Afrikaans HL Grade 11 P1 November Mock Exam 2 2026 Memo (Afr)

Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 11 eksamenvoorbereiding WWW.HLAYISO.COM NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 AFRIKAANS HUISTAAL V1 NOVEMBEREKSAMEN 2026 (PROEF) NASIENRIGLYNE PUNTE: 70 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 8 bladsye.

Afrikaans Huistaal/V1 2 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING A: LEESBEGRIP Nasien van die leesbegrip: • Die fokus is op die begrip van die leesteks. Spel- en taalfoute word nie gepenaliseer nie, tensy dit die begrip van die antwoord beïnvloed. (Taal- en spelfoute moet wel aangetoon word.) • Indien die kandidaat woorde uit ’n ander taal gebruik, word die vreemde woorde geïgnoreer. Indien die antwoord sonder die vreemde woorde sinvol is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. • Vir oop vrae word geen punte vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE toegeken nie. Die rede/motivering moet oorweeg word. • Vrae wat aanhalings uit die leesstuk verg, word nie gepenaliseer indien die aanhalingstekens ontbreek nie. • Waar eenwoordantwoorde gevra word en die kandidaat ’n volsin gee, is dit korrek mits die korrekte woord onderstreep of op ’n ander manier uitgelig word. • Wanneer twee of drie feite vereis word en die kandidaat gee ’n hele reeks, word slegs die eerste twee of drie feite nagesien. • Aanvaar dialektiese variasies en enige ander antwoord wat sinvol is en deur die teks gesteun word. • Aanvaar by meervoudigekeuse-vrae BEIDE die letter EN/OF die volledige, uitgeskryfde antwoord. VRAAG 1 (Sien binne konteks na; sien betekenis na, nie woorde/taalgebruik nie.) VRAAG ANTWOORD PUNT 1.1 Mense word volgens hul voorkoms/klere beoordeel./Jou klere bepaal watter indruk jy op ander maak/hoe ander jou sien. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 1.2 “alweer”/“skaars” Aanvaar slegs een van hierdie twee woorde. ’n Woordgroep (bv. “elke maand”) word nie aanvaar nie. 1 1.3 Klere wat vinnig en goedkoop vervaardig word om die nuutste neigings na te boots/na te volg (1) en wat net so gou weer uit die mode raak/net kort gedra word (voordat dit vervang word). (1) 2 1.4 Groot handelaars bring elke paar weke nuwe reekse uit. Sosiale media: mense wil nie graag twee keer in dieselfde uitrusting op ’n foto verskyn nie. Die klere is goedkoop (en maklik bekombaar). Die kandidaat bied enige TWEE redes vir EEN punt elk aan. 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 3 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.5 Die vervaardiging van (katoen)klere verbruik baie (duisende liters) water. Poliëster word van olie (nie-hernubare hulpbron) gemaak. Poliëster neem honderde jare om af te breek. Plastiekveseltjies (mikroplastiek) spoel tydens die was uit en besoedel riviere en die see. Die kandidaat bied enige DRIE vir EEN punt elk aan. 3 1.6 Metafoor (1) Klere bly net kortliks in ons kaste voordat dit weggegooi word/op die stortingsterrein beland – die klerekas is bloot ’n tussenstop op pad na die vullishoop. (1) 2 1.7 Die klere kos min geld wanneer ons dit koop/by die kasregister, (1) maar die werklike (hoë) prys word deur die omgewing en/of die fabriekswerkers betaal (lang ure, lae lone, onveilige toestande). (1) 2 1.8 Sy het gereeld/elke maand goedkoop nuwe klere (kitsmode) gekoop en dit net kort gedra, (1) en het dus self bygedra tot die skade aan die omgewing/die uitbuiting van werkers wat sy in haar skoolprojek ontdek het. (1) 2 1.9 Hy het eers afgewag/versigtig gekyk hoe sake verloop voordat hy ’n standpunt ingeneem/die projek ondersteun het. 1 1.10 Mening (1) Dit is Lerato se persoonlike/subjektiewe oordeel; of iets “cool” is, is ’n smaakkwessie wat nie bewys kan word nie. (1) Geen punt vir die motivering indien “feit” gekies is nie. 2 1.11 Ja: Dit dwing tieners om voor elke aankoop te dink; impulsaankope en kortstondige modegiere sal dan uitgeskakel word, omdat ’n mens ’n kledingstuk wat net vir een geleentheid gekoop word, nie dertig keer sal dra nie. OF Nee: Tieners groei vinnig uit hul klere/is geneig om impulsief te koop/staan onder groepsdruk en die druk van sosiale media om iets nuuts te dra, en sal die vraag waarskynlik ignoreer. Geen punt vir JA/NEE alleen nie; die motivering verdien die punt. Die kandidaat bied ’n gemotiveerde standpunt vir TWEE punte aan. 2 1.12 Lerato is self ’n tiener/leerder (17 jaar oud) – tieners kan met haar identifiseer, en haar verhaal wys dat ’n gewone leerder ’n verskil kan maak. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 1.13 Die skrywer herhaal die titel (“Klere maak dalk die mens”) (1) maar draai dit om: die mens moet nou verantwoordelikheid neem vir sy klere/ons keuses oor klere is belangrik – dit vat die boodskap saam dat ons verantwoordelik moet koop. (1) Aanvaar ook ’n verwysing na die omkering (chiasme) van die woorde “klere” en “mens”. 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 4 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.14 Om die woord te beklemtoon/die meisie se oordrywing (hiperbool) en frustrasie uit te lig. 1 1.15 Sy sê sy het niks om aan te trek nie, (1) maar haar klerekas loop oor van klere/daar lê hope klere op die vloer/sy het pas inkopiesakke vol nuwe klere. (1) 2 1.16 Geïrriteerd/ongeduldig/ongelowig/afkeurend/sarkasties (hande op die heupe, een opgetrekte wenkbrou, kyk skuins na die meisie). Die houding verdien die punt; die beskrywing van die lyftaal alleen is nie genoeg nie. 1 1.17 Albei koop/bestel gereeld klere aanlyn (pakkies word by die huis afgelewer – pakkie nommer 47). Albei het reeds baie klere, maar wil steeds iets nuuts hê. Albei se klere verloor gou hul aantrekkingskrag/word net ’n paar keer gedra. Die kandidaat bied enige TWEE ooreenkomste vir EEN punt elk aan. 2 1.18 Ja. Sy kan die klere wat sy nie meer dra nie, vir “nuwe” klere ruil sonder om geld te spandeer of die omgewing verder te belas. OF Nee. Haar probleem is nie ’n tekort aan klere nie, maar haar kooplus/houding – sy wil splinternuwe klere hê. Geen punt vir JA/NEE alleen nie; die motivering verdien die punt. 1 [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 5 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING B: OPSOMMING VRAAG 2 Nasien van die opsomming • Die nasien word gebaseer op die insluiting van die SEWE relevante feite wat met die vraag ooreenstem. • Kandidate moet die opsomming in hul eie sinne, in enige volgorde, as EEN paragraaf skryf. Slegs feite wat in volsinne aangebied word, verdien punte. • Rofwerk moet duidelik aangedui word. Indien nie, word die eerste opsomming nagesien. • Punte word soos volg toegeken: 7 punte vir 7 feite (1 punt per feit) en 3 punte vir taal. Totaal: 10. • Verspreiding van taalpunte wanneer die kandidaat NIE woordeliks aangehaal het nie: 1–3 feite korrek: 1 punt; 4–5 feite korrek: 2 punte; 6–7 feite korrek: 3 punte. • Verspreiding van taalpunte wanneer die kandidaat woordeliks aangehaal het: 6–7 aanhalings: geen taalpunte; 4–5 aanhalings: maksimum 1 punt; 2–3 aanhalings: maksimum 2 punte. • Tel van woorde: Indien die getal woorde oorskry is, lees tot by die laaste sin waarin die woordgetal (90) oorskry word en ignoreer die res. Geen punte word afgetrek indien die woordgetal nie (of verkeerd) aangedui is nie. Korter opsommings wat die vereiste feite bevat, word nie gepenaliseer nie. NASIENSIMBOLE V Onvolledige sin H Herhaling ^ Onvolledige feit S Stelling A Aanhaling F Feitefout SEWE FEITE 1. Jy ontwikkel vaardighede soos kommunikasie, spanwerk en leierskap. 2. Dit versterk jou CV/aansoeke by universiteite, beursfondse en werkgewers (wys dat jy betrokke en betroubaar is). 3. Jy maak nuwe vriende/bou ’n netwerk van kontakte op. 4. Jou selfvertroue groei/jy ervaar dat jou lewe sin en doel het. 5. Dit verminder stres en maak jou gelukkiger. 6. Dit verbreed jou blik: jy leer mense in moeiliker omstandighede beter verstaan/oordeel nie te gou nie. 7. Dit help jou om ’n loopbaan te kies/’n passie te ontdek. LET WEL: Die verwysings na niggie Annika en die dierehawe, die lys organisasies, waar ’n mens hulp kan aanbied en die spreekwoord is nie feite nie en verdien nie punte nie. Feite 4 en 5 is afsonderlik (twee punte, al staan hulle in een sin). Kommunikasie, spanwerk en leierskap is saam EEN feit (feit 1); selfvertroue/goed voel oor jouself/sin en doel is saam EEN feit (feit 4): slegs een punt per feit, al word dit oor meer as een sin versprei. MOONTLIKE PARAGRAAF Vrywilligerswerk ontwikkel vaardighede soos kommunikasie, spanwerk en leierskap. Dit versterk ook jou CV wanneer jy by universiteite, beursfondse of werkgewers aansoek doen. Jy maak nuwe vriende en bou ’n netwerk van kontakte op. Wanneer jy ander help, groei jou selfvertroue en voel