Afrikaans HL Grade 11 Paper 1 November Mock 2026 Memo (Afrikaans)

Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 11 eksamenvoorbereiding WWW.HLAYISO.COM NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 AFRIKAANS HUISTAAL V1 NOVEMBEREKSAMEN 2026 (PROEF) NASIENRIGLYNE PUNTE: 70 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 8 bladsye.

Afrikaans Huistaal/V1 2 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING A: LEESBEGRIP Nasien van die leesbegrip: • Die fokus is op die begrip van die leesteks. Spel- en taalfoute word nie gepenaliseer nie, tensy dit die begrip van die antwoord beïnvloed. (Taal- en spelfoute moet wel aangetoon word.) • Indien die kandidaat woorde uit ’n ander taal gebruik, word die vreemde woorde geïgnoreer. Indien die antwoord sonder die vreemde woorde sinvol is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. • Vir oop vrae word geen punte vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE toegeken nie. Die rede/motivering moet oorweeg word. • Vrae wat aanhalings uit die leesstuk verg, word nie gepenaliseer indien die aanhalingstekens ontbreek nie. • Waar eenwoordantwoorde gevra word en die kandidaat ’n volsin gee, is dit korrek mits die korrekte woord onderstreep of op ’n ander manier uitgelig word. • Wanneer twee of drie feite vereis word en die kandidaat gee ’n hele reeks, word slegs die eerste twee of drie feite nagesien. • Aanvaar dialektiese variasies en enige ander antwoord wat sinvol is en deur die teks gesteun word. • Aanvaar by meervoudigekeuse-vrae BEIDE die letter EN/OF die volledige, uitgeskryfde antwoord. VRAAG 1 (Sien binne konteks na; sien betekenis na, nie woorde/taalgebruik nie.) VRAAG ANTWOORD PUNT 1.1 Hy sukkel om op te hou/het geen selfbeheersing nie./Hy is verslaaf aan sy foon/sosiale media./Hy stel slaaptyd telkens uit en sê dit herhaaldelik vir homself. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 1.2 Vergelyking (1) Hy is so moeg/lomerig dat hy baie stadig en traag beweeg./Hy het te min geslaap en het geen energie nie. (1) 2 1.3 Albei groei elke dag as dit nie “afbetaal” word nie/tel ongemerk op. (1) Albei moet uiteindelik terugbetaal word/het later ernstige gevolge./’n Mens kan dit nie vir altyd ignoreer nie. (1) Die kandidaat bied TWEE ooreenkomste vir EEN punt elk aan. 2 1.4 Tydens die puberteit verskuif die liggaam se interne horlosie. (1) Die slaaphormoon (melatonien) word later in die aand vrygestel, sodat hulle eers later moeg word. (1) 2 1.5 Dat tieners wat laat slaap en moeilik opstaan, lui is./Dat dit ’n gebrek aan dissipline is (terwyl dit eintlik biologies is). Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 3 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.6 Letterlik hou ons die selfone (wat ons wakker hou) in ons hande; figuurlik lê die oplossing/beheer oor ons slaap in ons eie hande/by onsself. Die kandidaat bied albei betekenisse vir EEN punt aan. 1 1.7 Soos by ’n kasino/dobbelmasjien kan elke afrol ’n “beloning” (bv. ’n kennisgewing of “like”) oplewer. (1) Daarom bly die brein hoop en wil dit aanhou – dit is verslawend en altyd byderhand (“in jou sak”). (1) 2 1.8 Hulle sukkel om te konsentreer. Hulle onthou minder van wat hulle geleer het. Hulle is meer geneig tot buierigheid/angs. Hulle immuunstelsel verswak. Moeë jong bestuurders is ’n gevaar vir hulself en ander. Die kandidaat bied enige DRIE gevolge vir EEN punt elk aan. 3 1.9 Tieners gebruik hul fone daagliks en ken die gevoel/angs van ’n lae battery – dit is ’n bekende beeld uit hul leefwêreld. (1) ’n Foon op 20% werk nog, maar kan enige oomblik doodgaan; net so kan ’n moeë tiener (skynbaar) funksioneer, maar skielik ineenstort/foute maak. (1) 2 1.10 Hulle bly wakker om meer te leer/beter te presteer, (1) maar die brein berg juis tydens slaap die inligting in die langtermyngeheue – sonder slaap onthou hulle minder (hulle “leer vir die asblik”). (1) 2 1.11 Ja: In ander lande het leerders se punte en bywoning verbeter toe skole later begin het./Tieners is biologies