkeuse beskryf/ Die agteruitgang word Versreël 10: laat lis en ondersteun die fisiese agter- stelselmatig deur slim woord- weerstand verder knak ... uitgang en toenemende gebruik aangedui. Versreël 12: en weerloos teen kwesbaarheid van die dié man se hou; bokser. Versreël 15: sy beeld versplinter in die glas Die geveg begin in alle erns As gevolg van die houe in die Versreël 9: maar elk groteske en die opponent se boksgeveg word die bokser se vuis se smak "groteske vuis" rig skade lyf al hoe swakker./afgetakel. aan, wat weerstand laat knak. Die woordgebruik skep die Die opponent word deur vae Versreël 4: skim beeld van 'n teenstander, woorde beskryf. Die bokser is Versreël 8: gedaante maar die bokser is onseker dus kwesbaar, want hy is nie Versreël 16: gestalte oor wie die teenstander is. seker teen wie hy homself moet verdedig nie. Uiteindelik word die spreker se Versreël 12: en weerloos teen besef van weerloosheid teen dié man se hou hierdie teenstander benadruk. Die woordgebruik Die teenstander se Versreël 14: grynsend beklemtoon ook die selfversekerdheid word in die teenstander se krag, wat juis woordgebruik duidelik gemaak. die bokser se kwesbaarheid beklemtoon. Woorde beklemtoon die Versreël 15: versplinter gebrokenheid van die bokser en Versreël 18: ’n lyf stort soos 'n sy uiteindelike nederlaag. koring-gerf ... Versreël 22 flakker ligte uit ... Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 5 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne RETORIESE MIDDELE Herhalings lig die Herhaling van die woorde "wit Versreël 3: waar wit bors fier kwesbaarheid van die bors", asook "skim" in die teen wit bors staan bokser teenoor sy opponent koeplet, skep die idee dat beide Versreël 4: en skim teen skim uit. boksers kwesbaar is. die skynhou slaan; Paarrym word herhalend in die Versreël 9 en 10: maar elk gedig gebruik om die idee van grotekse vuis se smak/ twee boksers te skep. laat lis en weerstand verder knak ... Retoriese vrae word Die retoriese vrae aan die einde Versreël 19: Wie is die man wat aangewend om die leser van die gedig plaas die fokus op roerloos lê, onder die indruk van die die weerloosheid van die bokser Versreël 20: Wie't 'n bekende kwesbaarheid van die op die krytvloer. naam gesê? bokser te bring. Versreël 21 en 22: Waarom die skaar aan't roep en fluit, en waarom flakker ligte uit ...? Die herhalende gebruik van Die bokser/mens is uiteindelik Versreël 18: 'n lyf stort soos 'n paarrym/die koepletvorm kwesbaar teen die aanslae van koring-gerf ... beklemtoon die bokser se die opponent/lewe en moet Versreël 22: flakker ligte uit...? stryd teen sy kwesbaarheid. uiteindelik die knie voor die dood buig. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 6 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: KONTEKSTUELE VRAAG "Susan Boyle" – Kobus Grobler 2.1. Sy is deelnemer nommer 43212 van die kompetisie./ Daar is 43211/baie ander inskrywings/deelnemers (voor haar).  1 EN Sy is net 'n nommer./naamloos vir die toeskouers./beoordelaars./Haar wenkans is skraal.  1 2.2 Metafoor  1 EN Die beoordelaars word vergelyk met regters wat 'n oordeel vel./regters wat haar toekoms bepaal (maar hulle nie verder daaroor bekommer nie).  1 Die kandidaat kan ÓF die beeldspraak benoem en verduidelik ÓF die beeldspraak benoem en slegs verduidelik waarom dit 'n metafoor is. 2.3 a-assonansie/assonansie/ s-alliterasie/alliterasie  1 2.4 Ja Sy het daarvan gedroom om sukses te behaal./Hierdie liedjiekeuse het daardie droom bewaarheid.  1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 2.5.1 Sy het baie tyd en aandag aan haar talent bestee./ Sy het haar talent vertroetel./vir haarself gehou.  1 EN Agterplasing/herhaling van die t-klank/nuutskepping van "troetel" en "talent"/ "talent" en "skenk" staan in rymposisie.  1 2.5.2 "hele wêreld"/"wêreld skenk"  1 2.6. Die wêreld/toeskouers het verwag dat Susan Boyle sou misluk,/haarself belaglik sou maak,/nie kon sing nie, maar in werklikheid het haar talent aan haar wêreldroem besorg.  1 Die kandidaat moet BEIDE kante van die ironie vir EEN punt aanbied. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 7 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAAG "27 april 1997" – Vincent Oliphant Vraag Antwoord Punt 3.1 Die eerste demokratiese/vrye verkiesing  1 3.2. Verwondering/verligting/dankbaarheid/opgewondenheid/blydskap/vreugdevol/ gelukkigheid/afwagting/hoop/hoopvolheid/'n gevoel van vryheid  1 EN Die stemming word geskep deur: die gebruik van "uiteindelik" (in die begin van die gedig)./ die gebruik van die v-alliterasie wat "vry" en "vrede" beklemtoon./ die alleenplasing van "wonderbaarlik"./"vry"./ die gebruik van enjambement (om aan te dui dat die spreker oorloop van vreugde)./ die gebruik van die (uitgebreide) metafoor van die stembrief as 'n "duif van vrede".  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt ELK aan. 3.3 Metafoor  1 EN Daar is nie meer skeiding op grond van velkleur nie./Die konflik as gevolg velkleur het sonder opslae verdwyn.  1 Die kandidaat kan ÓF die beeldspraak benoem en verduidelik ÓF die beeldspraak benoem en slegs verduidelik waarom dit 'n metafoor is. 3.4 In versreël 6 dui "vry" op die geleentheid om te stem, terwyl "vry" in versreël 12 op die spreker se vordering in sy/haar menswees/die gedagte dat hy/sy as mens vry is, dui.  1 Die kandidaat moet die ontwikkeling van 'n letterlike "vry" na 'n figuurlike "vryheid" tussen mense aandui. Die kandidaat moet in die antwoord na die progressie t.o.v. die woord "vry" verwys. 3.5 Die koeplet versterk die gedagte van twee partye wat verenig./Daar is twee hande/partye by hierdie ontmoeting betrokke.  1 3.6. Velkleur veroorsaak nie onderskeid tussen mense in hulle diepste wese nie.  1 Alle mense is reeds van die begin af/van die Skeppingsdag tot nou aan mekaar verbind./gelyk(-waardig).  1 Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord BINNE KONTEKS aanbied. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 8 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAAG " 'n Paternoster vir Suid-Afrika" – Lina Spies Vraag Antwoord Punt 4.1 "Here"  1 4.2 Vrees  1 Bewondering  1 Die kandidaat moet TWEE uiteenlopende/verskillende emosies as antwoord aanbied. 4.3 "lankal"  1 EN Die spreker het sy/haar kinderlike onskuld lankal verloor./Die spreker is reeds 'n ge- ruime tyd al 'n volwassene./Die harmonie van die verlede is verby.  1 Die kandidaat skryf EEN soortgelyke antwoord vir EEN punt neer. 4.4.1 Metonimia/sinekdogee/herhaling  1 EN "Liefdevolle hande" dui op die emosie/gesindheid van liefde waarmee mense mekaar moet behandel.  1 Die kandidaat kan ÓF die stylfiguur benoem en verduidelik ÓF die stylfiguur benoem en slegs verduidelik waarom dit die betrokke stylfiguur is. 4.4.2 Ja Die spreker en haar donker speelmaat het op 'n liefdevolle wyse as kinders saamgespeel en die versoek is dat dieselfde harmonie tussen volwassenes van verskillende rasse behoue sal bly./Ten spyte daarvan dat hulle saam gespeel het, was daar nog steeds 'n klas-/rasonderskeid. OF Nee Die harmonie/liefdevolle ingesteldheid tussen die spreker en haar donker speelmaat was reeds gevestig, terwyl "gee ons" op 'n afwesigheid daarvan dui.  1 4.5 Versreël 35 skakel met die letterlike handeling van lootjies wat aan die skeerders uitgedeel word./die skeerders wat betaling ontvang.  1 EN Die progressie is geslaagd, want die idee is dat die Here (soos wat die kind die skaapskeerders/plaaswerkers beloon het vir die hoeveelheid skape wat hulle geskeer het,) elke mens volgens sy/haar dade sal beloon./beoordeel.  1 [10] EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 9 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 5: KONTEKSTUELE VRAAG "Bont" – Luan Pettit Vraag Antwoord Punt 5.1 Eerstepersoons-/ek-spreker  1 5.2 Alliterasie/t-alliterasie  1 EN Ja Die herhaling van die t-klank lig die speelsheid/eienskappe van die taal uit./versterk die "trippel"-gedagte./is klanknabootsend.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie.. 5.3 Metafoor  1 EN Daar is so baie sterre in die aand in die Karoo dat dit soos blink spikkels lyk.  1 Die kandidaat kan ÓF die beeldspraak benoem en verduidelik ÓF die beeldspraak benoem en slegs verduidelik waarom dit 'n metafoor is. 5.4 Taal (strofe 1) Land (strofe 2)/ golwe/grasvlaktes/Sederberg/Karoonag Kultuur (strofe 3) OF Tsitsikamma (strofe 1)  golwe/grasvlaktes/Sederberg/Karoonag (strofe 2)  Ubuntu/Nkosi/Afrikahanddruk (strofe 3)  3 5.5 Die herhaling van "en" in versreël 19 hef die aspekte van die (ontspanne) atmosfeer uit./verbind die verskillende (ontspannings-)aktiwiteite tot 'n eenheid./Die polisindeton hef vasbyt en ontspanning uit.  1 5.6. "bont"  1 [10] TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 10 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne AFDELING B: ROMAN Beantwoord EEN vraag. VRAAG 6: ONDERWÊRELD – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite. M = magsmisbruik  Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE BEWYS OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Greg misbruik sy Hy oortuig homself die eerste Bl. 58: "Ek het nie myself magsposisie as 'n oggend van die nuwe skooljaar gekies nie. Ek sal nog lê as ek vrypas om sy eie lewe daarvan dat hy vir oulaas laat kan wil," antwoord ek slaperig. te vergemaklik. slaap. Greg gebruik sy hoofseunskap as vrypas om reëls lukraak, soos dit hom pas, te verbreek. Greg misbruik sy Hy is vies wanneer Kwanele die Bl. 50: "Wie het dit gereël?" hoofseunskap om ander eerste VRL-vergadering reël, want "I did," kap hy terug. mense te beïndruk./ dit is die hoofseun se werk, "Vir wat? Ek is hoofseun, het jy konflik-situasies te alhoewel hy dit nog glad nie gedoen vergeet." ontlont. het nie. Bl. 103: "Greg, Greg Owen. Greg lig vir sersant Botha in dat hy Lawson se hoofseun." die skool se hoofseun is wanneer hy op sy senuwees is oor die polisie se teenwoordigheid in Eckardt se kamer. Greg misbruik sy mag Greg oortree die tradisie van die Bl. 62: "Maar hier is mos nog 'n en pas tradisies nuwelinge se Trapper-ritueel. Eers Trapper." aan/verbreek tradisies wil hy Eckardt as nuweling, al is hy Bl. 63: Toe trek ek hom self uit soos wat dit hom pas. in matriek en die tradisie eintlik vir die donker gat. Ek sien die graad 8's geld, deur die tonnels laat fronse op die ander ouens se kruip. Wanneer Eckardt hom aan sy gesigte. Maar ek gee nie om broer herinner, trek hy vir Eckardt uit nie. Ek moes dit doen. die tonnels om te verhoed dat hy deelneem. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 11 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Greg beskou homself Greg weet dat hy veronderstel is om Bl. 71: Ek weet ek is as verhewe bo ongerymdhede, soos die bier in veronderstel om so iets te skoolreëls vanuit sy Eckardt se yskas, aan te meld, maar rapporteer, maar ek besluit: magsposisie. doen nie die regte ding nie. what the hell, 4x4's kan mos nie net altyd veilig op die teerpad bly nie … Hy vra vir Eckardt om hom te wys Bl. 78: Donker woorde, stikvol hoe om die reisagentskap se web te opwinding. Onderwêreld. Net "crack", terwyl hy as hoofseun die klank daarvan laat my veronderstel is om die saak onder hoendervleis kry. die aandag van die onderwysers te Bl. 88: Die res van die bring omdat 'n landswet oortree skooldag is 'n total loss vir my. word. Ek sit net en dink aan 'n Lawson se hoofseun raak so diep by hacker-naam. die onderwêreld betrokke dat hy 'n skuilnaam moet kies om sy onderduimshede weg te steek. Bl. 113: Ek het lus om sy hand Hy volg Eckardt na die netwerk- weg te stamp van die laptop en kamer en gee amper toe aan die die punt te verander. versoeking om sy eie wiskundepunt te verander, wat hom vir 'n kort tydjie goed laat lyk omdat hy in dié geval nie sy mag misbruik het nie. Greg beskou homself Greg steur hom nie aan die wetlike Bl. 81: In my broei daar nou 'n selfs as verhewe bo die gevolge wat die onwettige opgewondenheid. En die wette van die staat kurberkrakery inhou nie en wil net potensiaal van gevaar ... "Sal vanuit sy magsposisie. meer en meer weet. jy my leer?" Bl. 94: Met die loper in my hand stap ek na Eckardt se kamer. Sluit dit oop, glip vining in, druk die deur toe en wag in die donker … Luister of iemand my gevolg het. Bl. 131: … Inspekteur Cele! Hoe anders kan sy weet? … "Hy het nie een nie," lieg ek. Bl. 182: 'n Ongemak klem my vas. "Maar … die goed wat ons gedoen het … wat jy my geleer het … " "Jip, dis onwettig." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 12 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 13 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Greg oorskry sy posisie Greg huiwer nie om gesag/die Bl. 73: Is hulle só gesteld op as hoofseun deur selfs skoolhoof se gesag uit te daag die skool se image dat hulle die skoolhoof se gesag wanneer hy voel dat hulle na sy een van die leerders se uit te daag. mening nie reg opgetree het verdwyning gaan stilhou en vir rakende Eckardt se verdwyning nie. die wêreld voorhou dat alles oukei is? En dat hulle óns ook gebruik in hierdie spel van hulle? Greg weier om aan die rugby- Bl. 76: "Dok, met alle respek, wedstryd deel te neem omdat hy ek dink julle steek iets vir ons dink dat die skool iets oor Eckardt weg. Ek dink hier is groot fout se verdwyning wegsteek. … En as julle nie nou dadelik begin nie, sit ek nie my voet op 'n rugbyveld nie." Greg lieg sonder om te blik of te Bl. 178: "En jy, Greg? Het jy bloos vir sersant Botha en ook rekenaars gehack?" inspekteur Cele oor sy "Nee," antwoord ek. "Ek stel betrokkenheid by kuber-krakery. nie juis belang in computers nie." Greg misbruik sy Omdat hy weet dat sy hom as Bl. 124: "Koffie?" vra sy … Sy posisie as hoofseun om hoofseun vertrou, gebruik hy die staan op en gaan maak vir die skoolhoof se dekmantel dat hy die skoolhoof wil haarself 'n koppie. Ek spring sekretaresse te mislei. spreek om alleen in haar kantoor te ook vinnig op, gaan kyk wees en so Dok Pienaar se waarmee sy druk besig was op wagwoord en insleutelkode te kry die rekenaar. Haar e-mail deur in haar dagboek rond te soek. program, Outlook, is oop." Greg misbruik die ver- Hy vertel aan die speurders dat sy Bl. 165: Weer 'n leuen ... En ek troue/respek wat met sy akademie vir hom belangrik is en moet die skyn voorhou dat magsposisie gepaard skuil agter sy pa se verwagtinge van alles oukei is. gaan en vertel leuens./is 9 onderskeidings. Die speurders Bl. 178: "Ek moet die einde onverantwoordelik met bevraagteken egter sy vermoë om van die jaar 'n spul betrekking tot sy pligte dit te behaal. onderskeidings kry ..." as hoofseun. "En ek moet sê, dit lyk nie vir my of daardie onderskeidings binne jou bereik is nie ..." Greg is nie opreg in sy vriendskap Bl. 83: "Beauty sleep," lieg ek. nie en hy lieg vir TJ, sy vertroueling, Ek kan tog nie vertel van die oor sy doen en late. email wat ek gestuur het nie. MAGSMISBRUIK VAN ECKARDT Eckardt beskou kennis Eckardt vind by Greg se ma uit hy Bl. 214: "Van hoe ek alles as mag en misbruik sy hou van "leef op die edge" en moontlik uitgevind het van julle kennis van sosiale daarom lok hy hom uit rakende gesin voordat ek my attack manipulering om "hacking"./daarom raak Greg by begin het…Maar aan jou … voorafkennis rakende "hacking" betrokke. aan jou het ek die hardste Greg te kry, sodat hy gewerk … En ek kon uitvind hom uiteindelik kan van jou rugbyvaardighede, wat manipuleer. die mense van die skool regtig van jou dink. Hel, ek het tot jou ma gebel en sy kon nie ophou praat oor jou nie." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 14 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Bl. 214: Ek het geweet jy is iemand van hou van leef op die edge … Toe moes ek jou net approach, nuuskierig maak oor die hacking." Eckardt misbruik sy Eckardt se kennis van hacking gee Bl. 71: "... het jy al 'n computer mag as kuberkraker om hom 'n posisie van mag oor Greg try hack?" Greg te manipuleer wat hy dan gebruik om Greg by sy Bl. 81: "Sal jy my leer?" vra ek sodat hy self wil leer wraakplan te betrek. Hy leer hom hack, wat hom hoe om te hack sodat Greg Eckardt uiteindelik by hierdie se wraakplan kan uitvoer. onderwêreld intrek. Wanneer Greg die gevoel van mag Bl. 200: Nee, skree dit binne kry vanweë Eckardt se my. Maar iewers kom die ja- lesse/uitdagings, word hy miskien-stem deur die geraas. voortgedryf en misbruik hy dit deur ... "Oukei dan, oukei, ek sal dit in die finale toets die aanlynwinkel doen." se webwerf te kraak en onwettige Bl. 218: En ja, inligting soos kredietkaartnommers kredietkaartnommers. Eckardt aan Eckardt te oorhandig. smile net toe ek dit vir hom gee. Eckardt misbruik sy Na Eckardt se verdwyning wend Bl. 104: Nou moet ek die kennis van die Greg hom tot dit wat Eckardt hom email-adres waarnatoe die skoolstelsel om geleer het sowel as die hulpmiddels password gestuur kan word homself by die skool in op sy geheime webwerf om uit te net verander. Dis wat ek te skryf/te "hack" en vind wat van Eckardt geword het. geleer het in Challenges 4 en 5 weer te verdwyn. op hackthissite. Bl. 116: 'n Hacker se toolbox. Dis wat dit is. Eckardt moes die klomp goed hier gesit het ... Bl. 126: Skielik voel dit of alles wat ek by Eckardt geleer het, saamvloei. Eckardt misbruik sy Soos Eckardt hom vroeër gewys Bl 141: So, nou weet ek Dok is mag as hacker om het, manipuleer Greg vir Joan Gibbs van drie tot vier nie op kantoor Emily Molope sosiaal te om inligting te kry rakende Dok nie. En dis waarin ek eintlik manipuleer sodat Greg Pienaar se dagboek sodat hy Joan belanggestel het. Dis die tyd uiteindelik ander karak- weer kan manipuleer om die RAT op wanneer ek weer vir Joan ters op soortgelyke Dok Pienaar se rekenaar te laai. gaan bel. manier kan misbruik. Eckardt misbruik sy Eckardt het Greg geleer om te hack. Bl. 215: "Jy wou mos self die mag as kuberkraker om Daardeur het hy Greg sosiaal clues wat ek vir jou gelos het, Greg vir sy eie gemanipuleer om sodoende Dok ontsyfer. En jy het begin wraakdoeleindes as 'n Pienaar en Greg se pa se uitvind wat Dok aanvang in wapen te gebruik. betrokkenheid by PNR te daardie maatskappy van hom. ontmasker. Net soos ek dit wou hê." Bl. 217: "And while you’re at it, Dit het ook daartoe gelei dat Greg vind uit waar het jou broer se gesin uitmekaar geskeur word en daardie pille gekry wat hy hy die waarheid omtrent sy broer, gesuip het." John, en die oorsprong van die pille wat hy gedrink het, uitvind. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 15 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Eckardt misbruik sy Hy moedig Greg aan om in opstand Bl. 99: "Jeez, Greg, jou pa kan emosionele mag as Greg te kom teen sy pa se gesag. Greg nie vir jou besluit nie," sê se vriend om Greg te kom ook in opstand teen Dok Eckardt. "Jy is byna agtien, my oortuig om teen gesag Pienaar se gesag. ou. Tyd om op jou eie bene te op te staan. staan." Bl. 75 Dis op daardie oomblik dat ek voel hoe al die opgekropte woede in my oorstoot. Voor ek kan keer, spoeg ek die woorde uit: "Ek dink dis pateties!" MAGSMISBRUIK VAN GREG SE PA Greg se pa misbruik sy John se selfdood is volgens Greg as Bl. 174: "My pa, dink ek. ... mag as vaderfiguur om gevolg van sy pa se druk en het Hierdie oorweldigende druk op John uit te ernstige emosionele gevolge vir verwagtinge om te presteer in oefen, wat tot sy Greg as gevolg van onverwerkte alles wat hy doen." selfdood lei en Greg ten emosies hieroor, want sy pa verbied Bl. 66: Ek het nie gehuil toe diepste raak. hom om oor John te huil. John dood is nie. ''Jy sal nie!'' het my pa beveel, sy hele houding afgetrokke asof dit iemand anders se kind was wat dood is. Dit word vererger wanneer Greg Bl. 217: "And while you’re at it, uitvind dat die pille wat sy broer vind uit waar het jou broer gedrink het, van sy pa se daardie pille gekry wat hy farmaseutiese firma af kom. gesuip het!" Greg se pa misbruik sy Greg en sy pa het uiterlike konflik Bl..48: "Ek is hoofseun en -" mag as vaderfiguur om rakende sy planne vir sy "En wat?" Ek het hom nie druk op Greg te sit om te matriekjaar. geantwoord nie. presteer – wat hom soos Bl. 48: "Ruggraat! Kry een! Nie 'n pion laat voel. soos …" Bl. 174: " ... Toe John dood is, Aangesien John nou dood is, word was dit asof ek kon sien hoe Greg John se plaasvervanger. my pa se oë na my draai en sê: 'En nou's dit jou beurt, boetie!' " Bl. 165:"Onderskeidings, reg?" Die druk vanaf sy pa, veroorsaak "Ja, Pa. Ek sê mos moenie dat Greg selfs begin lieg. worry nie." 'n Leuen, ek weet al die trein is aan die ontspoor wat die onderskeidings betref. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 16 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Greg se pa misbruik sy Greg se pa manipuleer die media Bl. 102: "Wat het jy verwag", mag binne Turret Media sodat geen inligting oor Eckardt se vra hy. "Dok Pienaar sal keer wat 'n direkte invloed verdwyning in die koerante verskyn dat so iets in die koerante op Greg se pogings om nie. kom... En hy het contacts in Eckardt te vind het. hoë plekke." Natuurlik! En een van daardie contacts is my pa! Hy misbruik ook hierdie Bl. 215: "Jy weet nou dat Dok magsposisie in die media om nuus Pienaar die Butcher is, Greg. oor die voëlgriep te versprei en Hy was die ou wat die plan paniek onder die publiek te saai. Dit gemaak het vir die virus-scam affekteer Greg omdat hy later die … Maar die Candlestick-maker, PNR-skema ontbloot en moet Greg, vir hom ken jy goed …" uitvind dat sy pa deel is van die "Nie totdat jy die boodskap uitkry by die mense nie … bose projek. totdat jy die media begin gebruik nie …" Greg se pa misbruik sy Dit is ook Plank wat hom inlig dat hy Bl. 58: "O, julle spul verhouding met Dok nie deur die leerders verkies is nie, uitverkorenes," grinnik Plank. Pienaar sodat Greg maar dat sy pa sy hoofseunbalkie "Hoofseun, onderhoofseun, statusposisies in die gekoop het. VRL's. Julle was almal blote skool kry. Dit lei daartoe saketransakies, was julle nie?" dat hy sy eie leierskap "En daai badge wat jy op jou begin bevraagteken. bors vassteek, is die kwitansie wat jy die hele bleddie jaar gaan dra!" Bl. 48: "Jy het nie planne vir die jaar nie." "Sal dieselfde wees as verlede jaar. Pa weet tog." "Dis nie goed genoeg nie." Vir Greg is sy hoofseunskap net 'n Bl. 58: "Komaan, Greg, die statussimbool./nie 'n leiersposisie skool se hoofseun moet seker wat hy as uitdaging moet beskou 'n voorbeeld stel vir ons ander nie. Hy neem nie uit sy eie die ouens, …" nodige leiding nie. Plank moet hom daaraan herinner dat hy as hoofseun van die skool 'n voorbeeld aan die ander leerders moet stel. Greg is nie oortuig van sy vermoë Bl. 165 Loser. Daardie woord om leiding te neem nie. krap nog en dit voel ál nader aan die werklikheid. En ek moet skyn voorhou dat alles oukei is. Hy gebruik dit as verskoning Bl. 58: "Ek het nie myself wanneer hy reëls verbreek wanneer gekies nie." dit hom pas. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 17 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Greg se pa misbruik sy Greg wil nie werklik verskoning vra Bl. 106: "Môreoggend, Greg ... mag ten einde Greg te nie, maar omdat hy nooit opstaan die eerste ding wat jy doen as forseer om vir Dok teen sy pa se gesag nie, doen hy dit jy jou voete uit die bed tel, gaan Pienaar om verskoning maar. jy na Dok Pienaar toe en jy te gaan vra. gaan vra om verskoning vir jou skandelike gedrag." "Ja, Pa." mompel ek sag. MAGSMISBRUIK VAN DOK PIENAAR Wanneer Dok, saam met Dok en mnr. Owen misbruik hul Bl. 221: "Die saak teen ons was Greg se pa, sy finansiële mag en geld om Eckardt se pa, die sterk. Dit was Dok wat besluit mag misbruik om die regter, om te koop om met die het om ... hy het besluit die regter om te koop en hofsaak, waarin hulle van enigste uitweg sou wees om hom te laat verdwyn, binnehandel beskuldig is, in hul die regter om te koop." veroorsaak dit Eckardt guns te beslis. se wraakplan wat Greg Bl. 222: "Nie myne nie. Dok s’n. se lewe vernietig. Dok Pienaar laat ook die regter Ek weet nie wat hy met hom verdwyn. gedoen het nie." Bl. 217: "Vra hom wat het hy Hierdie gebeure is die dryfveer met die regter gedoen!" agter Eckardt se wraakplan wat uiteindelik tot die verbrokkeling van Greg se gesin lei. Dok Pienaar misbruik sy Dok Pienaar sê dat hy geleenthede Bl. 59: "Die private gesag en gebruik die in die sakewêreld aangryp en sakebelange wat ek najaag, sal eliteskool as 'n tipe daarom nie meer gereeld by die baie van my tyd opeis." rookskerm vir sy skool gaan wees nie. Hierdie onwettige aktiwiteite. geleenthede blyk PNR te wees en as Greg dit ontbloot, verbrokkel sy gesin ook daarmee saam. Dok Pienaar misbruik sy Dok Pienaar manipuleer die situasie Bl. 65: "Nog iets. Moet ook nie mag om die verdwyning rondom Eckardt se verdwyning deur julle ouers hiervan vertel nie. van Eckardt Wilken toe die seuns te verbied om daaroor Nie nou nie. Ons wil eers te smeer. met hulle ouers te gesels, want die uitklaring kry oor wat gebeur skool se reputasie is belangriker. het. Onthou dat Lawson Kollege 'n trotse reputasie het. Bl. 75: Daarom vra ek julle manne se samewerking. Ons hou hierdie ding eers tussen ons. Dok Pienaar misbruik sy Dok Pienaar dreig Greg by die Bl. 203: "Wat het jy gedoen? Ek mag selfs nadat hy polisiestasie dat sy mense hom sal jou kry, Greg. My mense sal gevang is en daarom gaan kry. jou kry." dreig hy vir Greg. [25] Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 18 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 7: ONDERWÊRELD – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 7.1 Die begin van die jaar/Die eerste dag wat hulle in die koshuis intrek/eerste dag van sy matriekjaar/die dag voor die skole (in Januarie) begin  1 7.2 Hy en sy ma het 'n innige/goeie verhouding./Sy ma is oorbeskermend.  1 EN Hy en sy pa het 'n baie swak verhouding./kom glad nie oor die weg nie./Sy pa 1 domineer vir Greg.  7.3.1 Greg is die hoofseun van Lawson Kollege en is daarom veronderstel om alle leerders met respek te hanteer./ Greg moes 'n aanvoeling gehad het dat Eckardt as nuwe leerder vreemd is./eerder hulp as teenstand verwag./ Dit is nie geregverdig dat Greg bloot op grond van Eckardt se uiterlike voorkoms antagonisties teenoor hom voel nie.  2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.3.2 Greg besef hy was reg in sy aanvanklike indruk dat Eckardt 'n indringer in die skool is./nie inpas by die res van die leerders nie./moeilikheid vir Greg sou veroorsaak.  