jou lewe sinvol. Dit verminder stres en maak jou gelukkiger. Jy leer ook om mense in moeiliker omstandighede beter te verstaan. Laastens help dit jou om ’n geskikte loopbaan te ontdek. [Getal woorde: 73] [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 6 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING C: TAALSTRUKTURE EN -KONVENSIES Nasien van taalstrukture: • Spelling: Afkortings, eenwoordantwoorde en antwoorde waar die korrekte spelling vereis word, moet korrek gespel wees. • By vrae waar ’n sin herskryf moet word (lydende vorm, indirekte rede, ens.), moet die hele sin korrek wees om die punt te verdien, tensy anders aangedui. • Aanvaar enige ander korrekte, gemotiveerde antwoord by oop vrae. VRAAG 3: ADVERTENSIE VRAAG ANTWOORD PUNT 3.1 Stadsmense/mense wat in die stad woon en moeg is vir die geraas en ligte/gestresde stadsbewoners wat ’n rustige wegbreek soek. 1 3.2 Retoriese vraag Aanvaar ook: direkte aanspreek van die leser. 1 3.3 donker 1 3.4 Konnotatief – dit beteken nie letterlik “van/soos die hemel” nie, maar dat die uitsig besonder mooi/asemrowend is. Geen punt vir “konnotatief” sonder ’n motivering nie. Aanvaar ook die woordspeling: konnotatief (pragtig) én denotatief (die uitsig IS die sterrehemel), mits gemotiveer. 1 3.5 B/samestelling (vuurmaak + hout) 1 3.6 Die prent wys ’n donker naghemel vol sterre (en die Melkweg), met ’n afgesonderde plaashuis ver van enige stadsligte. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 3.7 Die prys per nag word nie genoem nie (die derde nag waarvoor jy nie betaal nie, is dalk by ’n duurder tarief ingereken). Daar word nie gesê wanneer/vir watter datums of seisoen die aanbod geld nie. Daar is geen terme en voorwaardes nie (bv. watter kamers, of etes ingesluit is). Die kandidaat bied enige TWEE vir EEN punt elk aan. 2 3.8 tuisgemaakte Die woord moet korrek wees en die diftong ui onderstreep word. 1 3.9 Noord-Kaap Korrekte spelling (met koppelteken en hoofletters) word vereis. 1 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 7 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 4: STROKIESPRENT VRAAG ANTWOORD PUNT 4.1 Ek het dit níé gesien nie. Albei aksenttekens (níé) moet korrek wees. 1 4.2 Jaco het vir sy pa gesê dat hy sy leerlinglisensie het en dat hy daardie dag hulle/hul bakkie ry/sal ry/sou ry. Voegwoord dat met die werkwoord aan die einde van die bysin (1); voornaamwoord- en tydsaanduidingsveranderinge ek →hy, my →sy, ons → hulle/hul, vandag →daardie dag (1). Aanvaar ook die weglating van dat met die korrekte woordorde: …gesê hy het sy leerlinglisensie en hy sal daardie dag hulle bakkie ry. 2 4.3 ’n Koppelteken word gebruik tussen ’n syfer en ’n woord wat saam ’n samestelling vorm. 1 4.4 Dit beklemtoon Pa se paniek/skrik/dringendheid – hy skree hard om Jaco te waarsku. 1 4.5 Sy hare staan regop./Hy sweet (sweetdruppels)./Sy oë rek. Die kandidaat bied enige EEN aan. 1 4.6 Hy sê dat hy heeltemal rustig is, maar hy is duidelik nie: sy hande bewe, hy sweet en hy moet homself dwing om asem te haal. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 4.7 Ek is glad nie rustig nie. Aanvaar ook: Ek is nie heeltemal rustig nie./Ek is geensins rustig nie. 1 4.8 uitstekend/wonderlik/puik/skitterend/ongelooflik/heerlik 1 4.9 Die les was vir Pa so stresvol/traumaties dat hy uitgeput is/hoofpyn het en nie weer vir Jaco wil leer bestuur nie – Ma moet die volgende les gee. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 8 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 5: ARTIKEL VRAAG ANTWOORD PUNT 5.1 Die wedloop word elke week deur vrywilligers georganiseer. Die hele sin moet korrek wees. Aanvaar ook: Elke week word die wedloop deur vrywilligers georganiseer. 1 5.2 Bywoord (van wyse) 1 5.3 geleentheid 1 5.4 om 1 5.5 eerste 1 5.6 Sonder (iets)/dit dui die afwesigheid van iets aan – kosteloos beteken “sonder koste”. 1 5.7 hard, bv.: Die grond is so hard dat ons nie kan grawe nie. Enige sin waarin hard korrek gespel is en die betekenis duidelik is. 1 5.8 laggend/laggende 1 5.9 Stelsin/mededelende sin (ontkennend) Aanvaar ook: ontkennende sin/enkelvoudige sin. 1 5.10 Baie mense bly ná die wedloop vir ’n koppie koffie, aangesien hulle die gemeenskapsgees geniet. Die werkwoord geniet moet aan die einde van die bysin staan. Die komma is nie verpligtend nie. 1 [10] GROOTTOTAAL: 70 Kopiereg voorbehou