later wakker, en ’n later begin sal hulle help om genoeg te slaap. OF Nee: Baie Suid-Afrikaanse leerders vertrek reeds voor sonop met taxi’s/busse; vervoerreëlings en werkende ouers maak ’n later begin moeilik./Hulle sal dan ook later by die huis kom. Geen punt vir JA/NEE alleen nie; die motivering verdien die punt. Die kandidaat bied ’n gemotiveerde standpunt met verwysing na paragraaf 7 vir TWEE punte aan. 2 1.12 “hel” 1 1.13 ’n Mens verwag dat hy iets op sy foon/sosiale media sal “mis”, maar die enigste ding wat hy “mis” (kwyt is), is sy moegheid./Daar is ’n woordspeling op “mis” (verlang na teenoor kwyt wees). Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 1.14 Graad 10- tot 12-leerders/Hoërskoolleerders van Hoërskool Rivierpark (1) Bewys: “vir alle graad 10- tot 12-leerders”/Dit is ’n inisiatief van die skool se VLR/Die prys word by die snoepie gewen./Die hutsmerk (#FoonSlaapOok) spreek jong sosiale media-gebruikers aan. (1) 2 1.15 Die foon “slaap” in sy eie bed (personifikasie) – dit beeld uit dat die foon saans ook afgeskakel/weggesit moet word en nie in jou bed hoort nie. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 4 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.16 Paradoks: “Afskakel” en “aanskakel” is teenoorgesteldes – dit lyk teenstrydig om af te skakel om aan te skakel. (1) Bedoeling: As jy jou foon saans afskakel, slaap jy beter en is jou brein die volgende dag “aangeskakel” (wakker, skerp en energiek). (1) 2 1.17 Sit jou foon voor slaaptyd weg in ’n ander vertrek (die kombuis). Gaan slaap en staan op dieselfde tyd – ook oor naweke. Vermy koffie/energiedrankies in die middag en aand. Die kandidaat bied enige TWEE vir EEN punt elk aan. 2 1.18 Ja. Sy ervaring bewys dat dit werk en dat die moeilike eerste aande verbygaan – ná ’n week was hy nie meer moeg nie. OF Nee. Hy erken dat die eerste aande “hel” was, wat leerders kan afskrik. Geen punt vir JA/NEE alleen nie; die motivering verdien die punt. 1 [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 5 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING B: OPSOMMING VRAAG 2 Nasien van die opsomming • Die nasien word gebaseer op die insluiting van die SEWE relevante feite wat met die vraag ooreenstem. • Kandidate moet die opsomming in hul eie sinne, in enige volgorde, as EEN paragraaf skryf. Slegs feite wat in volsinne aangebied word, verdien punte. • Rofwerk moet duidelik aangedui word. Indien nie, word die eerste opsomming nagesien. • Punte word soos volg toegeken: 7 punte vir 7 feite (1 punt per feit) en 3 punte vir taal. Totaal: 10. • Verspreiding van taalpunte wanneer die kandidaat NIE woordeliks aangehaal het nie: 1–3 feite korrek: 1 punt; 4–5 feite korrek: 2 punte; 6–7 feite korrek: 3 punte. • Verspreiding van taalpunte wanneer die kandidaat woordeliks aangehaal het: 6–7 aanhalings: geen taalpunte; 4–5 aanhalings: maksimum 1 punt; 2–3 aanhalings: maksimum 2 punte. • Tel van woorde: Indien die getal woorde oorskry is, lees tot by die laaste sin waarin die woordgetal (90) oorskry word en ignoreer die res. Geen punte word afgetrek indien die woordgetal nie (of verkeerd) aangedui is nie. Korter opsommings wat die vereiste feite bevat, word nie gepenaliseer nie. NASIENSIMBOLE V Onvolledige sin H Herhaling ^ Onvolledige feit S Stelling A Aanhaling F Feitefout SEWE FEITE 1. Neem ’n kort stort eerder as ’n bad. 2. Draai die kraan toe terwyl jy tande borsel/skeer. 3. Herstel lekkende krane en toilette dadelik. 4. Hergebruik grys water (bad- en wasmasjienwater) om die toilet te spoel of die tuin nat te gooi. 5. Vang reënwater op in ’n tenk of emmers. 6. Lei die tuin vroegoggend of laatmiddag nat (wanneer minder water verdamp). 