1 7.4 Eckardt se oë beïnvloed Greg om hom nie te laat ontgroen nie./herinner Greg aan sy broer, John./bring Greg se onverwerkte emosies na vore.  1 7.5 Reg: Dit was sy pa se verhouding met Dok Pienaar/Greg se pa wat gelei het tot sy inskrywing./"Ander wêreld" kan hier in verband gebring word met Eckardt se pa wat reeds oorlede is./die wêreld van korrupsie.  1 EN Verkeerd: Sy pa het hom nie ingeskryf nie./Hy het homself ingeskryf./Eckardt se pa is oorlede. 1 7.6.1 Hy verwys na die taal van die rekenaarwêreld.  1 EN Onderwêreld van die kuberkraker/kuberkrakery  1 7.6.2 Eckardt het Greg se nuuskierigheid oor kuberkrakers geprikkel./Greg het vir Eckardt gevra om hom van kuberkrakery te leer./Eckardt het vir Greg geleer hoe om rekenaars te kraak.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan. EN Sy kuberkrakery het daartoe gelei dat hy sy pa se aandeel in PNR ontbloot het./Hy het sy hoofseunpligte/vriende afgeskeep./Sy skoolwerk het verswak./Hy het blatant begin lieg./Hy het die skoolhoof (Dok Pienaar) se misdadige betrokkenheid by PNR ontbloot./Hy begin skoolreëls oortree.  1 Die kandidaat moet die antwoord BINNE KONTEKS aanbied. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 19 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 7.7 In die slot van die roman wonder die joernalis watter naam Eckardt se korrekte naam is: Eckardt of Ekk-0./ontdek Greg dat die naam Eckardt ook 'n skuilnaam is, net soos Ekk-0./besef Greg dat hy steeds nie weet wat Eckardt se regte naam is nie.  1 7.8 Ek-verteller/eerstepersoonsverteller  1 EN Dit beskryf Greg se emosies oortuigend./Die leser kan met Greg se emosies identifiseer./Greg se emosies verstaan.  1 7.9 Hy moet geld kry om Turret Media uit die verknorsing te red./Turret Media was in 'n finansiële verknorsing.  1 EN Hy het besef dat geld hulle familie gemaak het./Dit is geld wat hulle familie se ondergang gaan beteken.  1 7.10 Sy pa se korrupsie/bedrog/ Sy pa se betrokkenheid by PNR (Project Nursery Rhyme)/ Hy weet van John en PUM (Plus Ultramed).  2 Die kandidaat bied TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. EN 'n Mens sou verwag dat Greg, wat 'n swak verhouding met sy pa het,/so pas gehoor het dat sy pa aandadig is aan mense se dood,/deur sy pa verbied is om oor John se dood te huil, nie sou huil nie,/hom daarin sou verlustig dat sy pa uitgevang is,/maar hy besef hier dat dit tog sy pá is./dat hulle as gesin net mekaar het./dat sy ma sy pa nodig het./dat hy lief is vir sy pa ten spyte van alles.  1 Die kandidaat bied enige soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat bied BEIDE kante van die ironie vir EEN punt aan. 7.11 Ja Toe Greg se pa van die Insider Trading-oortreding aangekla is, was hy nie bereid om die gevolge van sy dade te dra nie./het hy hom tot omkopery/afpersing van die regter gewend./ Toe Greg se pa gekonfronteer word met Eckardt se pa se dood, het hy gerieflikheidshalwe Dok Pienaar daarvoor geblameer./ Toe Greg sy pa konfronteer oor John se dood, het hy verkrummel tot 'n patetiese mens, eerder as om die waarheid te erken./vir Greg om vergifnis te vra.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. EN Ja Eckardt se pa het geweet dat dit verkeerd is om omkoopgeld te aanvaar en toe hy dit nie ongedaan kon maak nie, wou hy die maklike uitweg kies deur selfdood. Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan. OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 20 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Nee Eckardt se pa moes kies tussen die onskuldigbevinding van twee misdadigers of die moeilike opsie van selfdood./Selfdood was nie vir hom maklik nie.  Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan. 1 7.12 Eckardt kom geheimsinnig/arrogant voor./het 'n "strak gesig"./Hy maak nie direkte oogkontak nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan. EN Greg se pa skuil agter die beeld van 'n belangrike/suksesvolle sakeman./Hy kom voor as 'n koue, kil persoon.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 21 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – Pieter Pieterse VRAAG 8: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. C = Christenskap LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS ARGUMENT ONDERSTEUNENDE BEWYS OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Die geweldige verliese Baas se niggie meen dat Baas Bl. 23: "Jy het baie verander, wat Baas gely het, verander het na die verlies van Baas." veroorsaak dat hy hom sy pa./ma./plaas./beeste. van Christenskap distansieer. Baas het aanvanklik nog Bybel Bl. 22: "Jy moenie dat hierdie gelees, maar het later glad nie dinge jou vang nie, my ou neef," meer die Bybel gelees nie. het sy gewaarsku toe hy nie sy ma se Bybel ... wou saamneem nie. Bl. 12: Die gedeelte wat Baas in hierdie tyd dikwels hardop uit sy oupagrootjie se verweerde Bybeltjie … lees, is die Psalm wat mense graag lees wanneer hulle eensaam is ... Bl. 13: Selfs toe Baas later die Bybel minder gereeld uithaal, en uiteindelik glad nie meer nie … Baas se droom dui In sy droom sien Baas sy ma se Bl. 21: Die kettinkie wil nie pas nie. daarop dat hy kettinkie waaraan 'n kruisie hang onbewustelik weet sy ma en sy probeer die kettinkie oor sou nie sy distansiëring sy kop kry, maar dit pas nie. van Christenskap goedkeur nie. Baas se negatiewe Baas reageer ongewoon heftig Bl. 43: "My ouma Essie is die een reaksie wanneer Grace wanneer Grace noem dat ouma wat die mense die Profeet van die hom 'n Christen noem, Essie hom as 'n "Christen" Bybel noem. Sy is ook die een wat bewys sy verwerping beskou. gesê het sy weet meneer Baas is van tradisionele 'n Christen." geloofsoortuigings. "Wat … het haar dié idee gegee." Grace is bang dat Baas weer Bl. 91: "Ek het maar net gedink ek lelik sal praat indien hy hoor dat sal jou mond toehou. Die laaste iemand hom 'n Christen noem. keer toe iemand jou 'n Christen genoem het, het jy baie lelik gepraat." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 22 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Baas oorweeg aanvanklik Ouma Essie en Grace wil Baas Bl. 43: "… is nie gestuur nie en ek glad nie die gedagte dat laat verstaan dat hy "gestuur" is is … nie hier om enigiemand te hy 'n roeping in Manaka om hulle te help, maar hy wil nie kom help nie." het nie. dié identiteit (dié van helper) Bl. 126: "Ek is nie in Barotseland aanvaar nie. om welsynswerk te kom doen nie." Baas verwerp die Baas is van mening dat hy self Bl. 94: "Ek is nie hiernatoe gestuur tradisionele Christelike oor sy lewe beskik. nie. Ek is op my eie hier." siening dat God die mens lei en saam met die mens bly. Baas gaan teen die tra- Baas maak dit duidelik dat hy Bl. 85: "Hoofindoena Daaiman het disionele siening van nie die sendelinge se koms op die boonste gedeelte van Manaka Christenskap wanneer hy Manaka verwelkom nie. aan ons verhuur vir ons aanvanklik die sen- sendingstasie, neef." delinge se koms op "Die vloek!" Baas vat nie die koffie Manaka afkeur. nie. Baas gaan ook teen die tra- Bl. 82: "Wat soek julle in my disionele siening van Chris- kamp? Dis my kamp dié … en tenskap wanneer hy nie sy daardie is my honde se slaapplek. kamp met die sendelinge wil Dit reën." deel nie. Op Manaka word Baas al Baas se kontak met Grace en Bl. 118: Sy kyk reguit na Baas. "En hoe meer met tradi- ouma Essie, asook die sende- wie weet of jy nie met die oog op 'n sionele sienings van linge op Manaka, veroorsaak tyd soos hierdie Manaka toe Christenskap gekon- dat hy al hoe meer met gestuur is nie." fronteer. Christenskap gekonfronteer word. Grace glo dit is net die Here wat Bl. 61: "Dit is net die Here wat gemaak het dat Baas hom in gemaak het dat jy nou hier sit." Manaka bevind. Ouma Essie glo Baas is deur Ouma Essie glo Baas is deur God God na Manaka gestuur. na Manaka gestuur. Grace sê vir Baas dat die Here Grace sê vir Baas dat die Here vir vir Baas oë en ore gegee het Baas oë en ore gegee het om om dinge te hoor. dinge te hoor. Baas bly hardvogtig Baas wil nie die kring voltooi Bl .85: Oom Scholtzie … hou sy teenoor die sendelinge wanneer oom Scholtzie bid nie. twee hande na weerskante toe uit. en dit weerspieël sy Grace neem dié een hand. Nanna distansiëring van neem Grace se hand. Baas gee Christenskap. nie sy hande om die kring te voltooi nie. Baas sê vir Nanna hy het nie Bl. 137: "Ek kom goed klaar ander mense se geselskap sonder geselskap." nodig nie. Baas beledig vir Griesel. Bl. 84: "helikopter-pilot." Baas wys oom Scholtzie se Bl. 108: "Daar kom 'n tyd in elke aanbod om vir hom 'n gebed te man se lewe dat hy dit nodig het." doen van die hand. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 23 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Ouma Essie en dominee Ouma Essie glo dat daar 'n Bl. 115: "Die plek waar die Here Scholtz probeer Baas by geestelike nalatenskap vir Baas van altyd af hier by die Plek van Christengeleenthede op Manaka is. die Horings met sy mense gepraat betrek, maar hy is lugtig. het, is daar onder naby die water … Ek sal bly wees as jy my kan help om daar te kom, jongman." Ouma Essie neem leiding en Bl. 118: "Tot daar weer 'n steek almal in die werk om die kerkgebou is, sal hierdie boom 'n sendingstasie weer te herstel. kerk wees." Bl. 118: "Die ander man wat wit is, sal vir julle sê wat om te doen om 'n dak oor julle koppe te kry …" Alhoewel Baas aan- Hy vra vir verskillende mense Bl. 184: "Wat maak van jou 'n vanklik niks met die oor Christenskap uit, maar is nie Christen?" Christenskap te doen wil tevrede met die antwoorde nie. "… kan 'n mens die ewige lewe hê hê nie, wonder hy tog en dit verloor?" wat van 'n mens 'n Christen maak. Baas se hulpvaardigheid Baas gee vir Manuel se dog- Bl. 29: Hy lig die hygende kind se teenoor die gemeenskap tertjie malariapille. Baas gee vir kop, druk vier pille in haar mond en stem ooreen met die Grace malariapille en daarom sorg dat sy dit afsluk met water tradisies van het hy geen pille vir homself nie. wat Manuel van buite af in 'n Christenskap, maar hy visblikkie aangee. besef dit nie. Bl. 63: "Hoekom het ek nie pille gehad toe ék malaria gekry het nie?" Baas gee vleis sonder om geld Bl. 196: "Om besigheid te doen, is te vra. nie iets waarmee jy goed is nie." Baas ry pale vir die khuta aan Bl. 60: Baas kry 'n dryfas wat op sy en in die proses breek sy Land voertuig sal pas. Rover se dryfas. Baas koop vir Grace 'n ekstra Bl. 49: "Hoekom koop jy nie vir jou stel klere. 'n ekstra stel klere nie? … Daar moet nog geld in die beursie wees?" Baas onttrek sy laaste fondse Bl. 63–64: Hy gee vir haar geld om om nog malariapille vir die nog malariapille te gaan koop. Hy siekes te koop. sê nie vir haar dat hy sy laaste fondse uit sy bankrekening onttrek het nie. Die verbetering in die Baas se kontak met die Bl. 161: "God het hulle gemaak om verhouding tussen Baas sendelinge veroorsaak dat hy al hom te soek, al sou hulle moes en die sendelinge hoe meer met Christenskap rondtas om Hom te vind." impliseer 'n herstel in sy gekonfronteer word – soos Bl. 108: "Muluti Malila huil oor jou verhouding met God. wanneer oom Scholtzie oor …" Baas huil; die boodskap tydens Bl. 160: Die kitaarakkoorde streel oom Scholtzie se afskeidspreek; oor Manaka. "U het die brood die liedere wat op Manaka gebreek eens by die meer …" gesing word, ens. Bl. 207: "Wat weet jy van Jesus?" Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 24 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Baas onthou toenemend In Baas se herinneringe aan sy Bl. 159: Hulle het saam bidure hoe hy saam met sy kinderdae onthou hy hoe hulle gehou. Die bure het gekom en ouers aan Christelike saans nog in die kerkie, wat sy almal het saamgesing uit die aktiwiteite deelgeneem pa op die plaas gebou het, Hallelujaboek. het. gesing het. Baas ervaar dat verskeie Tydens oom Scholtzie se Bl. 161: "God hulle gemaak het Bybelverse tot sy soeke afskeidspreek hoor Baas dat Hom te soek, al sou hulle moes na geloof spreek. God die mens gemaak het om rondtas om Hom te vind." Hom te soek. Meneer Jos se teksvers tydens Bl. 198: "Julle het my nie uitgekies sy ouma se begrafnis spreek tot nie, maar Ek het julle uitgekies." Baas. Baas wonder of hy die Baas lees later in sy ma se Bl. 184: "Kan 'n mens die ewi-ge ewige lewe verloor het. Bybeltjie by sy geboortedatum lewe hê en dit verloor?" oor die belofte van die ewige lewe en wonder of hy dit verloor het. Ouma Essie stel Baas gerus dat Bl. 202: "Jou reg om 'n Christen te hy sekerheid kan kry oor sy wees maak jou 'n Christen." geloof. Grace beaam ook ouma Essie Bl. 228: Baas raak aan Grace se se woorde en bevestig Baas se skouer. "Is dit wat van jou 'n Christenskap. Christen maak?" "Ja. En die weet," antwoord sy. "Die weet waar ek heengaan, hier, en in die lewe hierna." Baas verbind hom Wanneer Baas se boot rivier-af Bl. 245: Toe dit lig word, kom daartoe om die sen- dryf (en sy oorspronklike droom Grace van Mubuyu af om hom te dingstasie wat sy ou- dus nie meer bereikbaar lyk kom help. Hulle maak die bankies pagrootjie begin het, te nie), begin hy die bankies onder klaar. herstel. die worsboom weer opsit, asof hy aanvaar dat hy 'n ander doel het. Baas herstel die bankies onder die worsboom en dit is ook 'n aanduiding dat Baas sy identiteit as dié van 'n helper al meer aanvaar. Die horings bevestig ook die Bl. 244: By sy kamp dra Baas naam van die sendingstasie en Morena se horings teen die bult uit kliniek. en slaan dit bokant Manaka se naambord teen die stutpaal vas. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 25 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Baas aanvaar uiteindelik Ouma Essie beantwoord Baas Bl. 202: "Jou reg om 'n Christen te dat hy verkeerd was in sy se vrae oor geloof en gee aan wees maak jou 'n Christen." verwerping van Christen- hom die sekerheid dat hy 'n skap. Christen is. Wanneer Baas ouma Essie se Bl. 243: "Dankie, Here. Amen." vroeëre woorde dat hy deur die Bl. 234: "Wie weet of jy nie met die Here na Manaka gestuur is, vir oog op 'n tyd soos hierdie Manaka homself toe-eien, aanvaar hy toe gestuur is nie?" het ouma sekerheid oor sy verbintenis Essie gesê. met God. Baas lees weer sy Bybel. Bl. 240: … langs die water waar Baas in sy ma se Bybel sit en lees. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 26 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 9: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 9.1.1 Plek van die horings  1 9.1.2 Beide was (buffel-)jagters.  1 9.1.3 Nee Die hoofkarakter, Baas, beskou homself nie as meerderwaardig nie./Hy behandel almal as gelykes./tree nie baasspelerig teenoor ander op nie./ Alle oudste seuns in die Chipman-familie het die naam Baas gekry. OF Ja Die khuta kan Baas as meerderwaardig beskou as hy hulle bevel om voor hulle te verskyn, verontagsaam./mnr. Mosko ignoreer./in die reën laat staan./Mnr. Kebbey/Riekert kan Baas as meerderwaardig beskou as hy nie met hulle planne wil saamwerk nie./hulle teregwys oor hulle slenters.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 9.2.1 Baas dink/vermoed dat sy oupagrootjie die houtbankies onder die worsboom gebou het.  1 9.2.2 Baas se voorneme om die bankies te herstel is 'n aanduiding dat Baas se verhouding met die Here herstel het./dat die Bybel weer op Manaka verkondig sal word./dat Baas sy verantwoordelikheid vir die sendingstasie aanvaar./ Baas dring (by Nanna) daarop aan dat die herstel van die bankies iets is wat hy self sal doen en dit dui daarop dat die pad na geestelike "herstel" 'n pad is wat hy self moet loop./self klaarheid oor moet kry.  1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. 9.3 Baas het haar na sy ma vernoem.  1 EN Sy druk tussen Baas en Grace in as hulle langs mekaar sit./Sy hap na Riekert as hy te na aan Baas beweeg.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 9.4.1 Zambezi Grace  1 EN Sy ma se naam was Grace en die boot gaan op die Zambezi vaar.  1 Die kandidaat moet na BEIDE dele van die naam verwys. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 27 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 9.4.2 Riekert impliseer dat Baas die boot na Grace (Tibelelo) vernoem omdat daar 'n seksuele/liefdesverhouding tussen hulle bestaan.  1 Die kandidaat bied enige soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN Baas weet nie of hy die boot sal kan klaarmaak nie/of hy ooit sy droom van 'n boot op die Zambezi sal kan bewaarheid nie (want sy geld is op).  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 9.5 Lewensles: Jou drome word soms (deur die Here) aan jou gegee met 'n ander einddoel in gedagte. (Ouma Essie se woorde) Bewys: Baas besef dat sy roeping as sendeling/Christen sterker as die bootdroom is. OF Lewensles: 'n Mens het ander mense in jou lewe nodig (om jou drome te bewaarheid). Bewys: Baas laat Grace toe hom te help om die boot se romp te herbou.  2 Die kandidaat bied EEN soortgelyke lewensles en EEN toepaslike bewys vir EEN punt elk aan. 9.6 Baas het malaria opgedoen./in die hospitaal beland met malaria.  1 9.7 Die gebruik van kru taal is geloofwaardig/funksioneel want dit beeld Baas se woede/frustrasie uit./ Baas het malaria opgedoen en een van die newe-effekte is dat dit mense baie humeurig maak./ Baas het sy laaste fondse uit sy bankrekening onttrek en is gespanne oor sy finansiële situasie.  2 Die kandidaat bied TWEE redes vir EEN punt elk aan. 9.8 Mense/die inwoners (van Barotseland) verwag Baas moet hulle (onophoudelik) help met kos./medisyne./malariapille.  1 9.9.1 Nee Terwyl Baas dodelik siek was, het Grace na sy huishouding omgesien./vir sy honde gesorg./heeltyd aan Baas se sy gebly tydens sy siekte by die hospitaal./uiteindelik ook sy lewe gered deur hom hospitaal toe te neem. OF Ja Toe Grace siek was, het ouma Essie namens Grace kom pille vra (wat veroorsaak dat Grace deel van die "julle" is).  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 28 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 9.9.2 Godsdienstigheid: "As die Here daar by Manaka vir jou kom sê het ..."/ Eerlikheid: "Miskien moet ek ook reguit praat ..."/ Simpatie: "Ek is jammer om te hoor ..."  2 Die kandidaat bied enige TWEE karaktereienskappe EN 'n toepaslike aanhaling vir een punt elk aan. 9.10 'n Mens sou verwag dat iemand wat so sterk daaroor voel dat hy nie Barotseland toe gekom het om mense te help nie, hom juis sou distansieer van die mense van Barotseland, maar hy is siek omdat hy sy laaste malariapille weggegee het./ 'n Mens sou verwag dat Baas teen swartmense/die inheemse stam sou wees na sy ouers se moord, maar hy help almal wat na hom toe kom met malariapille.  1 Die kandidaat bied ʼn soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat moet na beide kante van die ironie vir EEN punt verwys. 9.11 Derdepersoonsverteller  1 EN Ander karakters se perspektiewe/optrede word geloofwaardig weergegee./Die derdepersoonsverteller fokus hier op die waarnemings van ander karakters.  1 9.12 Baas se droom om 'n toerboot op die Zambezi te hê  1 EN Ja Grace impliseer dat die boot nie Baas se uiteindelike droom moet wees nie en later in die roman besef Baas dat die Here se droom vir hom is om 'n sendeling te wees.  1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 29 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VATMAAR – AHM Scholtz VRAAG 10: VATMAAR – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL: V = Vuurmaak C = Chai  Dis 'n breë raamwerk van feite. W = Wonnie  Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS ARGUMENT ONDERSTEUNENDE BEWYS OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Oom Chai Armoede veroorsaak dat Oom Chai se skelm-slim- Bl. 10: So vat vier osse en Oom Chai skelm-slim word. planne sorg dat Ta Vuurmaak trekgoed en gaan haal dit vir jou 'n gerieflike woonplek het. want dit sal 'n baie lekker slaapplek uitmaak. Bl. 12: Toe dink ek as ek die man se swak plek agterkom, kan ek hom gebruik. Oom Chai misbruik George Bl. 14: Die Corporal, het Oom Lewis, omdat George hom sy Chai verder vir Ta Vuurmaak beste vriend noem sodat oom vertel, het gesorg dat ek drie Chai vir langer as wat hy maande langer betaal word as gewerk het, betaal word. wat ek gewerk het omdat ek sy enigste vriend was. Oom Chai skryf sommer Ta Bl. 13: Ek het jou naam ook Vuurmaak se naam ook op die opgegee, want ek het gedink lys as een van die Cape-boys miskien het jy ook "next of kin", wat afbetaal moet word. soos hulle 'n mens se familie noem. Vir jou betaling, Vuurmaak, het ek ook geteken. Armoede veroorsaak dat Oom Chai kry werk by Mister Bl. 17: Your work will be with Oom Chai besef dat hy 'n Keely, 'n landmeter, waarvoor the town surveyor … goeie werk moet kry. hy goed betaal word. My beginloon sou sewe pond twee sjielings 'n maand wees, ses werksdae 'n week, met Saterdag halfdag. Met verhoging elke jaar … Bl. 21: Hy het my vertel dat Chai 'n witman se werk gekry het. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 30 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Ta Vuurmaak Armoede laat Ta Vuurmaak Ta Vuurmaak se steenmakery Bl. 21: You, Vuurmaak, het die die geleentheid aangryp om en die pensioen wat hy kry, sal Engelsman vir my gesê, are 'n steenmakery suksesvol tot hom soos 'n koning laat lewe. well looked after. Take this voordeel van hom en sy brick mould and start your own werkers te bedryf. business. People will soon need bricks to build their houses. Only the three of us know how you got the tank, and with your monthly pension you can live like a king. Ta Vuurmaak hef ook sy Bl. 22: Ek het party van die werkers se lewensomstandig- manne wat nie werk gehad het hede op deurdat hulle van elke nie, of wat afgedank is, aan die drie stene wat hulle maak, twee stene maak gesit. Van elke drie kry. wat gemaak is, was twee die maker s'n en een myne. Ten spyte daarvan dat Ta Ta Vuurmaak glo dat jy alles Bl. 85: In die lewe, in die lewe Vuurmaak baie arm is, glo hy moet deel; daarom moet jy die is een van die grootste deugde dit wat jy het, moet jy met behoefte van jou broer om te deel. Deel met jou broer ander deel. raaksien. wat behoefte het. Tant Wonnie Armoede laat tant Wonnie Tant Wonnie leer haar dogters Bl. 110: Hulle het op ander se besef dat jy tevrede/dank- om dankbaar te wees vir die genade in 'n buitekamer gebly baar moet wees vir alles wat min wat hulle het. wat eens aan hulle behoort het, jy het, ter wille van … oorlewing. Bl. 110: Die drie vroumense het op diervelle op die grond geslaap. Die velle is oordag saam met die komberse en kussings opgerol. Tant Wonnie en Suzan lê op Bl. 112: Sonder om te dink wat die grond sonder begeertes en more sal bring, het hulle hoop, maar is gelukkig. wakker gelê op hulle grondbed, sonder begeertes en sonder hoop, so gelukkig en tevrede soos net 'n dikgedrinkte baba kan wees. Tant Wonnie is bereid om Bl. 112: Tant Wonnie was die enige werk te doen – solank sy wasvrou … Dit was die meeste 'n inkomste kan genereer. van die tyd in ruil vir iets om te eet … Bl. 112: … en Tant Wonnie het met trots gesê: Ons het nog nooit honger gaan slaap nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 31 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Tant Wonnie deel met ander Die mense van Vatmaar kan Bl. 111: Maar tant Wonnie se selfs dit wat sy as guns van gratis water kom skep by Tant put en 'n paar ander het altyd ander ontvang. Wonnie se put – ten spyte water gehad en almal kon daar daarvan dat die put nie aan kom water skep. Niemand is haar behoort nie, maar sy net weggestuur nie ... Sy kon dit vruggebruik daarvan het. weggee soos sy wou. Tant Wonnie se armoede Tant Wonnie het op die Bl. 110: Tant Wonnie wou nooit het haar nie geldgierig goedgunstigheid van ander sê hoeveel die medisyne kos gemaak nie./haar nie geleef – ook dié vir wie sy nie, ook al het hulle haar reguit aangevuur om geld uit ander gehelp het. gevra. Sy het net gesê: Gee mense te wil maak nie. wat jy wil. Ten spyte van haar armoede Tant Wonnie en haar twee Bl. 112: Hulle het gewoontlik kan Tant Wonnie sterk staan dogters het net een keer 'n dag net een keer 'n dag geëet, en in haar geloof dat sy vanuit geëet en op die vloer geslaap. dan het die twee bymekaar die Here se genade leef. Tog het hulle volhard in gebed. gestaan, hande gevat, hulle se oë toegemaak en gesê: Dankie Vader, vir wat ook al in die driebeenpot is. Elke aand as hulle die kooigoed oopgerol het, was dit weer: Dankie, Vader, vir die gesondheid wat ons vandag geniet het. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 32 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 11: VATMAAR – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 11.1 In die (Windgroves se) buitekamer.  1 11.2.1 Godsdienstigheid: Hulle bid elke dag./ Onselfsugtigheid: Hulle werk sonder vergoeding.  2 Die kandidaat bied EEN karaktereienskap en 'n toepaslike bewys vir EEN punt elk aan. 11.2.2 Tant Wonnie  1 EN eerlikheid/nederigheid/onselfsugtigheid  1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. 11.3 Hulle help mekaar./staan mekaar by.  1 EN Tant Wonnie verpleeg/gee medisyne gratis aan die gemeenskap. Sus Bet is goedhartig en gee om vir die arm man wat sleg behandel word./ Oom Chai betaal vir Ruth se trourok./ Oom Chai trou met Bettie om haar eer te red.  1 11.4.1 (Deurdat Tant Wonnie die water wat sy van Dirk Twala kry met die mense van Vatmaar deel), word haar onselfsugtigheid/onbaatsugtigheid/vrygewigheid getoon.  1 EN Tant Wonnie werk sonder enige betaling./gee medisyne aan mense en sê hulle kan besluit hoeveel/of hulle daarvoor wil betaal.  1 11.4.2 Ja Tant Wonnie se man het nog die put saam met Vatmaar se mense gegrawe. OF Nee Die put het nou aan hulle buurman, Dirk Twala, behoort.  1 11.5 Ja Die beskrywing dui hulle armoedige sukkelbestaan/armoede aan.  1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 11.6.1 Sus Bet  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 33 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 11.6.2 Suzan het almal gehelp as hulle iets gedoen wil hê./ Suzan het sonder vergoeding gewerk./ Suzan het harde hande-arbeid (soos 'n seun) verrig.  