7. Skakel die wasmasjien/skottelgoedwasser eers aan wanneer dit vol is. LET WEL: Die verwysings na “Dag Nul”, die prys van ’n waster en tannie Rina se rose is nie feite nie en verdien nie punte nie. MOONTLIKE PARAGRAAF Neem eerder ’n kort stort as ’n bad en draai die kraan toe terwyl jy tande borsel. Herstel lekkende krane en toilette so gou moontlik. Hergebruik bad- en wasmasjienwater om die toilet te spoel of die tuin nat te gooi. Vang reënwater in ’n tenk of emmers op. Lei die tuin vroegoggend of laatmiddag nat sodat minder water verdamp. Skakel laastens die wasmasjien en skottelgoedwasser net aan wanneer hulle vol is. [Getal woorde: 71] [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 6 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING C: TAALSTRUKTURE EN -KONVENSIES Nasien van taalstrukture: • Spelling: Afkortings, eenwoordantwoorde en antwoorde waar die korrekte spelling vereis word, moet korrek gespel wees. • By vrae waar ’n sin herskryf moet word (lydende vorm, indirekte rede, ens.), moet die hele sin korrek wees om die punt te verdien, tensy anders aangedui. • Aanvaar enige ander korrekte, gemotiveerde antwoord by oop vrae. VRAAG 3: ADVERTENSIE VRAAG ANTWOORD PUNT 3.1 Kort, onvolledige sinne/asindeton/’n drieslag (triade) van sinne (1) Dit skep ’n kragtige ritme wat maklik onthou word en die boodskap kort en kragtig oordra./Dit verbind tradisie (Ouma), die produk (ons oond) en die klant se genot (jou geluk). (1) 2 3.2 Vergelyking 1 3.3 sagste 1 3.4 B/Besitlike voornaamwoord 1 3.5 Om die woord te beklemtoon/die leser se aandag op die gratis aanbod te vestig. 1 3.6 Dit verwys die leser na die voorwaardes/kleinskrif onderaan die advertensie./Dit dui aan dat daar beperkings op die aanbod is. 1 3.7 Letterlik: Die bakkery verkoop soet gebak (melktert, koeksisters, ens.). (1) Figuurlik: Die bakkery maak mense se lewe aangenamer/gelukkiger. (1) 2 3.8 Die stoom wat van die melktert opstyg, wys dat dit vars/warm/pas gebak is. 1 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 7 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 4: STROKIESPRENT VRAAG ANTWOORD PUNT 4.1 kunsmatige intelligensie Korrekte spelling word vereis. 1 4.2 Selfvoldaan/arrogant/oormoedig/lui – sy noem haarself ’n genie, terwyl die toep die werk gedoen het. Die kandidaat bied eienskap met motivering vir EEN punt aan. 1 4.3 Meneer Pieterse het vir Thandi gevra om asseblief haar gedig vir die klas voor te lees. Aanvaar ook: …gevra of sy asseblief haar gedig vir die klas sal voorlees. Die hele sin moet korrek wees. 1 4.4 In Suid-Afrika is April in die herfs, nie in die lente nie. Dit sneeu feitlik nooit in Pretoria nie. Die gedig beskryf ’n buitelandse (noordelike halfrond) toneel, bv. kersiebome langs ’n meer – die toep het nie die plaaslike konteks in ag geneem nie. Die kandidaat bied enige TWEE redes vir EEN punt elk aan. 2 4.5 Dit beklemtoon die klasmaats se ongeloof/verbasing/spot. 1 4.6 Die sweetdruppels op haar gesig. 1 4.7 Dit dui aan dat dit algemene kennis is wat Thandi behoort te geweet het./Dit druk ligte verwyt/sarkasme uit. 1 4.8 Ek is nie ’n genie nie! Aanvaar ook: Ek is geen genie nie! 1 4.9 Sy moet haar eie werk doen/self dink en nie blindelings op ’n KI-toep staatmaak nie. Die kandidaat bied ’n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 1 [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 8 NSS – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 VRAAG 5: ARTIKEL VRAAG ANTWOORD PUNT 5.1 Dié klein voëltjies, wat soos donkies balk, is ’n gewilde besienswaardigheid. Aanvaar ook die bysin sonder kommas. Die woordorde moet korrek wees. 1 5.2 onsekerheid 1 5.3 Hul kos is deur (die) oorbevissing van sardyne en ansjovis skaars gemaak. 1 5.4 Oliebesoedeling, klimaatsverandering en versteuring deur mense maak die lewe vir hulle nog moeiliker. Die komma ná “Oliebesoedeling” moet ingevoeg word. 1 5.5 Hulle is nog in gevaar/Die gevaar (probleem) is nog nie verby nie. 1 5.6 ’n Bewaarder sê dat hulle nou moet optree, anders is dit te laat. Voegwoord dat met die werkwoord aan die einde van die bysin (1); voornaamwoordverandering ons →hulle (1). Aanvaar ook: …dat hulle nou moet optree, anders sal dit te laat wees. 2 5.7 eiertjies 1 5.8 sodat 1 5.9 ingrypend/erg/skerp/radikaal/dramaties/geweldig 1 [10] GROOTTOTAAL: 70 Kopiereg voorbehou