2 Die kandidaat bied enige TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.7 Derdepersoonsverteller  1 11.8 Hy is 'n transportryer./kapkardrywer.  1 11.9 Sy het vir Tant Wonnie 'n nuwe rok/'n nuwe paar skoene/kruideniersware gekoop./na die winkel geneem om nuwe klere te kry./na haar huis geneem om eers te bad./Sy het met Stoffel Jones gereël om Tant Wonnie (en Suzan) Vatmaar toe te neem.  1 11.10 Hy is nederig van aard./ Hy is eerbiedig/respekvol teenoor vrouens./Tant Wonnie./Mevrou Jones.  1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. EN Tant Wonnie is moeg na die uitdagings van hierdie emosioneel gelaaide dag./Tant Wonnie is oorstelp oor al die goedheid wat sy hierdie dag beleef het.  1 11.11 Tant Wonnie is vrygespreek op 'n aanklag van diefstal./ Sy het gehoor dat sy 'n huweliksertifikaat kan kry./ Sy het ook gehoor dat sy van nou af weduweepensioen kan kry./ Sy het gratis klere/'n sakkie kos gekry.  3 Die kandidaat bied enige DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 11.12.1 Die arm mense in Vatmaar help mekaar,/deel die bietjie wat hulle het met mekaar, maar die dominee se vrou gee vanuit haar oorvloed./spandeer nie haar eie geld op Tant Wonnie nie, maar die halfkrone wat sy by die aanklaer ontvang het.  1 EN 'n Mens sou verwag dat die dominee se vrou wat gegoed/ryk is, arm mense help en bystaan, maar in werklikheid is dit die arm mense wat mekaar help en bystaan.  1 11.12.2 Nee As predikantsvrou is sy veronderstel om nie mense op grond van hulle uiterlike te oordeel nie./barmhartig te wees. OF Ja Sy het wel vir Tant Wonnie na haar huis geneem om eers te bad./'n spieël ekstra gegee.  1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 34 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 12: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite. M = ma O = ouma E = Elsa  Al die feite hoef nie genoem te word nie. J = Johanna K = Kara ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS ARGUMENT ONDERSTEUNENDE BEWYS OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. MA ELS: Iris se ma, Els, is nie die Vir Els is tradisionele take soos Bl. 12: Ek en my susters moes tradisionele knap kosmaak/om haar dogters groot versigtig grootmaak aan ons ma. huisvrou/vrou/ma nie, te maak te veeleisend. Iris daarom het Iris 'n heel beweer dat die dogters baie hard ander lewensuitkyk as aan hulle ma grootmaak. die tradisionele. Iris kies byvoorbeeld 'n beroep Bl. 41: "En dis waarvoor ek haar wat nie haar studies regverdig of drie jaar op universiteit gehou byval by haar pa en ander se het, om by die tandarts te werk. verwagtings vind nie. Spoeg weg te vee." Els versterk Iris se andersheid Bl. 15: "Dis nie kampvuuras tydens haar kinderjare as sy waarmee sy daar borsel nie." byvoorbeeld dit goedkeur dat Iris haar tande met as borsel. Els waak nie oor haar Iris beleef die idee dat dit reg is Bl. 50: "My ma sou al lankal oor dogters se sedes nie. dat sy en Peter skelm by die bure die muur gehang het om uit te Gevolglik sien Iris ook kan gaan swem. Els moedig dit vind wat ons alleen hier in die nie seks as iets wat twee aan en gaan kyk nooit waarmee donker doen." mense aan mekaar bind hulle besig is nie, anders as hoe "My ma loop nie en tob oor ons nie. Peter sê sy ma sal optree. sedes nie …" Els vertel selfs vir Iris dat Peter Bl. 51: " 'n Mooi man. Hy sal mooi babas sal maak. pragtige babas ..." Dit is dus te verstane dat Iris Bl. 39: ... het ek my verwonder sommer op die eerste aand nadat dat ek my maagdelikheid so sy Peter ontmoet het, saam met vinnig, so maklik en so hom na sy kamer gaan. ondeurdag aan Peter afgegee het. Die ma se reaksie daarna is net Bl. 41: "Jy lyk goed vir iemand so onortodoks. wat ..." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 35 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Els se verstrooid- Die tradisionele ma-dogter- Bl. 13: Dis wat ek bedoel. Sy het heid/afwesigheid binne verhouding is afwesig en Iris voel my nie gehoor nie. die huishouding dat haar ma ander prioriteite het veroorsaak Iris se en dikwels nie na haar luister nie. gevoel dat haar ma nie na haar luister nie. Sy Iris het daarom haar eie Bl. 29: ... sy 'n moderne, skep daarom fiktiewe fantasiekarakters geskep waarin geëmansipeerde jong vrou ... karakters om hierdie daar na die hoof-/vrouekarakter Bl. 177: "Ek is 'n jong vrou in 'n behoefte te bevredig. geluister word. Sy verwag ook wêreld vol konflikte en ek voel jy van die Engel om leiding en raad behoort dit vir my op te klaar. Jy te verskaf. moet my vrae kan beantwoord." Els weier om saam met Iris veroordeel nie haar ma of pa Bl. 82: ... ek het dit trouens haar man plaas toe te se keuses nie. Sy en haar susters goedgekeur dat Pa weg is om te trek en so skep dit die aanvaar dit so. doen wat hy altyd na verlang idee by Iris dat sy nie het. altyd Peter se wense hoef te eerbiedig nie. Wanneer Peter vir Iris vra om Bl. 61: "Wil jy nie saam met my saam met hom terug te gaan terugkom nie?" het hy skielik Amerika toe, willig sy nie gevra. "Na jou ouers?" onmiddellik in nie. "Nee. Na Amerika." "Ek werk dan." Iris deel nie Peter se lewensuitkyk Bl. 82: Ek het geweet dat ek nie dat hulle intieme verhouding op 'n vasgevang wou word nie. Ek troue moet uitloop nie. wou nie aan tafel sit, oorkant ʼn mens wat nie meer na my luister nie. Els en haar man se vreemde Bl. 82: "Trou?" het ek gevra. "Ek huweliksverhouding beïnvloed Iris wil nie trou nie. ..." Die onwillig- se beskouing dat 'n huwelik nie heid was nie net vanweë my eie noodwendig die uitvloeisel van 'n ouers se huwelik nie, ... gelukkige verhouding is nie. JOHANNA: Johanna wat nie Johanna wil nie in 'n verhouding Bl. 38: Van trou wou sy niks belangstel in trou nie, wees, trou en 'n gesin van haar weet nie. "Dankie vir my," het sy beïnvloed Iris se siening eie hê nie en dit dra by tot Iris se gesê. "Ek ken darie ding. " oor die huwelik. gevoel dat sy nie hoef te trou nie. Bl. 55: Die res van die pad het ek gesit en dink oor die huwelik en gewonder waarom die bevolking van die wêreld so ʼn behoefte het om twee-twee af te paar. Johanna was bang vir "darie ding" .. . Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 36 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Johanna is nie die Iris beskou Johanna veel meer as Bl. 37: Johanna was relatief jonk tradisionele net 'n huishoudster./eintlik deel toe sy by ons begin werk het en onderdanige huiswerker van die gesin. ek dink sy het vinnig besef sy is nie en daarom kyk Iris onmisbaar. nie vas teen die grense wat mense tradisioneel Iris kry eerder raad by Johanna Bl. 39: "Dan's dit hoog tyd jy kry van mekaar vervreem as haar eie ma. Johanna gee 'n ander een." nie. haar raad oor haar verhoudings. Bl. 207: Ma het heelpad deur die Johanna beskou die dogters as seremonie gesit en glimlag, … haar eie kinders. Sy voed hulle Johanna het hardop gehuil … op./weier om hulle soos ander Bl. 24: " 'n Snotkind soos jy huishoudsters "kleinmies" te 'kleinmies' noem?" noem. Wanneer Iris alleen voel in New Bl. 114: Ek het 'n klein bietjie York is dit aan Johanna wat sy gehuil oor die briewe en my dink. voorgeneem om 'n foto te neem van Billy sodat ek dit vir Johanna kon wys. Iris beleef 'n vriendskapsver- Bl. 117: … en ná Pa weg is houding tussen haar ma en plaas toe, het sy al hoe meer Johanna. Nadat Iris se pa weg is saans by my en Ma in die plaas toe, word Johanna die ma sitkamer kom sit. se metgesel wat saamry dorp toe Bl. 220: Dit is nou laatsomer en en saam met haar TV kyk. Iris ek en Johanna sit saam op ons ervaar Johanna se teenwoor- kombuisstoeltjies in die hoek digheid as vertroostend nadat van die skadutuin. Dis halfsewe haar ma ook plaas toe verhuis. en ons hou die lelie dop. ELSA: Elsa is die besluitnemer/ Iris sien Elsa duidelik as die Bl. 20: "Hy wil aanhou studeer," aanvanklike dominante persoon in haar het Elsa gesê. "Ons sal leef op broodwinner in haar huwelik met Hannes. Sy is die my inkomste." gesin en daarom glo Iris broodwinner van die gesin terwyl in sterk vroue soos blyk Hannes nog studeer. uit haar fantasieë. Iris se vrouekarakter in haar Bl. 29: (Sy was my alter ego en fantasie, Greta, is ook die ek was altyd besig om stories te selfstandige, sterk vrou wat nie versin.) hulp van Eduard verwag nie. ... maar aan die ander kant is sy 'n moderne, geëmansipeerde jong vrou en mors nie te veel tyd met verwyte ... KARA Kara gaan oorsee agter Anders as die heersende Bl. 85: Elsa het my die man in haar lewe aan opvatting oor verhoudings dat voornemende reis afgekeur. … en daarom beskou Iris mans vrouens die hof moet maak, "n Meisie loop nie agter 'n man dit as normaal om ook besluit sowel Kara as Iris om aan nie." Peter na Amerika te agter Claude en Peter Bl. 86: "Die reël in hierdie gesin volg. onderskeidelik aan oorsee te is om agter die man aan te vlieg. gaan (al sê Elsa dat vrouens nie Twee uit die drie van ons doen agter mans moet aanloop nie). dit. Jy's die uitsondering." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 37 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Kara en Claude se As Iris sien hoe gelukkig Kara en Bl. 91: ... meteens hol van waarneembare liefde vir Claude is, begeer sy ook so 'n verlange na Peter en iemand mekaar skep by Iris die verhouding waarin iemand – van my eie om lief te hê. begeerte na ʼn spesifiek Peter – so lief vir haar romantiese verhouding. is. OUMA Iris se ouma se Iris se geloof in die Engel Bl. 151: "Ek het hom van my vertelling van die Engel beïnvloed bykans elke faset van ouma geërf." lei uiteindelik tot Iris se haar lewe, want sy begin op hom Bl. 208: "Natuurlik moet hy hier oortuiging dat sy hierdie staatmaak as beskermer, wees. Hy, by uitnemendheid, engel geërf het. raadgewer en vertroueling. moet vandag hier wees." Iris se ouma laat haar Iris voel dat sy altyd 'n Bl. 9: Niemand het nog ooit glo dat sy net vir haar ondergeskikte posisie teenoor regtig na my geluister nie. van die Engel vertel en haar susters beklee en dat Bl. 63: Sy het die storie dikwels dit gee vir Iris ʼn besef niemand werklik na haar luister vir my vertel. Net vir my. Elsa en van eiewaarde. nie. Die feit dat Iris se ouma net Kara en Ma sou nie verstaan vir haar van die Engel vertel, laat nie, het sy gesê. haar spesiaal voel./gee vir haar eiewaarde. Die ouma se vertelling Iris se onwilligheid om te trou het Bl. 82: Miskien het Ouma die van die Engel se rol in volgens haar sy oorsprong gehad saadjie gesaai toe sy my vertel haar huwelik laat Iris in haar ouma se vertelling dat die het hoe die Engel in die gang twyfel in hierdie Engel intimiteit in die ouma se voor die slaapkamerdeur tent instelling. huwelik verbied het. opgeslaan het. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 38 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 13: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – KONTEKSTUELE VRAAG 13.1 Tydens Oukersdag/Kerstyd/winter (in Vermont)  1 13.2 Nee Sy tree meer soos 'n moeder vir die gesin op./Sy het die ma leer kook./Sy het die kinders hulle hare leer vleg./Sy het die pa oortuig om vir haar 'n woonstel te bou./Sy maak 'n plan met motorsleutels wat altyd soek is./Sy leen vir Elsa iets op haar troudag./Sy gee vir Iris raad en vermanings oor verhoudings./Sy beskou die susters as haar kinders. OF Ja Vanuit Bettie se Amerikaanse agtergrond ken sy nie die konsep van versorger soos Johanna nie. Bettie kan dink dat Iris se vertellings oordrewe/onwaar was.  2 Die kandidaat bied enige TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 13.3.1 Iris is onder die indruk dat Bettie selfdood probeer pleeg het (deur gif te drink).  1 EN Die feit dat die Engel vir Iris kom roep omdat Bettie siek is, skep by Iris die idee dat Bettie se ongesteldheid abnormale oorsake moet hê.  1 13.3.2 Iris glo dat sy een kans in haar lewe gaan kry om te blom (soos 'n iris).  1 EN Sy dink dat sy Bettie kan red en so haar blomtyd ervaar deurdat sy as 'n held beskou sal word./ Wanneer Iris haar enkel in die sneeu breek, kom sy agter dat haar naam nie haar lewe bepaal nie.  1 13.4 Elsa beplan haar lewe (terwyl Iris altyd gereed is om 'n geleentheid aan te gryp)./ Elsa wag nie vir dinge om te gebeur nie./skep die omstandighede wat sy soek./ Elsa is altyd prakties (terwyl Iris dikwels in haar verbeeldingswêreld leef).  1 Die kandidaat bied enige antwoord vir EEN punt aan. EN Sy verander van 'n onseker/onwillige ma na 'n bedrewe moeder ("veteraan en stigterslid van die Drielingvereniging")./ Elsa verander van 'n puntenerige mens t.o.v. haar figuur/huis/kos wat altyd die belangrikste was na 'n pragmatiese mens wat eerder fokus op haar gesin se gerief en geluk./ Elsa verander van 'n selfstandige/selfgesentreerde mens na iemand wat ingestel is op haar gesin./kinders.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 39 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 13.5 Met Claude  1 EN Claude is nie wit nie/van Martinique afkomstig/Franssprekend en Kara is ʼn wit Suid- Afrikaner.  1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. EN Rassisme/ Mans wat sku is vir trou, maar met vrouens saamleef./ Feminisme/vroueregte  1 Die kandidaat bied enige soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.6 Hy bied aan Iris die kans om 'n modelloopbaan te volg (wat sy beskou as 'n moontlike blomtyd)./ Hy dwing Iris om na te dink oor haar verhouding met Peter./of sy Peter lief genoeg het om 'n moontlike blomtyd prys te gee./saam met hom Vermont toe te gaan./ Hy toon die groot rol wat die Engel in daardie stadium in haar lewe speel aan, (deurdat sy haar keuse om nie ʼn model te word nie, op grond van die Engel se opmerking maak).  1 Die kandidaat bied enige soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.7 Ja Iris se werk by dr. Anders lei tot konflik met haar pa, omdat hy gevoel het dat hy vir haar studies betaal het en toe kies sy 'n loopbaan wat geen universiteitsopleiding vereis nie.  1 Frederik stuur 'n kabelgram (waarmee hy vir Iris vra om te trou) en dit lei tot spanning tussen Peter en Iris.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir TWEE punte aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 13.8 Dr. Anders se van skep die verwagting dat hy buitengewoon is,/anders as die norm, maar in werklikheid word hy die stereotipiese middeljarige man (wat 'n middeljarekrisis beleef/van sy vrou skei/jonger meisies kry/uiteindelik prostaatprobleme ontwikkel).  1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. 13.9.1 Sy het die Engel by haar ouma geërf.  1 EN Hy het die eerste keer in Frankryk aan haar verskyn (nadat iemand haar met SA se rassebeleid gekonfronteer het).  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 40 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 13.9.2 Die Engel se "dom aap"-opmerking laat Iris saam met Peter Vermont toe gaan./die verhouding uiteindelik vorder./ Die Engel se vrae laat Iris besef dat sy net vir Peter lief is./nie vir 'n ander man/Frederik lief is nie./ Die Engel lei Iris tot die besef dat 'n doodgewone voorstedelike bestaan ook 'n blomtyd kan wees.  1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. 13.10 Ja Die feit dat nét sy die Engel kan sien, het haar spesiaal laat voel (omdat sy altyd ervaar het dat haar susters die kollig steel).  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.11 Eerstepersoons-/ek-verteller  1 EN Die ek-verteller dui eerstehands aan watter belangrike rol die Engel in Iris se lewe speel./maak Iris se uitdagende houding teenoor haar skoonpa geloofwaardig.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 13.12 In Bettie se geval/TEKS A verander 'n somber stemming (sy verwerp alles wat Iris sê) in 'n vrolike een. (Bettie vergeet van haar beswaardheid en begin lag dat sy hik.)/verander die negatiewe stemming na ʼn vrolike stemming van opgewondenheid by Iris (omdat die onderwerp van die Engel ʼn kolskoot was).  1 EN In Peter se pa se geval/TEKS B verander die stemming van vrolikheid na be- noudheid (omdat hy ongemaklik met die bonatuurlike is).  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 41 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne AFDELING C: DRAMA Beantwoord EEN vraag. KRISMIS VAN MAP JACOBS – Adam Small VRAAG 14: KRISMIS VAN MAP JACOBS – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. K = keuses ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE BEWYS OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Blanchie kies ʼn verhouding/vriendskap met Map, maar dit versuur haar verhouding met haar ouers./maak haar nie gelukkig nie. Blanchie se keuse om Cavernelis se afkeer van Map Bl. 11: Ek weet Uncle Cavernelis reeds op skool in 'n lei daartoe dat Blanchie kies het nooit van my gehou nie, maar verhouding met Map om in 'n skelm verhouding met sê vir hom ... Hy hoef nie meer te betrokke te raak, versuur Map betrokke te raak. Dit lei tot worry oor my en Blanchie nie ... haar verhouding met gereelde meningsverskille oor Bl. 23: Maar ... Daddy ... (Dan Cavernelis. Map tussen Blanchie en huil sy.) ... ''Is nie soes Johnnie Cavernelis. nie ... 'is nie ... '' Blanchie se keuse om by Cavernelis spreek hom openlik Bl. 11: Ek het vir Uncle Map te staan toe hy na teen Map uit,/waarsku Blanchie Cavernelis alles vergewe, sê vir skool by bendes betrokke teen Map, maar sy kies om hom ... Hy't later gedink ek is raak,/sy lyf met tattoe- steeds die Johnnie wat sy op rubbish, ek wiet. ëermerke laat versier, skool geken het, te bly liefhê. Bl. 23: CAVERNELIS: Ek is ... vererger Cavernelis se Blanchie se keuse om nie haar jammer ... Blanchie ... Maar ... beswaar teen hulle vehouding met Map te Dis hy ... verhouding./laat Blanchie verbreek nie, stel haar pa ... Hy's 'n ... misdadiger ... se verhouding met teleur./laat haar die Cavernelis verder ver- teleurstelling van Map as swak./veroorsaak haar tronkvoël beleef. skok oor sy aandeel in die moord op sy suster. Blanchie kies om Map Map noem aan sy ma dat Bl. 9: … Ek wiet sy't ook altyd skelm in die tronk te Blanchie gekies het om hom in gekom, sonner lat haar mense besoek al weet sy dat dit die geheim/skelm te besoek wiet … haar mense sal teleurstel. ten spyte daarvan dat sy weet dat Cavernelis die besoeke sal afkeur. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 42 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Blanchie kies in 'n Blanchie besef die nutte- Bl. 24: Daddy ... Daddy! ... stadium om Map nie meer loosheid daarvan om steeds in Johnnie ... Johnie, hoekom? ... te gaan besoek nie, want Map te glo./vir hom in die tronk Johnnie ... sy besef al hoe meer dat te gaan kuier. Sy raak selfs Bl. 24: BLANCHIE (bitter): Cavernelis dalk reg bitter daaroor. Hoekom kom ek jou nog sien!? ... was./dat dit haar nie Hoekom ... kom ek jou nog sien!! gelukkig maak nie. Blanchie kies om uit hul lewensomstandighede te probeer kom, maar dit bring ook nie vir haar geluk nie. Blanchie kies om Blanchie begin by die Lonely Bl. 2: ... He really wants us out of Cavernelis in sy droom Hearts-salon werk om haar eie here, out, out, ... van beter lewensomstan- geld te verdien. Sy werk selfs Bl. 3: ... Dis hoekom ek vir jou sê dighede te ondersteun. Dit na ure as prostituut omdat sy in ons moet úit hier ... lei daartoe dat sy selfs as die belofte van 'n moontlike Bl. 18: Sy allow haar om ge-use prostituut werk./deur die modelkontrak wat tot ʼn beter te word deur daai ou dêrre van mense in haar lewe kan lei, glo. haar, ou haitie taitie bliksem … onmiddellike milieu gekri- Bl. 18: Massage parlour, lonely tiseer/beswadder word. hearts, you name it! Daar's mos geld in daai, man, Blanchie verdien geld met die Bl. 18: … Beauty competitions, skoonheidskompetisies wat sy like, vi Blanchie … en wen. Hierdie deelname aan dan kry sy mos so-called skoonheidskompetisies contracts … vervreem haar van die mense Bl. 41: ... hy druk haar so in alles in die buurt waar sy bly. in, vir geld. Hy's mál oor geld, sê huille, skoon rasend mal oor geld, ... Bl. 54: ... You and your daddy ... Yes, you and your daddy! All for the money, all for the money, the money ... Blanchie kies om Cyril en Blanchie se besluit om hulle te Bl. 3: … Cyril en Richie, en wat Richie se venynige optre- ignoreer veroorsaak dat hulle hulle name ook al is, ek het vir de teenoor haar te haar verder koggel./haar lewe hulle hier deur die venster ignoreer. Dit maak haar versuur. Hierdie teistering dopgehou daar onder, hulle't net meer vasberade om versterk haar besluit om, soos weer vir Blanchie gemoveer genoeg geld te verdien om haar pa, geld te verdien om uit vanoggend. uit die woonbuurt te kom. die buurt te kom. Bl. 54: ... You and your daddy ... Yes, you and your daddy! All for the money, all for the money, the money ... Bl. 54: ... We've got to get the hell out of this township ... Right? ... Right? ... Só sê jou daddy ... vir jare al ... As if we can! As if we cán! .. . Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 43 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Blanchie se keuse om by Die feit dat Blanchie met mooi Bl. 18: Sy allow haar om ge-use te die Lonely Hearts-salon te klere rondstap, bewys dat sy word deur daai ou dêrre van haar, werk, het die gevolg dat die voordele van dié nauurse ou haitie taitie bliksem … sy mooi klere dra wat werkery geniet. Gevolglik Bl. 18: … Beauty competitions, like, daartoe lei dat die mense vervreem dit haar verder van vi Blanchie … end an kry sy mos oor haar skinder. die mense in hulle woonbuurt./ so-called contracts … veroorsaak dit dat sy net al Bl. 41: Hy supply haar glo net mooi hoe meer getart/beskinder met alles wat sy wil hê, klere en word. alles, geld oek ... Sy's stylish deesdae, jong ... Bl.18: ... ammal daai wit varke wat Die gevolg van Blanchie se like annerkant die colour line sit, en deftige voorkoms is dat sy die neerkyk op ons, maar onse slagoffer word van wit mans township-girlies is mos net so lekke' wat haar misbruik. soes enige anner, ... Wanneer die modelbase Die wedersydse teleurstelling Bl. 55: "Bitch"? ... "Jintoe"? ... nie die modelkontrak vir by Blanchie en Maud oor die "Teef"! ... Oh, my God ... Antie Blanchie gee nie, kies sy modelkontrak wat sy nie kry Maud ... Antie Maud ... How can om Cavernelis te blameer nie, lei tot ʼn rusie tussen hulle. you ... wat tot haar selfverwyt Cavernelis probeer om haar Bl. 55: Blanchie ... Maudie ... oor Cavernelis se en Maud te kalmeer. Bl. 55: 'Is alles Daddy se skuld! selfdood lei. Hiertydens blameer Blanchie Bl. 55: (Hy kyk na hulle. Hulpeloos. haar pa vir die teleurstelling. Dan verlaat hy die vertrek, stadig – Dit lei tot Cavernelis se ʼn man wat platgeslaan is.) selfdood./Blanchie se Bl. 61: 'Is nie waar nie!! ... (haar selfverwyt. liggaam ruk histeries. Map hou haar vas.) ... Daddy!! Bl. 61: Blanchie sak knielend neer op die grond, haar arms om Map. Blanchie kies om eerlik met Map te wees/Map te vergewe en sy vind geluk. Blanchie kies om troos by Map bely dat hy so sleg was Bl. 59: Dis ... Johnnie ... dis Daddy! Map te soek na haar as wat Cavernelis gedink het, Daddy! Jy ... kom ... help. Dis onregverdige verwyt terwyl Blanchie bely hoe vuil daddy!! Daddy!! Daddy!! teenoor Cavernelis. Dit lei haar lewe was in die tyd toe hy Bl. 60: Daddy ... Ek weet ... ek ... tot hulle wedersydse in die tronk was. (Dan skielik, hard.) Johnnie ... Wat belydenis en het ... met ons gebeur ... vergifnis./die versoening Bl. 60: Ek is so vuil, Johnnie ... Ek tussen Blanchie en Map. het vir jou ... alles ge-vertel ... Bl. 60: Ek het vir jou ... alles ge- vertel ... Blanchie ... Ek het vir jou ... ook ... ge-vertel ... alles ... Johnnie ... Blanchie en Map raak versoen Bl. 60: Hulle hou mekaar styf vás. en Map kan Blanchie na Soen mekaar hartstogtelik ... Cavernelis se dood Bl. 61: Blanchie sak knielend neer ondersteun. op die grond, haar arms om Map. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 44 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 15: KRISMIS VAN MAP JACOBS – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 15.1 Hy kom van sy smousery af./Hy het sy soft goods verkoop.  1 15.2.1 Cavernelis is sku, omdat hy nie regtig met La Guma wil meng/praat nie./dink dat hy beter as die ander mense van die township is./moeg is na 'n harde dag en nie praatjies wil maak nie.  1 15.2.2 Te verstane: Cavernelis wil ook belangrik voorkom./wil 'n indruk maak op La Guma./Engels word beskou as die taal van die belangrike mense./geleerdes./ gesiene mense in die samelewing./La Guma praat Engels.  1 Ongewoon: Cavernelis is afkomstig uit die Boland waar uitsluitlik Afrikaans gepraat word./Sy herkoms is Afrikaans.  1 15.3 Cavernelis werk bedags (by die poloniefabriek) en na werk gaan smous hy./bedryf hy sy tweede werk./Hy het twee werke.  1 15.4 Ja Maud is haar stiefma./ Daar is nie 'n goeie verhouding tussen Maud en Blanchie nie./ Binne sekere taalvariëteite is die aanspreekvorm "antie" i.p.v. "tannie" die norm.  1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 15.5 "daai lastige drel"/"agter mense aan"/"altyd agter mense"  1 EN Wanneer Map uit die tronk kom, hou Willy la Guma aan om aan Map te karring. (terwyl Map niks sê nie). La Guma dring hom op aan Richie en Cyril om hulle Kerrimspelery te kritiseer./by die politieke akwititeite/revolusie betrokke te raak.  2 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir TWEE punte aan. 15.6 Die regering het die mense ontwortel./ Die regering sorg nie vir goeie geriewe/fasiliteite nie./ Die regering skep nie genoeg werksgeleenthede nie./ Die regering veroorsaak dat die mense ver van hulle werksplekke woon./ Die regering veroorsaak armoede/misdaad/wetteloosheid/moord/ verkragting.  4 Die kandidaat bied VIER redes vir EEN punt elk aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 45 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 15.7 (Dit is geloofwaardig dat La Guma die township as 'n tronk beskou), want niemand het nog uit die township getrek nie./hulle het geen ander heenkome nie.  (Dit is geloofwaardig dat La Guma hom uitspreek oor die swak lewensomstandighede in die township), want die mense lewe onder die broodlyn./sterf onder die broodlyn./die mense se lewenstandaard/lewenstyl verbeter nie in die township nie./ daar is baie armoede./werkloosheid. Willy la Guma sê ook dat die lewe in die township ondraaglik is as gevolg van 3 verskeie sosio-maatskaplike probleme en die bendes/misdaad in die township.  15.8 In Cavernelis se woonstel  1 EN Die toneelaanwysing beklemtoon Maud se sarkastiese opmerking./ontstelte- nis./beterweterigheid./die hopeloosheid van die situasie. 1 15.9 Cavernelis het nooit gedink dat hulle kontrakbreuk gaan pleeg nie./nie hulle woord gaan nakom nie./Cavernelis se droom om uit die township te trek sal nie waar word nie, want nou sal hy nie genoeg geld hê nie./Cavernelis sal nie uit die township kan trek nie.  1 15.10.1 Ja Die meeste mans, (Cyril Richie, Map) wil graag met haar praat./Sy is vriendelik en groet almal vriendelik./Almal wil graag saam met haar gesien wees.  1 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 15.10.2 Maud is nydig/afbrekend wanneer sy Blanchie as "sweetheart" aanspreek./Maud gebruik die aanspreekvorm "sweetheart" juis om die idee te skep dat Blanchie nie die modelagentskap se "sweetheart" is nie./nie goed genoeg was om die kontrak te kry nie.  1 15.11 Uiterlike konflik  1 EN Blanchie en Maud pluk mekaar rond./ Blanchie klap vir Maud./Daar vind fisiese/verbale konflik plaas.  1 15.12 Nee In TEKS I stem hulle saam oor hulle opinie van La Guma, maar in TEKS J verskil hulle/stry hulle, omdat Blanchie nie meer Parys/Paris toe gaan nie.  1 EN Die stemming in TEKS I is gemoedelik/vriendelik,maar dit verander na ʼn gespanne/vurige/vyandige/antagonistiese stemming in TEKS J.  1 Die kandidaat kan nie 'n JA-antwoord aanbied nie. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 46 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne MIS – Reza de Wet VRAAG 16: MIS – Reza de Wet – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. Me = Meisie LET WEL: Mi = Miem  Dis 'n breë raamwerk van feite. K = Konstabel  Al die feite hoef nie genoem te word nie. G = Gabriël ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE BEWYS OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. MIEM: Meisie se vryheid word Meisie hunker na die Bl. 27: KONSTABEL: Maar kom u dan beperk deur haar ma se vryheid van 'n normale jong- nie uit nie, Juffrou? Die dorp is tog nie besluit om haar deur menslewe, maar haar ma se ver nie? manipulasie en dreige- eise laat haar tuisbly. MEISIE: My ma het my hier nodig. My mente tot die huis te ma het net vir my. beperk. Meisie se skuldgevoel teen- Bl. 30: MEISIE : ... Ek was oor haar ma weerhou haar ongehoorsaam. My ma het siek van enige vryheid. Sy bly by geword ... van die ontsteltenis. die huis as gevolg van haar ma se siekte. Selfs Meisie se denke/ge- Bl. 28: MEISIE: Nee! Ek mag nie dagtes word beperk en sy is daaroor praat nie. Ek mag nie te bang om oor die sirkus te daaraan dink nie. Om te dink, is om te praat. doen. Miem se besluit om as Meisie ontvang geen besoe- Bl. 26: KONSTABEL: Werklik Juffrou? broodwinner 'n inkomste kers van haar ouderdom nie Kry u nie besoekers nie? deur mis te genereer en kan gevolglik nie leer MEISIE: Nie eintlik nie. beperk Meisie se vryheid. hoe om te sosialiseer nie. Meisie en haar ma moet Bl. 27: KONSTABEL: En is hier baie elke dag werk om aan die om te doen? lewe te bly, gevolglik is daar MEISIE: Ja. Ek kry my werk nooit geen tyd vir 'n klaar nie. jongmenslewe nie. Bl. 11: MEISIE: (opgewonde) Is daar Meisie vertel vir die konsta- baie liggies en is die tent groot? bel van haar verbode sirkus- Bl. 29: MEISIE: ... Die man maak 'n besoek. Tydens hierdie sir- kou oop en voëls vlieg uit. Alle soorte kusbesoek fassineer veral met baie kleure. Hulle hang in die lug die kou met voëls wat bokant haar. wegvlieg haar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 47 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 48 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Miem se keuse om 'n Miem verkies om vir Bl. 14: MIEM: Dit is waar. Ek weet oorbeskermende/domine- Meisie by die huis te hou nie wat ek sonder haar sou doen rende ma te wees, verhoed en haar vryheid so in te nie. dat Meisie vryheid kan perk. smaak. Sy maak staat op Meisie se Bl. 40: MIEM: As sy trou, sal hy teenwoordigheid vir haar eie afkom. Hy sal net moet. Hy sal persoonlike gewin. Wanneer beskaamd wees as sy dogter Meisie trou, sal haar man weggegee word deur 'n ander man. weer terugkom na haar toe. Miem laat Meisie skuldig Bl. 7: MIEM: Destyds het jou onge- voel wanneer sy na die hoorsaamheid my diep gegrief. Jy sirkus wil kyk./manipuleer ont-hou seker hoe siek ek was. Ek haar emosioneel. kon vir twee weke net gortsop eet! Miem neem nie Meisie se Bl. 10: MIEM: ... Ek wens u kon haar begeertes in ag nie en oor- sien Konstabel. 'n Fees vir die oog. heers haar lewe. Sy neem Miskien wil u haar hare voel? Toe, besluite namens Meisie. Meisie, laat die konstabel aan jou Miem is voorskriftelik oor hare voel. hoe Meisie moet optree./wat sy mag dink. Miem noem Meisie nie op Bl. 6: MIEM: Kom nou, Meisie, hou haar regte naam nie en ver- reguit. oorsaak so indirek 'n Bl. 20: MIEM: En maak toe die deur, minderwaardigheidsgevoel/ Meisie! identiteitsloosheid by Meisie. Miem se siektetoestand ver- Bl. 22: GERTIE: (Na die kort stilte) Ja, oorsaak dat sy nie baie die arme vrou het baie om te verduur. beweeglik is nie en Meisie (Sagter) Sy praat nooit daarvan nie, gevolglik altyd daar moet maar sy is glad nie gesond nie. wees om haar te help. Suikersiekte en water op die knieë. Miem manipuleer Meisie om Bl. 7: MIEM: (gerusstellend) Maar toe te bly deur haar bang te maar, my kind. Die dominee en al die praat oor die gevaar wat ouderlinge bid die hele nag. buite die huis skuil. Miem se Calvinistiese uitkyk Bl. 7: MIEM: (staan op. Kwaai) Lig- is daarvoor verantwoordelik gies! Jy weet ek het jou verbied. dat die sirkus/-liggies/-mu- siek vir Meisie taboe/boos is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 49 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Miem se besluit om nie vir Meisie weet nie dat die ander Bl. 50: Ek het gehoor hulle gaan Meisie al die inligting oor meisies in hulle wit slaap. Toe kom ek maar. Jy het die verdwyning van die aannemingsrokke en kaalvoet gesê my aannemingsrok. meisies te gee nie, verdwyn het nie; daarom verskyn veroorsaak dat Meisie nie sy in die slot van die drama (op die vryheid wat Konstabel aanbeveling van Konstabel) in haar bied, herken as die haar wit aannemingsrok en moontlike gevaar nie. kaalvoet. Miem se besluit om Gertie Indien Miem vir Gertie in Meisie Bl. 10: Jy kan op die klein bedjie by haar in die kamer te laat se kamer laat slaap het, sou sy in my kamer slaap. Meisie, neem slaap maak dit vir Meisie 'n beter ogie oor Meisie, nadat solank juffrou Gertie se goed makliker om in die slot van hulle kamer toe is, kon gehou kamer toe. die drama saam met het. Bl. 50: Ek het gehoor hulle gaan Konstabel te gaan. slaap. Toe kom ek maar. Jy het gesê my aannemingsrok. Miem se besluit om Meisie sou nooit saam met Bl. 15: Net 'n oomblik, Konstabel. Konstabel toe te laat tot die Konstabel die huis verlaat het Ek sukkel 'n bietjie met die slot. huis, beïnvloed Meisie se nie, as Miem hom nie toegelaat (Sluit die deur oop). So ja. (Maak uiteindelike vryheid. het nie . die deur oop) Kom gerus binne. Miem maak die besluit om Sy vertel vir Konstabel van Bl. 24: Meisie kook die heerlikste Meisie aan Konstabel af te Meisie se kookvernuf. kos, weet u. Sy maak die beste smeer, wat haar bevryding bredies in die distrik en bak die vergemaklik. ligste koeke. Miem vertel vir Konstabel van Bl. 25: Jy hoef nie skaam te wees Meisie se uiterlike skoonheid, nie, Meisie. En haar hare is so onbewus daarvan dat hy werklik lank en sag. Ek wens jy kon haar kan sien hoe sy lyk. sien, Konstabel. Sy laat toe dat Konstabel aan Bl.37: Maar natuurlik, Konstabel. haar gesig voel ten einde te Met graagte. Meisie, sê vir die "sien" hoe 'n jong meisie lyk. Konstabel dit sal 'n plesier wees. Sy laat ook toe dat Meisie saam Bl. 39: Dit is gaaf van u, met Konstabel na buite gaan om Konstabel. die slopemmer uit te gooi. Dit Bl. 40: Vir wat fluister hulle so? gee ook vir Meisie die En staan so dig teen mekaar? geleentheid om met Konstabel te praat rakende haar verdwyning saam met hom later die aand. Miem besluit om Konstabel Nadat Miem Konstabel Bl. 33: Konstabel ... ek was tog te laat bly nadat sy hom weggejaag het na sy bedekte miskien 'n bietjie haastig. ... weggejaag het. beskuldiging van Gabriël, Konstabel, sal u tog nie maar bly verander sy van plan. Hy bly dus nie? die gevaar in die huis wat uiteindelik vir Meisie manipuleer om die huis te verlaat. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 50 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Miem se besluit om te gaan Alhoewel Miem in die begin van Bl. 49: Ek weet nie, Gertie. Ek ... slaap terwyl Konstabel nog die drama vir Meisie gerusstel het so 'n aardige gevoel. Maar in die huis is, maak dit vir dat sy die hele nag oor haar sal wag, ek wil nie spoke opjaag nie. Meisie makliker om uit die waak, gaan slaap sy en Gertie – Kom ons gaan slaap. huis te glip in die slot van wat daartoe lei dat Meisie Bl. 50: Ek het gehoor hulle gaan die drama. ongesiens haar kamer weer kan slaap. Toe kom ek maar. Jy het verlaat om vir Konstabel te gesê my aannemingsrok. ontmoet. GABRIËL: Gabriël se keuse om hom- Gabriel het gekies om homself Bl. 22: GERTIE: Haar man. Sewe self te isoleer het ook 'n sewe jaar gelede van sy gesin te jaar gelede het hy mos aandeel in Meisie se vas- onttrek, wat veroorsaak dat opgegaan. Ja, net na die gevangenheid. Meisie nou nêrens heen kan Depressie. Sy moet hom hand en gaan nie. Sy moet haar ma help mond bedien maar hy sê geen om te oorleef. dooie woord nie ... Bl. 48: MIEM: Hy het die solderdeur agter hom toegesluit en al het ons gesoebat en gesmeek ... hy het nog nooit weer sy verskyning gemaak nie. Meisie het geen man in haar Bl. 5: MEISIE: (fluisterstem) Ek is lewe as rolmodel nie en ook bang ... As ek opkyk, sien ek sy geen verhouding met haar pa benerige, wit hand. nie. Haar pa maak haar bang. MIEM: (sag en kwaai) Skaam jou! Jou eie pa! As gevolg van Gabriël wat hom Bl. 22: GERTIE: (Na die kort na die solder onttrek het, is hulle stilte) Ja, die arme vrou het baie alleen verantwoordelik vir hulle om te verduur. (Sagter) Sy praat welsyn en kan hulle nie die huis nooit daarvan nie, ... En dan (wys verlaat nie. na die plafon) is daar nog hy. KONSTABEL: Die konstabel speel 'n Die konstabel wen Meisie se Bl. 27: KONSTABEL: En wat is belangrike rol in Meisie se vertroue wanneer hy haar op dit? Jou regte naam? vryheid wanneer hy besluit haar regte name noem. Hy gee MEISIE: (baie skaam) Margareta. om haar te oortuig om saam vir haar hierdeur identiteit en KONSTABEL: (innig) Jy't 'n mooi met hom weg te loop. selfvertroue. naam, Margareta. Die konstabel kry vir Meisie Bl. 27: KONSTABEL: (met innige werklik jammer wanneer sy hom meegevoel) Ek is jammer, Juffrou. van haar vasgevange lewe vertel. Die konstabel bied vir Meisie Bl. 27: MEISIE: Eers was ons baie vryheid wanneer sy teenoor hom ryk. 'n Hoed en 'n rok vir elke dag. kan bieg oor haar beklemmende En nou ... Ma sê die mense omstandighede. bejammer ons ... Ek skaam my. Die konstabel bied Meisie die Bl. 51: Sy staan ook stil. Terwyl geleentheid om in 'n gelukkige sy na hom kyk, haal sy haar jongmens te ontluik. hande van haar ore af en laat haar arms sak. Sy beweeg haar kop effens op maat van die musiek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 51 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Dan begin sy fyn danspassies uitvoer wat herinner aan dié van 'n marionet. Sy begin nou deur die kamer dans. Haar dans word uitbundiger. Sy lag en dans om en om die tafel. Konstabel se keuse om Deur Meisie as Juffrou aan te Bl. 27: Ek is jammer, Juffrou. Meisie as "Juffrou" aan te spreek, skep Konstabel die MEISIE: (skielik laggie) Dis spreek, wen reeds haar geleentheid vir Meisie om haar snaaks. Niemand het my nog so respek en berei sy eie mens te wees wat met genoem nie. manipulasiespel op haar respek behandel word. Sy glo voor. dus dat hy respekvol is en wanneer hy dan later voorstel dat sy hom ontmoet in haar aannemingsrok, vermoed sy nie onraad nie. Konstabel se besluit om Omdat Meisie hom as Bl. 38: Laat ek help. Meisie (met die slopemmer) vertroueling sien, glo sy ook dat Bl. 39: MEISIE en KONSTABEL te help, gee hom die basis hy haar kan bevry uit haar beweeg met die slopemmer na die om haar vertroue te wen. haglike omstandighede. agterdeur. Van die inhoud spat uit. MEISIE: Meisie maak die keuse om Omdat Meisie alles glo wat haar Bl. 27: My ma het my hier nodig. haar ma te glo en bly ma sê, bly sy vasgevang in haar My ma het net vir my. sodoende iemand wat nie ma se matriargale mag. Bl. 28: Nee! Ek mag nie daaroor vir haarself kan dink nie. praat nie. Ek mag nie daaraan dink nie. Om te dink, is om te doen. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 52 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Meisie maak die keuse om Meisie vertel vir die Konstabel Bl. 26: Aan die einde van die haar omstandighede met dat sy vasgevang voel omdat sy maand word dit in sakke gesit. Konstabel te deel. daagliks moet werk en missakke (Wys na die sakke) en ons Onbewustelik dra hy dan moet vul. verkoop dit ... Maar dit stink! kennis van al haar emosies/ verlange/drome en kan hy Meisie deel met Konstabel haar Bl. 26: Laas jaar het Danie Venter haar manipuleer om saam verlange na geselskap. kom kuier. Een Sondag. Die wind met hom te verdwyn. het reg gewaai. Die wind het die vlieë weggewaai en die huis het geruik na rose. KONSTABEL: (gretig" Ja? En toe? MEISIE: Toe ... (treurig) draai die wind. Sy deel die feit dat sy Bl. 27: My ma het my hier nodig. vasgevang voel omdat haar ma My ma het net vir my. haar nodig het. Dit is ook die Ek kry my werk nooit klaar nie... rede waarom sy nooit uitkom Eers was my hande sag. (Strek nie. haar vingers uit) En nou, eelte op al my vingerpunte! Bl. 28: Die sirkus. Meisie deel ook haar liefde vir MEISIE: (Draai na die die sirkus met die Konstabel. Sy KONSTABEL. Skielik voel egter dadelik skuldig, maar vreesbevange) Moet tog nie vir my die feit dat hy haar nie ma sê nie, asseblief. veroordeel nie en belowe dat hy KONSTABEL: Ek sal nie. niemand sal vertel nie, oortuig haar om dié verlange met hom te deel. Meisie se besluit om by die Meisie se smagting na bevryding Bl. 7: Ek kyk na die liggies. venster te staan en na die word uitgebeeld deur haar MIEM: (staan op. Kwaai) Liggies! liggies te kyk veroorsaak gereelde uitloer by die venster Jy weet ek het jou verbied! dat haar ma al hoe kwaaier na die sirkus. Hiermee haal sy word. egter Miem se argwaan op die hals. Meisie maak besluite wat Sy kies om roosbome voor haar Bl. 26: MEISIE: Ek ... het aandui dat sy na vryheid venster te plant om sodoende te roosbome voor my venster smag. poog om van die stank ontslae geplant. te raak. Meisie kies om nie 'n vingerhoed te dra nie. Daardeur kom sy in Bl. 4: MIEM: Ja, jy wil mos nie 'n verset teen haar ma – sal eerder vingerhoed gebruik nie seer kry. Hierdie rebelse aksie dui op haar smagting na bevryding. Meisie mag nie deur die venster Bl. 28: MEISIE: (besig om te loer. na die sirkusliggies kyk nie, Opgewonde) Hier, by die venster. maar sy gebruik elke Ek kyk na die groot tent en al die geleentheid wat sy kan om liggies! Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 53 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne daarna te kyk. Bl. 29: MEISIE: Ek sien die tent. Meisie glip uit na die sirkus/ Die groot tent en die liggies. Die geniet die towenaar in die sirkus musiek word harder en harder. Ek se toertjies, alhoewel sy weet sy klim deur die venster, spring af mag nie./Meisie vra vir Gertie tussen die rose ... nuuskierig uit oor die sirkus. Meisie kies uiteindelik om Meisie bewerkstellig haar Bl. 50: MEISIE: (koponderstebo en haar eie geluk eerste te stel. vryheid uiteindelik self wanneer skaam) Ek het gehoor hulle gaan Haar keuse lei tot uitein- sy besluit om, sonder haar ma slaap. Toe kom ek maar. Jy het delike vryheid van haar mis- se medewete, saam met die gesê in my aannemingsrok. like bestaan en konstabel in die middel van die Bl. 51: Sy dans na die agterdeur. oorheersende ma. nag weg te loop. Voordat sy oor die drumpel dans, staan sy stil en kyk om na die KONSTABEL. Hy maak 'n effense buiginkie en wys haar met 'n sjarmante handgebaar by die deur uit. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 54 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 17: MIS – Reza de Wet – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 17.1 Letterlik: Sirkus/buiteruimte/sirkusmusiek/ Figuurlik: sinneloos/doelloos/oppervlakkig  1  EN Miem gebruik dié woorde om na mense wat op wêreldse genot fokus, te verwys./ Miem verwys na mense wat die sirkus bywoon ten spyte van verskeie waarskuwings./ Miem se Calvinistiese/kerklike agtergrond veroorsaak dat sy na die sirkus- musiek as "klinkende simbale" verwys./  Miem beskou die sirkus as iets boos./’n euwel.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 17.2.1 Gertie se voorkoms: sy dra 'n hoed/sy haal die hoed af (die tradisionele onderwyseres/die vrou van daardie tyd se voorkoms). Gertie se optrede: sy trippel op een plek/swaai haar arms, (want sy verwag dit van haarself as die LO-onderwyseres)  2 17.2.2 Gertie veroordeel die sirkus ook wanneer sy en Miem daaroor praat.  1 17.3.1 Miem is sorgsaam/simpatiek, maar ook dominerend/verkleinerend/krities.  1 Die kandidaat moet na BEIDE kante vir EEN punt in sy/haar antwoord verwys. 17.3.2 Ja Miem is sorgsaam/simpatiek teenoor: MEISIE as sy haar verseker dat sy haar sal beskerm in 'n oomblik van gevaar bv. "Maar toe maar my kind. Die dominee en al die ouderlinge bid die hele nag."/"My arme kind. Maar moet jou nie bekommer nie." KONSTABEL as hy hulle vertel hoe hy blind geword het bv. "Dat so iets u nou moes oorkom. U moeder was seker gebroke." 1 GABRIËL as sy hom versorg.  EN Miem is dominerend/kritiserend/verkleinerend teenoor: MEISIE as sy vir haar voorskryf hoe om haar opdragte uit te voer bv. "Sit regop! Hoeveel keer moet ek dit nog sê? As jy 'n man wil hê, moet jy let 1 op jou postuur."  Die kandidaat kan soortgelyke antwoorde aanbied. Die kandidaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie. 17.3.3 Gertie is ook sorgsaam/simpatiek. As Meisie haar met die naald raaksteek, sê Gertie vir haar: "Aag tog, het jy jou raakgesteek?"/ As Miem haar borstrok gaan uittrek, sê Gertie aan die konstabel: "Ja, die arme vrou het baie om te verduur ... "/ Gertie bewys simpatie aan Konstabel met haar woorde: "Ek weet dit kan nie maklik wees nie. Al maak u so min daarvan."/ Gertie sê simpatiek van Meisie: "Die arme kind wat so laat moet werk ... sy is seker doodmoeg ... "  2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 55 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord BINNE KONTEKS aanbied. 17.4.1 Dit is 'n goeie tyd vir Miem en Meisie, omdat hulle gedurende die lente mis verpak/verkoop vir mense se tuine./landerye.  1 17.4.2 Meisie gaan ontluik net soos die vrugtebome wat vroeg bot./ Meisie is die ontluikende een wat gaan blom./ Meisie gaan haar eie mens word en eie besluite neem soos om saam met die konstabel te vlug./ Die lentetyd sluit aan by Meisie se bevryding.  1 Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. 17.5.1 Dit is die aand waarop meisies die vorige twee jaar verdwyn het./ Gertie is bang, want sy bly alleen./is ongetroud./ʼn oujongnooi./ Gertie is bang vir 'n moontlike moordenaar/verkragter wat op hierdie aand gaan toeslaan.  2  Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. 17.5.2 Nee Sy is te oud./'n oujongnooi./pas nie by die profiel van die slagoffers nie. OF Ja Sy is enkellopend en voel kwesbaar./sy voel blootgestel./ Sy verkeer onder die waan dat sy mooi en jonk genoeg is om ook as 'n moontlike slagoffer beskou te word. 1 17.6 Die neweteks sluit by die titel Mis aan, omdat dit na die sakke verwys waarin die (diere-)mis verkoop word.  1 17.7 Die Groot Depressie  1 Hulle het die plaas verloor (en is in armoede gedompel).  1 EN Deur Meisie so te beperk, is Miem verseker van hulp in die huis./met die missakke./dat sy wat Miem is nie self die werk hoef te doen nie./ Miem is sieklik en moet op Meisie staatmaak om al die werk te doen.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt elk aan. 17.8 (Miem) As Miem hom van Gabriël vertel, reageer Konstabel simpatiek teenoor Miem.  1 17.9 Dit verleen aan Meisie eiewaarde./statuur./ Hy erken haar menswees./Hy plant ʼn saadjie van volwassewording./ Hy manipuleer haar./Hy wil haar guns wen.  2 Die kandidaat bied TWEE antwoorde vir EEN punt elk aan. EN Miem noem haar Meisie om haar te domineer./onderdruk./Sy word nie as volwassene erken nie.  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 56 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne Die kandidaat bied EEN antwoord vir EEN punt aan. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 57 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 17.10 Gertie verwag dat sy veilig in Miem se huis sal wees, omdat sy nie alleen sal wees nie, maar die gevaar in die vorm van Konstabel kom juis Miem se huis binne./maar Miem se gasvryheid veroorsaak dat sy ook die gevaar/Konstabel by hul huis innooi.  1 Die kandidaat moet na BEIDE kante van die ironie verwys. EN Miem verwag dat Meisie veilig sal wees, omdat sy as ma 'n ogie oor haar kan hou,/seker kan maak dat Meisie veilig bly, maar sy is juis die een wat die gevaar/Konstabel die huis innooi./na Meisie toe bring./maar Meisie voel juis vasgevang deur al die baie werk/haar mislike bestaan in die huis en soek juis daarom bevryding.  1 Die kandidaat moet na BEIDE kante van die ironie verwys. [25] TOTAAL AFDELING C: 25 GROOTTOTAAL: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 58 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne AFDELING A: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: POËSIE [10 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 5–6 4 3 2 0–1 -Diepgaande -Toon begrip van die -Redelike interpretasie -Onbevredigende -Geen begrip van die Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp. interpretasie van die onderwerp nie onderwerp onderwerp onderwerp goed onderwerp Diepte van argument, geïnterpreteer -Enkele goeie punte -Byna geen punte wat -Geen verwysing na verantwoordbaarheid -Reeks treffende -Respons redelik ter ondersteuning van die onderwerp die gedig nie en insig in teks argumente wat gedetailleerd die onderwerp ondersteun nie behoorlik uit die gedig Enkele deeglike Enkele argumente 6 PUNTE gerugsteun is argumente gegee, word ondersteun, maar maar nie almal ewe bewyse nie altyd goed gemotiveer nie oortuigend nie -Uitstekende begrip -Begrip van genre en -Basiese begrip van -Onvoldoende begrip -Leerder het nie die van die genre en gedig gedig duidelik genre en gedig van genre en gedig genre en gedig onder die knie nie STRUKTUUR EN 4 3 2 1 0–1 TAAL -Samehangende -Duidelike struktuur en -Enkele bewyse van -Struktuur toon tekens -Struktuur swak struktuur logiese vloei van struktuur van swak beplanning Struktuur, logiese vloei argument en aanbieding -Argumente goed -Vloei van argumente -'n Goed -Argumente nie logies Taalgebruik, toon en gestruktureer en daar kan gevolg word gestruktureerde gerangskik nie styl gebruik in opstel is duidelike logiese vloei en ontwikkeling samehang ontbreek in 4 PUNTE die opstel -Taalgebruik, toon en -Taalgebruik is -Geringe taalfoute -Taalfoute beduidend -Ernstige taalfoute styl is volwasse, dit grootliks korrek beïndruk en is korrek -Grammatika, spelling -Toon en styl is -Toon en styl meestal -Toon en styl nie -Foutiewe styl en punktuasie feitlik grootliks korrek gepas geskik nie foutvry Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Afrikaans Huistaal/V2 59 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne AFDELING B EN C: ASSESSERINGSRUBRIEK VIR OPSTELVRAAG – HUISTAAL: ROMAN EN DRAMA [25 PUNTE] Kriteria Uitsonderlik Knap Gemiddeld Elementêr Onvoldoende INHOUD 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 -Diepgaande -Toon begrip van die -Redelike interpretasie -Onbevredigende -Geen begrip van die Interpretasie van interpretasie van onderwerp en het die van die onderwerp; nie interpretasie van die onderwerp nie onderwerp onderwerp onderwerp goed alle aspekte in detail onderwerp: byna geen Diepte van argument, geïnterpreteer ondersoek nie aspekte in detail verantwoordbaarheid ondersoek nie en insig in teks -Uitsonderlike respons: -Respons redelik -Enkele goeie punte -Min punte wat die -Swak poging om die 14–15 gedetailleerd ter ondersteuning van onderwerp ondersteun vraag te beantwoord 15 PUNTE Uitstekende respons: die onderwerp 12–13 -Reeks treffende -Enkele deeglike -Enkele argumente -Baie min relevante -Argumente oortuig nie argumente wat argumente gegee, word ondersteun, maar argumente behoorlik uit die maar nie almal ewe bewyse nie altyd roman/drama goed gemotiveer nie oortuigend nie gerugsteun is -Uitstekende begrip -Begrip van genre en -Basiese begrip van -Weinig begrip van -Leerder het nie die van die genre en teks teks duidelik genre en teks genre en teks genre en teks onder die knie nie STRUKTUUR EN 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 TAAL -Samehangende -Duidelike struktuur -Enkele bewyse van -Struktuur toon tekens -Gebrek aan beplande struktuur struktuur van swak beplanning struktuur belemmer Struktuur, logiese vloei vloei van argumente en aanbieding -Argumente goed -Logiese vloei van -Logika en samehang -Argumente nie logies -Taalfoute en foutiewe Taalgebruik, toon en gestruktureer en daar argument is duidelik, maar met gerangskik nie styl laat hierdie styl gebruik in opstel is duidelike foute skryfstuk misluk ontwikkeling 10 PUNTE -Uitstekende inleiding -Inleiding, slot en -Paragrafering meestal -Paragrafering foutief -Paragrafering foutief en slot ander paragrawe korrek samehangend georganiseer -Taalgebruik, toon en -Taalgebruik, toon en -Enkele taalfoute; toon -Taalfoute beduidend -Styl en toon nie styl is volwasse, dit styl is grootliks korrek en styl meestal gepas Toon en styl nie geskik geskik nie beïndruk en is korrek nie VERSPREIDING VAN 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4 PUNTE Kopiereg voorbehou